سوره 10 از 114 · جزء 11
سوره یونس
109 آیه · مکی · ترتیب نزول: 51مین
سورهٔ یونس که در مکه نازل شده، 109 آیه دارد. با دلیل بیان میکند که قرآن از سوی خداوند آمده است و یگانگی خداوند و آخرت را شرح میدهد؛ و از قومهای حضرت نوح، حضرت موسی و حضرت یونس نمونههایی میآورد.
سوره یونس به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
الٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِ ٱلۡحَكِيمِ ﴿١﴾
الر [= الف. لام. را]. این آیات کتاب پرحکمت است.
- 2
أَكَانَ لِلنَّاسِ عَجَبًا أَنۡ أَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ رَجُلٖ مِّنۡهُمۡ أَنۡ أَنذِرِ ٱلنَّاسَ وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَنَّ لَهُمۡ قَدَمَ صِدۡقٍ عِندَ رَبِّهِمۡۗ قَالَ ٱلۡكَٰفِرُونَ إِنَّ هَٰذَا لَسَٰحِرٞ مُّبِينٌ ﴿٢﴾
آیا برای مردم موجب شگفتی است که به مردی از خودشان وحی کردهایم که: «به مردم [دربارۀ عذاب آخرت] هشدار بده و به کسانی که ایمان آوردهاند بشارت بده که برای آنان نزد پروردگارشان پاداشی نیکوست»؟ کافران گفتند: «این [مرد] قطعاً جادوگری آشکار است».
- 3
إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۖ مَا مِن شَفِيعٍ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ إِذۡنِهِۦۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ فَٱعۡبُدُوهُۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿٣﴾
بیگمان، پروردگار شما الله است که آسمانها و زمین را در شش روز آفرید؛ سپس [آن گونه كه شايسته جلال و مقام اوست] بر عرش قرار گرفت. او کار [جهان] را تدبیر میکند [و در روز قیامت] هیچ شفاعتگری نیست مگر پس از اجازۀ او. این الله است، پروردگارتان؛ پس او را عبادت کنید. آیا پند نمیگیرید؟
- 4
إِلَيۡهِ مَرۡجِعُكُمۡ جَمِيعٗاۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقًّاۚ إِنَّهُۥ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ بِٱلۡقِسۡطِۚ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَهُمۡ شَرَابٞ مِّنۡ حَمِيمٖ وَعَذَابٌ أَلِيمُۢ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ ﴿٤﴾
بازگشتِ همۀ شما به سوی اوست. وعدۀ الله [در مورد قیامت] حق است. اوست که آفرینش را آغاز میکند، آنگاه [پس از مرگ] آن را بازمیگردانَد تا کسانی را که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند، به عدالت پاداش دهد؛ و کسانی که کفر ورزیدند ـ به سزای آنکه کافر بودند ـ شربتی از آبِ جوشان و عذابی دردناک [در پیش] دارند.
- 5
هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ ٱلشَّمۡسَ ضِيَآءٗ وَٱلۡقَمَرَ نُورٗا وَقَدَّرَهُۥ مَنَازِلَ لِتَعۡلَمُواْ عَدَدَ ٱلسِّنِينَ وَٱلۡحِسَابَۚ مَا خَلَقَ ٱللَّهُ ذَٰلِكَ إِلَّا بِٱلۡحَقِّۚ يُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ﴿٥﴾
اوست که خورشید را درخشان نمود و ماه را تابان کرد و جایگاهها[ی مشخصی] برایش قرار داد تا [با تغییر وضع ماه] شمارشِ سالها و حساب [زندگی خود] را بدانید. الله اینها را جز بهحق نیافریده است. او نشانه[های خود] را برای گروهی که میدانند، به تفصیل بیان میکند.
- 6
إِنَّ فِي ٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَا خَلَقَ ٱللَّهُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَّقُونَ ﴿٦﴾
بیگمان، در آمد و شدِ شب و روز و آنچه الله در آسمانها و زمین آفریده است برای کسانی که پروا میکنند، نشانهها[ی قدرت الهی] است.
- 7
إِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا وَرَضُواْ بِٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَٱطۡمَأَنُّواْ بِهَا وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنۡ ءَايَٰتِنَا غَٰفِلُونَ ﴿٧﴾
کسانی که به دیدارِ ما امید [و باور] ندارند و به زندگانی دنیا راضی شدند و به آن دل بستهاند و کسانی که از آیات ما غافلند،
- 8
أُوْلَٰٓئِكَ مَأۡوَىٰهُمُ ٱلنَّارُ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿٨﴾
اینان به سزای آنچه انجام میدادند، جایگاهشان آتش [دوزخ] است.
- 9
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ يَهۡدِيهِمۡ رَبُّهُم بِإِيمَٰنِهِمۡۖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهِمُ ٱلۡأَنۡهَٰرُ فِي جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ ﴿٩﴾
بیتردید، کسانی که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند، پروردگارشان آنان را به پاسِ ایمانشان، به باغهای [بهشتِ پُر]نعمت هدایت میکند که جویبارها از زیر [قصرهای] آن جاری است.
- 10
دَعۡوَىٰهُمۡ فِيهَا سُبۡحَٰنَكَ ٱللَّهُمَّ وَتَحِيَّتُهُمۡ فِيهَا سَلَٰمٞۚ وَءَاخِرُ دَعۡوَىٰهُمۡ أَنِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿١٠﴾
دعایشان در آنجا [این است:] «الهی، تو پاک و منزّهی» و درودشان [در آنجا] «سلام» است و پایان دعایشان این است که: «حمد و سپاس، مخصوص الله ـ پروردگار جهانیان ـ است».
- 11
۞ وَلَوۡ يُعَجِّلُ ٱللَّهُ لِلنَّاسِ ٱلشَّرَّ ٱسۡتِعۡجَالَهُم بِٱلۡخَيۡرِ لَقُضِيَ إِلَيۡهِمۡ أَجَلُهُمۡۖ فَنَذَرُ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا فِي طُغۡيَٰنِهِمۡ يَعۡمَهُونَ ﴿١١﴾
و اگر الله [نفرین و دعای] شر را با همان شتاب برای مردم اجابت مینمود، قطعاً اَجلشان فرا رسیده بود. اما كسانى را كه به دیدار ما امید [و باور] ندارند، وامیگذاریم تا در [گمراهی و] سرکشیشان سرگردان بمانند.
- 12
وَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ٱلضُّرُّ دَعَانَا لِجَنۢبِهِۦٓ أَوۡ قَاعِدًا أَوۡ قَآئِمٗا فَلَمَّا كَشَفۡنَا عَنۡهُ ضُرَّهُۥ مَرَّ كَأَن لَّمۡ يَدۡعُنَآ إِلَىٰ ضُرّٖ مَّسَّهُۥۚ كَذَٰلِكَ زُيِّنَ لِلۡمُسۡرِفِينَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿١٢﴾
و چون به انسان گزندی میرسد، [در هر حال که باشد] به پهلو خوابیده یا نشسته یا ایستاده ما را میخواند. اما همین که آن گزند را از وی برطرف کردیم، چنان میرود که گویی هرگز ما را برای دفع گزندی که به او رسیده بود نخوانده است. به همین صورت، برای اسرافکاران [نیز] آنچه میکردند [در نظرشان] آراسته شده است.
- 13
وَلَقَدۡ أَهۡلَكۡنَا ٱلۡقُرُونَ مِن قَبۡلِكُمۡ لَمَّا ظَلَمُواْ وَجَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ وَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْۚ كَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡمُجۡرِمِينَ ﴿١٣﴾
و [ای مشرکان،] بیتردید، ما امتهای پیش از شما را هنگامی که ظلم کردند هلاک کردیم، در حالی که پیامبرانشان با دلایل روشن به سویشان آمدند و[لى] آنان بر آن نبودند كه ایمان بیاورند. ما گروه مجرمان را این گونه کیفر میدهیم.
- 14
ثُمَّ جَعَلۡنَٰكُمۡ خَلَٰٓئِفَ فِي ٱلۡأَرۡضِ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لِنَنظُرَ كَيۡفَ تَعۡمَلُونَ ﴿١٤﴾
سپس بعد از [نابودی] آنان، شما [مردم] را جانشینان آنها [در] زمین قرار دادیم تا بنگریم که چگونه رفتار میکنید.
- 15
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَاتُنَا بَيِّنَٰتٖ قَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا ٱئۡتِ بِقُرۡءَانٍ غَيۡرِ هَٰذَآ أَوۡ بَدِّلۡهُۚ قُلۡ مَا يَكُونُ لِيٓ أَنۡ أُبَدِّلَهُۥ مِن تِلۡقَآيِٕ نَفۡسِيٓۖ إِنۡ أَتَّبِعُ إِلَّا مَا يُوحَىٰٓ إِلَيَّۖ إِنِّيٓ أَخَافُ إِنۡ عَصَيۡتُ رَبِّي عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ ﴿١٥﴾
و هنگامی که آیات روشن ما بر آنان خوانده میشود، کسانی که به دیدارِ ما [در قیامت] امید ندارند میگویند: «[ای محمد،] قرآنی غیر از این بیاور [که مطابق میل ما باشد] یا آن را تغییر بده». [تو ای پیامبر، به آنان] بگو: «من حق ندارم که آن را از پیش خود تغییر دهم و پیروی نمیکنم مگر از چیزی که بر من وحی میشود و اگر از پروردگارم نافرمانی کنم، از عذاب روز بزرگ میترسم».
- 16
قُل لَّوۡ شَآءَ ٱللَّهُ مَا تَلَوۡتُهُۥ عَلَيۡكُمۡ وَلَآ أَدۡرَىٰكُم بِهِۦۖ فَقَدۡ لَبِثۡتُ فِيكُمۡ عُمُرٗا مِّن قَبۡلِهِۦٓۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ﴿١٦﴾
بگو: «اگر الله میخواست، نه من آن را بر شما میخواندم و نه [الله] شما را از آن آگاه میکرد. به راستی که پیش از این [دعوت،] عمری را در میان شما گذراندهام. آیا نمیاندیشید؟»
- 17
فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبًا أَوۡ كَذَّبَ بِـَٔايَٰتِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿١٧﴾
پس کیست ستمکارتر از آن کس که بر الله دروغ بندد یا آیاتش را تکذیب کند؟ بیگمان، مجرمان رستگار نخواهند شد.
- 18
وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُمۡ وَلَا يَنفَعُهُمۡ وَيَقُولُونَ هَٰٓؤُلَآءِ شُفَعَٰٓؤُنَا عِندَ ٱللَّهِۚ قُلۡ أَتُنَبِّـُٔونَ ٱللَّهَ بِمَا لَا يَعۡلَمُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَلَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿١٨﴾
و [مشرکان] به جای الله چیزهایی را عبادت میکنند که نه به آنان زیانی میرساند و نه سودی به آنان میبخشد و میگویند: «اینها، [واسطهها و] شفاعتگرانِ ما نزد الله هستند». [ای پیامبر،] بگو: «آیا [به گمان خود،] الله را از چیزی [= شریکی] آگاه میسازید که در آسمانها و زمین [برایش قائلید و خود] نمیداند؟» او تعالی منزّه است و از چیزهایی که با وی شریک میسازند، برتر است.
- 19
وَمَا كَانَ ٱلنَّاسُ إِلَّآ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ فَٱخۡتَلَفُواْۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡ فِيمَا فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ﴿١٩﴾
[در آغاز،] مردم جز امتی واحد [که الله را به یگانگی عبادت میکردند] نبودند، سپس اختلاف کردند؛ و اگر پیشتر [در مورد مهلت به گناهکاران و حسابرسی در قیامت] سخنی از جانب پروردگارت بیان نشده بود، یقیناً [در همین دنیا] دربارۀ آنچه با هم اختلاف مىكنند، میانشان داورى مىشد.
- 20
وَيَقُولُونَ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَةٞ مِّن رَّبِّهِۦۖ فَقُلۡ إِنَّمَا ٱلۡغَيۡبُ لِلَّهِ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ ﴿٢٠﴾
و [مشرکان] میگویند: «چرا [معجزه و] نشانهای از [جانب] پروردگارش بر او نازل نشده است؟». [ای پیامبر،] بگو: «[آگاهی از] غیب، تنها از آنِ الله است؛ پس انتظار بکشید که من [نیز] با شما از منتظرانم».
- 21
وَإِذَآ أَذَقۡنَا ٱلنَّاسَ رَحۡمَةٗ مِّنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُمۡ إِذَا لَهُم مَّكۡرٞ فِيٓ ءَايَاتِنَاۚ قُلِ ٱللَّهُ أَسۡرَعُ مَكۡرًاۚ إِنَّ رُسُلَنَا يَكۡتُبُونَ مَا تَمۡكُرُونَ ﴿٢١﴾
و هنگامی که به مردم ـ پس از [زیان و] رنجی که به آنان رسیده است ـ [نعمت و] رحمتی بچشانیم، بهناگاه در آیات ما [تمسخر و] نیرنگ میکنند. بگو: «الله در نیرنگزدن سریعتر است». بیتردید، فرستادگان [= فرشتگان] ما هر چه را نیرنگ میکنید، مینویسند.
- 22
هُوَ ٱلَّذِي يُسَيِّرُكُمۡ فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِۖ حَتَّىٰٓ إِذَا كُنتُمۡ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَجَرَيۡنَ بِهِم بِرِيحٖ طَيِّبَةٖ وَفَرِحُواْ بِهَا جَآءَتۡهَا رِيحٌ عَاصِفٞ وَجَآءَهُمُ ٱلۡمَوۡجُ مِن كُلِّ مَكَانٖ وَظَنُّوٓاْ أَنَّهُمۡ أُحِيطَ بِهِمۡ دَعَوُاْ ٱللَّهَ مُخۡلِصِينَ لَهُ ٱلدِّينَ لَئِنۡ أَنجَيۡتَنَا مِنۡ هَٰذِهِۦ لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلشَّٰكِرِينَ ﴿٢٢﴾
[ای مردم،] او همان ذاتی است که شما را در خشکی و دریا به حرکت درمیآورَد تا آنگاه که در [دریا بر] کشتی قرار میگیرید و [کشتیها] با بادی دلپذیر آنان را [به سوی مقصد] حرکت میدهند و [سرنشینان] به آن شادمان میشوند. [ناگهان] طوفان شدیدی میوزد و موج از هر طرف [به سویشان] میآید و گمان میکنند که راهِ گریزی ندارند [و هلاک خواهند شد؛ آنگاه] الله را از روی اخلاص میخوانند که: «اگر ما را از این [گرفتاری] نجات دهی، قطعاً از سپاسگزاران خواهیم شد».
- 23
فَلَمَّآ أَنجَىٰهُمۡ إِذَا هُمۡ يَبۡغُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّۗ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَا بَغۡيُكُمۡ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمۖ مَّتَٰعَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ ثُمَّ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُكُمۡ فَنُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿٢٣﴾
اما وقتی [الله] آنان را نجات میدهد، به ناحق در زمین سرکشی [و ستم] میکنند. ای مردم، سرکشی [و ستمِ] شما تنها به زیان خودتان است؛ [چرا که فقط] بهره[ی ناچیزی از] زندگى دنیا [مىبرید و] سپس بازگشتتان به سوى ما خواهد بود؛ آنگاه شما را از آنچه [در دنیا] انجام میدادید، باخبر میسازیم.
- 24
إِنَّمَا مَثَلُ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا كَمَآءٍ أَنزَلۡنَٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخۡتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلۡأَرۡضِ مِمَّا يَأۡكُلُ ٱلنَّاسُ وَٱلۡأَنۡعَٰمُ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذَتِ ٱلۡأَرۡضُ زُخۡرُفَهَا وَٱزَّيَّنَتۡ وَظَنَّ أَهۡلُهَآ أَنَّهُمۡ قَٰدِرُونَ عَلَيۡهَآ أَتَىٰهَآ أَمۡرُنَا لَيۡلًا أَوۡ نَهَارٗا فَجَعَلۡنَٰهَا حَصِيدٗا كَأَن لَّمۡ تَغۡنَ بِٱلۡأَمۡسِۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿٢٤﴾
جز این نیست که مثال زندگى دنیا همچون آبى است كه از آسمان فروریختیم؛ پس گیاهان [گوناگونِ] زمین ـ از آنچه مردم و دامها مىخورند ـ با آن درآمیخت [و رویید] تا آنگاه كه زمین پیرایۀ خود را [با گلها و گیاهان] برگرفت و آراسته شد و ساکنانش پنداشتند كه آنان بر آن توانایی دارند [تا از محصولاتش بهرهمند گردند؛ ولی ناگهان] شبى یا روزى، فرمان [ویرانىِ] ما آمد و آن [کِشت و میوه] را چنان درو كردیم كه گویى دیروز هیچ نبوده است. ما نشانهها[ى خود] را براى مردمى كه میاندیشند، اینچنین به روشنى بیان مىكنیم.
- 25
وَٱللَّهُ يَدۡعُوٓاْ إِلَىٰ دَارِ ٱلسَّلَٰمِ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٢٥﴾
و الله [شما را] به سراى سلامت [= بهشت] فرامىخوانَد و هر کس را بخواهد به راه راست هدایت مىكند.
- 26
۞ لِّلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ ٱلۡحُسۡنَىٰ وَزِيَادَةٞۖ وَلَا يَرۡهَقُ وُجُوهَهُمۡ قَتَرٞ وَلَا ذِلَّةٌۚ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿٢٦﴾
برای کسانی که نیکی کردهاند، پاداش نیک [= بهشت] است و افزون بر آن، [رؤیت باری تعالی است؛] و تیرگی و خواری، چهرههایشان را نخواهد پوشاند. اینان اهل بهشتند [و] جاودانه در آن خواهند ماند.
- 27
وَٱلَّذِينَ كَسَبُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ جَزَآءُ سَيِّئَةِۭ بِمِثۡلِهَا وَتَرۡهَقُهُمۡ ذِلَّةٞۖ مَّا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِنۡ عَاصِمٖۖ كَأَنَّمَآ أُغۡشِيَتۡ وُجُوهُهُمۡ قِطَعٗا مِّنَ ٱلَّيۡلِ مُظۡلِمًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿٢٧﴾
و کسانی که مرتکب بدیها شدند، [بدانند] سزای [هر] بدی، همانند آن است؛ و خواری [چهرههای] آنان را میپوشانَد و در برابر [عذاب] الله هیچ [مانع و] محافظی ندارند. [چنان میشوند که] گویی چهرههایشان با پارهای از شبِ تاریک پوشانده شده است. اینان اهل آتشند و جاودانه در آن خواهند ماند.
- 28
وَيَوۡمَ نَحۡشُرُهُمۡ جَمِيعٗا ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشۡرَكُواْ مَكَانَكُمۡ أَنتُمۡ وَشُرَكَآؤُكُمۡۚ فَزَيَّلۡنَا بَيۡنَهُمۡۖ وَقَالَ شُرَكَآؤُهُم مَّا كُنتُمۡ إِيَّانَا تَعۡبُدُونَ ﴿٢٨﴾
[و ای پیامبر، یاد کن از] روزى كه همۀ آنان را گرد مىآوریم؛ آنگاه به كسانى كه شرک ورزیدهاند مىگوییم: «شما و شریكانتان [= معبودانتان] بر جاى خود بمانید»؛ سپس میان آنها جدایى مىافكنیم و شریكانشان مىگویند: «در حقیقت، شما ما را عبادت نمیکردید،
- 29
فَكَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيۡنَنَا وَبَيۡنَكُمۡ إِن كُنَّا عَنۡ عِبَادَتِكُمۡ لَغَٰفِلِينَ ﴿٢٩﴾
و کافی است که الله میان ما و شما گواهى دهد [که ما به شرکورزیِ شما راضی نبودیم و] از عبادت شما کاملاً بىخبر بودیم».
- 30
هُنَالِكَ تَبۡلُواْ كُلُّ نَفۡسٖ مَّآ أَسۡلَفَتۡۚ وَرُدُّوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ مَوۡلَىٰهُمُ ٱلۡحَقِّۖ وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَفۡتَرُونَ ﴿٣٠﴾
آنجاست كه هر كسى آنچه را از پیش فرستاده است [بررسی کرده و] مىآزماید و همگی به سوی الله ـ کارسازِ حقیقیشانـ بازگردانده میشوند و دروغهایی که [دربارۀ شفاعت معبودها] میبافتند همه محو و نابود میگردد.
- 31
قُلۡ مَن يَرۡزُقُكُم مِّنَ ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِ أَمَّن يَمۡلِكُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَمَن يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَمَن يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَۚ فَسَيَقُولُونَ ٱللَّهُۚ فَقُلۡ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿٣١﴾
[ای پیامبر، به مشرکان] بگو: «كیست كه از آسمان و زمین به شما روزى مىبخشد؟ یا كیست كه بر گوشها و دیدگان حاكم است؟ و كیست كه [موجودِ] زنده را از [مادۀ] بیجان بیرون مىآورد و [مادۀ] بیجان مرده را از [موجودِ] زنده خارج مىسازد؟ و كیست كه كار [جهان و جهانیان] را تدبیر مىكند؟» خواهند گفت: «الله». پس بگو: «آیا پروا نمىكنید؟»
- 32
فَذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمُ ٱلۡحَقُّۖ فَمَاذَا بَعۡدَ ٱلۡحَقِّ إِلَّا ٱلضَّلَٰلُۖ فَأَنَّىٰ تُصۡرَفُونَ ﴿٣٢﴾
پس آن الله [یکتا]، پروردگار حقیقی شماست و بعد از حقیقت، جز گمراهى چیست؟ پس چگونه [از حق] بازگردانده مىشوید؟
- 33
كَذَٰلِكَ حَقَّتۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ عَلَى ٱلَّذِينَ فَسَقُوٓاْ أَنَّهُمۡ لَا يُؤۡمِنُونَ ﴿٣٣﴾
این گونه سخن پروردگارت دربارۀ كسانى كه [از فرمان او] نافرمانى كردند به حقیقت پیوست كه «آنان ایمان نمىآورند».
- 34
قُلۡ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥۚ قُلِ ٱللَّهُ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥۖ فَأَنَّىٰ تُؤۡفَكُونَ ﴿٣٤﴾
[ای پیامبر، به مشرکان] بگو: «آیا از شریکان [= معبودانِ]تان كسى هست كه آفرینش را آغاز كند و سپس آن را [پس از مرگ] بازگردانَد؟» بگو: «الله است كه آفرینش را آغاز مىكند سپس آن را بازمىگردانَد؛ پس به كجا منحرف مىشوید؟»
- 35
قُلۡ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّۚ قُلِ ٱللَّهُ يَهۡدِي لِلۡحَقِّۗ أَفَمَن يَهۡدِيٓ إِلَى ٱلۡحَقِّ أَحَقُّ أَن يُتَّبَعَ أَمَّن لَّا يَهِدِّيٓ إِلَّآ أَن يُهۡدَىٰۖ فَمَا لَكُمۡ كَيۡفَ تَحۡكُمُونَ ﴿٣٥﴾
بگو: «آیا از معبودانتان كسى هست كه به سوى حق رهبرى كند؟» بگو: «[تنها] الله است كه به سوى حق رهبرى مىكند؛ پس آیا كسى كه به سوى حق رهبرى مىكند سزاوارتر است پیروى شود یا كسى كه خود راه نمىیابد مگر آنكه هدایتش كنند؟ پس شما را چه شده است؟ چگونه داوری مىكنید؟»
- 36
وَمَا يَتَّبِعُ أَكۡثَرُهُمۡ إِلَّا ظَنًّاۚ إِنَّ ٱلظَّنَّ لَا يُغۡنِي مِنَ ٱلۡحَقِّ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمُۢ بِمَا يَفۡعَلُونَ ﴿٣٦﴾
و بیشتر آنان جز از گمان پیروى نمىكنند؛ [در حالى كه] گمان هرگز [انسان را] از [شناخت] حق بینیاز نمیگرداند. بیتردید، الله به آنچه مىكنند داناست.
- 37
وَمَا كَانَ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانُ أَن يُفۡتَرَىٰ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِن تَصۡدِيقَ ٱلَّذِي بَيۡنَ يَدَيۡهِ وَتَفۡصِيلَ ٱلۡكِتَٰبِ لَا رَيۡبَ فِيهِ مِن رَّبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٣٧﴾
و نشاید كه این قرآن از جانب غیرِ الله [و] به دروغ ساخته شده باشد؛ بلكه تصدیقکننده کتابهایی است كه پیش از آن آمده است و شرح [احکام] آنهاست و تردیدى در آن نیست [و] از [جانبِ] پروردگار جهانیان [نازل شده] است.
- 38
أَمۡ يَقُولُونَ ٱفۡتَرَىٰهُۖ قُلۡ فَأۡتُواْ بِسُورَةٖ مِّثۡلِهِۦ وَٱدۡعُواْ مَنِ ٱسۡتَطَعۡتُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿٣٨﴾
یا میگویند: «[محمد] آن [سخنان] را به دروغ [به الله] نسبت داده است؟» بگو: «اگر راست میگویید، یک سوره همانند آن بیاورید و به جز الله، هر کس را میتوانید [به یاری] بخوانید».
- 39
بَلۡ كَذَّبُواْ بِمَا لَمۡ يُحِيطُواْ بِعِلۡمِهِۦ وَلَمَّا يَأۡتِهِمۡ تَأۡوِيلُهُۥۚ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٣٩﴾
[چنین نیست] بلكه چیزى را تکذیب کردند كه به شناختش احاطه نداشتند و هنوز واقعیتِ آن [و حقیقت اخبارش] برایشان روشن نشده است. كسانى كه پیش از آنان بودند نیز [پیامبران و آیات الله را] همین گونه تکذیب کردند. پس [ای پیامبر،] بنگر که عاقبت ستمکاران چگونه بود.
- 40
وَمِنۡهُم مَّن يُؤۡمِنُ بِهِۦ وَمِنۡهُم مَّن لَّا يُؤۡمِنُ بِهِۦۚ وَرَبُّكَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُفۡسِدِينَ ﴿٤٠﴾
و از میان آنان [= مشرکان] کسی هست که به آن [= قرآن] ایمان میآورد و از آنان کسی هست که [هرگز] به آن ایمان نمیآورد؛ و پروردگارت به [حال] مفسدان آگاهتر است.
- 41
وَإِن كَذَّبُوكَ فَقُل لِّي عَمَلِي وَلَكُمۡ عَمَلُكُمۡۖ أَنتُم بَرِيٓـُٔونَ مِمَّآ أَعۡمَلُ وَأَنَا۠ بَرِيٓءٞ مِّمَّا تَعۡمَلُونَ ﴿٤١﴾
و اگر [کافران] تو را دروغگو انگاشتند، پس بگو: «[نتیجۀ] عمل من برای خودم و [سزای] عمل شما برای خودتان است. شما از آنچه من میکنم بیزارید و من [نیز] از آنچه [شما] میکنید بیزارم».
- 42
وَمِنۡهُم مَّن يَسۡتَمِعُونَ إِلَيۡكَۚ أَفَأَنتَ تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ وَلَوۡ كَانُواْ لَا يَعۡقِلُونَ ﴿٤٢﴾
و برخى از آنها [در ظاهر] به تو گوش فرامىدهند؛ اما مگر تو مىتوانى ناشنوایان را [که از شنیدنِ کلام حق عاجزند] شنوا كنى، هر چند خردورزی نکنند؟
- 43
وَمِنۡهُم مَّن يَنظُرُ إِلَيۡكَۚ أَفَأَنتَ تَهۡدِي ٱلۡعُمۡيَ وَلَوۡ كَانُواْ لَا يُبۡصِرُونَ ﴿٤٣﴾
و از میان آنان کسانی هستند که [با چشم ظاهری] تو را مینگرند؛ اما آیا تو میتوانی نابینایان را هدایت کنی، هر چند كه اهلبصیرت نباشند؟
- 44
إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَظۡلِمُ ٱلنَّاسَ شَيۡـٔٗا وَلَٰكِنَّ ٱلنَّاسَ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ﴿٤٤﴾
یقیناً الله هیچ ستمی به مردم نمیکند؛ ولی مردم [هستند که با شرک و نافرمانی] به خویشتن ستم میکنند.
- 45
وَيَوۡمَ يَحۡشُرُهُمۡ كَأَن لَّمۡ يَلۡبَثُوٓاْ إِلَّا سَاعَةٗ مِّنَ ٱلنَّهَارِ يَتَعَارَفُونَ بَيۡنَهُمۡۚ قَدۡ خَسِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِلِقَآءِ ٱللَّهِ وَمَا كَانُواْ مُهۡتَدِينَ ﴿٤٥﴾
و روزی که [الله] آنان را [در پیشگاه خویش] گرد میآورد، [چنان احساس میکنند که] گویی جز ساعتی از روز [در دنیا] درنگ نکردهاند [و در آنجا] یکدیگر را میشناسند. بیتردید، کسانی که دیدارِ الله را دروغ میانگاشتند، زیان دیدند و هدایت نیافتند.
- 46
وَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ ثُمَّ ٱللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا يَفۡعَلُونَ ﴿٤٦﴾
و [ای پیامبر،] اگر بخشی از آنچه [از عذاب] را که به آنان وعده دادهایم به تو نشان دهیم یا جان تو را [پیش از عذابِ آنان] بگیریم، [در هر حال،] بازگشتشان به سوی ماست؛ آنگاه الله بر آنچه میکنند گواه است.
- 47
وَلِكُلِّ أُمَّةٖ رَّسُولٞۖ فَإِذَا جَآءَ رَسُولُهُمۡ قُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ﴿٤٧﴾
هر امتی پیامبری دارد؛ هنگامی که پیامبرشان آمد [برخى مؤمن و برخى كافر شدند؛ و روز قیامت] میان آنان به عدالت داوری میشود و [هرگز] به آنان ستم نخواهد شد.
- 48
وَيَقُولُونَ مَتَىٰ هَٰذَا ٱلۡوَعۡدُ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿٤٨﴾
[مشرکان به پیامبر] میگویند: «اگر [تو و پیروانت] راست میگویید، این وعدۀ [عذاب] چه زمانی خواهد بود؟»
- 49
قُل لَّآ أَمۡلِكُ لِنَفۡسِي ضَرّٗا وَلَا نَفۡعًا إِلَّا مَا شَآءَ ٱللَّهُۗ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌۚ إِذَا جَآءَ أَجَلُهُمۡ فَلَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ سَاعَةٗ وَلَا يَسۡتَقۡدِمُونَ ﴿٤٩﴾
بگو: «من مالک هیچ زیان و سودی برای خویش نیستم، مگر آنچه الله بخواهد. هر امتى، اَجَلی دارد و آنگاه كه اجلشان به سر آید، نه ساعتى [از آن] تأخیر میكنند و نه پیشى میگیرند».
- 50
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِنۡ أَتَىٰكُمۡ عَذَابُهُۥ بَيَٰتًا أَوۡ نَهَارٗا مَّاذَا يَسۡتَعۡجِلُ مِنۡهُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿٥٠﴾
[ای پیامبر، به کافران] بگو: «به من بگویید اگر عذاب او تعالی شبانه یا در [وقتِ] روز بر شما نازل گردد، [چه میکنید و] گناهکاران چه چیزی را از آن [عذاب] به شتاب میخواهند؟»
- 51
أَثُمَّ إِذَا مَا وَقَعَ ءَامَنتُم بِهِۦٓۚ ءَآلۡـَٰٔنَ وَقَدۡ كُنتُم بِهِۦ تَسۡتَعۡجِلُونَ ﴿٥١﴾
آیا پس از آنکه [عذاب] واقع شد آن را باور میکنید؟ آیا اکنون [ايمان میآورید]؟ و حال آنکه [پیشتر] آن [= عذاب] را به شتاب میخواستید.
- 52
ثُمَّ قِيلَ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ ذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡخُلۡدِ هَلۡ تُجۡزَوۡنَ إِلَّا بِمَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ ﴿٥٢﴾
سپس به کسانی که ستم کردند گفته میشود: «عذاب جاودان را بچشید. آیا جز در برابر آنچه میکردید مجازات میشوید؟»
- 53
۞ وَيَسۡتَنۢبِـُٔونَكَ أَحَقٌّ هُوَۖ قُلۡ إِي وَرَبِّيٓ إِنَّهُۥ لَحَقّٞۖ وَمَآ أَنتُم بِمُعۡجِزِينَ ﴿٥٣﴾
و [ای پیامبر، مشرکان] از تو خبر مىگیرند [که]: «آیا آن [عذاب] حقیقت دارد؟» بگو: «آرى، سوگند به پروردگارم كه قطعاً حقیقت دارد و شما نمىتوانید [الله را از وقوع معاد و عذاب] درمانده كنید».
- 54
وَلَوۡ أَنَّ لِكُلِّ نَفۡسٖ ظَلَمَتۡ مَا فِي ٱلۡأَرۡضِ لَٱفۡتَدَتۡ بِهِۦۗ وَأَسَرُّواْ ٱلنَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُاْ ٱلۡعَذَابَۖ وَقُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡقِسۡطِ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ﴿٥٤﴾
و هرکس [با ارتکاب شرک و گناه] ستم كرده است، اگر [تمام] آنچه را در زمین وجود دارد [در اختیار] داشته باشد، قطعاً آن را براى [رهایی و] بازخرید خود [از عذاب] مىدهد و [مشرکان] وقتی عذاب را ببینند، پشیمانى خود را پنهان میکنند و به عدالت در میانشان داورى میشود و بر آنان ستم نمیرود.
- 55
أَلَآ إِنَّ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ أَلَآ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٥٥﴾
آگاه باشید! در حقیقت، آنچه در آسمانها و زمین است [همه] از آنِ الله است. آگاه باشید! بیتردید، وعدۀ الله [در مورد کیفرِ کافران] راست است؛ ولى بیشتر آنان نمىدانند.
- 56
هُوَ يُحۡيِۦ وَيُمِيتُ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿٥٦﴾
اوست که زنده میکند و میمیرانَد و [همگی] به سوی او بازگردانده میشوید.
- 57
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَآءَتۡكُم مَّوۡعِظَةٞ مِّن رَّبِّكُمۡ وَشِفَآءٞ لِّمَا فِي ٱلصُّدُورِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٞ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٥٧﴾
اى مردم، به راستى براى شما از جانب پروردگارتان موعظهاى آمده است و شفایى براى آنچه در دلهاست و هدایت و رحمتى براى مؤمنان.
- 58
قُلۡ بِفَضۡلِ ٱللَّهِ وَبِرَحۡمَتِهِۦ فَبِذَٰلِكَ فَلۡيَفۡرَحُواْ هُوَ خَيۡرٞ مِّمَّا يَجۡمَعُونَ ﴿٥٨﴾
بگو: «[مؤمنان] باید به بخشش و رحمت الله شادمان شوند كه این [نعمت] از آنچه مىاندوزند بهتر است».
- 59
قُلۡ أَرَءَيۡتُم مَّآ أَنزَلَ ٱللَّهُ لَكُم مِّن رِّزۡقٖ فَجَعَلۡتُم مِّنۡهُ حَرَامٗا وَحَلَٰلٗا قُلۡ ءَآللَّهُ أَذِنَ لَكُمۡۖ أَمۡ عَلَى ٱللَّهِ تَفۡتَرُونَ ﴿٥٩﴾
بگو: «به من خبر دهید که آنچه از [نعمت و] روزى كه الله برایتان فرستاده است [چرا] بخشى از آن را حرام و [بخشی دیگر را] حلال تلقی کردهاید؟» بگو: «آیا الله چنین دستوری به شما داده است یا بر الله دروغ مىبندید؟»
- 60
وَمَا ظَنُّ ٱلَّذِينَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَذُو فَضۡلٍ عَلَى ٱلنَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَشۡكُرُونَ ﴿٦٠﴾
و کسانی که بر الله دروغ میبندند، [دربارۀ] روز قیامت چه میپندارند؟ بیگمان، الله بر [همۀ] مردم فضل [و بخشش] دارد؛ ولی بیشتر آنان سپاس نمیگزارند.
- 61
وَمَا تَكُونُ فِي شَأۡنٖ وَمَا تَتۡلُواْ مِنۡهُ مِن قُرۡءَانٖ وَلَا تَعۡمَلُونَ مِنۡ عَمَلٍ إِلَّا كُنَّا عَلَيۡكُمۡ شُهُودًا إِذۡ تُفِيضُونَ فِيهِۚ وَمَا يَعۡزُبُ عَن رَّبِّكَ مِن مِّثۡقَالِ ذَرَّةٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَلَآ أَصۡغَرَ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكۡبَرَ إِلَّا فِي كِتَٰبٖ مُّبِينٍ ﴿٦١﴾
و [ای پیامبر،] تو مشغول هیچ كارى نیستی و هیچ [آیهاى از] آن [= قرآن] را نمیخوانى؛ و [شما نیز ای مردم،] هیچ كارى نمیكنید، مگر اینكه آنگاه كه به آن میپردازید، ما بر [کارهای] شما گواهیم؛ و هموزنِ ذرّهاى ـ [نه] در زمین و نه در آسمانـ از پروردگارت پنهان نیست؛ و [حتی] كوچکتر یا بزرگتر از آن [نیز] چیزى نیست، مگر اینكه در كتابى روشن [ثبت شده] است.
- 62
أَلَآ إِنَّ أَوۡلِيَآءَ ٱللَّهِ لَا خَوۡفٌ عَلَيۡهِمۡ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ﴿٦٢﴾
آگاه باشید! دوستان الله نه ترسی خواهند داشت و نه اندوهگین میشوند.
- 63
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ ﴿٦٣﴾
[همان] کسانی که ایمان آوردند و پرهیزگاری میکردند.
- 64
لَهُمُ ٱلۡبُشۡرَىٰ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۚ لَا تَبۡدِيلَ لِكَلِمَٰتِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ﴿٦٤﴾
برای آنان در زندگی دنیا و در آخرت بشارت است. سخنان الله [دربارۀ پیروزی و پاداشِ دو جهان،] تغییرناپذیر است. این همان [رستگاری و] کامیابیِ بزرگ است.
- 65
وَلَا يَحۡزُنكَ قَوۡلُهُمۡۘ إِنَّ ٱلۡعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًاۚ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿٦٥﴾
[ای پیامبر،] سخن آنان تو را غمگین نکند. بیتردید، تمام عزت [و پیروزمندی] از آنِ الله است [و] او شنوای داناست.
- 66
أَلَآ إِنَّ لِلَّهِ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَمَا يَتَّبِعُ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُرَكَآءَۚ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا ٱلظَّنَّ وَإِنۡ هُمۡ إِلَّا يَخۡرُصُونَ ﴿٦٦﴾
آگاه باشید! هر کس [و هر چه] در آسمانها و زمین است، از آنِ الله است؛ پس كسانى كه به جای الله شریكانى را مىخوانند، از چه پیروى مىكنند؟ اینان جز از [تردید و] گمان پیروى نمىكنند و جز دروغ نمیگویند.
- 67
هُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ لِتَسۡكُنُواْ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبۡصِرًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ ﴿٦٧﴾
او ذاتی است كه شب را برایتان پدید آورد تا در آن بیارامید و روز را روشن ساخت [تا در پرتوی نورش به کار بپردازید]. بیتردید، در این [امور] براى گروهی كه [سخنِ حق را] مىشنوند نشانههاست.
- 68
قَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۖ هُوَ ٱلۡغَنِيُّۖ لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ إِنۡ عِندَكُم مِّن سُلۡطَٰنِۭ بِهَٰذَآۚ أَتَقُولُونَ عَلَى ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٦٨﴾
[مشرکان] گفتند: «الله فرزندى براى خود اختیار كرده است». منزّه است او تعالی [و] بىنیاز است. آنچه در آسمانها و زمین است، از آنِ اوست. [ای مشرکان،] شما بر این [ادعا] دلیلی ندارید. آیا چیزى را كه نمىدانید به دروغ به الله نسبت میدهید؟
- 69
قُلۡ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَفۡتَرُونَ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ لَا يُفۡلِحُونَ ﴿٦٩﴾
بگو: «کسانی که به الله نسبت دروغ میدهند، هرگز رستگار نمیشوند».
- 70
مَتَٰعٞ فِي ٱلدُّنۡيَا ثُمَّ إِلَيۡنَا مَرۡجِعُهُمۡ ثُمَّ نُذِيقُهُمُ ٱلۡعَذَابَ ٱلشَّدِيدَ بِمَا كَانُواْ يَكۡفُرُونَ ﴿٧٠﴾
آنان بهرهاى [اندک] در دنیا [دارند]؛ سپس بازگشتشان به سوى ماست. آنگاه به [سزاى] آنكه كفر مىورزیدند، عذابی سخت به آنان مىچشانیم.
- 71
۞ وَٱتۡلُ عَلَيۡهِمۡ نَبَأَ نُوحٍ إِذۡ قَالَ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ إِن كَانَ كَبُرَ عَلَيۡكُم مَّقَامِي وَتَذۡكِيرِي بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَعَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡتُ فَأَجۡمِعُوٓاْ أَمۡرَكُمۡ وَشُرَكَآءَكُمۡ ثُمَّ لَا يَكُنۡ أَمۡرُكُمۡ عَلَيۡكُمۡ غُمَّةٗ ثُمَّ ٱقۡضُوٓاْ إِلَيَّ وَلَا تُنظِرُونِ ﴿٧١﴾
[ای پیامبر،] داستان نوح را بر آنان بازگو؛ آنگاه كه به قومش گفت: «اى قوم من، اگر ماندنِ من [در میان شما] و اندرز دادن من به آیات الله، بر شما گران آمده است، [بدانید كه من] بر الله توكل كردهام؛ پس [در توطئه و] كارتان با شریكان خود، [علیه من] همدست شوید و در کارتان پردهپوشی نکنید؛ آنگاه [هر چه در دل دارید و میتوانید] علیه من به كار بندید و به من مهلت ندهید.
- 72
فَإِن تَوَلَّيۡتُمۡ فَمَا سَأَلۡتُكُم مِّنۡ أَجۡرٍۖ إِنۡ أَجۡرِيَ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِۖ وَأُمِرۡتُ أَنۡ أَكُونَ مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ﴿٧٢﴾
اگر [از دعوتِ حق] رویگردان شدید، [بدانید که] من پاداشی از شما نخواستهام؛ [چرا که] پاداشم تنها بر الله است و من دستور یافتهام که از تسلیمشدگان [اوامر الهی] باشم».
- 73
فَكَذَّبُوهُ فَنَجَّيۡنَٰهُ وَمَن مَّعَهُۥ فِي ٱلۡفُلۡكِ وَجَعَلۡنَٰهُمۡ خَلَٰٓئِفَ وَأَغۡرَقۡنَا ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَاۖ فَٱنظُرۡ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلۡمُنذَرِينَ ﴿٧٣﴾
اما [قومش] او را دروغگو انگاشتند و ما او و کسانی را كه در كشتى همراهش بودند نجات دادیم و آنان را جانشین [غرقشدگان] ساختیم و كسانى را كه آیات ما را دروغ میانگاشتند غرق کردیم. پس بنگر که سرانجامِ هشداریافتگان چگونه بود.
- 74
ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِۦ رُسُلًا إِلَىٰ قَوۡمِهِمۡ فَجَآءُوهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَمَا كَانُواْ لِيُؤۡمِنُواْ بِمَا كَذَّبُواْ بِهِۦ مِن قَبۡلُۚ كَذَٰلِكَ نَطۡبَعُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلۡمُعۡتَدِينَ ﴿٧٤﴾
سپس، بعد از او [= نوح] پیامبرانی به سوی قومشان فرستادیم و معجزات روشن [برایشان] آوردند؛ ولی آنها برآن نبودند که به چیزی ایمان بیاورند که از پیش، آن را دروغ شمرده بودند. بدینسان، بر دلهای تجاوزکاران [از حدود الهی] مُهر مینهیم.
- 75
ثُمَّ بَعَثۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِم مُّوسَىٰ وَهَٰرُونَ إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ بِـَٔايَٰتِنَا فَٱسۡتَكۡبَرُواْ وَكَانُواْ قَوۡمٗا مُّجۡرِمِينَ ﴿٧٥﴾
سپس بعد از آنان، موسی و هارون را با معجزات خویش به سوی فرعون و بزرگان قومش فرستادیم؛ و[لی آنان] گردنكشى کردند و قومی گناهکار بودند.
- 76
فَلَمَّا جَآءَهُمُ ٱلۡحَقُّ مِنۡ عِندِنَا قَالُوٓاْ إِنَّ هَٰذَا لَسِحۡرٞ مُّبِينٞ ﴿٧٦﴾
اما هنگامی که حق از نزد ما به سویشان آمد، گفتند: «این قطعاً جادویی آشکار است».
- 77
قَالَ مُوسَىٰٓ أَتَقُولُونَ لِلۡحَقِّ لَمَّا جَآءَكُمۡۖ أَسِحۡرٌ هَٰذَا وَلَا يُفۡلِحُ ٱلسَّٰحِرُونَ ﴿٧٧﴾
موسى گفت: «آیا وقتى حق به سویتان آمد، مىگویید [جادوست]؟ آیا این جادوست؟ و حال آنكه جادوگران رستگار نمىشوند».
- 78
قَالُوٓاْ أَجِئۡتَنَا لِتَلۡفِتَنَا عَمَّا وَجَدۡنَا عَلَيۡهِ ءَابَآءَنَا وَتَكُونَ لَكُمَا ٱلۡكِبۡرِيَآءُ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَمَا نَحۡنُ لَكُمَا بِمُؤۡمِنِينَ ﴿٧٨﴾
[فرعونیان] گفتند: «آیا به سوى ما آمدهاى تا ما را از شیوهاى كه پدرانمان را بر آن یافتهایم بازگردانى و [عزت و] بزرگى در این سرزمین براى شما دو تن باشد؟ ما هرگز به شما دو نفر ایمان نمیآوریم».
- 79
وَقَالَ فِرۡعَوۡنُ ٱئۡتُونِي بِكُلِّ سَٰحِرٍ عَلِيمٖ ﴿٧٩﴾
و فرعون گفت: «تمام جادوگرانِ [ماهر و] دانا را نزد من بیاورید».
- 80
فَلَمَّا جَآءَ ٱلسَّحَرَةُ قَالَ لَهُم مُّوسَىٰٓ أَلۡقُواْ مَآ أَنتُم مُّلۡقُونَ ﴿٨٠﴾
وقتی جادوگران آمدند، موسی به آنان گفت: «آنچه [از وسایل جادو] میخواهید بیفکنید، [اکنون] بیفکنید».
- 81
فَلَمَّآ أَلۡقَوۡاْ قَالَ مُوسَىٰ مَا جِئۡتُم بِهِ ٱلسِّحۡرُۖ إِنَّ ٱللَّهَ سَيُبۡطِلُهُۥٓ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُصۡلِحُ عَمَلَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ﴿٨١﴾
هنگامی که افکندند، موسی گفت: «آنچه آوردهاید، جادوست. یقیناً الله آن را باطل خواهد کرد. بیتردید، الله کارِ مفسدان را اصلاح نمیکند.
- 82
وَيُحِقُّ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ بِكَلِمَٰتِهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿٨٢﴾
و الله با سخنان خویش حق را [ثابت و] پایدار میکند؛ هر چند که مجرمان نپسندند».
- 83
فَمَآ ءَامَنَ لِمُوسَىٰٓ إِلَّا ذُرِّيَّةٞ مِّن قَوۡمِهِۦ عَلَىٰ خَوۡفٖ مِّن فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِمۡ أَن يَفۡتِنَهُمۡۚ وَإِنَّ فِرۡعَوۡنَ لَعَالٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَإِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلۡمُسۡرِفِينَ ﴿٨٣﴾
پس هیچ کس به موسی ایمان نیاورد، مگر گروهی از قومش، [آن هم] با ترسی [شدید] از فرعون و اطرافیانش که [مبادا] آنان را مورد [شکنجه] و آزار قرار دهند؛ و بیشک، فرعون در زمین سرکش [و جاهطلب] بود و به راستی که او از اسرافکاران [در کفر و جنایت] بود.
- 84
وَقَالَ مُوسَىٰ يَٰقَوۡمِ إِن كُنتُمۡ ءَامَنتُم بِٱللَّهِ فَعَلَيۡهِ تَوَكَّلُوٓاْ إِن كُنتُم مُّسۡلِمِينَ ﴿٨٤﴾
و موسی گفت: «ای قوم من، اگر به الله ایمان آوردهاید و اگر اهل تسلیم هستید، پس بر او توکل کنید».
- 85
فَقَالُواْ عَلَى ٱللَّهِ تَوَكَّلۡنَا رَبَّنَا لَا تَجۡعَلۡنَا فِتۡنَةٗ لِّلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٨٥﴾
آنان گفتند: «بر الله توکل کردهایم. پروردگارا، ما را دستخوشِ فتنه [و شکنجه و آزارِ] گروه ستمکاران قرار نده؛
- 86
وَنَجِّنَا بِرَحۡمَتِكَ مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٨٦﴾
و به [فضل و] رحمت خویش ما را از [شر] گروه کافران رهایی بخش».
- 87
وَأَوۡحَيۡنَآ إِلَىٰ مُوسَىٰ وَأَخِيهِ أَن تَبَوَّءَا لِقَوۡمِكُمَا بِمِصۡرَ بُيُوتٗا وَٱجۡعَلُواْ بُيُوتَكُمۡ قِبۡلَةٗ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٨٧﴾
و به موسی و برادرش [هارون] وحی کردیم که: «برای قوم خود، خانههایی در [سرزمین] مصر برگیرید و خانههایتان را عبادتگاه قرار دهید و نماز برپا دارید؛ و [ای موسی،] مؤمنان را [به پیروزی و بهشت] بشارت بده».
- 88
وَقَالَ مُوسَىٰ رَبَّنَآ إِنَّكَ ءَاتَيۡتَ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَأَهُۥ زِينَةٗ وَأَمۡوَٰلٗا فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا رَبَّنَا لِيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِكَۖ رَبَّنَا ٱطۡمِسۡ عَلَىٰٓ أَمۡوَٰلِهِمۡ وَٱشۡدُدۡ عَلَىٰ قُلُوبِهِمۡ فَلَا يُؤۡمِنُواْ حَتَّىٰ يَرَوُاْ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ ﴿٨٨﴾
موسی گفت: «پروردگارا، بیگمان، تو به فرعون و اطرافیانش زینت و اموالی [فراوان] در زندگی دنیا دادهای؛ پروردگارا، تا [به وسیله آن، مردم را] از راهت گمراه کنند. پروردگارا، اموالشان را نابود کن و دلهایشان را سخت بگردان که ایمان نیاورند تا [وقتی که] عذاب دردناک را ببینند».
- 89
قَالَ قَدۡ أُجِيبَت دَّعۡوَتُكُمَا فَٱسۡتَقِيمَا وَلَا تَتَّبِعَآنِّ سَبِيلَ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٨٩﴾
[الله] فرمود: «قطعاً دعای شما دو نفر پذیرفته شد؛ پس استقامت کنید و از راه کسانی که نمیدانند پیروی نکنید».
- 90
۞ وَجَٰوَزۡنَا بِبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱلۡبَحۡرَ فَأَتۡبَعَهُمۡ فِرۡعَوۡنُ وَجُنُودُهُۥ بَغۡيٗا وَعَدۡوًاۖ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَدۡرَكَهُ ٱلۡغَرَقُ قَالَ ءَامَنتُ أَنَّهُۥ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا ٱلَّذِيٓ ءَامَنَتۡ بِهِۦ بَنُوٓاْ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَأَنَا۠ مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ﴿٩٠﴾
و [سرانجام] بنیاسرائیل را از دریا گذراندیم؛ آنگاه فرعون و سپاهیانش از روی ستم و تجاوز، در پی آنان رفتند تا هنگامی که غرقاب، او [= فرعون] را فراگرفت [با ناامیدی] گفت: «ایمان آوردم که هیچ معبودی [بهحق] نیست مگر کسی که بنیاسرائیل به او ایمان آوردهاند و من از تسلیمشدگانم».
- 91
ءَآلۡـَٰٔنَ وَقَدۡ عَصَيۡتَ قَبۡلُ وَكُنتَ مِنَ ٱلۡمُفۡسِدِينَ ﴿٩١﴾
[به او گفته شد:] «اینک [ایمان میآوری]؟ و حال آنکه پیشتر سرپیچی میکردی و از مفسدان بودی؟
- 92
فَٱلۡيَوۡمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنۡ خَلۡفَكَ ءَايَةٗۚ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِ عَنۡ ءَايَٰتِنَا لَغَٰفِلُونَ ﴿٩٢﴾
[بدان که] امروز پیکر [بیجانِ] تو را بر بلندی [ساحل] میاندازیم تا برای آیندگانت مایۀ عبرت باشد؛» و به راستی، بسیاری از مردم از نشانههای [توان و تدبیرِ] ما غافلند.
- 93
وَلَقَدۡ بَوَّأۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ مُبَوَّأَ صِدۡقٖ وَرَزَقۡنَٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ فَمَا ٱخۡتَلَفُواْ حَتَّىٰ جَآءَهُمُ ٱلۡعِلۡمُۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقۡضِي بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ﴿٩٣﴾
و بیتردید، ما بنىاسرائیل را در جایگاهى شایسته [در سرزمین شام و مصر] جاى دادیم و از نعمتهای پاكیزه روزیشان كردیم. پس آنها اختلاف نكردند، مگر پس از آنكه علم [به حقانیت قرآن] به سویشان آمد. [ای پیامبر،] پروردگارت روز قیامت دربارۀ آنچه اختلاف مىكردند، قطعاً در میانشان داوری میکند.
- 94
فَإِن كُنتَ فِي شَكّٖ مِّمَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ فَسۡـَٔلِ ٱلَّذِينَ يَقۡرَءُونَ ٱلۡكِتَٰبَ مِن قَبۡلِكَۚ لَقَدۡ جَآءَكَ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُمۡتَرِينَ ﴿٩٤﴾
پس اگر در آنچه بر تو نازل کردهایم تردیدی داری، از کسانی که پیش از تو کتاب [تورات و انجیل] را میخواندند سؤال کن. یقیناً حق از طرف پروردگارت به سوی تو آمده است؛ پس هرگز از تردیدکنندگان نباش.
- 95
وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ فَتَكُونَ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ﴿٩٥﴾
و [همچنین] از کسانی نباش که آیات الله را تکذیب کردند که از زیانکاران خواهی بود.
- 96
إِنَّ ٱلَّذِينَ حَقَّتۡ عَلَيۡهِمۡ كَلِمَتُ رَبِّكَ لَا يُؤۡمِنُونَ ﴿٩٦﴾
بیتردید، كسانى كه سخن پروردگارت دربارۀ [کفر در دنیا بر] آنان تحقق یافته است، ایمان نمىآورند؛
- 97
وَلَوۡ جَآءَتۡهُمۡ كُلُّ ءَايَةٍ حَتَّىٰ يَرَوُاْ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَلِيمَ ﴿٩٧﴾
هر چند تمام نشانهها [و پندها] برایشان بیاید؛ [مگر] وقتى كه عذاب دردناک را ببینند.
- 98
فَلَوۡلَا كَانَتۡ قَرۡيَةٌ ءَامَنَتۡ فَنَفَعَهَآ إِيمَٰنُهَآ إِلَّا قَوۡمَ يُونُسَ لَمَّآ ءَامَنُواْ كَشَفۡنَا عَنۡهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَمَتَّعۡنَٰهُمۡ إِلَىٰ حِينٖ ﴿٩٨﴾
هیچ شهرى نبود كه [اهلش هنگام مشاهده عذاب،] ایمان بیاورد و ایمانش به حال آن سود بخشد، مگر قوم یونس كه چون [به موقع] ایمان آوردند، عذابِ خواری [و رسوایی] در زندگىِ دنیا را از آنان برطرف نمودیم و آنان را تا مدتی [که زنده بودند از نعمتهای دنیوی] برخوردار ساختیم.
- 99
وَلَوۡ شَآءَ رَبُّكَ لَأٓمَنَ مَن فِي ٱلۡأَرۡضِ كُلُّهُمۡ جَمِيعًاۚ أَفَأَنتَ تُكۡرِهُ ٱلنَّاسَ حَتَّىٰ يَكُونُواْ مُؤۡمِنِينَ ﴿٩٩﴾
و [ای پیامبر،] اگر پروردگارت میخواست، قطعاً تمام کسانی که در زمین هستند، ایمان میآوردند. پس آیا تو مردم را وادار میکنی که مؤمن شوند؟
- 100
وَمَا كَانَ لِنَفۡسٍ أَن تُؤۡمِنَ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَيَجۡعَلُ ٱلرِّجۡسَ عَلَى ٱلَّذِينَ لَا يَعۡقِلُونَ ﴿١٠٠﴾
و هیچ کس نمیتواند [به ارادۀ خویش] ایمان بیاورد مگر به فرمان الله؛ و [الله] پلیدى [عذاب و خواری] را بر كسانى قرار مىدهد كه نمىاندیشند.
- 101
قُلِ ٱنظُرُواْ مَاذَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَمَا تُغۡنِي ٱلۡأٓيَٰتُ وَٱلنُّذُرُ عَن قَوۡمٖ لَّا يُؤۡمِنُونَ ﴿١٠١﴾
[ای پیامبر، به مشرکان] بگو: «بنگرید كه در آسمانها و زمین چه [نشانهها] است» و[لى همۀ] نشانهها و هشدارها، برای گروهى كه ایمان نمىآورند، سودی نمىبخشد.
- 102
فَهَلۡ يَنتَظِرُونَ إِلَّا مِثۡلَ أَيَّامِ ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلِهِمۡۚ قُلۡ فَٱنتَظِرُوٓاْ إِنِّي مَعَكُم مِّنَ ٱلۡمُنتَظِرِينَ ﴿١٠٢﴾
آیا آنها [چیزی] جز همانند روزگار پیشینیان [و عذابها و مجازاتهایشان] را انتظار میکشند؟ بگو: «منتظر باشید كه من [نیز] با شما از منتظرانم».
- 103
ثُمَّ نُنَجِّي رُسُلَنَا وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْۚ كَذَٰلِكَ حَقًّا عَلَيۡنَا نُنجِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿١٠٣﴾
سپس [هنگام نزول عذاب،] پیامبرانمان و كسانى را كه [به الله] ایمان آوردهاند نجات مىدهیم؛ زیرا حقی بر عهدۀ ماست كه مؤمنان را نجات دهیم.
- 104
قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمۡ فِي شَكّٖ مِّن دِينِي فَلَآ أَعۡبُدُ ٱلَّذِينَ تَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ وَلَٰكِنۡ أَعۡبُدُ ٱللَّهَ ٱلَّذِي يَتَوَفَّىٰكُمۡۖ وَأُمِرۡتُ أَنۡ أَكُونَ مِنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿١٠٤﴾
بگو: «ای مردم، اگر در دینِ من تردید دارید، پس [آگاه باشید كه من] كسانى را كه شما به جاى الله عبادت میکنید، عبادت نمیکنم؛ بلكه آن الله را عبادت میکنم كه جانتان را میگیرد و فرمان یافتهام كه از مؤمنان باشم».
- 105
وَأَنۡ أَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفٗا وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ﴿١٠٥﴾
و [به من امر شده است] كه: «حقگرایانه به این دین روى آور و هرگز در زمرۀ مشركان نباش.
- 106
وَلَا تَدۡعُ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُكَ وَلَا يَضُرُّكَۖ فَإِن فَعَلۡتَ فَإِنَّكَ إِذٗا مِّنَ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿١٠٦﴾
و به جای الله، چیزى را كه سود و زیانى به تو نمىرساند [به عبادت و نیازخواهی] نخوان كه اگر چنین كنى، قطعاً از ستمكاران [مشرک] خواهی بود.
- 107
وَإِن يَمۡسَسۡكَ ٱللَّهُ بِضُرّٖ فَلَا كَاشِفَ لَهُۥٓ إِلَّا هُوَۖ وَإِن يُرِدۡكَ بِخَيۡرٖ فَلَا رَآدَّ لِفَضۡلِهِۦۚ يُصِيبُ بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۚ وَهُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ﴿١٠٧﴾
و اگر الله زیانی به تو برساند، هیچ بازدارندهای جز او تعالی برایش نیست؛ و اگر برایت ارادۀ خیری نماید، برای فضل [و بخششِ] او هیچ مانعی نیست. [او بخشش خویش را] به هر یک از بندگانش که بخواهد، میرساند و او آمرزندۀ مهربان است».
- 108
قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَآءَكُمُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكُمۡۖ فَمَنِ ٱهۡتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهۡتَدِي لِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيۡهَاۖ وَمَآ أَنَا۠ عَلَيۡكُم بِوَكِيلٖ ﴿١٠٨﴾
بگو: «اى مردم، از جانب پروردگارتان حق برای شما آمده است؛ پس هر کس هدایت یابد، به سود خویش هدایت مىیابد و هر کس گمراه گردد، به زیان خویش گمراه مىگردد؛ و من [مراقب و] کارگزارِ شما نیستم».
- 109
وَٱتَّبِعۡ مَا يُوحَىٰٓ إِلَيۡكَ وَٱصۡبِرۡ حَتَّىٰ يَحۡكُمَ ٱللَّهُۚ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلۡحَٰكِمِينَ ﴿١٠٩﴾
و [ای پیامبر،] از آنچه بر تو وحى مىشود پیروى كن و شكیبا باش تا الله [بین تو و کافران] داورى كند؛ و او تعالی بهترین داور است.
شنیدن تلاوت سوره یونس
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 10 از 114
- معنای نام:
- یونس
- شمار آیات:
- 109
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 51
- جزء:
- 11
درباره سوره یونس
نام سوره از آیهٔ 98 گرفته شده که از قوم حضرت یونس سخن میگوید؛ آنان چون پیش از آمدن عذاب ایمان آوردند، از عذاب نجات یافتند. در این آیه، قوم یونس به عنوان گروهی برجسته شدهاند که ایمانشان برایشان سودمند بود. در مکه نازل شده و 109 آیه دارد. دهمین سورهٔ مصحف است؛ در ترتیب نزول رایج در جایگاه 51 قرار دارد.
هرچند برخی عالمان گفتهاند چند آیه در مدینه نازل شده، مکی بودن سوره بهطور عمومی پذیرفته شده است. با حروف «الف لام را» آغاز میشود و در مصحف نخستین سورهای است که با این حروف شروع میشود. دعای حضرت یونس در شکم ماهی در این سوره نیست، بلکه در سورهٔ انبیاء آمده است؛ این سوره ایمان و نجات قوم او را برجسته میکند.
زمان نزول سوره یونس
سورهٔ یونس در فاصلهٔ میانه تا اواخر دورهٔ مکه نازل شده است. در این دوره مشرکان مکه، رسیدن وحی به انسانی از میان خود را شگفت میدانستند، نمیپذیرفتند که قرآن از سوی خداوند آمده و رستاخیز پس از مرگ را انکار میکردند.
رویداد مشخصی که سبب نزول سوره باشد نقل نشده است. آیات ضمن پاسخ به این اعتراضهای مشرکان، به پیامبر (ص) و مؤمنانِ اندکشمار نیز تسلی میدهند. یادآوری اینکه پیامبران پیشین، با وجود تکذیب شدن از سوی قومهایشان، سرانجام بر حق بودنشان آشکار شد، به مسلمانانی که زیر فشار شدید زندگی میکردند صبر و امید میبخشید.
موضوعات سوره یونس
سوره با بیان اینکه قرآن کتابی سرشار از حکمت است و فرستادن وحی به یکی از انسانها شگفتآور نیست، آغاز میشود. آفرینش آسمانها و زمین، قرار دادن خورشید به عنوان سرچشمهٔ نوری درخشان و ماه به صورت روشن، و پیدرپی آمدن شب و روز، به عنوان دلایل قدرت خداوند ارائه میشوند.
اینکه انسان هنگام گرفتاری به خداوند التماس میکند و پس از نجات او را فراموش میکند، با نمونهٔ وضعیت کسانی بیان میشود که در دریا گرفتار طوفان شدهاند. کافران به آوردن همانندی برای قرآن فراخوانده میشوند. بشارت داده میشود که دوستان خداوند ترسی ندارند و اندوهگین نخواهند شد.
داستان حضرت نوح بهاختصار، و داستان حضرت موسی و فرعون با تفصیل بیشتری بیان میشود؛ گفته میشود که فرعون هنگام غرق شدن اعلام ایمان کرد و بدنش برای عبرت آیندگان نجات داده شد. پس از یاد کردنِ نجات قوم یونس با ایمان آوردن، تأکید میشود که ایمان با اجبار نیست. سوره با فرمان به پیامبر (ص) برای پیروی از وحی و صبر کردن تا زمانی که خداوند حکم خود را صادر کند، پایان مییابد.
فضیلت سوره یونس
دربارهٔ سورهٔ یونس حدیث صحیحی در فضیلت شناخته نشده است. در حدیثی که احمد بن حنبل از واثلة بن اسقع نقل کرده، پیامبر (ص) خبر میدهد که به جای تورات به او سبع طوال، و به جای زبور مئین، یعنی سورههای نزدیک به صد آیه، داده شده است؛ آلبانی و شعیب ارنؤوط این حدیث را حسن دانستهاند. بخشی از عالمان یونس را در شمار مئین آوردهاند؛ اما بنا بر آنچه ابن کثیر نقل میکند، ابن عباس و سعید بن جبیر آن را هفتمین سورهٔ از سبع طوال دانستهاند.
در المصنف ابن ابی شیبه، احنف بن قیس میگوید در نماز صبحی که پشت سر حضرت عمر خواند، او سورههای یونس و هود و مانند آنها را خواند؛ محقق کتاب، سعد الشثری، این روایت را صحیح دانسته است. اما روایتی که در برخی تفسیرها آمده و برای خواننده ثوابی ده برابر شمار کسانی که یونس را تصدیق یا تکذیب کردند وعده میدهد، چنانکه ابن جوزی نیز گفته، ساختگی است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره یونس
توضیح کوتاه همه آیات سوره یونس، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
﴿الٓر﴾ سخن در مورد حروف مقطّعه، در ابتدای سورۀ بقره بیان شد. این آیات تلاوت شده در سورۀ حاضر، آیات محکم و مُتقَن قرآن است که مشتمل بر حکمت و احکام هستند.
- 2
آیا باعث شگفتی مردم است که برای امر کردن آنها به اینکه از عذاب الله بترسند، وحی را بر مردی از جنس خودشان نازل کردیم؛ و -ای رسول- کسانی را که به الله ایمان آوردهاند به خبری خوش مژده بده، که بهسبب پاداش عمل صالحی که از پیش فرستادند، جایگاهی والا نزد پروردگارشان دارند. کافران گفتند: بهطور قطع این مرد که این آیات را آورده، ساحری آشکار است.
- 3
- ای شگفت زدگان- همانا پروردگارتان همان الله است که آسمانها را با وجود بزرگیاش، و زمین را با وجود گستردگیاش در شش روز آفرید، سپس [آن گونه كه شايسته جلال و عظمت اوست] بر عرش استوا نمود و قرار گرفت، پس چگونه تعجب میکنید که مردی از جنس خودتان بفرستد؟! و او ذاتی یگانه است که در فرمانروایی گستردۀ خویش حکم و سرنوشت را معین میکند، و هیچکس نمیتواند نزد او در چیزی شفاعت کند مگر پس از اجازه و رضایت او تعالی از شفاعتگر، آن ذاتِ مُتَّصِف به این صفات، همان الله پروردگارتان است، پس عبادت را خالص و فقط برای او انجام دهید، آیا از تمام این دلایل و برهانها مبنی بر وحدانیت او تعالی پند نمیگیرید؟ زیرا هرکس کوچکترین قابلیت پندگیری داشته باشد این موضوع را درمییابد، و به آن ایمان میآورد.
- 4
بازگشت شما در روز قیامت فقط بهسوی اوست؛ تا شما را در قبال اعمالتان جزا دهد، الله در مورد این موضوع وعدهای راستین به مردم داده است و خلاف آن عمل نمیکند، همانا او بر این کار تواناست. مخلوق را بدون مثال قبلی میآفریند، سپس آن را پس از مرگش بازمیگرداند؛ تا او سبحانه به کسانیکه به الله ایمان آورده و اعمال صالح انجام دادهاند به عدالت پاداش دهد. بهگونهای که از نیکیهایشان نمیکاهد، و بر بدیهایشان نمیافزاید. و برای کسانیکه به الله و رسولانش کفر ورزیدهاند بهسبب کفرشان به الله و رسولانش، شربتی از آب بسیار جوشان است که رودههایشان را پاره پاره میکند، و عذابی رنجآور دارند.
- 5
او ذاتی است که خورشید را قرار داد که روشنایی را پراکنده و منتشر میکند، و ماه را به عنوان نوری قرار داد که از آن روشنایی گرفته میشود، و حرکت آن را به تعداد منازل بیست و هشتگانهاش اندازه کرد، -منظور از منزل، مسافتی است که ماه در هر شبانه روز میپیماید-؛ تا -ای مردم- شما بهوسیلۀ خورشید تعداد روزها، و بهوسیلۀ ماه تعداد ماهها و سالها را بدانید. الله آسمانها و زمین و آنچه در این دو است را جز به حق نیافریده است؛ تا قدرت و بزرگیاش را بر مردم آشکار کند، الله این دلایل آشکار و برهانهای واضح بر وحدانیت خویش را برای مردمی که استدلال به آنها را برای وحدانیت او تعالی میدانند بیان میکند.
- 6
همانا در پشت سر هم آمدن شب و روز بر بندگان، و تاریکی و روشناییای که به همراه دارد، و کوتاه و بلند شدن هر یک از آنها، و مخلوقاتی که در آسمانها و زمین هستند، نشانهای دلالت کننده بر قدرت الله است برای قومی که با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی الله از او تعالی میترسند.
- 7
همانا کافران به دیدار الله امید ندارند تا از او بترسند یا به او امیدوار باشند، و به جای زندگی جاویدان اخروی به زندگی گذرای دنیا راضی شدهاند، و نفسهایشان با خوشحالی، به دنیا انس گرفته است، و از آیات الله و دلایل آن رویگردان و غافل هستند.
- 8
اینها که دارای صفات مذکور هستند، بهسبب کفر و تکذیب روز قیامت که کسب کردهاند، جایگاهشان که به آن پناه میبرند آتش جهنم است.
- 9
همانا کسانیکه به الله ایمان آوردهاند و اعمال صالح انجام دادهاند الله بهسبب ایمانشان، هدایت به عملِ صالحِ منجر به رضایتِ خویش را به آنها روزی میدهد، سپس در روز قیامت آنها را در بهشتهای پرنعمت همیشگی، که نهرها از زیرشان جاری است داخل مینماید.
- 10
دعای آنها در بهشت، منزه و مقدس دانستن الله است. و درود الله و فرشتگان بر آنها و درود آنها به یکدیگر چنین است: سلام؛ و پایان دعایشان چنین است که تمام ستایشها بر الله پروردگار تمام مخلوقات.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
و اگر الله سبحانه به همان شتاب که دعای خیر مردم را برایشان اجابت میکند، در استجابت دعای بد شان هنگام خشم علیه خودشان و فرزندانشان و اموالشان، شتاب نماید، بهطور قطع هلاک میشدند، اما الله به آنها مهلت میدهد، پس کسانی را که انتظار دیدار با او تعالی را نمیکشند- چون از هیچ کیفری نمیترسند و به هیچ پاداشی امید ندارند- رها میکند تا در مورد روز حساب متردد و سرگشته و دو دل بمانند.
- 12
و هرگاه به انسان اسرافکار بر نفس خویش، بیماری یا مصیبتی برسد، بر پهلو آرمیده یا نشسته یا ایستاده با فروتنی و تضرع ما را در دعا میخواند؛ به این امید که آسیبی که به او رسیده است برطرف شود، اما وقتی دعایش را اجابت کنیم، و آسیبی را که به او رسیده است برطرف سازیم بر عملی که بوده است همچنان ادامه میدهد، گویی برای برطرف شدن آسیبی که به او رسیده بود هرگز ما را در دعا نخوانده است. همانگونه که برای این رویگردان، استمرار در گمراهیاش آراسته شده است، برای کسانیکه با کفرشان از حدود گذشتهاند، کفر و گناهانی که انجام میدادند آراسته شده است، پس آن را رها نمیکنند.
- 13
- ای مشرکان- همانا امتهای قبل از شما را بهسبب اینکه رسولان الله را تکذیب کردند و گناهان را مرتکب شدند نابود کردهایم، و رسولانشان که آنها را بهسویشان فرستادیم دلایل آشکار و دلالت کننده بر راستگوییشان در آنچه که از جانب پروردگارشان آورده بودند، برایشان آوردند، اما چون به ایمان تمایل نداشتند برایشان استوار و مناسب نشد که ایمان بیاورند، پس الله دست از یاریشان برداشت، و آنها را به ایمان توفیق نداد. همانگونه که آن امتهای ستمگر را مجازات کردیم، امثال آنها را در هر زمان و مکانی مجازات میکنیم.
- 14
- ای مردم- سپس شما را جانشین آن امتهای تکذیب کننده که آنها را نابود کردیم قرار دادیم؛ تا بنگریم که چگونه عمل میکنید، آیا کار نیک انجام میدهید تا در قبال آن پاداش داده شوید، یا کار بد انجام میدهید تا در قبال آن مجازات شوید؟
- 15
و هرگاه آیات واضح قرآن که بر توحید الله دلالت دارند بر آنها خوانده شود، منکران رستاخیز که امید به ثوابی ندارند و از عذاب نمیترسند میگویند: - ای محمد- قرآنی غیر از این قرآنی که مشتمل بر بدگویی از عبادت بتها است، بیاور یا اینکه بعضی از آن را یا تمام آن را به آیاتی دیگر که موافق هوا و هوسهای ما باشد، تغییر ده!! - ای رسول- به آنها بگو: درست نیست که خودم آن را تغییر دهم، و - به طریق اولی- نمیتوانم غیر آن را بیاورم، بلکه الله، تنها ذاتی است که آنچه از آن را که بخواهد تبدیل میکند. من فقط از چیزی که بر من وحی میشود، پیروی میکنم، همانا من از عذاب روزی بزرگ، یعنی روز قیامت میترسم که با اجابت آنچه شما میخواهید از الله نافرمانی کنم.
- 16
- ای رسول- بگو: اگر الله میخواست که قرآن را بر شما نخوانم آن را برایتان نمیخواندم، و آن را برایتان ابلاغ نمیکردم، و اگر الله میخواست بر زبان من شما را از قرآن آگاه نمیکرد. زمانی طولانی - چهل سال- بدون اینکه بخوانم و بنویسم، و بدون اینکه در طلب و جستجوی این کار باشم در میان شما سپری کردهام. آیا با عقلهایتان درک نمیکنید که آنچه برایتان آوردهام از جانب الله است، و من در این امر دخالتی ندارم؟!
- 17
پس هیچکس ستمکارتر نیست از آنکس که بر الله دروغ بندد، پس من چگونه میتوانم که با افترا بستن به او تعالی قرآن را تبدیل کنم، بهطور قطع کسانیکه با افترا بستن بر الله از حدود او تعالی میگذرند به مطلوبشان دست نمییابند.
- 18
و مشرکان به جای الله معبودانی خیالی عبادت میکنند که نفع و ضرر نمیرسانند، و معبود برحق هرگاه بخواهد نفع یا ضرر میرساند، و در مورد معبودهایشان میگویند: اینها واسطههایی هستند که نزد الله برایمان شفاعت میکنند پس ما را بهسبب گناهانمان عذاب نمیکند، - ای رسول- به آنها بگو: آیا اللهِ دانا را باخبر میسازید از اینکه شریکی دارد، و او نمیداند که شریکی در آسمانها و زمین دارد. او تعالی از باطل و دروغی که مشرکان در مورد او میگویند پاک و منزّه است.
- 19
و مردم جز امتی واحد و مؤمن و یکتاپرست نبودند پس اختلاف کردند، چنانکه برخی از آنها مؤمن باقی ماندند، و برخی از آنها کفر ورزیدند. و اگر حکمی از جانب الله نگذشته بود که او تعالی میان آنها در آنچه که اختلاف دارند در دنیا داوری نمیکند، و فقط در قیامت در موارد اختلافی میان آنها داوری میکند، اگر این حکم نگذشته بود، بهطور قطع در آنچه که اختلاف میکنند میان آنها در دنیا داوری میکرد، آنگاه هدایت شده از گمراه مشخص میشد.
- 20
مشرکان میگویند: چرا برای محمد صلی الله علیه وسلم نشانهای از جانب پروردگارش که بر راستگویی او دلالت کند نازل نمیشود؟ - ای رسول- به آنها بگو: نزول نشانهها امری غیبی است که آگاهی از آن به الله اختصاص دارد، پس منتظر نشانههای حسّی که پیشنهاد دادهاید باشید، من نیز همراه شما از منتظران این امر هستم.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
و هرگاه پس از خشکسالی و سختیای که به مشرکان برسد، نعمت باران و گیاه و خیر و برکت به آنها بچشانیم، بهناگاه آیات ما را ریشخند و تکذیب کنند، - ای رسول- به این مشرکان بگو: الله سریعترین مکر زننده، و سریعترین نزدیک کننده به عذاب برای شما و سریعترین کیفر دهنده است. همانا فرشتگانِ نگهبان، مکرهایی را که میاندیشید مینویسند، و ذرهای از آن از دستشان نمیرود، پس چگونه از دست پروردگارشان میرود؟! الله بهزودی آنها را در قبال مکرشان جزا میدهد.
- 22
- ای مردم- الله همان ذاتی است که شما را در خشکی بر روی پاهایتان و حیوانات سواریتان حرکت میدهد، و او ذاتی است که شما را در دریا داخل کشتیها حرکت میدهد، تا آنگاه که در کشتیها در دریا باشید، و بادی خوش کشتیها را ببرد، سواران از آن باد خوش، شادمان شوند، پس درحالیکه آنها در شادی خویش هستند بادی بسیار تند بر آنها بوزد، و موج دریا آنها را به هر جهتی ببرد، و بر ظنشان غالب شود که نابود شده هستند؛ آنگاه فقط الله را در دعا بخوانند، و غیر او را همراهش شریک قرار ندهند و بگویند: اگر از این مصیبت نابود کننده رهایی یابیم بهطور قطع از شکرگزاران نعمت تو خواهیم بود.
- 23
پس وقتی دعایشان را اجابت کند، و آنها را از آن مصیبت برهاند، آنگاه با ارتکاب کفر و معاصی و گناهان در زمین فساد برپا میکنند. -ای مردم- به خود آیید که سرانجام سرکشی بد شما به ضرر خودتان است، و هیچ زیانی به الله نمیرساند، در زندگی فانی دنیا از آن بهرهمند میشوید، سپس بازگشت شما در روز قیامت بهسوی ماست، آنگاه شما را از گناهانی که انجام میدادید باخبر میسازیم، و شما را در قبال آن مجازات میکنیم.
- 24
همانا مَثل زندگی دنیا که در آن بهرهمند میشوید، از نظر سرعت فنا شدن، مانند بارانی است که با گیاهان زمین درآمیخت؛ از جمله حبوبات و میوههایی که مردم میخورند، و گیاه خشک و غیر آن که چهارپایان میخورند. تا آنگاه که زمین رنگ درخشانش را گرفت، و با انواع گیاهانی که رویاند زیبا شد، و ساکنانش گمان بردند که دیگر قادر بر جمعآوری گیاهان و چیدن میوههایش هستند، حکم ما به نابودی آن آمد، آنگاه آن را چنان درو شده قرار دادیم گویی هرگز در زمانی نزدیک با درختان و گیاهان آباد نبوده است، همانگونه که حالت دنیا و سرعت سپری شدن آن را برایتان بیان کردیم دلایل و برهانها را برای کسانیکه میاندیشند و عبرت میگیرند بیان میکنیم.
- 25
و الله تمام مردم را بهسوی بهشت خویش که همان سرای سلامتی است فرا میخواند، مردم در آن از مصیبتها و اندوهها و مرگ در سلامت هستند، و الله هر یک از بندگانش را که بخواهد به دین اسلام که به این سرای سلامت میرساند هدایت میفرماید.
- 26
برای کسانیکه با برپایی طاعاتی که الله آنها را برایشان واجب گردانیده، و ترک گناهانی که الله برایشان حرام کرده است، کار نیکو انجام دادهاند، پاداشی نیکو، یعنی بهشت است، و افزون بر آن، یعنی نظر به چهرۀ الله کریم، برایشان است، و صورتهایشان را غبار و خواری و ذلتی نمیپوشاند، این نیکوکاران، ساکنان بهشت میباشند که برای همیشه در آن میمانند.
- 27
و برای کسانیکه بدیها، یعنی کفر و گناهان را انجام دادهاند، به قدر همان اعمال زشتی که انجام دادهاند، الله آنها را در آخرت مجازات میکند، و چهرهشان را ذلت و خواری میپوشاند، هیچ مانعی برایشان نیست که آنها را از عذاب الله آنگاه که بر آنها فرو فرستد باز دارد، و به سبب دود و تاریکی زیاد آتش جهنم که صورتهایشان را پوشانده است گویی تاریکی شب سیاه و تیره صورتهایشان را پوشانده است، اینها که به این صفات متصف هستند ساکنان جهنم میباشند که برای همیشه در آن میمانند.
- 28
و -ای رسول- روز قیامت را به یاد آور. آنگاه که تمام مخلوقات را گرد میآوریم، سپس به کسانیکه در دنیا به الله شرک ورزیدهاند میگوییم: - ای مشرکان- شما و معبودهایتان که آنها را به جای الله عبادت میکردید سر جایتان بمانید. آنگاه میان معبودها و عبادتگزاران جدایی اندازیم، و معبودها با این سخن از عبادتگزاران بیزاری جویند: شما ما را در دنیا عبادت نمیکردید.
- 29
در اینجا معبودهایشان که آنها را به جای الله عبادت کردهاند از آنها بیزاری جسته و میگویند: پس الله گواه است- و برای این کار کافی است- که ما راضی نبودهایم شما ما را عبادت کنید، و شما را به آن امر نکردهایم، و اصلا ما متوجه نشدهایم که شما ما را عبادت میکنید.
- 30
در آن جایگاه بزرگ، هرکس از عملی که در زندگی دنیایی خویش انجام داده است باخبر میشود، و مشرکان بهسوی پروردگار برحقشان، همان ذاتی که الله است و حسابرسیشان را بر عهده دارد بازگردانیده میشوند، و شفاعت بتهایشان که آن را افترا میبستند از دستشان میرود.
تفسیر آیات 31 تا 40
- 31
- ای رسول- به این مشرکان به الله بگو: کیست که شما را از سَمت آسمان با فرود آوردن باران بر شما روزی میدهد؟ و چه کسی شما را از زمین با گیاهانی که در آن میرویاند، و با معادنی که در زمین قرار میدهد روزی میدهد؟ و کیست که زنده را از مرده مانند انسان از نطفه، و پرنده از تخم درمیآوَرَد، و کیست که مرده را از زنده مانند نطفه از حیوان، و تخم از پرنده درمیآورد؟ و کیست که کار آسمانها و زمین و مخلوقاتی را که در آنهاست اداره میکند؟ آنگاه پاسخ خواهند داد که انجام دهندۀ این کارها همان الله است. به آنها بگو: پس آیا این امر را میدانید، و تقوای الله را با اجرای اوامر و اجتناب از نواهیاش پیشه نمیکنید؟!
- 32
پس -ای مردم- آن ذاتیکه تمام این کارها را انجام میدهد همان الله است. ذاتیکه به حق آفریدگار و تدبیر کنندۀ امر شماست، پس بعد از شناخت حق، (اصرار بر گمراهی) جز دوری از حق و نابودی چه چیزی است؟! پس عقلهایتان از این حق آشکار به کجا میرود؟!
- 33
- ای رسول- همانگونه که ربوبیت حقیقی برای الله ثابت شد، سخنی که در تقدیر پروردگارت بر کسانیکه از روی دشمنی از حق خارج شدند واجب شده است که آنها ایمان نمیآورند.
- 34
- ای رسول- به این مشرکان بگو: آیا از میان شریکان شما که آنها را به جای الله عبادت میکنید کسی هست که آفرینش را بدون مثال قبلی آغاز کند، سپس آن را بعد از مرگش برانگیزاند؟ به آنها بگو: الله آفرینش را بدون مثال قبلی آغاز میکند، سپس آن را بعد از مرگش برمیانگیزاند، پس -ای مشرکان- چگونه از حق بهسوی باطل رویگردان میشوید؟!
- 35
- ای رسول- به آنها بگو: آیا از میان شریکان شما که آنها را به جای الله عبادت میکنید کسی هست که بهسوی حق راهنمایی کند؟ به آنها بگو: فقط الله بهسوی حق راهنمایی میکند، پس آیا کسیکه مردم را بهسوی حق راهنمایی میکند، و آنها را به آن فرا میخواند سزاوارتر است که پیروی شود یا معبودهایتان که خودشان هدایت نمیشوند مگر اینکه دیگران آنها را هدایت کند؟! پس شما را چه شده است چگونه به باطل حکم میکنید که ادعا دارید آنها شریکان الله هستند؟! الله از این سخن شما بسیار برتر است.
- 36
و بیشتر مشرکان جز از چیزی که به آن علمی ندارند پیروی نمیکنند، یعنی فقط از وهم و شک پیروی میکنند، همانا شک جانشین علم نمیشود، و از آن بینیاز نمیسازد. بهراستی که الله از آنچه انجام میدهند آگاه است، و ذرهای از کارهایشان بر او پوشیده نمیماند، و بهزودی آنها را در قبال کارهایشان جزا خواهد داد.
- 37
سزاوار این قرآن نیست که جعلی و ساختگی باشد، و به غیر الله نسبت داده شود، زیرا بهطور قطع، مردم از آوردن مانند آن ناتوان هستند، بلکه تصدیق کنندۀ کتابهایی است که قبل از آن نازل شده است، و تبیین کنندۀ احکام مجمل آنهاست، پس هیچ تردیدی وجود ندارد که آن، از جانب پروردگار مخلوقات نازل شده است.
- 38
بلکه آیا این مشرکان میگویند: محمد صلی الله علیه وسلم این قرآن را از خودش ساخته، و آن را به الله نسبت داده است، - ای رسول- در رد آنها بگو: اگر آن را از نزد خودم آوردهام درحالیکه من انسانی مانند خودتان هستم پس شما هم سورهای مانند آن بیاورید، و هرکس را که میتوانید برای کمک به خویش فرا خوانید اگر در این ادعا که قرآن ساخته شده و دروغ است راستگو هستید، و هرگز نخواهید توانست این کار را انجام دهید، و عدم قدرت شما - درحالیکه سُخَنوَر هستید و به عربی فصیح سخن میگویید- بر این امر دلالت دارد که قرآن از جانب الله نازل شده است.
- 39
پس پاسخ ندادند، بلکه قبل از آنکه قرآن را بفهمند و در آن بیندیشند، و قبل از نزول عذابی که از آن انذار داده شدند، درحالیکه آمدن آن نزدیک شده است به تکذیب قرآن شتافتند. امتهای پیشین نیز اینگونه تکذیب کردند، آنگاه عذاب بر آنها نازل گشت. پس -ای رسول- بیندیش که سرانجام امتهای تکذیب کننده چگونه است، بهراستی که الله آنها را نابود کرده است.
- 40
و از مشرکان کسی هست که قبل از مرگش به قرآن ایمان خواهد آورد، و از آنها کسی هست که از روی ستیز و تکبر ایمان نمیآورد تا اینکه بمیرد، و -ای رسول- پروردگارت از کسانیکه بر کفرشان پافشاری میکنند آگاهتر است، و بهزودی آنها را به خاطر کفرشان مجازات خواهد کرد.
تفسیر آیات 41 تا 50
- 41
- ای رسول- اگر قومت تو را تکذیب کردند به آنها بگو: پاداش عمل من برای خودم است و پیامد عملم را خودم تحمل میکنم، و پاداش و کیفر عمل شما نیز برای خودتان است، شما از کیفر آنچه من انجام میدهم بری هستید، و من از کیفر آنچه شما انجام میدهید بری هستم.
- 42
- ای رسول- از مشرکان کسی است که وقتی قرآن را بخوانی به تو گوش فرا میدهد بدون اینکه آن را بپذیرد و به آن اذعان کند. آیا تو میتوانی سخن را به گوش کسیکه شنیدن از او گرفته شده است برسانی؟! همچنین هرگز بر هدایت اینها که از شنیدن حق کر شدهاند و در آن نمیاندیشند قادر نخواهی بود.
- 43
و -ای رسول- از مشرکان کسی است که با چشم ظاهر و نه با چشم بصیرت به تو مینگرد، پس آیا میتوانی کسانی را که چشمانشان گرفته شده است بینا سازی؟! همانا تو نمیتوانی این کار را انجام دهی، و همچنین نمیتوانی کسی را که بصیرت ندارد هدایت کنی.
- 44
بهراستیکه الله از ستم بر بندگانش پاک است، زیرا او تعالی به اندازۀ ذرهای بر آنها ستم نمیکند، بلکه آنها خودشان هستند که بهسبب تعصب به باطل و خود برتر بینی و دشمنی، با قراردادن خودشان در معرض نابودی، بر خویشتن ستم روا میدارند.
- 45
و روز قیامت که الله مردم را برای حسابرسی آنها گرد میآورد گویی در زندگی دنیا و برزخشان جز ساعتی از روز نه بیشتر درنگ نکردهاند. در آن روز یکدیگر را میشناسند، سپس بهسبب دیدن مصیبتهای وحشتناک قیامت، آشنایی آنها از بین میرود. در حقیقت کسانیکه دیدار پروردگارشان در روز قیامت را تکذیب میکنند زیان کردهاند، و در دنیا به روز رستاخیز ایمان نداشتند تا اینکه به خسران راضی شدند.
- 46
و -ای رسول- اگر بخشی از عذابی را که به آنها وعده دادهایم قبل از مرگت به تو بنمایانیم، یا تو را قبل از نزول آن بمیرانیم، در هر دو حالت بازگشت آنها در روز قیامت بهسوی ماست. بهعلاوه الله از آنچه انجام میدادند آگاه است، و ذرهای از اعمالشان بر او پوشیده نمیماند، و بهزودی آنها را در قبال اعمالشان جزا خواهد داد.
- 47
و برای هر یک از امتهای پیشین، رسولی بود که بهسویشان فرستاده میشد، و وقتی آنچه که به تبلیغ آن فرمان یافته به آنها ابلاغ میکرد، و او را تکذیب میکردند میان آنها و رسولشان به عدالت حکم میشد، آنگاه الله رسول را به فضل خویش نجات میداد، و آنها را به عدالت خویش نابود میساخت، و آنها در جزای اعمالشان ذرهای مورد ستم قرار نمیگیرند.
- 48
و این کافران مخالفت کننده و ستیزهجو میگویند: اگر در ادعایتان راستگو هستید عذابی که به ما وعده دادهاید چه زمانی نازل میشود؟!
- 49
- ای رسول- به آنها بگو: من برای خودم مالک هیچ زیانی نیستم که با آن به خودم زیان برسانم یا آن را از خودم دفع کنم، و برای خودم مالک هیچ نفعی هم نیستم تا به خودم نفع برسانم، پس چگونه میتوانم به دیگران نفع یا زیان برسانم؟ مگر نفع و زیانی که الله بخواهد، پس چگونه میتوانم غیب او را بدانم؟ برای نابودی هر یک از امتهایی که الله آنها را به نابودی تهدید کرده است زمانی مشخص است، که فقط الله آن را میداند، و هرگاه زمان نابودیاش فرا رسد لحظهای از آن نه به تاخیر میافتد و نه پیشی میگیرد.
- 50
- ای رسول- به اینها که خواستار تعجیل در عذاب هستند بگو: به من خبر دهید اگر عذاب الله در هر زمان از شب یا روز شما را فرا گیرد، چه چیزی را از این عذاب به تعجیل میخواهید؟!
تفسیر آیات 51 تا 60
- 51
آیا پس از اینکه عذابی که بر شما وعده داده شده است شما را فرا گرفت ایمان میآورید؟ آنگاه که ایمان هیچکس که قبل از آن ایمان نیاورده باشد به او فایده نمیرساند! (و به آنها گفته خواهد شد:) آیا اکنون ایمان میآورید، درحالیکه قبلا از روی تکذیب عذاب، خواستار تعجیل در نزول آن بودید؟!
- 52
بعد از آنکه در عذاب داخل شدند و خروج از آن را خواستند به آنها گفته میشود: عذاب همیشگی در آخرت را بچشید، پس آیا جز به کفر و گناهانی که انجام میدادید جزا داده میشوید؟!
- 53
و -ای رسول- مشرکان از تو میپرسند: آیا این عذابی که به آن تهدید شدهایم حقیقت است؟ به آنها بگو: بله، - به الله سوگند- حق است، و شما نمیتوانید از آن رهایی یابید.
- 54
و اگر برای هر مشرک به الله، تمام اموال گرانبهایی که در زمین است میبود بهطور قطع آن را در مقابل آزادی خود از عذاب الله میداد اگر به او اجازه داده میشد که با آن خود را آزاد کند، و مشرکان وقتیکه عذاب روز قیامت را مشاهده کنند پشیمانی بر کفرشان را پنهان میدارند، و الله میان آنها به عدالت داوری میکند، درحالیکه مورد ستم قرار نمیگیرند، و فقط در قبال اعمالشان مجازات میشوند.
- 55
بدانید که فرمانروایی آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است فقط از آنِ الله است، بدانید که وعدۀ الله مبنی بر کیفر کافران بدون تردید واقع شدنی است، و اما بیشتر آنها این امر را نمیدانند و در آن شک میکنند.
- 56
او سبحانه مردگان را برمیانگیزاند، و زندگان را میمیراند، و در روز قیامت فقط بهسوی او بازگردانیده میشوید، آنگاه شما را در قبال اعمالتان مجازات میکند.
- 57
ای مردم، قرآن نزدتان آمده است که در آن یادآوری و ترغیب و ترهیب است، و درمانی است برای بیماری شک و دو دلی که در دلهایتان وجود دارد، و راهنمایی است بهسوی راه حق، و در آن رحمتی است برای مؤمنان، زیرا از آن بهرهمند میشوند.
- 58
- ای رسول- به مردم بگو: قرآن را که محمد صلی الله علیه وسلم برایتان آورده است، بخشش و رحمتی از جانب الله بر شماست، پس به فضل الله بر شما و رحمت او تعالی به شما با فرو فرستادن این قرآن شادمان باشید نه به غیر از آن دو؛ پس آنچه محمد صلی الله علیه وسلم از جانب پروردگارش برایتان آورده است بهتر است از بهره نابود شدنی دنیا که جمع میکنید.
- 59
- ای رسول- به این مشرکان بگو: به من از فرو فرستادن روزیای که الله بر شما ارزانی داشته است خبر دهید که بر اساس هوسهایتان در آن عمل کردید، آنگاه بخشی از آن را حرام قرار دادید، و بخشی از آن را حلال کردید، به آنها بگو: آیا الله در تحلیل آنچه حلال کردهاید، و تحریم آنچه حرام کردهاید به شما اجازه داده است، یا اینکه بر او تعالی دروغ میبندید؟!
- 60
و کسانیکه بر الله دروغ بستند گمان میبرند که در روز قیامت چه چیزی بر آنها واقع شود؟! آیا گمان میبرند که آمرزیده میشوند؟! دریغا، همانا الله دارای بخشش زیادی بر مردم است که به آنها مهلت میدهد و کیفرشان را به تعجیل نمیاندازد، و اما بیشتر آنها نعمتهای الله بر خودشان را انکار میکنند و شکر آن را به جای نمیآورند.
تفسیر آیات 61 تا 70
- 61
و -ای رسول- در هیچیک از امور مشغول نمیباشی، و چیزی از قرآن نمیخوانی، و -ای مؤمنان- هیچ عملی انجام نمیدهید مگر اینکه شما را میبینیم و از شما آگاه هستیم، و سخنتان را میشنویم آنگاه که بیپروا عملی را آغاز میکنید، و به وزن ذرهای و نه کوچکتر و نه بزرگتر از وزن آن، در آسمان یا در زمین، از علم پروردگارت پنهان نمیماند، مگر اینکه در کتابی روشن که هیچ کوچک و بزرگی را به جای نمیگذارد مگر آن را برمیشمارد، ثبت شده است.
- 62
بدانید که بر دوستان الله هیچ ترسی از صحنههای هولناک قیامت که در پیش رو دارند، نیست، و به خاطر نعمتهای دنیوی که از دست دادهاند اندوهگین نیستند.
- 63
این دوستان الله، همان کسانی هستند که به ایمان به الله و رسولش متصف بودند، و با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی الله از او تعالی میترسیدند.
- 64
از جانب پروردگارشان در دنیا برای آنها مژده است به وسیله رؤیای صالحه یا ستایش آنها توسط مردم، و از جانب فرشتگان هنگام قبض ارواحشان، و پس از مرگ و در حشر، برایشان مژده است. و در آنچه که الله به آنها وعده داده است تغییری نیست. این پاداش همان رستگاری بزرگ است؛ زیرا در بردارندۀ دستیابی به مطلوب، و نجات از ترس و هلاکت است.
- 65
و -ای رسول- بهسبب طعن و عیبجویی در دینت که اینها میگویند اندوه مدار، زیرا تمام پیروزی و چیرگی برای الله است، و هیچچیز او را ناتوان نمیسازد، او تعالی سخنانشان را میشنود، از اعمالشان آگاه است، و بهزودی آنها را در قبال سخنان و اعمالشان مجازات خواهد کرد.
- 66
بدانید که مالکیّت و فرمانروایی تمام ساکنانِ آسمانها و زمین فقط از آنِ الله است. و مشرکان که شریکان را به جای الله عبادت میکنند از چه چیزی پیروی میکنند؟! آنها در حقیقت جز از شک پیروی نمیکنند، و در اینکه شریکان را به الله نسبت میدهند جز دروغ نمیگویند، الله از سخن آنها بسیار برتر است.
- 67
- ای مردم- او تعالی، تنها ذاتی است که شب را برایتان قرار داد تا در آن از حرکت و خستگی آرام بگیرید، و روز را به عنوان روشنایی دهندهای قرار داد تا در آن برای تحصیل معاشتان بکوشید. همانا در این امر دلایل واضحی است برای مردمی که به قصد عبرتگیری و پذیرش میشنوند.
- 68
گروهی از مشرکان گفتند: الله فرشتگان را دخترانی برای خود برگزیده است، الله از این سخنشان پاک است، زیرا او سبحانه از تمام مخلوقاتش بینیاز است، فرمانروایی آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است از آن اوست. - ای مشرکان- شما دلیلی بر این سخنتان ندارید. آیا بدون دلیل سخن بزرگی را بر الله به دروغ میبندید- آنگاه که به او فرزند نسبت میدهید- که حقیقتش را نمیدانید؟!
- 69
- ای رسول- به آنها بگو: همانا کسانیکه با نسبت دادن فرزند به الله بر او تعالی دروغ میبندند به آنچه میخواهند دست نمییابند، و از آنچه میترسند رهایی نمییابند.
- 70
پس نباید به آنچه از خوشیها و نعمتهای دنیا که از آن بهرهمند میشوند فریب بخورند، زیرا متاعی اندک و نابود شدنی است، سپس بازگشت آنها در روز قیامت بهسوی ماست، آنگاه بهسبب کفرشان به الله و تکذیب رسولش توسط آنها، عذابی سخت را بر آنها میچشانیم.
تفسیر آیات 71 تا 80
- 71
و -ای رسول- بر این مشرکان تکذیب کننده، قصۀ نوح علیه السلام را حکایت کن آنگاه که به قومش گفت: ای قوم من، اگر ماندن من در میان شما برایتان دشوار شده است، و یادآوری آیات الله توسط من و اندرزم بر شما مشقتآور گشته است، و بر قتل من تصمیم گرفتهاید، در از بین بردن نیرنگتان، فقط بر الله توکل کردهام، پس کارتان را استوار گردانید، و بر نابودی من تصمیمِ قاطع بگیرید، و معبودهایتان را در دعا بخوانید تا در این کار به شما کمک کنند، تا نیرنگتان پنهان و مبهم نباشد، سپس بعد از اینکه بر کشتن من برنامهریزی کردید آنچه را که پنهان میدارید اجرا کنید، و یک لحظه کارم را به تأخیر نیندازید.
- 72
پس اگر از دعوت من روی گرداندید بدانید که من در قبال تبلیغ رسالت پروردگارم به شما پاداشی از شما درخواست نکردهام، پاداش من جز بر الله نیست، چه به من ایمان آورید، یا کفر ورزید، و الله به من فرمان داده است تا با طاعت و عمل صالح از گردن نهندگان به او باشم.
- 73
پس قومش او را تکذیب کردند، و او را تصدیق نکردند، آنگاه او و همراهان مؤمنش را در کشتی نجات دادیم، و آنها را جانشین کسانیکه قبل از آنها بودند گرداندیم، و کسانی را که آیات و دلایلی را که آورده بود تکذیب کردند با طوفان نابود کردیم، پس -ای رسول- بنگر که سرانجام قومی که نوح علیه السلام آنها را انذار داد، و ایمان نیاوردند چگونه بود.
- 74
سپس بعد از مدت زمانی، پس از نوح رسولانی بهسوی اقوامشان فرستادیم، آنگاه رسولان آیات و دلایل را برای امتهایشان آوردند، اما آنها بهسبب اصرار قبلیشان بر تکذیب رسولان، ارادهای برای ایمان آوردن نداشتند، پس الله بر دلهایشان مُهر نهاد. مانند این مُهر که بر دلهای پیروان رسولان گذشته نهادیم، در هر زمان و مکانی بر دلهای کافرانی که با کفر از حدود الله میگذرند مُهر مینهیم.
- 75
سپس بعد از گذشت مدت زمانی پس از این رسولان، موسی و برادرش هارون را بهسوی فرعون پادشاه مصر و بزرگان قومش فرستادیم، آن دو را با آیات دلالت کننده بر راستگوییشان فرستادیم، اما از ایمان به آنچه که این دو آورده بودند سر باز زدند، و مردمی جنایتکار بودند؛ چون به الله کفر ورزیدند و رسولانش را تکذیب کردند.
- 76
آنگاه چون دینی که موسی و هارون آوردند نزد فرعون و بزرگان قومش آمد، در مورد نشانههایش که بر راستگویی آنچه موسی آورده بود دلالت میکرد گفتند: همانا سحری آشکار است، و حقیقت ندارد.
- 77
موسی برای اعتراض سخت بر آنها گفت: آیا در مورد حق، آنگاه که نزدتان آمد میگویید: سحر است؟! هرگز، سحر نیست، و همانا من میدانم که ساحر هرگز رستگار نمیشود، پس چگونه میتوانم آن را انجام دهم؟!
- 78
قوم فرعون اینگونه به موسی علیه السلام پاسخ دادند: آیا این سحر را برایمان آوردهای تا ما را از دینی که پدرانمان را بر آن یافتیم بازداری، و فرمانروایی برای تو و برادرت باشد؟ و -ای موسی و هارون- ما به نفع شما اقرار نمیکنیم که شما دو تن، رسولانی هستید که بهسوی ما فرستاده شدهاید.
- 79
و فرعون به قومش گفت: هر ساحر دانا و استاد به سحر را نزدم بیاورید.
- 80
پس چون ساحران را نزد فرعون آوردند موسی علیه السلام با اطمینان به پیروزی خویش بر آنها به ایشان گفت: - ای ساحران- سِحرِتان را بیندازید.
تفسیر آیات 81 تا 90
- 81
پس وقتی سحرشان را انداختند موسی علیه السلام به آنها گفت: آنچه را که شما آشکار ساختید همان سحر است، در حقیقت الله بهزودی آنچه را که انجام دادید باطل و بدون اثر میگرداند، همانا شما با سحرتان در زمین فساد برپا میکنید، و الله عمل کسی را که فسادکار باشد اصلاح نمیگرداند.
- 82
و الله حق را ثابت میگرداند، و آن را با کلمات قَدَری خویش، و با دلایلی و براهینی که در کلمات شرعی او تعالی است قدرت میدهد، هر چند کافران مجرمِ خاندان فرعون این کار را نپسندند.
- 83
آن قوم بر رویگردانی تصمیم گرفتند، و - با وجود آیات آشکار و دلایل روشنی که موسی علیه السلام آورده بود- به او ایمان نیاوردند، مگر جوانانی از قومش بنیاسرائیل، با وجود اینکه از فرعون و بزرگان قومش میترسیدند که در صورت آشکار شدن کارشان، آنها را با شکنجه و عذاب از ایمانشان برگردانند، و همانا فرعون بر مصر و ساکنانش گردنکش و مستبد بود، و در کفر و کشتن و شکنجه کردن بنیاسرائیل از متجاوزان از حد بود.
- 84
و موسی علیه السلام به قومش گفت: ای قوم من، اگر واقعا به الله ایمان آوردهاید، پس فقط بر الله توکل کنید اگر مسلمان هستید، زیرا توکل بر الله آسیب را از شما دفع میکند، و خیر را برایتان فراهم میآورد.
- 85
پس سخن موسی علیه السلام را پذیرفتند، آنگاه گفتند: فقط بر الله توکل کردیم، پروردگارا ستمکاران را بر ما مسلط نگردان، تا با شکنجه و قتل و فریب ما را در دینمان به فتنه بیندازند.
- 86
- پروردگارا- ما را به رحمت خویش از دستان قوم کافر فرعون نجات بده، که ما را به بردگی کشاندهاند و با شکنجه و قتل به ما آزار رساندهاند.
- 87
و به موسی و برادرش هارون -عليهما السلام- وحی کردیم که برای قومتان خانه هایی برای عبادت الله یگانه، برگزينيد و آماده کنید، و خانه هایتان را به سمت قبله ى (بیت المقدس) قرار دهيد، و نماز را به صورت کامل ادا کنید، و -ای موسی- مؤمنان را به آنچه خشنودشان می کند از جمله یاری و نصرت الهی، نابودی دشمنانشان و جانشین کردنشان در زمین، باخبر كن.
- 88
و موسی علیه السلام گفت: پروردگارا، تو به فرعون و سران قومش از زینتها و زرق و برقهای دنیا دادهای، و اموالی در این زندگی دنیا به آنها دادهای، آنگاه در قبال آنچه که به آنها دادهای از تو سپاسگزاری نکردند، بلکه آنها را برای گمراه کردن از راه تو به کار گرفتند، پروردگارا، اموالشان را محو و نابود کن، و دلهایشان را سخت گردان، تا ایمان نیاورند مگر وقتی عذاب رنجآور را مشاهده میکنند که آنگاه ایمانشان نفعی به آنها نمیرساند.
- 89
الله فرمود: - ای موسی و هارون- دعای شما علیه فرعون و سران قومش را اجابت کردم، پس بر دینتان استوار باشید، و از آن بهسوی پیروی راه گمراهانی که راه حق را نمیدانند منحرف نشوید.
- 90
و عبور از دریا را پس از شکافتن آن بر بنیاسرائیل فراهم ساختیم تا اینکه سالم از آن گذشتند، پس فرعون و لشکریانش از روی ستم و تجاوز به آنها ملحق شدند، تا اینکه دریا بر او بههم بسته شد، و غرق او را فرا گرفت، و از نجات ناامید شد. در آن هنگام گفت: ایمان آوردم به اینکه معبود برحقی جز ذاتیکه بنیاسرائیل به او ایمان آوردند نیست، و من با طاعت از گردن نَهَندگان به الله هستم.
تفسیر آیات 91 تا 100
- 91
آیا اکنون و پس از ناامیدی از زندگی ایمان میآوری؟! درحالیکه -ای فرعون- قبل از نزول عذاب با کفر به الله، و بازداشتن از راهش، از او تعالی نافرمانی کردی، و بهسبب اینکه خودت و دیگران را گمراه ساختی از فسادکاران بودی.
- 92
پس -ای فرعون- امروز تو را از دریا بیرون میآوریم، و تو را در زمین مرتفعی قرار میدهیم؛ تا کسانیکه پس از تو میآیند از تو عبرت بگیرند، و همانا بسیاری از مردم از حجتها و دلایل قدرت ما غافل هستند، و در آن تفکر نمیکنند.
- 93
و بهراستیکه بنیاسرائیل را در منزلی پسندیده و مکانی راضی کننده در سرزمین مبارک شام فرود آوردیم، و از رزق حلال و پاک به آنها روزی دادیم، پس در امر دینشان اختلاف نکردند تا اینکه قرآن که تصدیق کنندۀ صفات نیکوی محمد صلی الله علیه وسلم است که در تورات خواندهاند نزدشان آمد، پس وقتیکه آن را انکار کردند سرزمینشان به زور از آنها گرفته شد. - ای رسول- همانا پروردگار تو در آنچه که اختلاف میکردند در روز قیامت میان آنها داوری میکند، آنگاه به هر یک از حقدار و دروغ پرداز آنها جزایی را که مستحق آن است میدهد.
- 94
پس -ای رسول- اگر از حقیقت قرآن که بهسوی تو نازل کردهایم در شک و تردید هستی، از یهودیانی که ایمان آوردهاند و تورات را میخواندند، و از مسیحیانی که انجیل را میخواندند بپرس، آنگاه به تو خبر خواهند داد که آنچه بر تو نازل شده است حق است؛ چون توصیف آن را در کتابهایشان مییابند، بهراستی حقی که هیچ تردیدی در آن نیست از جانب پروردگار تو برایت آمده است، پس از تردید کنندگان نباش.
- 95
و از کسانی نباش که دلایل و برهانهای الله را تکذیب کردند که در این صورت از زیانکارانی خواهی بود که بهسبب کفرشان با قراردادن خودشان در معرض نابودی به خویشتن ضرر رساندند، و تمام این ترساندن برای بیان خطر زیاد شک و تکذیب است، وگرنه پیامبر صلی الله علیه وسلم معصوم است از اینکه ذرهای از این امر از او سر بزند.
- 96
همانا کسانیکه حکم الله در مورد آنها ثابت شده است که بهسبب اصرارشان بر کفر در حال کفر میمیرند هرگز ایمان نمیآورند.
- 97
هر چند هر آیۀ شرعیه یا کونیه برایشان بیاید تا اینکه عذاب رنجآور را مشاهده کنند، پس هنگامیکه ایمان نفعی به آنها نمیرساند ایمان میآورند.
- 98
واقع نشده است که یکی از قریههایی که بهسوی آنها رسولانمان را فرستادهایم قبل از مشاهدۀ عذاب، ایمانی معتبر بیاورد، آنگاه ایمانشان بهسبب اینکه قبل از مشاهدۀ عذاب ایمان آورده باشند، به آنها فایده برساند مگر قوم یونس علیه السلام آنگاه که ایمانی راستین آوردند که عذاب ذلت و خواری در زندگی دنیا را از آنها برداشتیم، و آنها را تا زمان سپری شدن طول عمرهایشان بهرهمند ساختیم.
- 99
و -ای رسول- اگر پروردگارت ایمان تمام ساکنان زمین را میخواست بهطور قطع همگی ایمان میآورند، اما او تعالی از روی حکمتی این امر را نخواسته است، پس به عدالت خویش هرکس را که بخواهد گمراه میسازد، و به فضل خویش هرکس را که بخواهد هدایت میکند، در نتیجه از توان تو خارج است که مردم را مجبور سازی ایمان بیاورند، زیرا توفیق آنها به ایمان فقط به دست الله است.
- 100
پس برای هیچکس سزاوار نیست که از نزد خودش بدون اینکه الله به او اجازه دهد ایمان بیاورد، زیرا ایمان جز به ارادۀ او تعالی واقع نمیشود، پس از روی افسوس بر آنها خودت را نابود نکن، و الله عذاب و خواری را بر کسانیکه حجتها و اوامر و نواهی او تعالی را درک نمیکنند قرار میدهد.
تفسیر آیات 101 تا 109
- 101
- ای رسول- به مشرکانی که از تو نشانههایی میخواهند بگو: بنگرید که در آسمانها و زمین چه چیزی است از نشانههای دلالت کننده بر وحدانیت و قدرت او، و فرو فرستادن آیات و حجتها و رسولان به قومیکه به دلیل اصرارشان بر کفر، تمایل و آمادگی ایمان آوردن را ندارند نفعی نمیرساند.
- 102
پس آیا این تکذیب کنندگان جز مانند وقایعی که الله بر امتهای تکذیب کنندۀ پیشین واقع کرده است انتظار میبرند؟! -ای رسول- به آنها بگو: عذاب الله را انتظار بکشید، همانا من همراه شما از منتظران وعدۀ پروردگارم هستم.
- 103
سپس عذاب را بر آنها نازل میکنیم، و رسولان را نجات میدهیم، و کسانی را که ایمان آوردهاند همراه آنها نجات میدهیم، پس مصیبتی که به قومشان رسید به آنها نمیرسانیم، چنانکه این رسولان و مؤمنان همراه آنها را نجات دادیم، رسولالله صلی الله علیه وسلم و مؤمنان همراهش را نجات میدهیم چون نجات آنها حقی ثابت برعهدۀ ما است.
- 104
- ای رسول- بگو: ای مردم، اگر از دین من که شما را بهسوی آن دعوت میکنم و همان دین توحید است در تردید هستید، بدانید که من بر فساد دین شما یقین دارم پس از آن پیروی نمیکنم، و کسانی را که شما غیر از الله عبادت میکنید عبادت نمیکنم، و اما من، الله را عبادت میکنم، یعنی همان ذاتیکه شما را میمیراند و به من فرمان داده که از مؤمنانی باشم که دین را برای او خالص میگردانند.
- 105
و همچنین به من دستور داده که بر دین حق مراقبت کنم، و با رویگردانی از تمام ادیان بهسوی دین اسلام، بر آن ایستادگی و مقاومت کنم، و مرا نهی کرده از اینکه از مشرکان به او باشم.
- 106
و -ای رسول- به جای الله، تندیسها و بتها و غیر آنها را که مالک هیچ نفع و زیانی نیستند در دعا نخوان تا به تو نفع یا زیان برسانند، پس اگر آنها را عبادت کنی بهطور قطع از ستمکارانی خواهی بود که از حق الله و حق خودشان میگذرند.
- 107
و -ای رسول- اگر الله مصیبتی به تو برساند، و بخواهی آن را از خودت دفع کنی، برای این امر هیچ بازدارندهای جز او سبحانه نیست، و اگر گشایشی برای تو بخواهد هیچکس نیست که بخشش او را بازگردانَد، بخشش خویش را به هر یک از بندگانش که بخواهد میرساند، و هیچ اجبار کنندهای برای او نیست، و او تعالی نسبت به بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده و مهربان است.
- 108
- ای رسول- بگو: ای مردم، قرآن که از جانب پروردگار شما نازل شده برایتان آمده است، پس هرکس هدایت یابد و به آن ایمان آورد نفع آن به خودش بازمیگردد؛ زیرا الله از طاعت بندگانش بینیاز است، و هرکس گمراه گردد بهطور قطع اثر گمراهیاش فقط به خودش میرسد، زیرا نافرمانی بندگان الله، به او تعالی زیانی نمیرساند، و من محافظت کننده شما نیستم که اعمالتان را حفظ کنم، و شما را در قبال آن محاسبه گردانم.
- 109
و -ای رسول- آنچه را که پروردگارت به تو وحی میکند پیروی و به آن عمل کن، و در برابر آزارِ کسانی از قومت که با تو مخالفت کنند، و بر تبلیغ آنچه به تبلیغ آن فرمان یافتهای شکیبایی کن، و بر آن ادامه بده تا الله در مورد آنها به حکم خویش مبنی بر پیروزی تو بر آنها در دنیا و عذاب آنها در آخرت اگر بر کفرشان بمیرند، داوری کند.
پرسشهای رایج درباره سوره یونس
سوره یونس چند آیه دارد؟
سوره یونس 109 آیه دارد.
یونس به چه معناست؟
یونس به معنای «یونس» است.
سوره یونس مکی است یا مدنی؟
سوره یونس سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 51مین سوره است.
سوره یونس در کدام جزء قرآن است؟
سوره یونس در جزء 11 است.
سوره یونس چندمین سوره قرآن است؟
سوره یونس 10مین سوره قرآن است و پس از سوره توبه و پیش از سوره هود قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره یونس را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره یونس را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.