# سوره لیل

> متن کامل سوره لیل (شب) به عربی با ترجمه فارسی آیه به آیه، تلاوت 9 قاری و تفسیر کوتاه هر آیه. سورهٔ لیل در دورهٔ مکه نازل شده و 21 آیه دارد. اعلام می‌کند…

منبع: https://yasinsurah.com/fa/sureh-al-layl/  
آخرین به‌روزرسانی: 2026-11-16T00:38:32+03:00

سوره 92 از 114 · جزء 30

21 آیه · مکی · ترتیب نزول: 9مین

سورهٔ لیل در دورهٔ مکه نازل شده و 21 آیه دارد. اعلام می‌کند کوشش‌های انسان‌ها متفاوت است؛ برای انفاق‌کنندهٔ پرهیزگار راه نیکو و برای بخیل تکذیب‌کننده راه دشوار آسان خواهد شد.

## سوره لیل به عربی با ترجمه فارسی

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ  
به نام الله بخشندۀ مهربان

**1.** وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰ ﴿١﴾  
ترجمه: سوگند به شب، هنگامی ‌که [همه چیز را] بپوشانَد،

**2.** وَٱلنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّىٰ ﴿٢﴾  
ترجمه: و سوگند به روز، هنگامی‌ که آشکار شود،

**3.** وَمَا خَلَقَ ٱلذَّكَرَ وَٱلۡأُنثَىٰٓ ﴿٣﴾  
ترجمه: و سوگند به ذاتی که نر و ماده را آفرید،

**4.** إِنَّ سَعۡيَكُمۡ لَشَتَّىٰ ﴿٤﴾  
ترجمه: که یقیناً سعی [و تلاش] شما مختلف [و نیک و بد] است.

**5.** فَأَمَّا مَنۡ أَعۡطَىٰ وَٱتَّقَىٰ ﴿٥﴾  
ترجمه: و اما کسی‌ که [در راه الله] ببخشد و پرهیزگاری نماید

**6.** وَصَدَّقَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ﴿٦﴾  
ترجمه: و [وعدۀ الله و سخنان] نیک را تصدیق کند،

**7.** فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡيُسۡرَىٰ ﴿٧﴾  
ترجمه: پس به‌زودی او را برای [راهِ] آسان [= اعمال نیکو و انفاق در راهِ الله] توفیق می‌دهیم.

**8.** وَأَمَّا مَنۢ بَخِلَ وَٱسۡتَغۡنَىٰ ﴿٨﴾  
ترجمه: و اما کسی‌که بخل ورزد و بی‌نیازی بجوید،

**9.** وَكَذَّبَ بِٱلۡحُسۡنَىٰ ﴿٩﴾  
ترجمه: و [وعدۀ الله و سخنانِ] نیک را تکذیب کند،

**10.** فَسَنُيَسِّرُهُۥ لِلۡعُسۡرَىٰ ﴿١٠﴾  
ترجمه: به زودی انجام دشواری [= اعمال شر و پلید] را برایش آسان می‌سازیم [و انجام کار خیر را بر او سخت می‌گردانیم]؛

**11.** وَمَا يُغۡنِي عَنۡهُ مَالُهُۥٓ إِذَا تَرَدَّىٰٓ ﴿١١﴾  
ترجمه: و در هنگام [مرگ و] ورود به دوزخ، دارایی او سودی به حالش نخواهد داشت.

**12.** إِنَّ عَلَيۡنَا لَلۡهُدَىٰ ﴿١٢﴾  
ترجمه: مسلماً هدایت [بندگان] بر [عهدۀ] ماست.

**13.** وَإِنَّ لَنَا لَلۡأٓخِرَةَ وَٱلۡأُولَىٰ ﴿١٣﴾  
ترجمه: و محققاً آخرت و دنیا [نیز] از آنِ ماست.

**14.** فَأَنذَرۡتُكُمۡ نَارٗا تَلَظَّىٰ ﴿١٤﴾  
ترجمه: من شما را از آتشی شعله‌ور بیم دادم

**15.** لَا يَصۡلَىٰهَآ إِلَّا ٱلۡأَشۡقَى ﴿١٥﴾  
ترجمه: که جز بدبخت‌ترین [مردم] در آن نیفتد؛

**16.** ٱلَّذِي كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰ ﴿١٦﴾  
ترجمه: [همان] کسی ‌که [آیات ما را] تکذیب کرد و روی گرداند

**17.** وَسَيُجَنَّبُهَا ٱلۡأَتۡقَى ﴿١٧﴾  
ترجمه: و به زودی پرهیزگارترین [مردم] از آن دور نگه داشته می‌شود.

**18.** ٱلَّذِي يُؤۡتِي مَالَهُۥ يَتَزَكَّىٰ ﴿١٨﴾  
ترجمه: [همان] کسی‌که مال خود را [در راه الله] می‌بخشد تا [از گناه] پاک شود.

**19.** وَمَا لِأَحَدٍ عِندَهُۥ مِن نِّعۡمَةٖ تُجۡزَىٰٓ ﴿١٩﴾  
ترجمه: و هیچ كس را به قصد پاداش‌یافتن نعمت نمى‌بخشد؛

**20.** إِلَّا ٱبۡتِغَآءَ وَجۡهِ رَبِّهِ ٱلۡأَعۡلَىٰ ﴿٢٠﴾  
ترجمه: مگر [برای] کسبِ رضا [و خشنودی] پروردگار برترش.

**21.** وَلَسَوۡفَ يَرۡضَىٰ ﴿٢١﴾  
ترجمه: و به راستی که [با پاداشِ الله] راضی خواهد شد.

## اطلاعات کوتاه

- **سوره:** 92 از 114
- **معنای نام:** شب
- **شمار آیات:** 21
- **محل نزول:** مکه
- **ترتیب نزول:** 9
- **جزء:** 30

## درباره سوره لیل

نام سوره از واژهٔ «اللیل» به معنای «شب» گرفته شده که در آیهٔ نخست به آن سوگند یاد می‌شود. در آیهٔ نخست به شب هنگام پوشاندن همه چیز با تاریکی سوگند خورده می‌شود.

سوره مکی است و 21 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 92 و در جزء 30 قرآن قرار دارد؛ در ترتیب رایج نزول، سورهٔ 9 است و به آغاز دورهٔ مکه تعلق دارد. بیان دو راه متفاوت انسان‌ها از طریق تقابل‌هایی مانند شب و روز و مرد و زن، ویژگی آشکار سبک سوره است. از سوره‌هایی است که پیامبر (ص) خواندنشان را در نماز توصیه کرده‌اند.

## زمان نزول سوره لیل

سوره در سال‌های نخست دورهٔ مکه نازل شد. در منابع تفسیر نقل شده شخص ستوده‌شده در آیات پایانی که مالش را بدون انتظار پاداش، تنها برای رضایت پروردگار می‌دهد، حضرت ابوبکر است. بنا بر روایت، حضرت ابوبکر بردگانی مانند حضرت بلال را که به سبب ایمان شکنجه می‌شدند می‌خرید و آزاد می‌کرد؛ این آیات به این رفتار او اشاره دارد.

با این حال حکم آیات عام است و همهٔ کسانی را که برای خدا انفاق می‌کنند و تقوا دارند در بر می‌گیرد. سوره با ستایش سخاوت و فداکاری در دورانی که مسلمانان اندک و زیر فشار بودند نیز جلب توجه می‌کند.

## موضوعات سوره لیل

سوره با سوگند به شب هنگام پوشاندن، روز هنگام آشکار شدن و آفرینندهٔ مرد و زن آغاز می‌شود و اعلام می‌کند کوشش انسان‌ها متفاوت است.

سپس دو راه مقایسه می‌شود: برای کسی که می‌دهد، پرهیزگاری می‌کند و بهترین را تصدیق می‌کند، آسان‌ترین راه آسان خواهد شد. برای کسی که بخل می‌ورزد، خود را بی‌نیاز می‌بیند و بهترین را تکذیب می‌کند، دشوارترین راه آسان خواهد شد و وقتی در گودال فرو افتد مالش هیچ سودی ندارد.

یادآوری می‌شود هدایت بر عهدهٔ خداست و آخرت و دنیا از آنِ اوست و انسان‌ها از آتشی شعله‌ور هشدار داده می‌شوند. اعلام می‌شود بدبخت تکذیب‌کننده و روی‌گردان وارد آن می‌شود؛ پرهیزگاری که مال را برای پاک شدن می‌دهد و انفاقش برای جبران نیکی دیگری نیست، بلکه تنها رضایت پروردگار والا را می‌جوید، از آن دور نگه داشته می‌شود. سوره با بشارت خشنود شدن این شخص پایان می‌یابد.

## فضیلت سوره لیل

بنا بر نقل بخاری و مسلم از جابر بن عبدالله، پیامبر (ص) به معاذ بن جبل که نماز را طولانی می‌کرد توصیه کردند با سوره‌هایی مانند اعلی، شمس و لیل نماز بخواند.

همچنین در روایتی از حضرت علی در بخاری و مسلم، هنگامی که پیامبر (ص) گفتند جایگاه هر کس در بهشت یا جهنم معلوم است، صحابه پرسیدند «پس آیا عمل را رها نکنیم و بر آنچه نوشته شده تکیه نکنیم؟»؛ پیامبر (ص) فرمودند «عمل کنید؛ برای هر کس آنچه برایش آفریده شده آسان می‌شود» و آیات 5-10 این سوره را خواندند. روایت به اهمیت سوره در موضوع قدر و مسئولیت انسان اشاره دارد.

توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.

## تفسیر سوره لیل

توضیح کوتاه همه آیات سوره لیل، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».

### تفسیر آیات 1 تا 10

**1.** تفسیر: الله به شب آن‌گاه که میان آسمان وزمین را با تاریکی‌اش می‌پوشاند سوگند یاد فرمود.

**2.** تفسیر: و به روز آن‌گاه که آشکار و نمایان شود سوگند یاد فرمود.

**3.** تفسیر: و به دو نوع آفرینش خویش: نر و ماده سوگند یاد کرد.

**4.** تفسیر: که - ای مردم- به‌طور قطع اعمال مختلفی دارید، یعنی بخشی از آن نیکی‌ها است که سبب ورود به بهشت هستند، و برخی دیگر بدی‌ها است که سبب ورود به جهنم هستند.

**5.** تفسیر: اما کسی‌که زکات و نفقه و کفاره‌ای را که بخشش آن برایش لازم است پرداخت، و از آنچه الله از آن نهی فرموده پرهیزگاری کرد.

**6.** تفسیر: و عوضی را که الله به او وعده داده است تصدیق کرد.

**7.** تفسیر: به‌زودی عمل صالح، و انفاق در راه الله را بر او آسان خواهیم کرد.

**8.** تفسیر: و اما کسی‌که در مالش بخل ورزید و آن را در راهی که بخشش مال برایش واجب است نبخشید، و به‌سبب مال خویش از الله احساس بی‌نیازی کرد و چیزی از فضل او تعالی از الله درخواست نکرد.

**9.** تفسیر: و عوض و پاداش انفاق مالش در راه الله را که الله به او وعده داده است تکذیب کرد.

**10.** تفسیر: به‌زودی انجام کار شر را بر او آسان خواهیم کرد، و انجام کار خیر را بر او سخت خواهیم گرداند.

### تفسیر آیات 11 تا 20

**11.** تفسیر: و آن‌گاه که نابود شود، و وارد جهنم شود، مالش که با آن بخل ورزید ذره‌ای او را بی‌نیاز نمی‌سازد.

**12.** تفسیر: برعهدۀ ما است که راه حق را از باطل آشکار کنیم.

**13.** تفسیر: و به یقین که زندگی آخرت و زندگی دنیا از آنِ ما است، که هرگونه بخواهیم در این دو تصرف می‌کنیم، و هیچ‌کس غیر از ما چنین اختیاری ندارد.

**14.** تفسیر: پس - ای مردم- شما را از آتشی ترساندم که اگر شما از الله نافرمانی کنید شعله‌ور می‌شود.

**15.** تفسیر: گرمای این آتش فقط بدبخت‌ترین یعنی کافر را رنج می‌دهد.

**16.** تفسیر: کسی‌که آنچه را رسول صلی الله علیه وسلم آورد تکذیب کرد، و از اجرای امر الله روی گرداند.

**17.** تفسیر: و باتقواترین مردمان كه ابوبکر -رضی الله عنه- است، از آن دور نگه داشته خواهد شد.

**18.** تفسیر: کسی‌که مالش را در راه‌های نیک انفاق می‌کند تا از گناهان پاکیزه شود.

**19.** تفسیر: آن قسمت از مالش را که می‌بخشد به این منظور نمی‌بخشد تا نعمتی را که کسی به او بخشیده است جبران کند.

**20.** تفسیر: بلکه در آن قسمت از مالش که می‌بخشد فقط وجه پروردگارش را که بر مخلوقاتش برتر است می‌خواهد.

### تفسیر آیات 21 تا 21

**21.** تفسیر: و به‌طور قطع به‌زودی از پاداشی گرامی‌ که الله به او عطا می‌کند راضی خواهد شد.

## پرسش‌های رایج درباره سوره لیل

### سوره لیل چند آیه دارد؟

سوره لیل 21 آیه دارد.

### لیل به چه معناست؟

لیل به معنای «شب» است.

### سوره لیل مکی است یا مدنی؟

سوره لیل سوره‌ای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 9مین سوره است.

### سوره لیل در کدام جزء قرآن است؟

سوره لیل در جزء 30 است.

### سوره لیل چندمین سوره قرآن است؟

سوره لیل 92مین سوره قرآن است و پس از سوره شمس و پیش از سوره ضحی قرار دارد.

### آیا می‌توانم تلاوت سوره لیل را اینجا بشنوم؟

بله. پخش‌کننده زیر آیات، سوره لیل را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیه‌ای که تلاوت می‌شود در فهرست آیات مشخص می‌شود.

- [سوره قبل 91. شمس](https://yasinsurah.com/fa/sureh-ash-shams/)
- [سوره بعد 93. ضحی](https://yasinsurah.com/fa/sureh-ad-duha/)

## اپلیکیشن سوره یس

یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانه‌هایتان را در گوشی خود نگه دارید.

[App Store](https://apps.apple.com/ir/app/id6443493408) [Google Play](https://play.google.com/store/apps/details?id=tr.gen.suresi.yasin&hl=fa)
