- 55
إِنَّ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ ٱلۡيَوۡمَ فِي شُغُلٖ فَٰكِهُونَ ﴿٥٥﴾
بیتردید، اهل بهشت امروز با شادمانی سرگرم [نعمتهای الهی] هستند.
تفسیر
بهراستیکه بهشتیان در روز قیامت، در مورد دیگران نمیاندیشند؛ چون نعمتهای جاویدان، و رستگاری بزرگی مشاهده میکنند، و شاد و خوشحال در آنها بهره میبرند.
- 56
هُمۡ وَأَزۡوَٰجُهُمۡ فِي ظِلَٰلٍ عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِ مُتَّكِـُٔونَ ﴿٥٦﴾
آنان و همسرانشان در سایهها[ی گستردۀ بهشتی] بر تختها تکیه زدهاند.
تفسیر
آنها و همسرانشان بر تختهایی زیر سایههای خرم و تازۀ بهشت بهرهمند میشوند.
- 57
لَهُمۡ فِيهَا فَٰكِهَةٞ وَلَهُم مَّا يَدَّعُونَ ﴿٥٧﴾
در آنجا [هر گونه] میوه و هر چه بخواهند برایشان [فراهم] است.
تفسیر
در این بهشت انواع میوههای لذیذ از انگور و انجیر و انار، و تمام خوشیها و نعمتهای مختلفی که میخواهند فراهم است، و هرچه از این موارد بخواهند برایشان مهیا است.
- 58
سَلَٰمٞ قَوۡلٗا مِّن رَّبّٖ رَّحِيمٖ ﴿٥٨﴾
[برتر از این نعمتها] سلامی است که سخن پروردگار مهربان است.
تفسیر
و فراتر از این نعمتها، از جانب پروردگار مهربان به آنها سلام گفته میشود، و وقتی بر آنها سلام گفته شود از هر جهت سلامتی، و احترامی که هیچ احترامی بالاتر از آن نیست برایشان حاصل میشود.
- 59
وَٱمۡتَٰزُواْ ٱلۡيَوۡمَ أَيُّهَا ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿٥٩﴾
[آنگاه به مشرکان خطاب میشود:] «ای گناهکاران، امروز [از مؤمنان] جدا شوید.
تفسیر
و در روز قیامت به مشرکان گفته میشود: از مؤمنان جدا شوید، زیرا بهسبب تفاوت جزا و صفات شما با جزا و صفات آنها، شایستۀ آنها نیست که با شما باشند.
- 60
۞ أَلَمۡ أَعۡهَدۡ إِلَيۡكُمۡ يَٰبَنِيٓ ءَادَمَ أَن لَّا تَعۡبُدُواْ ٱلشَّيۡطَٰنَۖ إِنَّهُۥ لَكُمۡ عَدُوّٞ مُّبِينٞ ﴿٦٠﴾
ای فرزندان آدم، آیا با شما پیمان نبستم [و فرمان ندادم] که شیطان را عبادت نکنید [که] قطعاً او دشمن آشکارِ شماست؟
تفسیر
مگر بر زبان رسولانم به شما سفارش و امر نکردم و به شما نگفتم: ای فرزندان آدم، با ارتکاب انواع کفر و گناهان از شیطان اطاعت نکنید، زیرا شیطان دشمنی آشکار برایتان است، پس چگونه عاقلی از دشمنش که دشمنی خویش با او را آشکار کرده فرمانبرداری میکند؟!
- 61
وَأَنِ ٱعۡبُدُونِيۚ هَٰذَا صِرَٰطٞ مُّسۡتَقِيمٞ ﴿٦١﴾
و اینكه [تنها] مرا عبادت کنید [كه] راه راست همین است؟
تفسیر
و -ای فرزندان آدم- به شما امر کردم که تنها مرا عبادت کنید، و برای من شریکی قرار ندهید؛ چرا که توحید در عبادت و اطاعت من، راه راستی است که به رضایت من و ورود به بهشت منتهی می شود، اما شما وصيت و فرمان من را، اطاعت نکردید.
- 62
وَلَقَدۡ أَضَلَّ مِنكُمۡ جِبِلّٗا كَثِيرًاۖ أَفَلَمۡ تَكُونُواْ تَعۡقِلُونَ ﴿٦٢﴾
و بیتردید، شیطان بسیاری از شما را گمراه ساخت. آیا اندیشه نمیکردید؟
تفسیر
و بهراستیکه شیطان گروه زیادی از شما را گمراه کرد، پس آیا عقلهایی نداشتید که شما را به طاعت پروردگارتان و عبادت او سبحانه به یگانگی امر کند، و از طاعت شیطان که دشمنی آشکار برایتان است برحذر دارد؟!
- 63
هَٰذِهِۦ جَهَنَّمُ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ ﴿٦٣﴾
این [همان] دوزخی است که به شما وعده داده میشد.
تفسیر
این است همان جهنمی که در دنیا به خاطر کفرتان به آن وعده داده میشدید، و از شما پنهان بود، اما امروز به چشم سر آن را میبینید.
- 64
ٱصۡلَوۡهَا ٱلۡيَوۡمَ بِمَا كُنتُمۡ تَكۡفُرُونَ ﴿٦٤﴾
امروز به سزای آنکه کفر میورزیدید به آن [آتش] وارد شوید».
تفسیر
بهسبب کفرتان به الله در زندگی دنیا، امروز در آن درآیید و از حرارتش رنج ببرید.
- 65
ٱلۡيَوۡمَ نَخۡتِمُ عَلَىٰٓ أَفۡوَٰهِهِمۡ وَتُكَلِّمُنَآ أَيۡدِيهِمۡ وَتَشۡهَدُ أَرۡجُلُهُم بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿٦٥﴾
امروز بر دهانهایشان مُهر مینهیم و دستهایشان با ما سخن میگویند و پاهایشان به آنچه میکردند گواهی میدهند.
تفسیر
امروز بر دهانهایشان مُهر مینهیم و گنگانی میشوند که نمیتوانند کفر و گناهانی را که در دنیا انجام میدادند انکار کنند، و دستهایشان آنچه را که در دنیا انجام میدادند به ما میگویند، و پاهایشان گناهانی را که در دنیا مرتکب میشدند و بهسوی آنها میرفتند را به ما میگویند.
- 66
وَلَوۡ نَشَآءُ لَطَمَسۡنَا عَلَىٰٓ أَعۡيُنِهِمۡ فَٱسۡتَبَقُواْ ٱلصِّرَٰطَ فَأَنَّىٰ يُبۡصِرُونَ ﴿٦٦﴾
و اگر بخواهیم، بىتردید چشمانشان را محو مىكنیم، آنگاه [با چشم بسته] به سوی [پل] صراط [از یکدیگر] پیشی مىگیرند [تا به بهشت راه یابند]؛ اما مگر كجا را مىبینند؟
تفسیر
و اگر بخواهیم بیناییشان را از بین ببریم بهطور قطع این کار را انجام میدهیم، آنگاه برای رسیدن به بهشت بهسوی صراط مسابقه دهند تا از آن عبور کنند، اما بعید است درحالیکه بیناییشان از بین رفته است از آن عبور کنند.
- 67
وَلَوۡ نَشَآءُ لَمَسَخۡنَٰهُمۡ عَلَىٰ مَكَانَتِهِمۡ فَمَا ٱسۡتَطَٰعُواْ مُضِيّٗا وَلَا يَرۡجِعُونَ ﴿٦٧﴾
و اگر بخواهیم، [ظاهرشان را تغییر میدهیم و چنان] آنان را در جای خود مسخ [و زمینگیر] میکنیم که نه بتوانند پیش بروند و نه به عقب بازگردند.
تفسیر
و اگر تغییر آفرینش و زمینگیری آنها را بخواهیم بهطور قطع آفرینش آنها را تغییر میدهیم و آنها را فلج و زمینگیر میکنیم، که نه بتوانند مکانشان را ترک کنند، و نه بتوانند رو به جلو بروند، و نه بتوانند به عقب بازگردند.
- 68
وَمَن نُّعَمِّرۡهُ نُنَكِّسۡهُ فِي ٱلۡخَلۡقِۚ أَفَلَا يَعۡقِلُونَ ﴿٦٨﴾
و ما به هر کس که عمر طولانی بدهیم، در آفرینش دگرگونش میکنیم [و او را به ناتوانی ذهنی و بدنیِ دوران کودکی برمیگردانیم]. پس آیا [دربارۀ قدرت پروردگار] نمیاندیشند؟
تفسیر
و به هر یک از مردم که طول عمر دهیم او را به مرحلۀ ضعف بازمیگردانیم، پس آیا با عقلهایشان نمیاندیشند، و درک نمیکنند که این سرا، سرای ماندن و جاودانگی نیست، و سرای جاویدان، همان سرای آخرت است.