# سوره أحزاب

> متن کامل سوره أحزاب (گروه‌های هم‌پیمان) به عربی با ترجمه فارسی آیه به آیه، تلاوت 9 قاری و تفسیر کوتاه هر آیه. سورهٔ احزاب در مدینه نازل شده و 73 آیه دارد.…

منبع: https://yasinsurah.com/fa/sureh-al-ahzab/  
آخرین به‌روزرسانی: 2026-11-16T00:38:32+03:00

سوره 33 از 114 · جزء 21-22

73 آیه · مدنی · ترتیب نزول: 90مین

سورهٔ احزاب در مدینه نازل شده و 73 آیه دارد. این سوره جنگ خندق، احکام زندگی خانوادگی و اجتماعی و جایگاه پیامبر (ص) و خانوادهٔ ایشان را بررسی می‌کند.

## سوره أحزاب به عربی با ترجمه فارسی

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ  
به نام الله بخشندۀ مهربان

**1.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ ٱتَّقِ ٱللَّهَ وَلَا تُطِعِ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا ﴿١﴾  
ترجمه: ای پیامبر، تقوای الهی پیشه کن و از کافران و منافقان اطاعت نکن. بی‌تردید، الله همواره دانای حکیم است.

**2.** وَٱتَّبِعۡ مَا يُوحَىٰٓ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٗا ﴿٢﴾  
ترجمه: و از آنچه از جانب پروردگارت بر تو وحی می‌شود پیروی کن. بی‌تردید، الله همواره به آنچه می‌کنید آگاه است.

**3.** وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلٗا ﴿٣﴾  
ترجمه: و بر الله توکل كن و همین بس كه الله کارسازِ [تو] باشد.

**4.** مَّا جَعَلَ ٱللَّهُ لِرَجُلٖ مِّن قَلۡبَيۡنِ فِي جَوۡفِهِۦۚ وَمَا جَعَلَ أَزۡوَٰجَكُمُ ٱلَّٰٓـِٔي تُظَٰهِرُونَ مِنۡهُنَّ أُمَّهَٰتِكُمۡۚ وَمَا جَعَلَ أَدۡعِيَآءَكُمۡ أَبۡنَآءَكُمۡۚ ذَٰلِكُمۡ قَوۡلُكُم بِأَفۡوَٰهِكُمۡۖ وَٱللَّهُ يَقُولُ ٱلۡحَقَّ وَهُوَ يَهۡدِي ٱلسَّبِيلَ ﴿٤﴾  
ترجمه: الله درون هیچ ‌مردی دو قلب برایش ننهاده است و [به همین صورت،] هرگز همسرانتان را که مورد ظِهار [و تحریم جنسی] قرار می‌دهید، [همچون] مادرانتان نگردانده است؛ و [همچنین] پسرخوانده‌هایتان را پسران [حقیقی] شما قرار نداده است. این سخنی [نادرست] است که بر زبان می‌آورید و الله حق را می‌گوید و اوست که به راه راست هدایت می‌کند.

**5.** ٱدۡعُوهُمۡ لِأٓبَآئِهِمۡ هُوَ أَقۡسَطُ عِندَ ٱللَّهِۚ فَإِن لَّمۡ تَعۡلَمُوٓاْ ءَابَآءَهُمۡ فَإِخۡوَٰنُكُمۡ فِي ٱلدِّينِ وَمَوَٰلِيكُمۡۚ وَلَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٞ فِيمَآ أَخۡطَأۡتُم بِهِۦ وَلَٰكِن مَّا تَعَمَّدَتۡ قُلُوبُكُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمًا ﴿٥﴾  
ترجمه: آنان [= پسرخوانده‌ها] را به پدرانشان نسبت دهید [که] نزد الله عادلانه‌تر است. اگر پدرانشان را نمی‌شناسید، برادران دینی و بردگان آزادشده [و در حکمِ دوستان] شما هستند. در مورد آنچه [قبلاً] اشتباه کرده‌اید، گناهی بر شما نیست؛ ولی [در مورد] آنچه دل‌هایتان قصد آن را دارد [و عمداً بر زبان می‌آورید، مسؤول هستید و گناهکار می‌شوید؛ پس اگر توبه کنید،] همواره الله آمرزندۀ مهربان است.

**6.** ٱلنَّبِيُّ أَوۡلَىٰ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ مِنۡ أَنفُسِهِمۡۖ وَأَزۡوَٰجُهُۥٓ أُمَّهَٰتُهُمۡۗ وَأُوْلُواْ ٱلۡأَرۡحَامِ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلَىٰ بِبَعۡضٖ فِي كِتَٰبِ ٱللَّهِ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُهَٰجِرِينَ إِلَّآ أَن تَفۡعَلُوٓاْ إِلَىٰٓ أَوۡلِيَآئِكُم مَّعۡرُوفٗاۚ كَانَ ذَٰلِكَ فِي ٱلۡكِتَٰبِ مَسۡطُورٗا ﴿٦﴾  
ترجمه: پیامبر [در تمام امور] نسبت به مؤمنان، از خودشان سزاوار‌تر است [و نظر و خواستش اولویت دارد] و همسران او [از لحاظ حرمت ازدواج و رعایت احترام، در حکمِ] مادرانشان هستند؛ و در کتاب الله، خویشاوندان [در ارث بردن از یكدیگر،] نسبت به مؤمنان و مهاجران اولویت دارند [و مِلاک ارث، خویشاوندی است نه ایمان و هجرت]؛ مگر اینکه [بخواهید] به دوستانتان نیکی کنید [و بخشی از اموالتان را به آنان بدهید]. این [حکم،] در آن کتاب [= لوح محفوظ] نوشته شده است.

**7.** وَإِذۡ أَخَذۡنَا مِنَ ٱلنَّبِيِّـۧنَ مِيثَٰقَهُمۡ وَمِنكَ وَمِن نُّوحٖ وَإِبۡرَٰهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَى ٱبۡنِ مَرۡيَمَۖ وَأَخَذۡنَا مِنۡهُم مِّيثَٰقًا غَلِيظٗا ﴿٧﴾  
ترجمه: و [ای پیامبر، یاد کن از] هنگامی که از پیامبران پیمان [عبادت الله به یگانگی و نبوت] گرفتیم و [به ویژه] از تو و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی ـ پسر مریم؛ و از [همۀ] آنان پیمان محکمی [دربارۀ تبلیغ دین] گرفتیم.

**8.** لِّيَسۡـَٔلَ ٱلصَّٰدِقِينَ عَن صِدۡقِهِمۡۚ وَأَعَدَّ لِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابًا أَلِيمٗا ﴿٨﴾  
ترجمه: [الله این پیمان را از رسولان گرفت] تا [با کافران اتمام حجت کرده باشد و] از راستگویان [= پیامبران] دربارۀ راستی‌شان بپرسد و برای کافران عذابی دردناک مهیّا کرده است.

**9.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ جَآءَتۡكُمۡ جُنُودٞ فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا وَجُنُودٗا لَّمۡ تَرَوۡهَاۚ وَكَانَ ٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرًا ﴿٩﴾  
ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، نعمت الله را بر خود به یاد آورید؛ آنگاه که سپاهیانی [از قبایل عرب] به سویتان آمدند. آنگاه ما تندبادی [سخت] و لشکری [از فرشتگان] که آنها را نمی‌دیدید، بر آنان فرستادیم [و به سختی شکستشان دادیم]؛ و همواره الله به آنچه می‌کنید بیناست.

**10.** إِذۡ جَآءُوكُم مِّن فَوۡقِكُمۡ وَمِنۡ أَسۡفَلَ مِنكُمۡ وَإِذۡ زَاغَتِ ٱلۡأَبۡصَٰرُ وَبَلَغَتِ ٱلۡقُلُوبُ ٱلۡحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِٱللَّهِ ٱلظُّنُونَا۠ ﴿١٠﴾  
ترجمه: وقتی [در غزوۀ خندق] دشمنان از بالا و پایین [و از شرق و غربِ شهر] به سویتان آمدند [و مدینه را محاصره کردند]؛ آنگاه که چشم‌ها [به فراوانیِ دشمن] خیره گشته و جان‌ها [از شدت وحشت] به گلوگاه رسیده بود و شما گمان‌هایی [نابجا] به الله می‌‌بردید.

**11.** هُنَالِكَ ٱبۡتُلِيَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَزُلۡزِلُواْ زِلۡزَالٗا شَدِيدٗا ﴿١١﴾  
ترجمه: آنجا بود که مؤمنان آزمایش شدند و شدیداً به وحشت و اضطراب افتادند.

**12.** وَإِذۡ يَقُولُ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ وَٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ مَّا وَعَدَنَا ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥٓ إِلَّا غُرُورٗا ﴿١٢﴾  
ترجمه: و [نیز به یاد آورید] هنگامی که منافقان و کسانی که در دل‌های‌شان بیماری [شک و دورویی] بود می‌گفتند: «آنچه الله و پیامبرش [دربارۀ پیروزى بر کافران] به ما وعده داده‌اند، جز فریبى بیش نیست».

**13.** وَإِذۡ قَالَت طَّآئِفَةٞ مِّنۡهُمۡ يَٰٓأَهۡلَ يَثۡرِبَ لَا مُقَامَ لَكُمۡ فَٱرۡجِعُواْۚ وَيَسۡتَـٔۡذِنُ فَرِيقٞ مِّنۡهُمُ ٱلنَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوۡرَةٞ وَمَا هِيَ بِعَوۡرَةٍۖ إِن يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارٗا ﴿١٣﴾  
ترجمه: و [نیز] هنگامی که گروهی از آنان گفتند: «ای اهل یثرب، اینجا جای ماندن شما نیست؛ پس [به خانه‌هایتان] بازگردید»؛ و برخی از آنان از پیامبر اجازۀ [بازگشت] می‌خواستند و می‌گفتند: «خانه‌های ما بی‌حفاظ است»؛ در حالی که بی‌حفاظ نبود. آنان چیزی جز فرار [از جهاد] نمی‌خواستند.

**14.** وَلَوۡ دُخِلَتۡ عَلَيۡهِم مِّنۡ أَقۡطَارِهَا ثُمَّ سُئِلُواْ ٱلۡفِتۡنَةَ لَأٓتَوۡهَا وَمَا تَلَبَّثُواْ بِهَآ إِلَّا يَسِيرٗا ﴿١٤﴾  
ترجمه: اگر [لشکر دشمنان] از اطراف آن [= مدینه] بر آنان وارد می‌شدند [و خانه‌هایشان را محاصره می‌کردند] و از آنان خواسته می‌شد به کفر و شرک بازگردند، قطعاً چنین [تعهدی به دشمن] می‌دادند و جز تعدادی اندک [در برابر این درخواست] مقاومت نمی‌کردند.

**15.** وَلَقَدۡ كَانُواْ عَٰهَدُواْ ٱللَّهَ مِن قَبۡلُ لَا يُوَلُّونَ ٱلۡأَدۡبَٰرَۚ وَكَانَ عَهۡدُ ٱللَّهِ مَسۡـُٔولٗا ﴿١٥﴾  
ترجمه: و پیش از این [وقتی همین منافقان در جنگ احد از مقابل کافران گریختند] با الله پیمان بستند که [هرگز به دشمن] پشت نکنند [و از میدان نگریزند]؛ و همواره پیمان الهی بازخواست دارد.

**16.** قُل لَّن يَنفَعَكُمُ ٱلۡفِرَارُ إِن فَرَرۡتُم مِّنَ ٱلۡمَوۡتِ أَوِ ٱلۡقَتۡلِ وَإِذٗا لَّا تُمَتَّعُونَ إِلَّا قَلِيلٗا ﴿١٦﴾  
ترجمه: [ای پیامبر، به منافقان] بگو: «اگر از مرگ یا کشته شدن فرار کنید، هرگز سودی به حالتان ندارد؛ و در آن صورت نیز [از زندگی دنیا] جز اندکی بهره‌مند نمی‌شوید».

**17.** قُلۡ مَن ذَا ٱلَّذِي يَعۡصِمُكُم مِّنَ ٱللَّهِ إِنۡ أَرَادَ بِكُمۡ سُوٓءًا أَوۡ أَرَادَ بِكُمۡ رَحۡمَةٗۚ وَلَا يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ﴿١٧﴾  
ترجمه: بگو: «اگر الله مصیبت یا رحمتی برایتان خواسته باشد، کیست که شما را در برابرِ [اجرای فرمان] او حفظ ‌کند؟» و آنان هیچ کارساز و یاریگری برای خویش جز الله نمی‌یابند.

**18.** ۞ قَدۡ يَعۡلَمُ ٱللَّهُ ٱلۡمُعَوِّقِينَ مِنكُمۡ وَٱلۡقَآئِلِينَ لِإِخۡوَٰنِهِمۡ هَلُمَّ إِلَيۡنَاۖ وَلَا يَأۡتُونَ ٱلۡبَأۡسَ إِلَّا قَلِيلًا ﴿١٨﴾  
ترجمه: الله کسانی از شما را که بازدارنده[ی مردم از جهاد] هستند و به برادرانشان می‌گویند: «به ما بپیوندید» به خوبی می‌شناسد. [آنان سست‌باورند] و جز اندکی به میدان جنگ نمی‌آیند.

**19.** أَشِحَّةً عَلَيۡكُمۡۖ فَإِذَا جَآءَ ٱلۡخَوۡفُ رَأَيۡتَهُمۡ يَنظُرُونَ إِلَيۡكَ تَدُورُ أَعۡيُنُهُمۡ كَٱلَّذِي يُغۡشَىٰ عَلَيۡهِ مِنَ ٱلۡمَوۡتِۖ فَإِذَا ذَهَبَ ٱلۡخَوۡفُ سَلَقُوكُم بِأَلۡسِنَةٍ حِدَادٍ أَشِحَّةً عَلَى ٱلۡخَيۡرِۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَمۡ يُؤۡمِنُواْ فَأَحۡبَطَ ٱللَّهُ أَعۡمَٰلَهُمۡۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٗا ﴿١٩﴾  
ترجمه: [منافقان در همه چیز] بر شما بخل می‌ورزند؛ و هنگامی که بیم [جنگ پیش] می‌آید، در حالی که چشم‌هایشان [از وحشت در حدقه] می‌چرخد، همچون کسی که از [سختیِ] مرگ بیهوش شده باشد تو را نگاه می‌کنند؛ و چون [بحران و] ترس برطرف شد، به خاطر حرص و طمعی که به غنایم دارند، با زبان‌های تند و نیشدار شما را می‌رنجانند. آنان [هرگز] ایمان نیاورده‌اند؛ پس الله اعمالشان را تباه می‌گردانَد و این [کار] همواره بر الله آسان است.

**20.** يَحۡسَبُونَ ٱلۡأَحۡزَابَ لَمۡ يَذۡهَبُواْۖ وَإِن يَأۡتِ ٱلۡأَحۡزَابُ يَوَدُّواْ لَوۡ أَنَّهُم بَادُونَ فِي ٱلۡأَعۡرَابِ يَسۡـَٔلُونَ عَنۡ أَنۢبَآئِكُمۡۖ وَلَوۡ كَانُواْ فِيكُم مَّا قَٰتَلُوٓاْ إِلَّا قَلِيلٗا ﴿٢٠﴾  
ترجمه: [منافقان] مى‌پندارند [که لشکریان] احزاب [هنوز از اطراف مدینه] نرفته‌اند؛ و اگر احزاب بازگردند، [این سست‌باوران] آرزو می‌کنند که میان بادیه‌نشینان [پنهان] باشند [و از همانجا] اخبارِ [درگیرىِ] شما را جویا شوند؛ و [حتی] اگر بین [سپاه] شما بودند، جز اندکی نمی‌جنگیدند.

**21.** لَّقَدۡ كَانَ لَكُمۡ فِي رَسُولِ ٱللَّهِ أُسۡوَةٌ حَسَنَةٞ لِّمَن كَانَ يَرۡجُواْ ٱللَّهَ وَٱلۡيَوۡمَ ٱلۡأٓخِرَ وَذَكَرَ ٱللَّهَ كَثِيرٗا ﴿٢١﴾  
ترجمه: بی‌تردید، در [رفتار و گفتار] رسول الله، سرمشق نیکویی برایتان است؛ برای هر کس که به الله و روز آخرت امید دارد و الله را بسیار یاد می‌کند.

**22.** وَلَمَّا رَءَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٱلۡأَحۡزَابَ قَالُواْ هَٰذَا مَا وَعَدَنَا ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥ وَصَدَقَ ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥۚ وَمَا زَادَهُمۡ إِلَّآ إِيمَٰنٗا وَتَسۡلِيمٗا ﴿٢٢﴾  
ترجمه: و چون مؤمنان [لشکر] احزاب را دیدند، گفتند: «این [امتحان الهی و پیروزی نهایی‌اش] همان چیزی است که الله و پیامبرش به ما وعده داده‌اند و [حقا که] الله و پیامبرش راست گفتند» و [مشاهدۀ انبوه دشمن] جز بر ایمان و تسلیمشان [در مقابل پروردگار] نیفزود.

**23.** مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ رِجَالٞ صَدَقُواْ مَا عَٰهَدُواْ ٱللَّهَ عَلَيۡهِۖ فَمِنۡهُم مَّن قَضَىٰ نَحۡبَهُۥ وَمِنۡهُم مَّن يَنتَظِرُۖ وَمَا بَدَّلُواْ تَبۡدِيلٗا ﴿٢٣﴾  
ترجمه: در میان مؤمنان، مردانی هستند که به عهد و پیمانی که با الله بسته بودند [صادقانه] وفا کردند؛ برخی از آنان تا آخر بر عهد و پیمان خود ایستادند [و در این راه درگذشتند یا شهید شدند] و برخی دیگر هنوز چشم‌انتظار [شهادت] هستند و هرگز [پیمان خود را] دگرگون نساخته‌اند.

**24.** لِّيَجۡزِيَ ٱللَّهُ ٱلصَّٰدِقِينَ بِصِدۡقِهِمۡ وَيُعَذِّبَ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ إِن شَآءَ أَوۡ يَتُوبَ عَلَيۡهِمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿٢٤﴾  
ترجمه: [این رویدادها پیش می‌آید] تا الله راستگویان را به [پاسِ پایمردی و] راستگویی‌شان پاداش دهد و منافقان را اگر بخواهد [توفیق توبه را از آنان سلب نماید، و در نتیجه،] عذابشان کند یا [برایشان توفیق توبه دهد و] توبه‌شان را بپذیرد. بی‌تردید، الله آمرزندۀ مهربان است.

**25.** وَرَدَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِغَيۡظِهِمۡ لَمۡ يَنَالُواْ خَيۡرٗاۚ وَكَفَى ٱللَّهُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ٱلۡقِتَالَۚ وَكَانَ ٱللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزٗا ﴿٢٥﴾  
ترجمه: و الله [سپاه] کسانی را که کفر ورزیده‌اند، بى‌آنكه به غنیمتی دست یابند، با [تمام حسرت و] خشم‌شان [از اطراف مدینه] برگرداند و الله مؤمنان را از جنگ بی‌نیاز ساخت؛ و الله همواره توانای شکست‌ناپذیر است.

**26.** وَأَنزَلَ ٱلَّذِينَ ظَٰهَرُوهُم مِّنۡ أَهۡلِ ٱلۡكِتَٰبِ مِن صَيَاصِيهِمۡ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلرُّعۡبَ فَرِيقٗا تَقۡتُلُونَ وَتَأۡسِرُونَ فَرِيقٗا ﴿٢٦﴾  
ترجمه: [الله] گروهی از اهل کتاب [= یهود بنی‌قُریظه] را که از آنان [= مشرکان] پشتیبانی کرده بودند، از قلعه‌هایشان پایین کشید و در دل‌هایشان وحشت انداخت؛ [چنان که شما] گروهی [از آنان] را می‌کشتید و گروهی را به اسارت می‌گرفتید.

**27.** وَأَوۡرَثَكُمۡ أَرۡضَهُمۡ وَدِيَٰرَهُمۡ وَأَمۡوَٰلَهُمۡ وَأَرۡضٗا لَّمۡ تَطَـُٔوهَاۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٗا ﴿٢٧﴾  
ترجمه: و زمین‌های کشاورزی و خانه‌ها و اموالشان و [همچنین] سرزمینی را که هرگز به آنجا پا نگذاشته بودید [= خیبر] در اختیار شما نهاد؛ و الله بر هر چیزی تواناست.

**28.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ إِن كُنتُنَّ تُرِدۡنَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا وَزِينَتَهَا فَتَعَالَيۡنَ أُمَتِّعۡكُنَّ وَأُسَرِّحۡكُنَّ سَرَاحٗا جَمِيلٗا ﴿٢٨﴾  
ترجمه: ای پیامبر، به همسرانت [که نفقۀ بیشتری می‌خواهند] بگو: «اگر زندگی دنیا و زینت‌هایش را می‌خواهید، بیایید تا شما را [با هدیه‌ای مناسب] بهره‌مند سازم و [بدون هیچ آزاری] به نیکویی رهایتان کنم.

**29.** وَإِن كُنتُنَّ تُرِدۡنَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَٱلدَّارَ ٱلۡأٓخِرَةَ فَإِنَّ ٱللَّهَ أَعَدَّ لِلۡمُحۡسِنَٰتِ مِنكُنَّ أَجۡرًا عَظِيمٗا ﴿٢٩﴾  
ترجمه: و اگر مشتاق الله و پیامبرش و سرای آخرت هستید، [بدانید که] بی‌تردید، الله پاداش بزرگی برای نیکوکارانتان فراهم کرده است».

**30.** يَٰنِسَآءَ ٱلنَّبِيِّ مَن يَأۡتِ مِنكُنَّ بِفَٰحِشَةٖ مُّبَيِّنَةٖ يُضَٰعَفۡ لَهَا ٱلۡعَذَابُ ضِعۡفَيۡنِۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٗا ﴿٣٠﴾  
ترجمه: ای زنان پیامبر، هر یک از شما که [گناه] ناشایستِ آشکاری مرتکب شود، عذابش دو چندان می‌گردد؛ و این [کار] همواره برای الله آسان است.

**31.** ۞ وَمَن يَقۡنُتۡ مِنكُنَّ لِلَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتَعۡمَلۡ صَٰلِحٗا نُّؤۡتِهَآ أَجۡرَهَا مَرَّتَيۡنِ وَأَعۡتَدۡنَا لَهَا رِزۡقٗا كَرِيمٗا ﴿٣١﴾  
ترجمه: و هر‌یک از شما که پیوسته فرمانبردارِ الله و پیامبرش باشد و کاری شایسته کند، پاداش او را دو برابر می‌دهیم و [در بهشت] روزی ارزشمندی برایش فراهم آورده‌ایم.

**32.** يَٰنِسَآءَ ٱلنَّبِيِّ لَسۡتُنَّ كَأَحَدٖ مِّنَ ٱلنِّسَآءِ إِنِ ٱتَّقَيۡتُنَّۚ فَلَا تَخۡضَعۡنَ بِٱلۡقَوۡلِ فَيَطۡمَعَ ٱلَّذِي فِي قَلۡبِهِۦ مَرَضٞ وَقُلۡنَ قَوۡلٗا مَّعۡرُوفٗا ﴿٣٢﴾  
ترجمه: ای زنان پیامبر، اگر پرهیزگاری کنید، [در برتری و شرافت] مانند هیچ یک از زنان [دیگر] نخواهید بود؛ پس در هنگام سخن گفتن [با مردان]، ناز و نرمش به کار نبرید تا [مبادا] کسی که در دلش بیماری است [در شما] طمع كند و به شیوه‌ای شایسته سخن بگویید.

**33.** وَقَرۡنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجۡنَ تَبَرُّجَ ٱلۡجَٰهِلِيَّةِ ٱلۡأُولَىٰۖ وَأَقِمۡنَ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتِينَ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَطِعۡنَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓۚ إِنَّمَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُذۡهِبَ عَنكُمُ ٱلرِّجۡسَ أَهۡلَ ٱلۡبَيۡتِ وَيُطَهِّرَكُمۡ تَطۡهِيرٗا ﴿٣٣﴾  
ترجمه: و در خانه‌هایتان بمانید و همچون جلوه‌گری [زنان در دوران] جاهلیت پیشین، جلوه‌گری [و خودنمایی] نکنید و نماز برپا دارید و زکات بپردازید و از الله و پیامبرش اطاعت کنید. ای اهل خانه[ی پیامبر]، جز این نیست الله می‌خواهد پلیدی [و آزارِ بیگانگان] را از شما دور نماید و شما را کاملاً پاک گردانَد.

**34.** وَٱذۡكُرۡنَ مَا يُتۡلَىٰ فِي بُيُوتِكُنَّ مِنۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ وَٱلۡحِكۡمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ لَطِيفًا خَبِيرًا ﴿٣٤﴾  
ترجمه: و هر آنچه را که از آیات الهی و سنت پیامبر در خانه‌هایتان خوانده می‌شود، به یاد داشته باشید. بی‌تردید، الله همواره باریک‌بین آگاه است.

**35.** إِنَّ ٱلۡمُسۡلِمِينَ وَٱلۡمُسۡلِمَٰتِ وَٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ وَٱلۡقَٰنِتِينَ وَٱلۡقَٰنِتَٰتِ وَٱلصَّٰدِقِينَ وَٱلصَّٰدِقَٰتِ وَٱلصَّٰبِرِينَ وَٱلصَّٰبِرَٰتِ وَٱلۡخَٰشِعِينَ وَٱلۡخَٰشِعَٰتِ وَٱلۡمُتَصَدِّقِينَ وَٱلۡمُتَصَدِّقَٰتِ وَٱلصَّٰٓئِمِينَ وَٱلصَّٰٓئِمَٰتِ وَٱلۡحَٰفِظِينَ فُرُوجَهُمۡ وَٱلۡحَٰفِظَٰتِ وَٱلذَّٰكِرِينَ ٱللَّهَ كَثِيرٗا وَٱلذَّٰكِرَٰتِ أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُم مَّغۡفِرَةٗ وَأَجۡرًا عَظِيمٗا ﴿٣٥﴾  
ترجمه: الله براى مردان مسلمان و زنان مسلمان و مردان مؤمن و زنان مؤمن و مردان فرمانبردار و زنان فرمانبردار و مردان راستگو و زنان راستگو و مردان شکیبا و زنان شکیبا و مردان فروتن و زنان فروتن و مردان انفاقگر و زنان انفاقگر و مردان روزه‌دار و زنان روزه‌دار و مردان پاکدامن و زنان پاکدامن و مردان و زنانی که الله را بسیار یاد می‌کنند، برای [همگی] آنان آمرزش و پاداشی بزرگ فراهم نموده است.

**36.** وَمَا كَانَ لِمُؤۡمِنٖ وَلَا مُؤۡمِنَةٍ إِذَا قَضَى ٱللَّهُ وَرَسُولُهُۥٓ أَمۡرًا أَن يَكُونَ لَهُمُ ٱلۡخِيَرَةُ مِنۡ أَمۡرِهِمۡۗ وَمَن يَعۡصِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدۡ ضَلَّ ضَلَٰلٗا مُّبِينٗا ﴿٣٦﴾  
ترجمه: براى هیچ مرد و زن مؤمنى شایسته نیست كه وقتى الله و رسولش به كارى فرمان می‌دهند، [در اجرای آن فرمان،] اختیارى داشته باشد؛ و هر کس از الله و رسولش نافرمانى كند، حقا که در گمراهىِ آشكارى گرفتار شده است.

**37.** وَإِذۡ تَقُولُ لِلَّذِيٓ أَنۡعَمَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ وَأَنۡعَمۡتَ عَلَيۡهِ أَمۡسِكۡ عَلَيۡكَ زَوۡجَكَ وَٱتَّقِ ٱللَّهَ وَتُخۡفِي فِي نَفۡسِكَ مَا ٱللَّهُ مُبۡدِيهِ وَتَخۡشَى ٱلنَّاسَ وَٱللَّهُ أَحَقُّ أَن تَخۡشَىٰهُۖ فَلَمَّا قَضَىٰ زَيۡدٞ مِّنۡهَا وَطَرٗا زَوَّجۡنَٰكَهَا لِكَيۡ لَا يَكُونَ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ حَرَجٞ فِيٓ أَزۡوَٰجِ أَدۡعِيَآئِهِمۡ إِذَا قَضَوۡاْ مِنۡهُنَّ وَطَرٗاۚ وَكَانَ أَمۡرُ ٱللَّهِ مَفۡعُولٗا ﴿٣٧﴾  
ترجمه: [به یاد آور] وقتی به [زید بن‌حارثه] ـ كسى كه الله به او نعمت [اسلام] داده بود و تو نعمت [آزادى] به او بخشیده بودى‌ـ [به نصیحت] مى‌گفتى: «همسرت را نزد خویش نگه دار و از الله پروا کن» و در دل خویش چیزی را [در مورد ازدواج با زینب پس از طلاقش] پنهان می‌داشتی که الله آشکارکنندۀ آن بود و [چون این ازدواج، با سنت‌های جاهلى مغایر بود] از [سرزنشِ] مردم می‌ترسیدی؛ حال آنکه الله سزاوارتر است که از او بترسی. پس هنگامی که زید نیازش را از وی به پایان بُرد [و طلاقش داد]، او را به ازدواج تو درآوردیم تا براى مؤمنان در مورد ازدواج با همسرانِ پسرخوانده‌هایشان كه از آنان كام گرفته‌اند [و طلاقشان داده‌اند]، هیچ گناهى نباشد؛ و فرمان الله همواره انجام‌پذیر است.

**38.** مَّا كَانَ عَلَى ٱلنَّبِيِّ مِنۡ حَرَجٖ فِيمَا فَرَضَ ٱللَّهُ لَهُۥۖ سُنَّةَ ٱللَّهِ فِي ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلُۚ وَكَانَ أَمۡرُ ٱللَّهِ قَدَرٗا مَّقۡدُورًا ﴿٣٨﴾  
ترجمه: بر پیامبر، در مورد آنچه الله برایش مقرر [و حلال] داشته است، هیچ گونه گناهی وجود ندارد. [این کار،] سنت الهی است [و] دربارۀ کسانی ‌[= پیامبرانی] که پیش از این بوده‌اند [نیز صدق می‌کند]؛ و فرمان الله همواره دقیق و حساب‌شده است.

**39.** ٱلَّذِينَ يُبَلِّغُونَ رِسَٰلَٰتِ ٱللَّهِ وَيَخۡشَوۡنَهُۥ وَلَا يَخۡشَوۡنَ أَحَدًا إِلَّا ٱللَّهَۗ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ حَسِيبٗا ﴿٣٩﴾  
ترجمه: [همان] کسانی که پیام‌های الله را [به مردم] می‌رسانند و تنها از او می‌ترسند و از هیچ کس جز الله ترسی ندارند؛ و الله برای حسابرسی [کارهای بندگانش] کافی است.

**40.** مَّا كَانَ مُحَمَّدٌ أَبَآ أَحَدٖ مِّن رِّجَالِكُمۡ وَلَٰكِن رَّسُولَ ٱللَّهِ وَخَاتَمَ ٱلنَّبِيِّـۧنَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا ﴿٤٠﴾  
ترجمه: محمد هرگز پدر هیچ‌یک از مردان شما [از جمله زید] نیست؛ بلکه رسول الله و خاتم پیامبران است؛ و الله همواره به همه چیز داناست.

**41.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ ذِكۡرٗا كَثِيرٗا ﴿٤١﴾  
ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، الله را بسیار یاد کنید

**42.** وَسَبِّحُوهُ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلًا ﴿٤٢﴾  
ترجمه: و بامداد و شامگاه او را به پاکی بستایید.

**43.** هُوَ ٱلَّذِي يُصَلِّي عَلَيۡكُمۡ وَمَلَٰٓئِكَتُهُۥ لِيُخۡرِجَكُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِۚ وَكَانَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ رَحِيمٗا ﴿٤٣﴾  
ترجمه: اوست که بر شما درود [و رحمت] می‌فرستد و فرشتگانش [نیز دعایتان می‌کنند] تا شما را از تاریکی‌ها به سوی نور بیرون آورد و [الله] همواره نسبت به مؤمنان مهربان است.

**44.** تَحِيَّتُهُمۡ يَوۡمَ يَلۡقَوۡنَهُۥ سَلَٰمٞۚ وَأَعَدَّ لَهُمۡ أَجۡرٗا كَرِيمٗا ﴿٤٤﴾  
ترجمه: روزی ‌که با او دیدار می‌کنند، درودشان «سلام» است و [الله] پاداشی ارجمند برایشان فراهم ساخته است.

**45.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ شَٰهِدٗا وَمُبَشِّرٗا وَنَذِيرٗا ﴿٤٥﴾  
ترجمه: ای پیامبر، ما تو را گواه و بشارت‌بخش و بیم‌دهنده فرستاده‌ایم

**46.** وَدَاعِيًا إِلَى ٱللَّهِ بِإِذۡنِهِۦ وَسِرَاجٗا مُّنِيرٗا ﴿٤٦﴾  
ترجمه: و [تو را] دعوتگری به سوی الله به فرمان او و چراغی روشنی‌بخش [قرار دادیم].

**47.** وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ بِأَنَّ لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ فَضۡلٗا كَبِيرٗا ﴿٤٧﴾  
ترجمه: و به مؤمنان بشارت بده که از جانب الله بخششی بزرگ برایشان [در پیش] است.

**48.** وَلَا تُطِعِ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَدَعۡ أَذَىٰهُمۡ وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱللَّهِۚ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلٗا ﴿٤٨﴾  
ترجمه: و از کافران و منافقان اطاعت نکن و به آزار‌شان بی‌توجه باش و بر الله توکل کن؛ و همین بس که الله [یاور و] کارگزار تو باشد.

**49.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا نَكَحۡتُمُ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ ثُمَّ طَلَّقۡتُمُوهُنَّ مِن قَبۡلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمۡ عَلَيۡهِنَّ مِنۡ عِدَّةٖ تَعۡتَدُّونَهَاۖ فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحٗا جَمِيلٗا ﴿٤٩﴾  
ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، هرگاه با زنان مؤمن ازدواج کردید، سپس پیش از اینکه با آنان همبستر شوید طلاقشان دادید، از جانب شما هیچ‌‌ عدّه‌اى بر عهدۀ آنان نیست که حسابش را نگاه دارید؛ آنان را [با هدیه‌ای مناسب] بهره‌مند سازید و به نیکوترین وجه رهایشان سازید.

**50.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ إِنَّآ أَحۡلَلۡنَا لَكَ أَزۡوَٰجَكَ ٱلَّٰتِيٓ ءَاتَيۡتَ أُجُورَهُنَّ وَمَا مَلَكَتۡ يَمِينُكَ مِمَّآ أَفَآءَ ٱللَّهُ عَلَيۡكَ وَبَنَاتِ عَمِّكَ وَبَنَاتِ عَمَّٰتِكَ وَبَنَاتِ خَالِكَ وَبَنَاتِ خَٰلَٰتِكَ ٱلَّٰتِي هَاجَرۡنَ مَعَكَ وَٱمۡرَأَةٗ مُّؤۡمِنَةً إِن وَهَبَتۡ نَفۡسَهَا لِلنَّبِيِّ إِنۡ أَرَادَ ٱلنَّبِيُّ أَن يَسۡتَنكِحَهَا خَالِصَةٗ لَّكَ مِن دُونِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۗ قَدۡ عَلِمۡنَا مَا فَرَضۡنَا عَلَيۡهِمۡ فِيٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ وَمَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ لِكَيۡلَا يَكُونَ عَلَيۡكَ حَرَجٞۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿٥٠﴾  
ترجمه: ای پیامبر، ما همسرانت که مهر‌شان را پرداخته‌ای و [نیز] کنیزانی را که الله [از بهرۀ جنگ] به تو ارزانی داشته است برایت حلال کرده‌ایم و [نیز ازدواج با] دخترعموهایت و دخترعمه‌هایت و دختردایی‌هایت و دخترخاله‌هایت که با تو هجرت کرده‌اند و [همچنین] اگر زن مؤمنی خود را [بدون مهریه] به پیامبر ببخشد، چنانچه پیامبر بخواهد [می‌تواند] با وی ازدواج کند. [این حکم،] ویژۀ توست، نه دیگر مؤمنان. بی‌تردید، ما می‌دانیم در مورد همسران و کنیزانشان چه حکمی برای آنان تعیین کرده‌ایم. [این حکمِ ویژه را برقرار کردیم] تا هیچ تنگنایی [در راه انجام وظیفه] بر تو نباشد؛ و الله همواره آمرزندۀ مهربان است.

**51.** ۞ تُرۡجِي مَن تَشَآءُ مِنۡهُنَّ وَتُـٔۡوِيٓ إِلَيۡكَ مَن تَشَآءُۖ وَمَنِ ٱبۡتَغَيۡتَ مِمَّنۡ عَزَلۡتَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيۡكَۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن تَقَرَّ أَعۡيُنُهُنَّ وَلَا يَحۡزَنَّ وَيَرۡضَيۡنَ بِمَآ ءَاتَيۡتَهُنَّ كُلُّهُنَّۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا فِي قُلُوبِكُمۡۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَلِيمٗا ﴿٥١﴾  
ترجمه: [نوبت] هر یک از آنان [= همسرانت] را که بخواهی [می‌توانی] به تأخیر اندازی و هر کدام را بخواهی، [می‌توانی] نزد خویش جای دهی؛ و اگر هر یک از آنان را که از او کناره گرفته‌ای [و نوبتش به تأخیر افتاده است، دوباره] طلب کنی، [در هر حال] هیچ گناهی بر تو نیست. این [اختیار در انتخاب،] نزدیک‌تر است به اینكه چشمشان روشن شود و ‌اندوهگین نباشند و همگی‌شان از آنچه به آنان بخشیده‌ای راضی گردند؛ و الله می‌داند که شما [مردان دربارۀ محبتِ بیشتر به برخی زنانتان] چه در دل دارید؛ و الله همواره دانای بردبار است.

**52.** لَّا يَحِلُّ لَكَ ٱلنِّسَآءُ مِنۢ بَعۡدُ وَلَآ أَن تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِنۡ أَزۡوَٰجٖ وَلَوۡ أَعۡجَبَكَ حُسۡنُهُنَّ إِلَّا مَا مَلَكَتۡ يَمِينُكَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ رَّقِيبٗا ﴿٥٢﴾  
ترجمه: از این پس، [دیگر ازدواج با] هیچ زنی برایت حلال نیست و نباید [برخی از همسرانت را طلاق دهی تا] همسرانی را جانشین آنان کنی؛ حتی اگر زیباییِ آنان [= زنان جدید] تو را به شگفت آورَد؛ مگر آن که [به صورت کنیز] در اختیارت باشد؛ و الله همواره بر هر چیزى نگهبان است.

**53.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَدۡخُلُواْ بُيُوتَ ٱلنَّبِيِّ إِلَّآ أَن يُؤۡذَنَ لَكُمۡ إِلَىٰ طَعَامٍ غَيۡرَ نَٰظِرِينَ إِنَىٰهُ وَلَٰكِنۡ إِذَا دُعِيتُمۡ فَٱدۡخُلُواْ فَإِذَا طَعِمۡتُمۡ فَٱنتَشِرُواْ وَلَا مُسۡتَـٔۡنِسِينَ لِحَدِيثٍۚ إِنَّ ذَٰلِكُمۡ كَانَ يُؤۡذِي ٱلنَّبِيَّ فَيَسۡتَحۡيِۦ مِنكُمۡۖ وَٱللَّهُ لَا يَسۡتَحۡيِۦ مِنَ ٱلۡحَقِّۚ وَإِذَا سَأَلۡتُمُوهُنَّ مَتَٰعٗا فَسۡـَٔلُوهُنَّ مِن وَرَآءِ حِجَابٖۚ ذَٰلِكُمۡ أَطۡهَرُ لِقُلُوبِكُمۡ وَقُلُوبِهِنَّۚ وَمَا كَانَ لَكُمۡ أَن تُؤۡذُواْ رَسُولَ ٱللَّهِ وَلَآ أَن تَنكِحُوٓاْ أَزۡوَٰجَهُۥ مِنۢ بَعۡدِهِۦٓ أَبَدًاۚ إِنَّ ذَٰلِكُمۡ كَانَ عِندَ ٱللَّهِ عَظِيمًا ﴿٥٣﴾  
ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، به خانه‌های پیامبر داخل نشوید؛ مگر آنکه برای [صرف] غذایی به شما اجازه داده شود؛ [آن هم] بى‌آنكه [زودتر از وقت غذا بروید و] منتظر آماده شدنش باشید؛ ولی هنگامى كه شما را فراخواندند وارد شوید و چون غذا خوردید پراكنده گردید و سرگرم [بحث و] گفتگو نشوید. این [رفتارتان] پیامبر را مى‌آزارد و او از [ابراز این موضوع در برابر] شما شرم دارد؛ و[لى] الله از [بیان] حق شرم ندارد. و هنگامى كه از آنان [= همسران پیامبر] چیزی از وسایل زندگی را [به عاریت] خواستید، [نیازتان را] از پشت پرده‌ از آنان بخواهید [چرا که] این [کار] برای دل‌های شما و آنان پاک‌تر است؛ و [همچنین] برایتان سزاوار نیست که رسول الله را بیازارید و هرگز شایستۀ شما نیست که پس از [وفات] او با همسرانش ازدواج کنید. به راستی که این [کار] نزد الله [گناهی] بزرگ است.

**54.** إِن تُبۡدُواْ شَيۡـًٔا أَوۡ تُخۡفُوهُ فَإِنَّ ٱللَّهَ كَانَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٗا ﴿٥٤﴾  
ترجمه: اگر چیزی را آشکار کنید یا پنهان دارید، [بدانید که] بی‌تردید، الله از همه چیز آگاه است.

**55.** لَّا جُنَاحَ عَلَيۡهِنَّ فِيٓ ءَابَآئِهِنَّ وَلَآ أَبۡنَآئِهِنَّ وَلَآ إِخۡوَٰنِهِنَّ وَلَآ أَبۡنَآءِ إِخۡوَٰنِهِنَّ وَلَآ أَبۡنَآءِ أَخَوَٰتِهِنَّ وَلَا نِسَآئِهِنَّ وَلَا مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُنَّۗ وَٱتَّقِينَ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدًا ﴿٥٥﴾  
ترجمه: بر آنان [= زنان مسلمان] گناهی نیست [در نداشتن حجاب] نزد پدرانشان و پسرانشان و برادرانشان و پسران برادرانشان و پسران خواهرانشان و زنان [هم‌دین]شان و بردگانشان؛ و [ای زنان مسلمان،] از الله پروا کنید. بی‌تردید، الله بر همه چیز گواه است.

**56.** إِنَّ ٱللَّهَ وَمَلَٰٓئِكَتَهُۥ يُصَلُّونَ عَلَى ٱلنَّبِيِّۚ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ صَلُّواْ عَلَيۡهِ وَسَلِّمُواْ تَسۡلِيمًا ﴿٥٦﴾  
ترجمه: به راستی، الله و فرشتگانش بر پیامبر درود می‌فرستند؛ [پس] ای کسانی که ایمان آورده‌اید، [شما نیز] بر او درود فرستید و به شایستگی سلام گویید.

**57.** إِنَّ ٱلَّذِينَ يُؤۡذُونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَعَنَهُمُ ٱللَّهُ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمۡ عَذَابٗا مُّهِينٗا ﴿٥٧﴾  
ترجمه: کسانی که الله و پیامبرش را می‌آزارند، الله در دنیا و آخرت آنان را از رحمت خویش دور می‌کند و عذاب خفت‌باری برایشان آماده کرده است.

**58.** وَٱلَّذِينَ يُؤۡذُونَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ بِغَيۡرِ مَا ٱكۡتَسَبُواْ فَقَدِ ٱحۡتَمَلُواْ بُهۡتَٰنٗا وَإِثۡمٗا مُّبِينٗا ﴿٥٨﴾  
ترجمه: و کسانی که مردان و زنان مؤمن را بدون اینکه مرتكب [عمل زشتى‌] شده باشند [با اتهامات ناروا] می‌آزارند، بارِ دروغ و گناهی آشکار را به دوش می‌کشند.

**59.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ قُل لِّأَزۡوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ يُدۡنِينَ عَلَيۡهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّۚ ذَٰلِكَ أَدۡنَىٰٓ أَن يُعۡرَفۡنَ فَلَا يُؤۡذَيۡنَۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿٥٩﴾  
ترجمه: ای پیامبر، به همسران و دخترانت و سایر زنان مؤمن بگو که چادر‌هایشان را به شایستگی بر [سر و صورت و سینۀ] خویش بیفکنند. این [گونه پوشش] مناسب‌تر است به اینكه [در جامعه به متانت و وقار] شناخته ‌شوند و [در نتیجه،] مورد آزار [افراد هرزه] قرار نگیرند؛ و الله آمرزندۀ مهربان است.

**60.** ۞ لَّئِن لَّمۡ يَنتَهِ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ وَٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ وَٱلۡمُرۡجِفُونَ فِي ٱلۡمَدِينَةِ لَنُغۡرِيَنَّكَ بِهِمۡ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَآ إِلَّا قَلِيلٗا ﴿٦٠﴾  
ترجمه: اگر منافقان و کسانی که بیماری [نفاق] در دل‌هایشان است و شایعه‌پراکنان در مدینه، [از دروغگویی و شایعه‌سازی] دست برندارند، یقیناً تو را بر آنان مسلط می‌گردانیم. در این صورت، جز مدت کوتاهی نمی‌توانند در این شهر و در کنار تو بمانند.

**61.** مَّلۡعُونِينَۖ أَيۡنَمَا ثُقِفُوٓاْ أُخِذُواْ وَقُتِّلُواْ تَقۡتِيلٗا ﴿٦١﴾  
ترجمه: لعنت‌شدگانند و هر جا که یافت شوند، باید بی‌محابا دستگیر و کشته شوند.

**62.** سُنَّةَ ٱللَّهِ فِي ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلُۖ وَلَن تَجِدَ لِسُنَّةِ ٱللَّهِ تَبۡدِيلٗا ﴿٦٢﴾  
ترجمه: [این] سنت الله، در مورد افرادی [از منافقان] که پیشتر بوده‌اند نیز جاری گشته است؛ و هرگز در سنت الله دگرگونی [و تغییری] نمی‌یابی.

**63.** يَسۡـَٔلُكَ ٱلنَّاسُ عَنِ ٱلسَّاعَةِۖ قُلۡ إِنَّمَا عِلۡمُهَا عِندَ ٱللَّهِۚ وَمَا يُدۡرِيكَ لَعَلَّ ٱلسَّاعَةَ تَكُونُ قَرِيبًا ﴿٦٣﴾  
ترجمه: [ای پیامبر،] مردم دربارۀ [زمان وقوعِ] قیامت از تو می‌پرسند؛ بگو: «دانش آن تنها نزد الله است»؛ و تو چه می‌دانی؟ شاید‌ قیامت نزدیک باشد.

**64.** إِنَّ ٱللَّهَ لَعَنَ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمۡ سَعِيرًا ﴿٦٤﴾  
ترجمه: بی‌تردید، الله کافران را از رحمت خویش دور کرده و آتشی افروخته و سوزان برایشان مهیّا نموده است.

**65.** خَٰلِدِينَ فِيهَآ أَبَدٗاۖ لَّا يَجِدُونَ وَلِيّٗا وَلَا نَصِيرٗا ﴿٦٥﴾  
ترجمه: [آتشی] که جاودانه در آن خواهند ماند [و برای دفاع از خود،] هیچ کارساز و یاریگری نمی‌یابند.

**66.** يَوۡمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمۡ فِي ٱلنَّارِ يَقُولُونَ يَٰلَيۡتَنَآ أَطَعۡنَا ٱللَّهَ وَأَطَعۡنَا ٱلرَّسُولَا۠ ﴿٦٦﴾  
ترجمه: روزى كه چهره‌هایشان در آتش دوزخ دگرگون مى‌شود، [با پشیمانی] می‌گویند: «ای کاش از الله و پیامبر اطاعت کرده بودیم!»

**67.** وَقَالُواْ رَبَّنَآ إِنَّآ أَطَعۡنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَآءَنَا فَأَضَلُّونَا ٱلسَّبِيلَا۠ ﴿٦٧﴾  
ترجمه: [آنان بهانه می‌آورند و] می‌گویند: «پروردگارا، ما از رهبران و بزرگان خود اطاعت [و تقلید] کردیم و آنان [بودند که] ما را گمراه کردند.

**68.** رَبَّنَآ ءَاتِهِمۡ ضِعۡفَيۡنِ مِنَ ٱلۡعَذَابِ وَٱلۡعَنۡهُمۡ لَعۡنٗا كَبِيرٗا ﴿٦٨﴾  
ترجمه: پروردگارا، عذابشان را دو چندان کن و به لعنتی بزرگ [و سخت] لعنت فرما».

**69.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ ءَاذَوۡاْ مُوسَىٰ فَبَرَّأَهُ ٱللَّهُ مِمَّا قَالُواْۚ وَكَانَ عِندَ ٱللَّهِ وَجِيهٗا ﴿٦٩﴾  
ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، [پیامبر را نیازارید و] مانند کسانی نباشید که موسی را [با تهمت‌های ناروا] آزردند، سپس الله او را [از آنچه در حقش می‌گفتند] تبرئه نمود؛ و [موسی] همواره نزد الله آبرومند است.

**70.** يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ ٱللَّهَ وَقُولُواْ قَوۡلٗا سَدِيدٗا ﴿٧٠﴾  
ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از الله پروا کنید و سخنی راست و درست بگویید.

**71.** يُصۡلِحۡ لَكُمۡ أَعۡمَٰلَكُمۡ وَيَغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡۗ وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ فَقَدۡ فَازَ فَوۡزًا عَظِيمًا ﴿٧١﴾  
ترجمه: [پرهیزگار و راستگو باشید] تا الله کارهایتا‌ن را اصلاح کند و گناهانتان را بیامرزد و [بدانید] هر کس از الله و پیامبرش اطاعت کند، یقیناً به کامیابی بزرگی دست یافته است.

**72.** إِنَّا عَرَضۡنَا ٱلۡأَمَانَةَ عَلَى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱلۡجِبَالِ فَأَبَيۡنَ أَن يَحۡمِلۡنَهَا وَأَشۡفَقۡنَ مِنۡهَا وَحَمَلَهَا ٱلۡإِنسَٰنُۖ إِنَّهُۥ كَانَ ظَلُومٗا جَهُولٗا ﴿٧٢﴾  
ترجمه: ما امانت [انجام تکالیف شرعی] را بر آسمان‌ها و زمین و کوهساران عرضه داشتیم و آنها از تحمل آن سر باز زدند و از [احتمال خیانت در] آن ترسیدند و[لی] انسان آن را پذیرفت. حقا که او [در حق خویش] همواره ستمکار و نادان است.

**73.** لِّيُعَذِّبَ ٱللَّهُ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱلۡمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلۡمُشۡرِكِينَ وَٱلۡمُشۡرِكَٰتِ وَيَتُوبَ ٱللَّهُ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتِۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمَۢا ﴿٧٣﴾  
ترجمه: [انسان چنین کرد] تا الله مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرک را عذاب کند و توبۀ مردان و زنان مؤمن را [که امانتدارانِ شایسته‌ای بوده‌اند] بپذیرد؛ و الله همواره آمرزندۀ مهربان است.

## اطلاعات کوتاه

- **سوره:** 33 از 114
- **معنای نام:** گروه‌های هم‌پیمان
- **شمار آیات:** 73
- **محل نزول:** مدینه
- **ترتیب نزول:** 90
- **جزء:** 21-22: آیات 1 تا 30 در جزء 21، آیات 31 تا 73 در جزء 22

## درباره سوره أحزاب

نام سوره از واژهٔ «احزاب» در آیات 20 و 22 گرفته شده است. این واژه به معنای گروه‌ها و دسته‌هاست و به سپاهیان متحدی اشاره دارد که از قریش، غطفان و قبایل دیگر تشکیل شده بودند و برای محاصرهٔ مدینه گرد آمدند.

سوره در مدینه نازل شده و 73 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 33 قرار دارد؛ در جزء 21 آغاز می‌شود و در جزء 22 ادامه می‌یابد. در ترتیب نزول، سورهٔ 90 است. آیهٔ 40 که حضرت محمد (ص) را «آخرین پیامبران» (خاتم النبیین) معرفی می‌کند و آیهٔ 56 که خبر می‌دهد خدا و فرشتگان بر پیامبر (ص) درود می‌فرستند و از مؤمنان نیز می‌خواهد بر ایشان صلوات و سلام بفرستند، در این سوره است.

## زمان نزول سوره أحزاب

بخش مهمی از سوره در هنگام و پس از جنگ خندق، که در سال پنجم هجرت (بنا بر برخی منابع در سال چهارم) روی داد، و ماجرای بنی‌قریظه که بلافاصله پس از آن رخ داد، نازل شده است. قبایل مشرک مدینه را محاصره کرده بودند، مسلمانان با کندن خندق در سمت باز شهر دفاع کردند و محاصره با وزش باد شدید و یاری خدا بی‌نتیجه ماند.

بخش‌های دیگر سوره به رویدادهای مختلف دورهٔ مدینه مربوط است. در منابع نقل شده که احکام مربوط به فرزندخواندگی دربارهٔ زید بن حارثه، فرزندخواندهٔ پیامبر (ص)، نازل شده و ازدواج پیامبر (ص) با زینب بنت جحش که زید او را طلاق داده بود، برای نشان دادن این امر صورت گرفت که فرزندخوانده حکم فرزند تنی را ندارد. آیاتی که به همسران پیامبر (ص) حق انتخاب میان دنیا و خدا و رسول او را می‌دهد نیز در این سوره آمده است.

## موضوعات سوره أحزاب

سوره با فرمان به پیامبر (ص) آغاز می‌شود که تنها از خدا بترسند و از آنچه به ایشان وحی شده پیروی کنند. سپس بی‌اعتباری ظهار و فرزند تنی شمردن فرزندخوانده، که از سنت‌های جاهلی بود، اعلام می‌شود؛ خواسته می‌شود فرزندخواندگان به پدران خود نسبت داده شوند. بیان می‌شود که پیامبر (ص) به مؤمنان از خود آنان نزدیک‌ترند و همسران ایشان مادران مؤمنان به شمار می‌آیند.

بخش گسترده‌ای از سوره جنگ خندق را بیان می‌کند: هراس ناشی از محاصره، بهانه‌های منافقان، پایداری مؤمنان و سرانجام بنی‌قریظه. در این زمینه تأکید می‌شود که پیامبر (ص) برای مؤمنان الگویی نیکو (اسوهٔ حسنه) هستند. سپس احکام انتخاب و رفتار مربوط به همسران پیامبر (ص)، ماجرای زید و زینب و آخرین پیامبر بودن حضرت محمد (ص) بررسی می‌شود. موضوعاتی چون بسیار یاد کردن خدا، فرستادن صلوات و سلام بر پیامبر (ص)، آداب ورود به خانهٔ ایشان، پوشش و پرهیز از افترا مطرح می‌شود. سوره با بیان اینکه انسان امانتی را بر دوش گرفت که آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها از پذیرفتن آن خودداری کردند، پایان می‌یابد.

## فضیلت سوره أحزاب

حدیث صحیحی که ثواب ویژه‌ای برای خواندن سورهٔ احزاب بیان کند شناخته نشده است. بنا بر آنچه بخاری نقل کرده، زید بن ثابت هنگام نگارش صحیفه‌های قرآن در مصحف‌ها آیه‌ای از احزاب را که شنیده بود پیامبر (ص) می‌خواند نیافت؛ آن را فقط نزد خزیمهٔ انصاری یافت که پیامبر (ص) شهادتش را برابر شهادت دو نفر قرار داده بود. این آیهٔ 23 است که از مؤمنانی سخن می‌گوید که به پیمانی که با خدا بستند وفا کردند. در روایت دیگری در بخاری، انس بن مالک می‌گوید گمان می‌کردند که این آیه دربارهٔ انس بن نضر نازل شده است.

بخاری در تفسیر آیهٔ 56، که خبر می‌دهد خدا و فرشتگانش بر پیامبر صلوات می‌فرستند، روایت کعب بن عجره را نقل می‌کند: صحابه از پیامبر (ص) پرسیدند چگونه بر او صلوات بفرستند و او صلواتی را که با «اللهم صل» و «اللهم بارک» آغاز می‌شود به آنان آموخت.

توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.

## دعاهای سوره أحزاب

- [آیهٔ صلوات سوره أحزاب، آیه 56](https://yasinsurah.com/fa/doa/verse-of-salawat/)

## تفسیر سوره أحزاب

توضیح کوتاه همه آیات سوره أحزاب، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».

### تفسیر آیات 1 تا 10

**1.** تفسیر: ای پیامبر همراه با یارانت، بر اجرای اوامر و اجتناب از نواهی الهی، ایستادگی کنید. تنها از او بترس، و از کافران و منافقان در پیروی از هوای نفسشان، تبعیت نکن. همانا الله متعال از نیرنگ کافران و منافقان آگاه است و در آفرينش و تدبیرش بسیار دانا است.

**2.** تفسیر: و از وحیی که از جانب پروردگارت بر تو نازل می‌شود پیروی کن، به‌راستی‌که الله به آنچه انجام می‌دهید بسیار دانا است، و ذره‌ای از آن از دستش نمی‌رود، و به‌زودی شما را در برابر اعمال‌تان جزا خواهد داد.

**3.** تفسیر: و در تمام امور خویش فقط بر الله توکل کن و همین بس که او سبحانه نگهبان کسانی از بندگانش است که بر او توکل می‌کنند.

**4.** تفسیر: الله دو قلب را در درون كسى قرار نداده است، و همچنین همسران را همانند مادران (برای ازدواج) بر شما حرام نکرده است، همچنان که فرزند خوانده را همانند فرزندان حقیقی قرار نداده است. ظِهار -یعنی این که مرد همسرش را مانند مادر و خواهرش بر خود حرام کند- و فرزند خواندگی از عادت های جاهلیت قبل از اسلام است که اسلام آن را باطل کرده است. ظِهار و فرزند خواندگی، سخنی است که شما به زبان مى گوييد و حقیقتی ندارد، چرا که همسر، مادر نیست، و فرزند خوانده نیز فرزند حقیقی آن شخص نیست. الله متعال حق را گفته، تا بندگانش به آن عمل کنند و به راه راست راهنمایی می کند.

**5.** تفسیر: کسانی را که ادعا می‌کنید پسران‌تان هستند به پدران حقیقی‌شان نسبت دهید، زیرا این کار نزد الله همان عدالت است، پس اگر پدران‌شان را نمی‌شناسید که اینها را به آنها نسبت دهید برادران دینی شما و بردگان آزادشدۀ شما هستند، پس هر یک از آنها را با «ای برادرم» یا «ای پسرعمویم» صدا بزنید، و هیچ گناهی بر شما نیست اگر کسی از شما فرزندخوانده‌ای را از روی اشتباه به مدعی‌اش نسبت دهد، اما با گفتن عمدی این سخن گناهکار می‌شوید، و الله برای هر یک از بندگانش که توبه کند بسیار آمرزنده و مهربان است چون آنها را در برابر خطا (سهو) هرگز مواخذه نمی‌کند.

**6.** تفسیر: پیامبر محمد صلی الله علیه وسلم نسبت به مؤمنان در تمام مواردی که آنها را به‌سوی آن فرامی‌خواند حتی از جان‌های مؤمنان مهم‌تر است، هر چند دل‌های‌شان به چیز دیگری تمایل داشته باشد. و همسرانش به منزلۀ مادران تمام مؤمنان هستند، یعنی بر هر مؤمنی حرام است که پس از مرگ پیامبر صلی الله علیه وسلم با یکی از همسرانش ازدواج کند. و در حکم الله خویشاوندان در میراث از مؤمنان و مهاجران در راه الله سزاوارتر هستند. در صدر اسلام مؤمنان و مهاجران در راه الله به‌سبب این روابط از یکدیگر ارث می‌بردند، سپس ارث‌بردن آنها از یکدیگر منسوخ شد، مگر اینکه - ای مؤمنان- می‌توانید به نفع دوستان غیر وارث خویش وصیت یا احسانی بکنید، این حکم در لوح محفوظ نوشته شده و عمل به آن واجب است.

**7.** تفسیر: و -ای رسول- به یاد آور آن‌گاه که از پیامبران پیمانی استوار گرفتیم بر اینکه الله را به تنهایی عبادت کنند، و هیچ‌چیز را با او شریک نگردانند، و وحی را که به‌سوی‌شان نازل شده است ابلاغ کنند، و به صورت خاص این پیمان را از تو گرفتیم، و از نوح و ابراهیم و موسی و عیسی پسر مریم علیهم السلام، پیمان محکم و استواری گرفتیم که در ادای تبلیغ رسالت‌های الهی که بر آن امین و مکلف شده بودند، کوتاهی نکنند.

**8.** تفسیر: الله این پیمان موکد را از پیامبران علیهم السلام گرفت تا برای نکوهش کافران، از رسولان راستگو در مورد راستگویی‌شان بپرسد، و الله برای کافران به او تعالی و رسولانش در روز قیامت عذابی دردناک یعنی آتش جهنم را آماده کرده است.

**9.** تفسیر: ای کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اید، و به احکامش عمل کرده‌اید، نعمت الله بر خویش را به یاد آورید، آن‌گاه که لشکریان کفار دسته دسته برای پیکار با شما به مدینه آمدند، و منافقان و یهودیان آنها را یاری کردند، و باد صَبا را که پیامبر صلی الله علیه وسلم با آن یاری شد بر آنها فرستادیم، و لشکریانی از فرشتگان که شما آنها را ندیدید فرستادیم، آن‌گاه کافران برای فرار و درحالی‌که قادر بر هیچ کاری نبودند پشت کردند، و الله آنچه را انجام می‌دهید می‌بیند و ذره‌ای از اعمال‌تان بر او تعالی پوشیده نمی‌ماند، و به زودی شما را در قبال آن جزا خواهد داد.

**10.** تفسیر: و نیز به یاد آورید آن‌گاه که کافران از بالا و پایین دره از دو جهت مشرق و مغرب به‌سوی شما آمدند، و زمانی‌که بر اثر وحشت زیاد، چشم‌ها از هر چیزی جز نظر به دشمن خویش برگردانیده شدند، و قلب‌ها به حلقوم‌ها رسید، و گمان‌های مختلفی به الله می‌بردید؛ گاهی پیروزی، و گاهی نومیدی از او را گمان می‌بردید.

### تفسیر آیات 11 تا 20

**11.** تفسیر: در آن موضع در غزوۀ خندق مؤمنان با تجاوز دشمنان‌شان که با آن مواجه شدند مورد آزمایش قرار گرفتند، و از ترس زیاد به شدت آشفته شدند، و با این آزمایش مؤمن و منافق مشخص شد.

**12.** تفسیر: در آن روز منافقان و افرادی با ایمان ضعیف که تردیدی در دل‌های‌شان بود گفتند: پیروزی بر دشمنمان و قدرت‌یابی ما در روی زمین که الله و رسولش به ما وعده دادند جز باطلی که هیچ اساسی ندارد نیست.

**13.** تفسیر: و -ای رسول- به یاد آور آن‌گاه که گروهی از منافقان به اهالی مدینه گفتند: ای ساکنان یثرب (نام مدینه قبل از اسلام یثرب بود)، کنار خندق جای ماندن برای شما نیست پس به منازل خویش بازگردید، و گروهی از آنها با این بهانه که خانه‌های‌شان در برابر دشمن آشکار و بدون حفاظ است، از پیامبر صلی الله علیه وسلم اجازه می‌خواستند که به خانه‌های‌شان بازگردند، درحالی‌که چنان‌که ادعا کردند نبود، و با این عذر دروغین فقط قصد فرار از دشمن را داشتند.

**14.** تفسیر: و اگر دشمن از تمام نواحی مدینه بر آنها وارد می‌شد، و بازگشت به کفر و شرک به الله را از آنها می‌خواست به‌طور قطع این درخواست دشمن‌شان را می‌پذیرفتند، و جز اندکی از ارتداد و بازگشت به کفر خودداری نمی‌کردند.

**15.** تفسیر: همانا این منافقان بعد از فرار از جنگ، در غزوه ی اُحُد با الله پیمان بستند که اگر جنگی دیگر را نصیبشان کند؛ بدون شک، با دشمن خواهند جنگید و از ترس آنان فرار نخواهند کرد، اما پیمانشان را شکستند. به راستی که بنده در قبال پیمان هایی که با الله بسته، پاسخگو است و به زودی در اين باره محاسبه خواهد شد.

**16.** تفسیر: - ای رسول- به اینها بگو: اگر از ترس مرگ یا کشته‌شدن از کارزار بگریزید فرار هرگز به شما سودی نمی‌رساند؛ زیرا اجل‌ها اندازه‌گیری شده‌اند، و اگر فرار کردید و هنوز اجل‌تان نرسیده بود فقط زمانی اندک در زندگی بهره‌مند خواهید شد.

**17.** تفسیر: - ای رسول- به آنها بگو: چه کسی در برابر الله از شما محافظت می‌کند اگر مرگ یا قتل را که نمی‌پسندید برای‌تان بخواهد، یا سلامت و خیر را که امید دارید برای‌تان بخواهد، هیچ‌کس نیست که از شما در برابر این کار محافظت کند، و این منافقان به جای الله هیچ دوستی برای خودشان نمی‌یابند که کارشان را برعهده بگیرد، و هیچ یاوری را نیز نمی‌یابند که در برابر عذاب الله از آنها محافظت کند.

**18.** تفسیر: الله متعال کسانی که دیگران را از جنگیدن همراه با رسول الله -صلی الله علیه وسلم- باز می دارند، می شناسد؛ کسانی که به برادرانشان می گویند: به سوى ما بياييد و همراه او جنگ نکنید تا کشته نشوید، ما از کشته شدن شما می ترسیم. کسانی که دیگران را از جنگ منصرف می کنند، به جنگ نمی آیند و در آن شرکت نمی کنند مگر به ندرت؛ آن هم برای حفظ آبروی خود نه برای یاری الله و رسولشان.

**19.** تفسیر: - ای گروه مؤمنان- آنها با اموال‌شان بر شما بخل می‌ورزند یعنی با بخشیدن آن به شما کمک نمی‌کنند، و با جان‌های‌شان بر شما بخل می‌ورزند یعنی همراه شما پیکار نمی‌کنند، و با دوستی خویش بر شما بخل می‌ورزند یعنی شما را به دوستی نمی‌گیرند، اما چون ترس هنگام رویارویی با دشمن فرا رسد -ای رسول- آنها را می‌بینی که به‌سوی تو می‌نگرند درحالی‌که از بزدلی چشمان‌شان می‌چرخد مانند چرخیدن چشمان کسی‌که سختی‌های جان‌کندن را مشاهده می‌کند، اما چون ترس‌شان از بین برود و آرام گیرند به‌سبب حرص بر غنیمت‌ که در جستجوی آن هستند با زبان‌درازی شما را با سخن آزار می‌رسانند، اینها که صفات مذکور را دارند ایمان واقعی نیاورده‌اند، پس الله پاداش اعمال‌شان را تباه ساخت، و این تباه‌کردن بر الله آسان است.

**20.** تفسیر: این بزدلان گمان می‌کنند که احزاب توطئه‌گر بر پیکار با رسول‌الله صلی الله علیه وسلم و مؤمنان، تا وقتی‌ مؤمنان را از ریشه بَرنکنند نخواهند رفت، و به فرض اگر احزاب بار دیگر بیایند این منافقان دوست دارند که خارج از مدینه همراه بادیه‌نشینان باشند، تا از اخبار شما بپرسند که: پس از پیکار دشمن‌تان با شما چه اتفاقی برای‌تان افتاده است؟ و -ای مؤمنان- اگر در میان شما بودند جز اندکی همراه شما پیکار نمی‌کردند، پس اهمیتی به آنها ندهید، و بر آنها افسوس نخورید.

### تفسیر آیات 21 تا 30

**21.** تفسیر: يقيناً براى شما در روش، رفتار و گفته های پيامبر، الگوى نيكويى وجود دارد. به راستى با نفس جوانمردشان شخصاً در آنجا حضور پیدا کرده و به طور مستقیم در جنگ شرکت نمودند، پس چگونه در فدا کردن جان هایتان برای حفظ جان او، بخل می ورزید؟ تنها کسی از پیامبر -صلی الله علیه وسلم- پیروی می کند که همواره به پاداش و رحمت الهی و روز آخرت امید دارد، و برای آن روز خود را آماده کرده و پروردگار را بسیار یاد می کند، اما کسی که به روز آخرت امید نداشته و او را یاد نمی کند بنابراين به رسولش -صلی الله علیه وسلم- اقتدا نمی کند.

**22.** تفسیر: و مؤمنان چون احزاب جمع‌شده برای پیکار با خویش را دیدند گفتند: این همان آزمایش و بلا و پیروزی‌ای است که الله و رسولش به ما وعده دادند، و الله و رسولش در این مورد راست گفته‌اند، به تحقیق که محقق شد، و مشاهدۀ احزاب توسط آنها جز بر ایمان به الله و فرمان‌برداری آنها از او تعالی نیفزود.

**23.** تفسیر: در میان مؤمنان مردانی هستند که با الله راست بوده‌اند، و به ثبات و صبر در راه الله که با او تعالی بر آن پیمان بستند وفا کرده‌اند، برخی از آنها در راه الله مُرده یا شهید شده‌اند، و برخی از آنها منتظر شهادت در راه او تعالی هستند، و این مؤمنان پیمانی را که با الله بستند تغییر ندادند مثل کاری که منافقان با پیمان‌های‌شان کردند.

**24.** تفسیر: به این هدف که الله راستان را که به پیمانی که با او بستند وفا کردند در قبال راستی و وفای به پیمان‌های‌شان پاداش دهد، و منافقان را که پیمان‌های‌شان را نقض کردند اگر بخواهد عذاب کند، به این نحو که آنها را قبل از اینکه از کفرشان توبه کنند بمیراند، یا آنها را ببخشاید و به توبه توفیق دهد، و الله نسبت به کسی‌که از گناهانش توبه کند بسیار آمرزنده و مهربان است.

**25.** تفسیر: و الله قریش و غطفان و کسانی را که همراهشان بودند در غم و اندوهشان به‌سبب از دست‌دادن آنچه آرزو کردند بازگرداند، بدون اینکه به ریشه‌کن‌کردن مؤمنان که هدفشان بود دست یابند، و الله با بادی که فرستاد و فرشتگانی که نازل کرد مؤمنان را از پیکار با آنها بی‌نیاز ساخت؛ و او تعالی ذات توانا و شکست‌ ناپذیری است که هیچ‌کس بر او چیره نمی‌شود مگر اینکه الله او را مغلوب و خوار می‌سازد.

**26.** تفسیر: و الله یهودیانی را که به آنها یاری رساندند از دژهای‌شان که در آنجا از ترس دشمن پناه گرفته بودند پایین کشید، و در جان‌های‌شان ترس افکند، - ای مؤمنان- گروهی از آنها را می‌کشتید، و گروهی دیگر را اسیر می‌کردید.

**27.** تفسیر: و الله پس از نابودی آنها شما را مالک زمین‌شان با مزارع و نخلستان‌هایش، و منازل و دیگر اموال شان کرد، و شما را مالک سرزمین خیبر که هرگز به آن پا ننهاده بودید، بلکه به زودی در آن پا خواهید نهاد قرار داد، این وعده و مژده‌ای است برای مؤمنان، و الله بر هر چیزی تواناست، و هیچ‌چیز او را ناتوان نمی‌سازد.

**28.** تفسیر: ای پیامبر، به همسرانت وقتی خواستار افزودن بر نفقه از تو شدند و تو چیزی نداشتی که بر نفقۀ آنها بیفزایی بگو: اگر زندگی دنیا و زیور آن را می‌خواهید، نزدم بیایید تا شما را از آنچه که زنان طلاق ‌داده‌شده بهره‌مند می‌گردند برخوردار سازم، و شما را به‌گونه‌ای که هیچ زیان و آزاری نبینید طلاق دهم.

**29.** تفسیر: و اگر رضایت الله و رسولش، و بهشت سرای آخرت را می‌خواهید، بر حال خویش صبر کنید، که الله برای هر یک از شما که با صبر و حسن معاشرت نیکی کند پاداشی بزرگ آماده ساخته است.

**30.** تفسیر: ای زنان پیامبر، هرکس از شما گناه آشکاری مرتکب شود به‌سبب جایگاه و منزلت او و برای صیانت جناب پیامبر صلی الله علیه وسلم عذابی دوچندان در روز قیامت دارد. و این دوچندان کردن عذاب بر الله آسان است.

### تفسیر آیات 31 تا 40

**31.** تفسیر: و هرکس از شما بر طاعت الله و رسولش مداومت کند، و عملی صالح و راضی‌کننده نزد الله انجام دهد، پاداشی دو برابر از سایر زنان به او می‌دهیم، و پاداشی گرامی یعنی بهشت در آخرت برایش آماده کرده‌ایم.

**32.** تفسیر: ای زنان پیامبر صلی الله علیه وسلم، شما در فضیلت و شرف مانند سایر زنان نیستید، بلکه از نظر فضیلت و شرف در جایگاهی قرار دارید که سایر زنان به آن نمی‌رسند به شرط اینکه اوامر الله را اجرا و از نواهی او تعالی اجتناب کنید، و آن‌گاه که با مردان بیگانه سخن می‌گویید سخن را نرم نکنید و صدا را نازک نسازید، تا به این سبب کسی‌که در قلبش بیماری نفاق و شهوت حرام است طمع ورزد، و سخنی دور از گمان و تهمت، یعنی به مقدار نیاز جدی باشد نه شوخی بزنید.

**33.** تفسیر: و در خانه‌های‌تان بمانید، و بدون نیاز از آنها خارج نشوید، و مانند زنانی که قبل از اسلام زیبایی‌های‌شان را برای جذب مردان آشکار می‌کردند زیبایی‌های خود را آشکار نکنید و نماز را به کامل‌ترین وجه برپا دارید، و زکات اموال‌تان را بدهید، و از الله و رسولش اطاعت کنید. ای زنان رسول‌الله، ای اهل بیت رسول‌الله، جز این نیست که الله سبحانه می‌خواهد آزار و آسیب را از شما بزداید، و دل‌های‌تان را با آراستن با اخلاق برتر، و خالی‌کردن از اخلاق پست به صورت کامل پاک گرداند، و پس از آن هیچ آلودگی‌ای باقی نماند.

**34.** تفسیر: و آنچه را از آیات نازل‌شدۀ الله بر رسولش، و از سنت پاک رسول او در خانه‌های‌تان برای شما خوانده می‌شود یاد کنید، به‌راستی‌که الله نسبت به شما بسیار مهربان است که با قراردادن شما در خانه‌های پیامبرش بر شما منت بخشید، و نسبت به شما بسیار دانا است که شما را به عنوان همسران رسولش برگزید، و به عنوان مادران تمام مؤمنان امتش انتخاب کرد.

**35.** تفسیر: همانا مردان و زنانی که تسلیم فرمان الهی هستند؛ و مردان و زنان مؤمن، و مردان و زنان مطیع پروردگار؛ و مردان و زنان صادق در ایمان و گفته هایشان؛ و مردان و زنان صبور بر عبادت ها و در برابر گناهان و مصیبت ها؛ و مردان و زنان صدقه دهنده ای که صدقه ی واجب و مستحب را پرداخت می کنند؛ و مردان و زنان روزه داری که روزه ی واجب و مستحب، می گیرند؛ و مردان و زنانی که عورتشان را با پوشش آن نزد کسی که نگاه به عورتشان نزد او جایز نیست مى پوشانند، و با دوری از زنا و عمل های زمینه ساز آن، حفظ می کنند؛ و مردان و زنانی که با دل ها و زبان هایشان، نهان و آشکارا، پروردگار را بسیار یاد می کنند؛ الله متعال برای آنان بخشش از گناهانشان و پاداش بزرگ روز قیامت یعنی بهشت را آماده کرده است.

**36.** تفسیر: و سزاوار هیچ مرد و زن مؤمنی نیست که هرگاه الله و رسولش در مورد آنها به امری حکم کردند، در قبول یا ترک آن اختیاری داشته باشد، و هرکس از الله و رسولش نافرمانی کند به تحقیق که آشکارا از راه راست گمراه شده است.

**37.** تفسیر: و (به یاد آور) -ای پیامبر- آنگاه که الله، به کسی که به او نعمت اسلام را بخشیده بود و تو با آزاد کردنش به او لطف کرده بودی -منظور زید بن حارثه -رضی الله عنه- است، آنگاه که برای مشورت کردن درباره ی طلاق همسرش زینب بنت جحش -رضی الله عنها- نزد تو آمد- می گفتی: همسرت را نزد خویش نگه دار و او را طلاق نده و با اجرای اوامر الهی و دوری از منکرات، تقوای الهی را پیشه کن، و -ای پیامبر- از ترس مردم ازدواجت را با زینب که وحی الهی بود، پنهان می کردی، الله به زودی طلاق او از زید سپس ازدواجش را با تو (مقدر و) آشکار خواهد کرد و الله سزاوارتر است که از او بیم داشته باشی، پس هرگاه زید همسرش را رها کرده و رغبتش به او تمام شده و طلاقش داد او را به نکاح تو درآوردیم؛ تا ازدواج با همسران پسر خوانده، بعد از طلاق و پايان عِدّه، براى مؤمنان مباح و حلال گردد. همواره امر پروردگار شدنى است و هیچ چیزی مانع و بازدارنده ى آن نيست.

**38.** تفسیر: بر پیامبر محمد صلی الله علیه وسلم هیچ گناه یا تنگنایی در نکاح همسر پسرخوانده‌اش که الله بر او حلال کرده است نیست، و او در این کار سنت پیامبران پیش از خود را پیروی می‌کند، پس در این امر، نخستین فرد از پیامبران نیست، و آنچه الله به آن حکم می‌کند - یعنی انجام شدن این ازدواج و ابطال فرزندخواندگی که پیامبر صلی الله علیه وسلم هیچ رأی یا اختیاری در این کار ندارد- حکمی نافذ است که هیچ بازگرداننده‌ای ندارد.

**39.** تفسیر: این پیامبران همان کسانی هستند که رسالت‌های نازل‌شدۀ الله بر آنها را به امت‌های‌شان ابلاغ می‌کنند، و از هیچ‌کس جز الله نمی‌ترسند، پس هنگامی‌که آنچه را الله برای‌شان حلال گردانیده است انجام می‌دهند به آنچه دیگران می‌گویند اهمیتی نمی‌دهند، و الله به عنوان نگهبان بر اعمال بندگانش کافی است تا آنها را در قبال اعمال‌شان مورد حسابرسی قرار دهد، و بر این اساس به آنها جزا دهد؛ اگر خیر باشد جزای خیر، و اگر شر باشد جزای شر دهد.

**40.** تفسیر: محمد صلی الله علیه وسلم پدر هیچ‌یک از مردان شما نیست، پس او پدر زید نیست تا نکاح همسرش پس از اینکه او را طلاق داد بر او حرام باشد، بلکه فرستادۀ الله به‌سوی مردم، و خاتم پیامبران که هیچ پیامبری پس از او نخواهد آمد است، و الله از همه چیز آگاه است، و ذره‌ای از کار بندگانش بر او پوشیده نمی‌ماند.

### تفسیر آیات 41 تا 50

**41.** تفسیر: ای کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اید و به آنچه تشریع کرده عمل کرده‌اید، الله را با دل‌ها و زبان‌ها و اعضای‌تان بسیار یاد کنید.

**42.** تفسیر: و در آغاز و پایان روز؛ به خاطر فضیلتی که این دو وقت دارند او سبحانه را با تسبیح و تهلیل منزه بدانید.

**43.** تفسیر: او ذاتی است که به شما رحم می‌کند و شما را می‌ستاید، و فرشتگانش برای شما دعا می‌کنند تا شما را از تاریکی‌های کفر به‌سوی نور ایمان در آوَرَد، و نسبت به مؤمنان بسیار مهربان است؛ یعنی اگر از او تعالی اطاعت کنند و اوامرش را اجرا و از نواهی‌اش اجتناب کنند آنها را عذاب نمی‌کند.

**44.** تفسیر: درود مؤمنان در روزی‌که پروردگارشان را ملاقات می‌کنند سلامتی و ایمنی از تمام آسیب‌ها است، و الله به پاداش طاعت آنها برای او تعالی، و دوری‌شان از نافرمانی او تعالی، پاداشی گرامی- یعنی بهشت خویش- را برای‌شان آماده کرده است.

**45.** تفسیر: ای پیامبر، به‌راستی‌که تو را به‌سوی مردم به عنوان گواهی بر آنها فرستادیم به اینکه آنچه را با آن به‌سوی‌شان رسالت یافتی به آنها رساندی، و مژده‌دهنده‌ای برای مؤمنان‌شان به بهشت او تعالی که الله برای‌شان آماده ساخته، وانذار ‌دهنده‌ای برای کفار به آنچه الله از عذاب برایشان مهیا نموده است.

**46.** تفسیر: و تو را دعوتگر به‌سوی توحید و طاعت الله به فرمان او فرستادیم، و تو را چراغی روشنگر فرستادیم که هرکس خواهان هدایت است از آن روشنایی می‌گیرد.

**47.** تفسیر: و به مؤمنان به الله که احکام و تشریعاتش عمل می‌کنند، آنچه را که آنها را خشنود می‌سازد خبر بده یعنی بخششی بزرگ از جانب الله سبحانه برای‌شان است که پیروزی‌شان در دنیا و رستگاری‌شان در آخرت با ورود به بهشت را شامل می‌شود.

**48.** تفسیر: و از کافران و منافقان در بازداشتن از دین الله که به آن فرا می‌خوانند اطاعت نکن، و از آنها روی گردان، شاید این کار موثرتر باشد به اینکه به آنچه برای‌شان آورده‌ای ایمان آورند، و در تمام کارهایت؛ از جمله پیروزی بر دشمنانت بر الله توکل کن، و الله به عنوان نگهبان کافی است که بندگان در تمام کارهای‌شان در دنیا و آخرت بر او توکل کنند.

**49.** تفسیر: ای کسانی که به الله ایمان آورده اید و به شرع او عمل کرده اید، اگر زنان مؤمن را به نکاح خود در آوردید، سپس قبل از آمیزش آنان را طلاق دادید، عِدّه ای بر آنان واجب نیست، چه به حساب عادت ماهیانه يا به حساب ماه ها؛ چون عدم آمیزش با آنان، دلیلی برای پاک بودن رحم هايشان است. برای جبران دل های شکسته ایشان بر اثر طلاق؛ آنان را به اندازه ی توانایی خویش از اموالتان بهره مند سازید، و آنان را به نیکی و بدون اذیت، رها کنید.

**50.** تفسیر: ای پیامبر، ما همسرانت را که مهریه‌های‌شان را به آنها داده‌ای، و کنیزانی را که الله از میان اسرا برایت بخشید و مالک آنها هستی برایت حلال کردیم، و نکاح با دختران عمویت، و دختران عمه‌هایت، و دختران دایی‌ات، و دختران خاله‌هایت که همراه تو از مکه به مدینه مهاجرت کردند را برایت حلال کردیم، و برایت حلال کردیم که با زنی مؤمن که خودش را بدون مهریه به تو ببخشد اگر بخواهی با او ازدواج کنی، نکاح هبه مخصوص پیامبر صلی الله علیه وسلم است که برای هیچ‌یک از افراد امتش جایز نیست. به تحقیق که آگاه هستیم از آنچه در حق همسران مؤمنان بر آنها واجب کردیم که نمی‌توانند بیش از چهار زن برگزینند، و حکمی که در مورد کنیزان‌شان برای آنها تشریع کردیم که می‌توانند بدون مقیدبودن به عددی مشخص، از کنیزکانی که می‌خواهند بهره ببرند، و آنچه از موارد مذکور که به تو اجازه دادیم ولی به دیگران اجازه ندادیم؛ برای این است که تنگی و مشقتی بر تو نباشد، و الله نسبت به بندگان توبه‌کارش بسیار آمرزنده و مهربان است.

### تفسیر آیات 51 تا 60

**51.** تفسیر: - ای رسول- نوبت هم‌بستری با هر یک از زنانت را که می‌خواهی به تأخیر بینداز و شب را با او سپری نکن، و با هر یک از آنها که می‌خواهی همراه شو و شب را با او بگذران، و هر کدام را که طلب کردی با او همراه شوی از کسانی‌که نوبت‌شان را به تأخیر انداخته‌ای در این مورد گناهی بر تو نیست، این حق انتخاب و گشایش برای تو نزدیک‌تر است به اینکه چشمان همسرانت به آن روشن گردد، و همگی‌شان به آنچه به آنها داده‌ای راضی شوند؛ چون می‌دانند که تو هیچ واجبی را ترک نکرده‌ای، و در هیچ حقی بخل نورزیده‌ای، و - ای مردان- الله از تمایل به برخی زنان بدون برخی دیگر که در دل‌های‌تان وجود دارد آگاه است، و او تعالی نسبت به اعمال بندگانش بسیار داناست، و ذره‌ای از آن بر او پوشیده نمی‌ماند، و ذات بردباری است که کیفرشان را به تعجیل نمی‌اندازد تا به‌سوی او توبه کنند.

**52.** تفسیر: - ای رسول- برایت جایز نیست با زنانی غیر از همسرانت که در عقد تو هستند ازدواج کنی، و برایت حلال نیست آنها را طلاق دهی، یا برخی از آنها را طلاق دهی تا زنانی دیگر بگیری، هر چند زیبایی زنی دیگر که می‌خواهی با او ازدواج کنی مورد پسندت واقع شود، اما می‌توانی کنیزکانی را که در ملکیت داری به هر تعداد برگزینی، و الله مراقب همه چیز است. این حکم بر فضیلت مادران مؤمنان دلالت دارد، زیرا طلاق دادن آنها و جایگزین کردن همسری جدید به جای آنها ممنوع شده است.

**53.** تفسیر: ای کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اید و به احکامش عمل کرده‌اید، به خانه‌های پیامبر صلی الله علیه وسلم وارد نشوید مگر پس از اینکه برای صرف غذا به شما اجازه داده شود، آن هم به این شرط که زمانی طولانی در انتظار پختن غذا ننشینید، اما هرگاه به غذا دعوت شدید وارد شوید، پس چون خوردید بازگردید، و بعد از آن نمانید تا سرگرم سخن‌گفتن با یکدیگر شوید، زیرا این کار، پیامبر صلی الله علیه وسلم را می‌آزارد و حیا می‌کند از اینکه از شما بخواهد بازگردید، و الله حیا نمی‌کند از اینکه به حق فرمان دهد، پس شما را به بازگشتن فرمان داد تا با ماندن سبب آزار پیامبر صلی الله علیه وسلم نشوید، و هرگاه از همسران پیامبر صلی الله علیه وسلم نیازی مثل ظرفی و مانند آن طلب کردید آن نیازتان را از پشت پرده بخواهید، و رو در رو از آنها نخواهید تا برای صیانت آنها، به خاطر جایگاه رسول‌الله صلی الله علیه وسلم، چشمان‌تان به آنها نیفتد؛ این خواستن از پشت پرده هم برای دل‌های شما و هم برای دل‌های آنها پاکیزه‌تر است؛ تا شیطان با وسوسه و آراستن منکر به دل‌های شما و دل‌های آنها راه نیابد، و -ای مؤمنان- سزاوار شما نیست که با ماندن برای سخن‌گفتن به رسول‌الله صلی الله علیه وسلم آزار رسانید، و نیز سزاوارتان نیست که پس از مرگ او با همسرانش ازدواج کنید، زیرا آنها مادران مؤمنان هستند، و هیچ‌کس حق ندارد با مادرش ازدواج کند، به‌راستی‌که این آزار رساندن- که یکی از صور آن، نکاح شما با همسران پیامبر صلی الله علیه وسلم پس از مرگش است- حرام است و نزد الله گناهی بزرگ به شمار می‌رود.

**54.** تفسیر: اگر چیزی از اعمال‌تان را آشکار کنید یا آن را در نفس‌تان بپوشانید، ذره‌ای از آن بر الله پوشیده نخواهد ماند، زیرا الله بر هر چیزی بسیار دانا است، و ذره‌ای نه از اعمال‌تان و نه سایر موارد بر او پوشیده نمی‌ماند، و به‌زودی شما را در قبال اعمال‌تان اگر خیر باشد جزای خیر، و اگر شر باشد جزای شر خواهد داد.

**55.** تفسیر: بر آنها گناهی نیست که افراد زیر بدون حجاب به آنها نگاه کنند و با آنها سخن بگویند: پدرانشان، فرزندانشان، برادرانشان، و پسران برادرانشان، و پسران خواهرانشان، چه نسبی چه رضاعی، و نیز گناهی بر آنها نیست که افراد زیر بدون حجاب با آنها سخن بگویند: زنان مؤمن، و بردگانشان. و - ای زنان مؤمن- باید از الله با پابندی به اوامرش و اجتناب از نواهی‌اش بترسید، زیرا او سبحانه به هرچه از شما آشکار و هرچه از شما صادر می‌گردد گواه است.

**56.** تفسیر: به‌راستی‌که الله نزد فرشتگانش رسول محمد صلی الله علیه وسلم را می‌ستاید، و فرشتگانش برای او دعا می‌کنند، ای کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اید و به آنچه برای بندگانش تشریع کرده عمل کرده‌اید، بر رسول صلی الله علیه وسلم درود فرستید و سلام نیکویی به او بگویید.

**57.** تفسیر: در حقیقت کسانی‌که در گفتار یا کردار به الله و رسولش آزار می‌رسانند الله به جزای آزاری که به رسولش مرتکب شدند آنها را از رحمت گستردۀ خویش در دنیا و آخرت دور کرده و رانده است، و در آخرت عذاب خفت‌آوری برای‌شان آماده ساخته است.

**58.** تفسیر: و کسانی‌که آزار گفتاری یا رفتاری به مردان و زنان مؤمن می‌رسانند بدون اینکه مؤمنان جرمی که موجب این آزار رساندن باشد مرتکب شده باشند، به تحقیق که دروغ و گناهی آشکار به دوش گرفته‌اند.

**59.** تفسیر: ای پیامبر، به همسران و به دختران خود و زنان مؤمنان بگو: چادرهای‌شان را به خوبی بر خود فرو افکنند تا عورتی از آنها در برابر مردان بیگانه آشکار نگردد؛ با این کار بهتر شناخته می‌شوند که زنان آزاد هستند تا کسی به آنان آزار نرساند چنان‌که به کنیزان آزار می‌رسانند، و الله نسبت به گناهان بندگان توبه‌کارش بسیار آمرزنده، و نسبت به آنها بسیار مهربان است.

**60.** تفسیر: اگر منافقان؛ با پنهان‌کردن کفر و آشکارکردن اسلام، و کسانی‌که چون تابع شهوات‌شان هستند دل‌های‌شان فاسد شده، و کسانی‌که اخبار دروغ را در مدینه می‌آورند تا میان مؤمنان تفرقه بیندازند از کار خویش باز نایستند: - ای رسول- به‌طور قطع تو را بر کیفر آنها فرمان خواهیم داد، و تو را بر آنها مسلط خواهیم کرد، آن‌گاه جز زمانی اندک در مدینه سکونت نخواهند کرد؛ زیرا به‌سبب فسادکاری‌شان در زمین نابود یا از مدینه طرد خواهند شد.

### تفسیر آیات 61 تا 70

**61.** تفسیر: به‌سبب نفاق و گستردن فساد در زمین، از رحمت الله رانده هستند، در هر مکانی که دیده شوند گرفته خواهند شد و به سختی به قتل خواهند رسید.

**62.** تفسیر: این سنت جاری الله در مورد منافقان است هرگاه که نفاق را آشکار کردند، و سنت الله ثابت است و هرگز تغییری برایش نخواهی یافت.

**63.** تفسیر: - ای رسول- مشرکان از روی انکار و تکذیب، و نیز یهود در مورد قیامت از تو سوال می‌کنند که: موعدش چه زمانی است؟ به اینها بگو: علم قیامت نزد الله است و ذره‌ای از آن نزد من نیست، - ای رسول- تو چه می‌دانی شاید قیامت نزدیک باشد؟

**64.** تفسیر: به‌راستی‌که الله سبحانه کافران را از رحمت خویش رانده، و در روز قیامت آتشی شعله‌ور که در انتظار آنها است برای‌شان آماده ساخته است.

**65.** تفسیر: و برای همیشه در آن آتش که برای‌شان آماده شده است می‌مانند، در آن هیچ دوستی نمی‌یابند که به آنها نفع برساند، و هیچ یاوری نیز نمی‌یابند تا عذابش را از آنها دفع کند.

**66.** تفسیر: در روز قیامت چهره‌های‌شان در آتش جهنم زیر و رو و دگرگون می‌شود، و از حسرت و پشیمانی زیاد می‌گویند: کاش در زندگی دنیایی‌مان از الله با اجرای آنچه ما را به آن فرمان داد، و ترک آنچه ما را از آن نهی کرد اطاعت می‌کردیم، و از رسول در آنچه از جانب پروردگارش آورد اطاعت می‌کردیم.

**67.** تفسیر: اینها دلیلی واهی و باطل می‌آورند و می‌گویند: پروردگارا به‌راستی‌که ما از سران و بزرگان اقوام خویش اطاعت کردیم، و آنها ما را از راه راست گمراه کردند.

**68.** تفسیر: پروردگارا، برای این سران و بزرگان که ما را از راه راست گمراه ساختند دو برابر عذابی که برای ما قرار دادی قرار بده چون آنها ما را گمراه ساختند، و آنها را از رحمت خویش بسیار دور گردان.

**69.** تفسیر: ای کسانی که به الله ایمان آورده اید و به احکامش عمل کرده اید، پیامبرانتان را اذیت نکنید تا مبادا همانند کسانی شوید که به موسی -علیه السلام- آزار رساندند و به او نقص جسمانی نسبت دادند، پس الله او را از افترای آنان، پاک و مبرا ساخت و بی عیبی او برایشان، آشکار شد. موسی -علیه السلام- نزد الله متعال جایگاه بزرگی داشت که خواسته اش رد نمی شد، و تلاشش ناكام نمی گشت.

**70.** تفسیر: ای کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اید و به احکامی که برای‌تان تشریع فرموده عمل کرده‌اید، از الله با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی‌اش بترسید، و سخنی حق و راست بگویید.

### تفسیر آیات 71 تا 73

**71.** تفسیر: زیرا اگر از الله بترسید و سخن حق بگویید، اعمال شما را برای‌تان اصلاح می‌گرداند، و آن را از شما می‌پذیرد، و گناهان‌تان را از شما پاک می‌گرداند و شما را در برابر آن مواخذه نمی‌کند، و هرکس از الله و رسولش اطاعت کند به تحقیق به رستگاری بزرگ و بی‌همتایی دست یافته است، یعنی دستیابی به رضایت الله و ورود به بهشت.

**72.** تفسیر: به‌راستی‌که ما تکالیف شرعی، و اموال و اسراری را که حفظ می‌شود، بر آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه کردیم، اما از برداشتن آن خودداری کردند، و از سرانجامش ترسیدند، و انسان آن را برداشت، به تحقیق که انسان نسبت به خویش سخت ستمکار، و به سرانجام برداشتن این امانت بسیار نادان است.

**73.** تفسیر: انسان به تقدیر الله آن را برداشت؛ تا الله مردان و زنان منافق، و مردان و زنان مشرک، را در قبال نفاق و شرکشان عذاب کند، و مردان و زنان مؤمن را که امانت تکالیف را به خوبی برداشتند ببخشاید و به آنها مهربانی کند. الله نسبت به گناهان بندگان توبه‌کارش بسیار آمرزنده و نسبت به خودشان بسیار مهربان است.

## پرسش‌های رایج درباره سوره أحزاب

### سوره أحزاب چند آیه دارد؟

سوره أحزاب 73 آیه دارد.

### أحزاب به چه معناست؟

أحزاب به معنای «گروه‌های هم‌پیمان» است.

### سوره أحزاب مکی است یا مدنی؟

سوره أحزاب سوره‌ای مدنی است که در مدینه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 90مین سوره است.

### سوره أحزاب در کدام جزء قرآن است؟

سوره أحزاب در جزء 21 آغاز می‌شود و در جزء 22 پایان می‌یابد.

### سوره أحزاب چندمین سوره قرآن است؟

سوره أحزاب 33مین سوره قرآن است و پس از سوره سجده و پیش از سوره سبإ قرار دارد.

### آیا می‌توانم تلاوت سوره أحزاب را اینجا بشنوم؟

بله. پخش‌کننده زیر آیات، سوره أحزاب را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیه‌ای که تلاوت می‌شود در فهرست آیات مشخص می‌شود.

- [سوره قبل 32. سجده](https://yasinsurah.com/fa/sureh-as-sajdah/)
- [سوره بعد 34. سبإ](https://yasinsurah.com/fa/sureh-saba/)

## اپلیکیشن سوره یس

یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانه‌هایتان را در گوشی خود نگه دارید.

[App Store](https://apps.apple.com/ir/app/id6443493408) [Google Play](https://play.google.com/store/apps/details?id=tr.gen.suresi.yasin&hl=fa)
