سوره یس

سوره 22 از 114 · جزء 17

سوره حج

78 آیه · مدنی · ترتیب نزول: 103مین

آیات تلاوت درباره سوره تفسیر پرسش‌ها

سورهٔ حج 78 آیه دارد؛ عالمان دربارهٔ مکی یا مدنی بودن آن اختلاف دارند. به هول قیامت، رستاخیز پس از مرگ، دعوت حضرت ابراهیم از مردم به حج، عبادت‌های حج و قربانی و دادن اجازهٔ جنگ به مؤمنانِ ستم‌دیده می‌پردازد.

سوره حج به عربی با ترجمه فارسی

نمایش

بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

به نام الله بخشندۀ مهربان

  1. 1

    يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡۚ إِنَّ زَلۡزَلَةَ ٱلسَّاعَةِ شَيۡءٌ عَظِيمٞ ﴿١﴾

    ای مردم، از پروردگارتان پروا کنید. بی‌تردید، زلزلۀ قیامت امر بزرگی است.

  2. 2

    يَوۡمَ تَرَوۡنَهَا تَذۡهَلُ كُلُّ مُرۡضِعَةٍ عَمَّآ أَرۡضَعَتۡ وَتَضَعُ كُلُّ ذَاتِ حَمۡلٍ حَمۡلَهَا وَتَرَى ٱلنَّاسَ سُكَٰرَىٰ وَمَا هُم بِسُكَٰرَىٰ وَلَٰكِنَّ عَذَابَ ٱللَّهِ شَدِيدٞ ﴿٢﴾

    روزی که آن را ‌می‌بینید، [آنچنان وحشتناک است که] هر مادرِ شیرده‌ای [فرزندِ] شیرخوارش را فراموش می‌کند و هر [موجودِ] بارداری جنین خود را [بر زمین] می‌نهد و مردم را مست می‌بینی، در حالی که مست نیستند؛ بلکه عذاب الله شدید است.

  3. 3

    وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَيَتَّبِعُ كُلَّ شَيۡطَٰنٖ مَّرِيدٖ ﴿٣﴾

    و از [میان] مردم کسی هست که بدون [هیچ] دانشی، دربارۀ الله مجادله می‌کند و از هر شیطان سرکشی پیروی می‌نماید.

  4. 4

    كُتِبَ عَلَيۡهِ أَنَّهُۥ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُۥ يُضِلُّهُۥ وَيَهۡدِيهِ إِلَىٰ عَذَابِ ٱلسَّعِيرِ ﴿٤﴾

    [در قضای الهی بر شیطان‌] مقرر شده است که هر کس او را به دوستى بگیرد، قطعاً گمراهش مى‌سازد و به عذاب آتش مى‌كشاند.

  5. 5

    يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِن كُنتُمۡ فِي رَيۡبٖ مِّنَ ٱلۡبَعۡثِ فَإِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ مِن نُّطۡفَةٖ ثُمَّ مِنۡ عَلَقَةٖ ثُمَّ مِن مُّضۡغَةٖ مُّخَلَّقَةٖ وَغَيۡرِ مُخَلَّقَةٖ لِّنُبَيِّنَ لَكُمۡۚ وَنُقِرُّ فِي ٱلۡأَرۡحَامِ مَا نَشَآءُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ نُخۡرِجُكُمۡ طِفۡلٗا ثُمَّ لِتَبۡلُغُوٓاْ أَشُدَّكُمۡۖ وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّىٰ وَمِنكُم مَّن يُرَدُّ إِلَىٰٓ أَرۡذَلِ ٱلۡعُمُرِ لِكَيۡلَا يَعۡلَمَ مِنۢ بَعۡدِ عِلۡمٖ شَيۡـٔٗاۚ وَتَرَى ٱلۡأَرۡضَ هَامِدَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡ وَأَنۢبَتَتۡ مِن كُلِّ زَوۡجِۭ بَهِيجٖ ﴿٥﴾

    ای مردم، اگر دربارۀ برانگیخته شدن [در قیامت] تردید دارید، [بدانید که] بی‌تردید، ما شما را از خاک آفریدیم، سپس از نطفه و آنگاه از خون بسته‌شده، سپس از پاره‌گوشتی دارای خلقت کامل و [بعضاً] خلقت ناقص؛ [چنین کردیم] تا [قدرت خویش را] برایتان آشکار سازیم؛ و هر چه را که بخواهیم، تا مدتی معیّن در رَحِم [مادران] نگه می‌داریم، آنگاه شما را به صورت نوزادی بیرون می‌آوریم، سپس [پرورش می‌یابید] تا به حد رشد [و بلوغ] خود برسید؛ و از شما کسی هست که [در دوران جوانی] می‌میرد و کسی نیز هست [که آنقدر عمر می‌کند تا] به نهایت فرتوتی [و کهنسالی] می‌رسد، چنان که پس از [آن همه] دانش، [همه را فراموش می‌کند و] چیزی نمی‌داند؛ و [اما مثالی دیگر:] زمین را خشکیده می‌بینی؛ ولی چون آب [باران] بر آن فرو می‌فرستیم، به جنبش درمی‌آید و رشد می‌کند و از هر نوع [گیاه] زیبایی می‌رویاند.

  6. 6

    ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّهُۥ يُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَأَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿٦﴾

    این [شگفتی‌های خلقت،] از آن روست که [بدانید] الله حق است و اوست که مردگان را زنده می‌کند و او بر هر کاری تواناست.

  7. 7

    وَأَنَّ ٱلسَّاعَةَ ءَاتِيَةٞ لَّا رَيۡبَ فِيهَا وَأَنَّ ٱللَّهَ يَبۡعَثُ مَن فِي ٱلۡقُبُورِ ﴿٧﴾

    و اینکه قیامت آمدنی است [و] تردیدی در آن نیست و اینکه الله [همۀ] کسانی ‌را که در گور‌‌ها هستند، برمی‌انگیزد.

  8. 8

    وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يُجَٰدِلُ فِي ٱللَّهِ بِغَيۡرِ عِلۡمٖ وَلَا هُدٗى وَلَا كِتَٰبٖ مُّنِيرٖ ﴿٨﴾

    و از مردم کسی هست که بدون هیچ دانش و هدایت و کتاب روشنی‌بخشی، دربارۀ الله مجادله می‌کند.

  9. 9

    ثَانِيَ عِطۡفِهِۦ لِيُضِلَّ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِۖ لَهُۥ فِي ٱلدُّنۡيَا خِزۡيٞۖ وَنُذِيقُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ ﴿٩﴾

    [از روی تکبر] سر خویش را برمی‌گرداند تا [مردم را] از راه الله گمراه سازد. براى او در این دنیا رسوایی و خوارى است و روز قیامت [نیز] عذاب آتش سوزان را به او مى‌چشانیم.

  10. 10

    ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتۡ يَدَاكَ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيۡسَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ ﴿١٠﴾

    [به او گفته می‌شود:] این [کیفر،] به سزای کارهایی است که از پیش فرستاده‌ای، و الله هرگز نسبت به بندگان [خود] ستمکار نیست.

  11. 11

    وَمِنَ ٱلنَّاسِ مَن يَعۡبُدُ ٱللَّهَ عَلَىٰ حَرۡفٖۖ فَإِنۡ أَصَابَهُۥ خَيۡرٌ ٱطۡمَأَنَّ بِهِۦۖ وَإِنۡ أَصَابَتۡهُ فِتۡنَةٌ ٱنقَلَبَ عَلَىٰ وَجۡهِهِۦ خَسِرَ ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةَۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ ﴿١١﴾

    و از [میان] مردم کسی هست که الله را با تردید عبادت می‌کند [و ایمانش ضعیف است]؛ پس اگر خیری به او برسد، [دلش] به آن آرام می‌گیرد [و بر ایمانش باقی می‌ماند] و اگر بلایی [برای آزمایش] به او برسد، روی می‌گرداند [و به کفر بازمی‌گردد]. او در دنیا و آخرت زیان کرده است. این همان زیان آشکار است.

  12. 12

    يَدۡعُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَضُرُّهُۥ وَمَا لَا يَنفَعُهُۥۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ ﴿١٢﴾

    [انسان کافر،] به جای الله چیزی را می‌خوانَد که نه به او زیانی می‌رساند و نه سودی می‌بخشد. این همان گمراهی دور و دراز است.

  13. 13

    يَدۡعُواْ لَمَن ضَرُّهُۥٓ أَقۡرَبُ مِن نَّفۡعِهِۦۚ لَبِئۡسَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَلَبِئۡسَ ٱلۡعَشِيرُ ﴿١٣﴾

    او کسی را می‌خوانَد که قطعاً زیانش نزدیک‌تر از سودش می‌باشد؛ و چه بد دوست و چه بد همدمی است!

  14. 14

    إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يُرِيدُ ﴿١٤﴾

    بی‌تردید، الله کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داد‌ه‌اند، به باغ‌هایی [از بهشت] وارد می‌کند که جویبارها از زیر [درختان] آن جاری است. به راستی، الله آنچه را که می‌خواهد، انجام می‌دهد.

  15. 15

    مَن كَانَ يَظُنُّ أَن لَّن يَنصُرَهُ ٱللَّهُ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ فَلۡيَمۡدُدۡ بِسَبَبٍ إِلَى ٱلسَّمَآءِ ثُمَّ لۡيَقۡطَعۡ فَلۡيَنظُرۡ هَلۡ يُذۡهِبَنَّ كَيۡدُهُۥ مَا يَغِيظُ ﴿١٥﴾

    کسی‌ که گمان می‌کند الله او [= پیامبر] را در دنیا و آخرت هرگز یاری نخواهد کرد [و اکنون حمایت الله را می‌بیند و خشمگین است]، باید ریسمانی به سقف [خانه‌اش] بیاویزد و [خود را دار بزند تا راه نفَس] را قطع کند [و تا سر حد مرگ پیش رود]؛ آنگاه بنگرد که آیا [این ترفند و] نیرنگ او، خشمش را از میان می‌بَرد.

  16. 16

    وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَٰهُ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖ وَأَنَّ ٱللَّهَ يَهۡدِي مَن يُرِيدُ ﴿١٦﴾

    و این‌گونه، ما این [قرآن] را [به صورت] آیاتی روشن نازل کردیم و الله هر کس را بخواهد، هدایت می‌کند.

  17. 17

    إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلصَّٰبِـِٔينَ وَٱلنَّصَٰرَىٰ وَٱلۡمَجُوسَ وَٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡصِلُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ ﴿١٧﴾

    کسانی ‌که ایمان آورده‌اند و کسانی که یهودی شدند و صابئان [= پیروان برخی پیامبران] و نصاری و زرتشتیان و کسانی ‌که شرک ورزیدند، یقیناً روز قیامت الله میانشان داوری می‌کند. بی‌گمان، الله بر هر چیزی گواه است.

  18. 18

    أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَسۡجُدُۤ لَهُۥۤ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُ وَٱلنُّجُومُ وَٱلۡجِبَالُ وَٱلشَّجَرُ وَٱلدَّوَآبُّ وَكَثِيرٞ مِّنَ ٱلنَّاسِۖ وَكَثِيرٌ حَقَّ عَلَيۡهِ ٱلۡعَذَابُۗ وَمَن يُهِنِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّكۡرِمٍۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡعَلُ مَا يَشَآءُ۩ ﴿١٨﴾

    آیا ندیدی که هر ‌کس در آسمان‌ها و هر ‌کس در زمین است و خورشید و ماه و ستارگان و کوه‌ها و درختان و جنبندگان و بسیاری از مردم برای الله سجده می‌کنند؟ و بسیاری نیز هستند که [در نتیجۀ سرپیچی از عبادت، فرمانِ] عذاب بر آنان تحقق یافته است؛ و هر کس که الله او را خوار سازد، کسی گرامی‌اش نمی‌دارد. بی‌تردید، الله هر چه بخواهد انجام می‌دهد.

  19. 19

    ۞ هَٰذَانِ خَصۡمَانِ ٱخۡتَصَمُواْ فِي رَبِّهِمۡۖ فَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ قُطِّعَتۡ لَهُمۡ ثِيَابٞ مِّن نَّارٖ يُصَبُّ مِن فَوۡقِ رُءُوسِهِمُ ٱلۡحَمِيمُ ﴿١٩﴾

    این دو [گروه مؤمن و کافر،] دشمنان یکدیگرند و دربارۀ پروردگارشان ستیز می‌کنند. پس کسانی ‌که کفر ورزیدند، برایشان جامه‌هایی از آتش بریده‌اند [و] از بالای سرشان [بر آنان] آب جوشان می‌ریزند.

  20. 20

    يُصۡهَرُ بِهِۦ مَا فِي بُطُونِهِمۡ وَٱلۡجُلُودُ ﴿٢٠﴾

    آنچه در درونشان هست و [نیز] پوست‌هایشان با آن گداخته می‌شود.

  21. 21

    وَلَهُم مَّقَٰمِعُ مِنۡ حَدِيدٖ ﴿٢١﴾

    و گرز‌های آهنین برایشان [مهیّا] است.

  22. 22

    كُلَّمَآ أَرَادُوٓاْ أَن يَخۡرُجُواْ مِنۡهَا مِنۡ غَمٍّ أُعِيدُواْ فِيهَا وَذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ ﴿٢٢﴾

    هرگاه بخواهند از [شدت] اندوه از آنجا [= دوزخ] خارج شوند، به آن بازگردانده می‌شوند و [به آنان گفته می‌شود:] «عذاب سوزان را بچشید».

  23. 23

    إِنَّ ٱللَّهَ يُدۡخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ يُحَلَّوۡنَ فِيهَا مِنۡ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٖ وَلُؤۡلُؤٗاۖ وَلِبَاسُهُمۡ فِيهَا حَرِيرٞ ﴿٢٣﴾

    بی‌تردید، الله کسانی را که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند، به باغ‌هایی [از بهشت] وارد می‌کند که از زیر [درختان] آن جویبارها جاری است. در آنجا به دستبند‌هایی از طلا و مروارید آراسته می‌شوند و لباسشان در آنجا ابریشم است.

  24. 24

    وَهُدُوٓاْ إِلَى ٱلطَّيِّبِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ وَهُدُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡحَمِيدِ ﴿٢٤﴾

    و [در دنیا] به سوی گفتار پاک [توحید و تکبیر و تحمید] هدایت می‌شوند و به راهِ ستوده [اسلام] راهنمایی می‌گردند.

  25. 25

    إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ ٱلَّذِي جَعَلۡنَٰهُ لِلنَّاسِ سَوَآءً ٱلۡعَٰكِفُ فِيهِ وَٱلۡبَادِۚ وَمَن يُرِدۡ فِيهِ بِإِلۡحَادِۭ بِظُلۡمٖ نُّذِقۡهُ مِنۡ عَذَابٍ أَلِيمٖ ﴿٢٥﴾

    بی‌گمان، كسانى كه كفر ورزیدند و [مانند ماجرای حدیبیه، مردم را] از راه الله بازمى‌دارند [عذابی دردناک در پیش دارند]؛ و مسجد الحرام كه آن را براى مردم [قبله و عبادتگاه] قرار دادیم، مقیم و مسافر در آن یكسانند؛ و هر کس در آنجا با ستمکاری [و گناه،] انحراف بخواهد، از عذابى دردناک به او می‌چشانیم.

  26. 26

    وَإِذۡ بَوَّأۡنَا لِإِبۡرَٰهِيمَ مَكَانَ ٱلۡبَيۡتِ أَن لَّا تُشۡرِكۡ بِي شَيۡـٔٗا وَطَهِّرۡ بَيۡتِيَ لِلطَّآئِفِينَ وَٱلۡقَآئِمِينَ وَٱلرُّكَّعِ ٱلسُّجُودِ ﴿٢٦﴾

    و [یاد کن از] آنگاه که محلِ خانه [کعبه] را برای ابراهیم تعیین کردیم [و به او گفتیم] که: «چیزی را شریک من قرار نده و خانه‌ام را برای طواف‌کنندگان و قیام‌کنندگان و رکوع‌کنندگان [و] سجده‌کنندگان پاک گردان.

  27. 27

    وَأَذِّن فِي ٱلنَّاسِ بِٱلۡحَجِّ يَأۡتُوكَ رِجَالٗا وَعَلَىٰ كُلِّ ضَامِرٖ يَأۡتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٖ ﴿٢٧﴾

    و بین مردم برای [ادای] حج ندا بده تا پیاده و [سوار] بر هر [وسیلۀ سفر یا] شتر لاغری، از هر راه دوری به سویت بیایند.

  28. 28

    لِّيَشۡهَدُواْ مَنَٰفِعَ لَهُمۡ وَيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ فِيٓ أَيَّامٖ مَّعۡلُومَٰتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۖ فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡبَآئِسَ ٱلۡفَقِيرَ ﴿٢٨﴾

    تا شاهد منافع [گوناگون] خویش باشند و در روز‌‌‌هایی معیّن، [به هنگام قربانی] نام الله را بر چهارپایانی که به آنان روزی داده‌ایم، یاد کنند؛ پس [خودتان] از [گوشتِ] آن بخورید و به درماندۀ فقیر [نیز] غذا بدهید.

  29. 29

    ثُمَّ لۡيَقۡضُواْ تَفَثَهُمۡ وَلۡيُوفُواْ نُذُورَهُمۡ وَلۡيَطَّوَّفُواْ بِٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ ﴿٢٩﴾

    سپس باید آلودگی‌هایشان را برطرف سازند و به نذر‌‌های خویش وفا کنند و [گرداگردِ] این خانۀ کهن [= کعبه] طواف کنند».

  30. 30

    ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ حُرُمَٰتِ ٱللَّهِ فَهُوَ خَيۡرٞ لَّهُۥ عِندَ رَبِّهِۦۗ وَأُحِلَّتۡ لَكُمُ ٱلۡأَنۡعَٰمُ إِلَّا مَا يُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡۖ فَٱجۡتَنِبُواْ ٱلرِّجۡسَ مِنَ ٱلۡأَوۡثَٰنِ وَٱجۡتَنِبُواْ قَوۡلَ ٱلزُّورِ ﴿٣٠﴾

    این است [حکمِ الله]؛ و هر ‌‌کس [مُحرّمات و] مقررات الهی را بزرگ بدارد، این [کار] نزد پروردگارش برای او بهتر است؛ و [ای مردم،] چهارپایانی برای [مصرف] شما حلال شده است، مگر آنچه [حُکمش] بر شما خوانده می‌شود؛ پس از پلیدیِ بُت‌ها [و معبودان باطل] دوری کنید و از گفتار باطل [و دروغ] اجتناب نمایید.

  31. 31

    حُنَفَآءَ لِلَّهِ غَيۡرَ مُشۡرِكِينَ بِهِۦۚ وَمَن يُشۡرِكۡ بِٱللَّهِ فَكَأَنَّمَا خَرَّ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَتَخۡطَفُهُ ٱلطَّيۡرُ أَوۡ تَهۡوِي بِهِ ٱلرِّيحُ فِي مَكَانٖ سَحِيقٖ ﴿٣١﴾

    در حالی ‌که [بندۀ مخلصِ الله و] حقگرا باشید و به او شرک نورزید؛ و هر کس به الله شرک ورزد، چنان است که گویى از آسمان افتاده و مرغان [شكارى‌] وی را بربایند یا باد او را به جایى دورافتاده بیندازد.

  32. 32

    ذَٰلِكَۖ وَمَن يُعَظِّمۡ شَعَٰٓئِرَ ٱللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقۡوَى ٱلۡقُلُوبِ ﴿٣٢﴾

    این است [فرمان الله]، و هر کس دستورهای دینی و الهی را بزرگ بشمارد، یقیناً این [بزرگداشت، نشانه‌ای] از پرهیزگاری دل‌هاست.

  33. 33

    لَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗى ثُمَّ مَحِلُّهَآ إِلَى ٱلۡبَيۡتِ ٱلۡعَتِيقِ ﴿٣٣﴾

    در آن [چهارپایانِ ویژۀ قربانی،] تا زمان معیّن [= هنگام ذبح] برای شما منافع [و بهره‌هایی] است. سپس قربانگاه آنها خانۀ قدیمی و گرامی [کعبه] است.

  34. 34

    وَلِكُلِّ أُمَّةٖ جَعَلۡنَا مَنسَكٗا لِّيَذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّنۢ بَهِيمَةِ ٱلۡأَنۡعَٰمِۗ فَإِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَلَهُۥٓ أَسۡلِمُواْۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُخۡبِتِينَ ﴿٣٤﴾

    و برای هر امتی آیینی [در قربانی کردن] قرار دادیم تا نام الله را [وقت ذبح] بر چهارپایانی که روزی‌شان کرده است ذکر کنند. معبود شما، معبود یگانه است. [همه] در برابر او تسلیم باشید؛ و [ای پیامبر، خیر دنیا و آخرت را] به فروتنان بشارت بده.

  35. 35

    ٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَجِلَتۡ قُلُوبُهُمۡ وَٱلصَّٰبِرِينَ عَلَىٰ مَآ أَصَابَهُمۡ وَٱلۡمُقِيمِي ٱلصَّلَوٰةِ وَمِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ يُنفِقُونَ ﴿٣٥﴾

    [همان] کسانی ‌که چون نام الله برده شود، دل‌هایشان می‌ترسد و [کسانی که] در برابر مصیبت‌هایی که به آنان می‌رسد شکیبا هستند و کسانی که نمازگزارند و از آنچه روزی‌شان کرده‌ایم انفاق می‌کنند.

  36. 36

    وَٱلۡبُدۡنَ جَعَلۡنَٰهَا لَكُم مِّن شَعَٰٓئِرِ ٱللَّهِ لَكُمۡ فِيهَا خَيۡرٞۖ فَٱذۡكُرُواْ ٱسۡمَ ٱللَّهِ عَلَيۡهَا صَوَآفَّۖ فَإِذَا وَجَبَتۡ جُنُوبُهَا فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡقَانِعَ وَٱلۡمُعۡتَرَّۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرۡنَٰهَا لَكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ﴿٣٦﴾

    [قربانی کردنِ] شتر [و گاو در موسمِ حج] را برای شما از شعایر دین [و نشانه‌های عبادت الله] قرار دادیم. در این [کار،] خیر [و برکت] برایتان است. [هنگام قربانی،] در حالی‌ که [شتران] بر پا ایستاده‌اند، نام الله را بر آنها ببرید [و نحرشان کنید]. آنگاه چون بر خاک افتادند، از [گوشت] آنها بخورید و نیازمندان آبرومند و گدایان را نیز اطعام کنید. آنها [= چهارپایان] را اینچنین به خدمت شما گماشتیم؛ باشد که شکر به جای آورید.

  37. 37

    لَن يَنَالَ ٱللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَآؤُهَا وَلَٰكِن يَنَالُهُ ٱلتَّقۡوَىٰ مِنكُمۡۚ كَذَٰلِكَ سَخَّرَهَا لَكُمۡ لِتُكَبِّرُواْ ٱللَّهَ عَلَىٰ مَا هَدَىٰكُمۡۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿٣٧﴾

    گوشت و خون این [قربانی‌ها] هرگز به الله نمی‌رسد؛ بلکه پرهیزگاری شماست که به او می‌رسد. او تعالی آنها را اینچنین به خدمت شما گماشت تا الله را به [شکرانۀ] آنکه شما را هدایت کرده است، به بزرگی یاد کنید؛ و نیکو‌‌‌‌‌‌کاران را [به خیر و رستگاری] بشارت بده.

  38. 38

    ۞ إِنَّ ٱللَّهَ يُدَٰفِعُ عَنِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٖ كَفُورٍ ﴿٣٨﴾

    الله از کسانی ‌‌که ایمان آورده‌اند قطعاً [در برابر دشمنانشان] دفاع می‌کند. بی‌تردید، الله هیچ خیانتکارِ ناسپاسی را دوست ندارد.

  39. 39

    أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمۡ ظُلِمُواْۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصۡرِهِمۡ لَقَدِيرٌ ﴿٣٩﴾

    به کسانی‌ که [مشرکان] با آنان جنگیده‌اند اجازۀ [جهاد] داده شده است؛ چرا که ستم دیده‌اند؛ و یقیناً الله بر یاری‌شان تواناست.

  40. 40

    ٱلَّذِينَ أُخۡرِجُواْ مِن دِيَٰرِهِم بِغَيۡرِ حَقٍّ إِلَّآ أَن يَقُولُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُۗ وَلَوۡلَا دَفۡعُ ٱللَّهِ ٱلنَّاسَ بَعۡضَهُم بِبَعۡضٖ لَّهُدِّمَتۡ صَوَٰمِعُ وَبِيَعٞ وَصَلَوَٰتٞ وَمَسَٰجِدُ يُذۡكَرُ فِيهَا ٱسۡمُ ٱللَّهِ كَثِيرٗاۗ وَلَيَنصُرَنَّ ٱللَّهُ مَن يَنصُرُهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ ﴿٤٠﴾

    [همان] کسانی که به ناحق از دیار‌شان رانده شدند [و گناهی نداشتند] جز اینکه می‌گفتند: «پروردگارِ ما الله است». و اگر الله [ظلم و کفرِ] برخی از مردم را به وسیلۀ برخی دیگر دفع نمی‌کرد، صومعه‌ها[ی راهبان] و کلیساهای [نصاری] و عبادتگاه‌ها[ی یهود] و مساجدی که نام الله در آنان بسیار برده می‌شود حتماً ویران می‌گردید؛ و الله کسی را ‌که [دین] او را یاری دهد، یقیناً یاری می‌کند. بی‌تردید، الله قدرتمندِ شکست‌ناپذیر است.

  41. 41

    ٱلَّذِينَ إِن مَّكَّنَّٰهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتَوُاْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَمَرُواْ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَنَهَوۡاْ عَنِ ٱلۡمُنكَرِۗ وَلِلَّهِ عَٰقِبَةُ ٱلۡأُمُورِ ﴿٤١﴾

    [همان] کسانی ‌که هر گاه در زمین به آنان قدرت [و حکومت] ببخشیم، نماز برپا می‌دارند و زکات می‌پردازند و [مردم را] به نیکی فرمان می‌دهند و از کارهای ناپسند بازمی‌دارند؛ و سرانجامِ کارها از آنِ الله است.

  42. 42

    وَإِن يُكَذِّبُوكَ فَقَدۡ كَذَّبَتۡ قَبۡلَهُمۡ قَوۡمُ نُوحٖ وَعَادٞ وَثَمُودُ ﴿٤٢﴾

    [ای پیامبر،] اگر [کافران،] تو را دروغگو می‌انگارند، [شکیبا باش.] قطعاً پیش از آنان، قوم نوح و عاد و ثمود [نیز پیامبرانشان را] دروغگو می‌انگاشتند.

  43. 43

    وَقَوۡمُ إِبۡرَٰهِيمَ وَقَوۡمُ لُوطٖ ﴿٤٣﴾

    و [همچنین] قوم ابراهیم و قوم لوط.

  44. 44

    وَأَصۡحَٰبُ مَدۡيَنَۖ وَكُذِّبَ مُوسَىٰۖ فَأَمۡلَيۡتُ لِلۡكَٰفِرِينَ ثُمَّ أَخَذۡتُهُمۡۖ فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ ﴿٤٤﴾

    و [نیز] اهل مَدیَن [شعیب را دروغگو می‌دانستند] و موسی [نیز توسط فرعونیان] دروغگو خوانده شد. به کافران مهلت دادم؛ آنگاه آنان را [به عذاب] فروگرفتم. پس [بنگر که نتیجۀ] انکار [آیات و مجازات] من چگونه بود.

  45. 45

    فَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَهۡلَكۡنَٰهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا وَبِئۡرٖ مُّعَطَّلَةٖ وَقَصۡرٖ مَّشِيدٍ ﴿٤٥﴾

    چه بسیار شهرهایی را که [چون مردمش کافر و‌] ستمکار بودند نابودشان کردیم و [اینک] سقف‌هایش فروریخته است؛ و چه بسیار چاه[های] متروک و قصر[های] استوار [و باشکوه که ساکنانش را از عذاب الهی نجات نداد].

  46. 46

    أَفَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَتَكُونَ لَهُمۡ قُلُوبٞ يَعۡقِلُونَ بِهَآ أَوۡ ءَاذَانٞ يَسۡمَعُونَ بِهَاۖ فَإِنَّهَا لَا تَعۡمَى ٱلۡأَبۡصَٰرُ وَلَٰكِن تَعۡمَى ٱلۡقُلُوبُ ٱلَّتِي فِي ٱلصُّدُورِ ﴿٤٦﴾

    آیا آنان در زمین گردش نکرده‌اند، تا دل‌هایی داشته باشند که [حقیقت را] با آن دریابند یا گوش‌هایی که [اخبار گذشتگان را] با آن بشنوند؟ به راستی، تنها چشم‌ها نیست که نا‌‌‌بینا می‌گردد؛ بلکه دل‌هایی که در سینه‌هاست [بی‌بصیرت گشته و برای دیدنِ حق،] نابینا می‌شود.

  47. 47

    وَيَسۡتَعۡجِلُونَكَ بِٱلۡعَذَابِ وَلَن يُخۡلِفَ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥۚ وَإِنَّ يَوۡمًا عِندَ رَبِّكَ كَأَلۡفِ سَنَةٖ مِّمَّا تَعُدُّونَ ﴿٤٧﴾

    [ای پیامبر، کافران] به شتاب از تو درخواستِ عذاب می‌کنند و الله هرگز وعده‌اش را خلاف نمی‌کند؛ و در واقع، یک روز [از عذاب آخرت] نزد پروردگارت، با هزار سال كه شما مى‌شمارید یكسان است.

  48. 48

    وَكَأَيِّن مِّن قَرۡيَةٍ أَمۡلَيۡتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٞ ثُمَّ أَخَذۡتُهَا وَإِلَيَّ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٤٨﴾

    و چه بسیار [اهالی] شهرهایی که به آنان مهلت دادم، در حالی ‌که ستمکار بودند [اما باز هم سرپیچی کردند]؛ پس آنان را [به عذاب] فروگرفتم و بازگشت [همه] به سوی من است.

  49. 49

    قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّمَآ أَنَا۠ لَكُمۡ نَذِيرٞ مُّبِينٞ ﴿٤٩﴾

    بگو: «ای مردم، جز این نیست که من برای شما بیم‌دهنده‌ای آشکارم».

  50. 50

    فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَرِزۡقٞ كَرِيمٞ ﴿٥٠﴾

    کسانی ‌که ایمان آورده‌اند و کار‌‌های شایسته انجام داده‌اند، آمرزش و روزیِ نیک [در پیش] دارند.

  51. 51

    وَٱلَّذِينَ سَعَوۡاْ فِيٓ ءَايَٰتِنَا مُعَٰجِزِينَ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَحِيمِ ﴿٥١﴾

    و كسانى كه در [راهِ انكار و تکذیب‌] آیات ما می‌كوشند تا [به پندار خویش‌] ما را درمانده کنند، آنان اهل دوزخند.

  52. 52

    وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ مِن رَّسُولٖ وَلَا نَبِيٍّ إِلَّآ إِذَا تَمَنَّىٰٓ أَلۡقَى ٱلشَّيۡطَٰنُ فِيٓ أُمۡنِيَّتِهِۦ فَيَنسَخُ ٱللَّهُ مَا يُلۡقِي ٱلشَّيۡطَٰنُ ثُمَّ يُحۡكِمُ ٱللَّهُ ءَايَٰتِهِۦۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ﴿٥٢﴾

    و [ما] هیچ رسول و پیامبری را پیش از تو نفرستادیم، مگر اینکه چون [آیات الهی را] تلاوت می‌کرد، شیطان در تلاوتش [کلمات اشتباه] القا می‌کرد؛ آنگاه الله آنچه را که شیطان القا نموده بود از میان می‌بُرد و سپس آیات خویش را استوار می‌ساخت؛ و الله دانای حکیم است.

  53. 53

    لِّيَجۡعَلَ مَا يُلۡقِي ٱلشَّيۡطَٰنُ فِتۡنَةٗ لِّلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٞ وَٱلۡقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمۡۗ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ لَفِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ ﴿٥٣﴾

    تا [بدین وسیله، الله] آنچه را که شیطان القا می‌کند، برای کسانی که در دل‌هایشان بیماری [شک و نفاق] است و [همچنین برای] سنگدلان، وسیلۀ آزمایش قرار دهد؛ و یقیناً ستمکاران [مشرک] در دشمنیِ دور و درازی [با الله و پیامبرش] هستند.

  54. 54

    وَلِيَعۡلَمَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَيُؤۡمِنُواْ بِهِۦ فَتُخۡبِتَ لَهُۥ قُلُوبُهُمۡۗ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٥٤﴾

    و تا کسانی كه دانش یافته‌اند، بدانند كه این [قرآن‌] حق است [و] از جانب پروردگار توست و به آن ایمان بیاورند و دل‌هایشان برایش [نرم و] فروتن گردد؛ و بی‌تردید، الله كسانى را كه ایمان آورده‌اند، به راهى راست هدایت می‌کند.

  55. 55

    وَلَا يَزَالُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ فِي مِرۡيَةٖ مِّنۡهُ حَتَّىٰ تَأۡتِيَهُمُ ٱلسَّاعَةُ بَغۡتَةً أَوۡ يَأۡتِيَهُمۡ عَذَابُ يَوۡمٍ عَقِيمٍ ﴿٥٥﴾

    کسانی که کفر ورزیدند همواره در مورد آن[چه در قرآن نازل کرده‌ایم] تردید دارند تا آنگاه که ناگهان قیامت فرارسد یا عذاب روزی بی‌خیر و رحمت بر آنان [فرود] آید.

  56. 56

    ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَئِذٖ لِّلَّهِ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡۚ فَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فِي جَنَّٰتِ ٱلنَّعِيمِ ﴿٥٦﴾

    در آن روز، فرمانروایی از آنِ الله است [و] میان آنان داوری می‌کند. کسانی‌ که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند، در باغ‌های پرنعمت [بهشت] هستند.

  57. 57

    وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا فَأُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ ﴿٥٧﴾

    و کسانی‌ که کفر ورزیدند و آیات ما را تکذیب کردند، عذاب خوارکننده‌ای [در پیش] دارند.

  58. 58

    وَٱلَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوٓاْ أَوۡ مَاتُواْ لَيَرۡزُقَنَّهُمُ ٱللَّهُ رِزۡقًا حَسَنٗاۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ خَيۡرُ ٱلرَّٰزِقِينَ ﴿٥٨﴾

    و کسانی‌ که در راه الله هجرت کردند، سپس کشته شدند یا وفات کردند، یقیناً الله به آنان روزیِ نیکویی می‌دهد. به راستی که الله بهترین روزی‌دهنده است.

  59. 59

    لَيُدۡخِلَنَّهُم مُّدۡخَلٗا يَرۡضَوۡنَهُۥۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٞ ﴿٥٩﴾

    بی‌تردید، آنان را به جایگاهی وارد می‌کند که از آن راضی باشند؛ و به راستی که الله دانای بردبار است.

  60. 60

    ۞ ذَٰلِكَۖ وَمَنۡ عَاقَبَ بِمِثۡلِ مَا عُوقِبَ بِهِۦ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيۡهِ لَيَنصُرَنَّهُ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٞ ﴿٦٠﴾

    این است [حكم الهی دربارۀ كافر و مؤمن‌]؛ و هر کس به همان مقدار که به او ستم شده است مجازات کند، سپس [باز] مورد ستم قرار گیرد، الله یاری‌اش خواهد کرد. بی‌تردید، الله بخشندۀ آمرزنده است.

  61. 61

    ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ يُولِجُ ٱلَّيۡلَ فِي ٱلنَّهَارِ وَيُولِجُ ٱلنَّهَارَ فِي ٱلَّيۡلِ وَأَنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٞ ﴿٦١﴾

    این [یاریِ مظلومان‌] از آن روست که الله [بر هر کاری تواناست؛ چنان که] شب را در روز، و روز را در شب داخل می‌کند؛ [و از یکی می‌کاهد و بر دیگری می‌افزاید]؛ و بی‌تردید، الله شنوای بیناست.

  62. 62

    ذَٰلِكَ بِأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ هُوَ ٱلۡبَٰطِلُ وَأَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡعَلِيُّ ٱلۡكَبِيرُ ﴿٦٢﴾

    این به سبب آن است که الله حق است و آنچه را که [مشرکان] جز او می‌خوانند [همه] باطل است و الله بلندمرتبۀ بزرگ است.

  63. 63

    أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَتُصۡبِحُ ٱلۡأَرۡضُ مُخۡضَرَّةًۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٞ ﴿٦٣﴾

    آیا ندیدی که الله آبی از آسمان فروفرستاد و زمین [بر اثر آن، خرم و] سرسبز می‌گردد؟ بی‌تردید، الله باریک‌بینِ آگاه است.

  64. 64

    لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَهُوَ ٱلۡغَنِيُّ ٱلۡحَمِيدُ ﴿٦٤﴾

    آنچه در آسمان‌ها و زمین است از آنِ اوست؛ و بی‌تردید، الله بی‌نیازِ ستوده است.

  65. 65

    أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱلۡفُلۡكَ تَجۡرِي فِي ٱلۡبَحۡرِ بِأَمۡرِهِۦ وَيُمۡسِكُ ٱلسَّمَآءَ أَن تَقَعَ عَلَى ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا بِإِذۡنِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِٱلنَّاسِ لَرَءُوفٞ رَّحِيمٞ ﴿٦٥﴾

    آیا ندیدی که الله آنچه را در زمین است به خدمت شما گماشته است و کشتی‌ها به فرمانش در دریا در حرکتند و آسمان را نگه می‌دارد که جز به اجازۀ او بر زمین نیفتد؟ بی‌تردید، الله [نسبت] به مردم، دلسوزِ مهربان است.

  66. 66

    وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يُحۡيِيكُمۡۗ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَكَفُورٞ ﴿٦٦﴾

    و او تعالی ذاتی است که شما را زنده کرد، سپس می‌میرانَد، و آنگاه [بارِ دیگر] زنده می‌کند. به راستی که انسان [نسبت به نعمت‌های الهی] بسیار ناسپاس است.

  67. 67

    لِّكُلِّ أُمَّةٖ جَعَلۡنَا مَنسَكًا هُمۡ نَاسِكُوهُۖ فَلَا يُنَٰزِعُنَّكَ فِي ٱلۡأَمۡرِۚ وَٱدۡعُ إِلَىٰ رَبِّكَۖ إِنَّكَ لَعَلَىٰ هُدٗى مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٦٧﴾

    برای هر امتی آیینی مقرر کرده‌ایم كه به آن عمل ‌كنند؛ پس [ای پیامبر، پیروان سایر ادیان] نباید با تو در این امر ستیز کنند. به راه پروردگارت دعوت كن؛ [چرا که] تو یقیناً بر [آیینی درست و] راهی راست قرار دارى.

  68. 68

    وَإِن جَٰدَلُوكَ فَقُلِ ٱللَّهُ أَعۡلَمُ بِمَا تَعۡمَلُونَ ﴿٦٨﴾

    و اگر [دربارۀ حقانیت دین] با تو مجادله کردند، بگو: «الله به آنچه انجام می‌دهید داناتر است.

  69. 69

    ٱللَّهُ يَحۡكُمُ بَيۡنَكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كُنتُمۡ فِيهِ تَخۡتَلِفُونَ ﴿٦٩﴾

    الله روز قیامت در مورد آنچه درباره‌اش اختلاف می‌کردید، میان شما داوری می‌کند».

  70. 70

    أَلَمۡ تَعۡلَمۡ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَآءِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّ ذَٰلِكَ فِي كِتَٰبٍۚ إِنَّ ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ يَسِيرٞ ﴿٧٠﴾

    آیا ندانسته‌ای که الله آنچه را در آسمان و زمین است می‌داند؟ بی‌گمان [همۀ] اینها در کتابی= [لوح محفوظ، ثبت] است. مسلماً این [کار،] بر الله آسان است.

  71. 71

    وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَمۡ يُنَزِّلۡ بِهِۦ سُلۡطَٰنٗا وَمَا لَيۡسَ لَهُم بِهِۦ عِلۡمٞۗ وَمَا لِلظَّٰلِمِينَ مِن نَّصِيرٖ ﴿٧١﴾

    و [مشرکان] به جای الله چیزی را عبادت می‌کنند که هیچ دلیلی بر [حقانیت] آن نازل نکرده است و به آن آگاهی [و شناختی نیز] ندارند؛ و ستمکاران [در برابر عذاب الهی] هیچ یاریگری ندارند.

  72. 72

    وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ تَعۡرِفُ فِي وُجُوهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱلۡمُنكَرَۖ يَكَادُونَ يَسۡطُونَ بِٱلَّذِينَ يَتۡلُونَ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِنَاۗ قُلۡ أَفَأُنَبِّئُكُم بِشَرّٖ مِّن ذَٰلِكُمُۚ ٱلنَّارُ وَعَدَهَا ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٧٢﴾

    و هنگامی‌ که آیات روشن ما بر آنان خوانده می‌شود، در چهرۀ کسانی ‌که کفر ورزیده‌اند [آثار کراهت و] ناخوشایندی می‌بینی. نزدیک است به کسانی‌ که آیات ما را برایشان می‌خوانند حمله‌ور شوند. [ای پیامبر، به کافران] بگو: «آیا شما را به بدتر از این [که در انتظارتان است] خبر دهم؟ آتش [دوزخ] است که الله آن را به کسانی ‌که کفر ورزیدند وعده داده است؛ و چه بد سرانجامی است!»

  73. 73

    يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٞ فَٱسۡتَمِعُواْ لَهُۥٓۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ لَن يَخۡلُقُواْ ذُبَابٗا وَلَوِ ٱجۡتَمَعُواْ لَهُۥۖ وَإِن يَسۡلُبۡهُمُ ٱلذُّبَابُ شَيۡـٔٗا لَّا يَسۡتَنقِذُوهُ مِنۡهُۚ ضَعُفَ ٱلطَّالِبُ وَٱلۡمَطۡلُوبُ ﴿٧٣﴾

    ای مردم، [دربارۀ ناتوانیِ معبودان باطل] مَثَلی زده شده است؛ پس به آن گوش دهید: کسانی را که به جای الله [به عبادت و یاری] می‌خوانید، هرگز نمی‌توانند [حتی] مگسی را بیافرینند، حتی اگر [همگی] برای این [کار] جمع شوند؛ و اگر آن مگس چیزی از آنان برُباید، نمی‌توانند آن را بازپس گیرند. [آری،] طالب و مطلوب [= معبود باطل و مگس یا عابد و معبود باطل] هر دو ناتوانند.

  74. 74

    مَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ ﴿٧٤﴾

    [آنان] الله را چنان که سزاوارِ [بزرگداشتِ] اوست نشناخته‌اند. بی‌تردید، الله نیرومندِ شکست‌ناپذیر است.

  75. 75

    ٱللَّهُ يَصۡطَفِي مِنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ رُسُلٗا وَمِنَ ٱلنَّاسِۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٞ ﴿٧٥﴾

    الله از میان فرشتگان، فرستادگانی [برای ابلاغ وحی به پیامبران] برمی‌گزیند و از میان انسان‌ها نیز [پیامبرانی برای رساندنِ پیام الهی به مردم انتخاب می‌کند]. بی‌تردید، الله شنوای بیناست.

  76. 76

    يَعۡلَمُ مَا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡۚ وَإِلَى ٱللَّهِ تُرۡجَعُ ٱلۡأُمُورُ ﴿٧٦﴾

    او تعالی آینده و گذشتۀ آنان را می‌داند و [همۀ] کارها به الله بازگردانده می‌شود.

  77. 77

    يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱرۡكَعُواْ وَٱسۡجُدُواْۤ وَٱعۡبُدُواْ رَبَّكُمۡ وَٱفۡعَلُواْ ٱلۡخَيۡرَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ۩ ﴿٧٧﴾

    ای کسانی ‌که ایمان آورده‌اید، رکوع کنید و سجده گزارید و پروردگارتان را عبادت کنید و کار نیک انجام دهید؛ باشد که رستگار شوید.

  78. 78

    وَجَٰهِدُواْ فِي ٱللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِۦۚ هُوَ ٱجۡتَبَىٰكُمۡ وَمَا جَعَلَ عَلَيۡكُمۡ فِي ٱلدِّينِ مِنۡ حَرَجٖۚ مِّلَّةَ أَبِيكُمۡ إِبۡرَٰهِيمَۚ هُوَ سَمَّىٰكُمُ ٱلۡمُسۡلِمِينَ مِن قَبۡلُ وَفِي هَٰذَا لِيَكُونَ ٱلرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيۡكُمۡ وَتَكُونُواْ شُهَدَآءَ عَلَى ٱلنَّاسِۚ فَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ وَٱعۡتَصِمُواْ بِٱللَّهِ هُوَ مَوۡلَىٰكُمۡۖ فَنِعۡمَ ٱلۡمَوۡلَىٰ وَنِعۡمَ ٱلنَّصِيرُ ﴿٧٨﴾

    و در راه الله ـ چنان که سزاوارِ جهاد [در راه] اوست ـ جهاد کنید. او شما را برگزید و هیچ سختی [و تنگنایی] در دین برایتان قرار نداد. [این آیین سهل و آسان،] آیین پدرتان ابراهیم [است]. او [= الله] پیش از این [در کتاب‌های آسمانیِ گذشته] و در این [قرآن] شما را مسلمان نامید تا پیامبر بر [ابلاغِ پیامش به] شما گواه باشد و شما [نیز] بر مردم گواه باشید [که همۀ پیامبران، پیام الهی را به قومِ خود رسانده‌اند]. پس نماز برپا دارید و زکات بپردازید و به الله پناه ببرید [و بر او توکل کنید] که او [دوست و] کارسازِ شماست؛ و چه نیکو کارساز و چه نیک یاوری است!

شنیدن تلاوت سوره حج

اطلاعات کوتاه

سوره:
22 از 114
معنای نام:
حج
شمار آیات:
78
محل نزول:
مدینه
ترتیب نزول:
103
جزء:
17

درباره سوره حج

سوره به سبب آیات مربوط به عبادت حج، به‌ویژه آیهٔ 27 که در آن به حضرت ابراهیم فرمان داده می‌شود مردم را به حج دعوت کند، این نام را گرفته است. 78 آیه دارد و بیست‌ودومین سورهٔ مصحف است. در یکی از ترتیب‌های نزول رایج، مدنی دانسته شده و در جایگاه 103 قرار دارد.

دربارهٔ مکی یا مدنی بودن سوره، میان عالمان اختلاف نظر وجود دارد. گروهی آن را مکی و گروهی مدنی دانسته‌اند؛ اما بسیاری از عالمان گفته‌اند سوره هم آیات نازل‌شده در مکه و هم آیات نازل‌شده در مدینه را در بر دارد. چنان‌که در سوره از یک سو موضوعات توحید و آخرت مطرح می‌شود که در سوره‌های مکی برجسته‌اند، و از سوی دیگر موضوعات دورهٔ مدینه، مانند اجازهٔ جنگ، نیز آمده است.

زمان نزول سوره حج

پذیرفته شده است که آیات سورهٔ حج در زمان‌های مختلف نازل شده‌اند. این دیدگاه رایج است که بخش‌های بیان‌کنندهٔ هول قیامت و آخرت در مکه، و آیاتِ اجازه‌دهندهٔ جنگ پس از هجرت نازل شده‌اند. بنا بر روایاتِ رسیده از ابن‌عباس، آیهٔ 39، به این معنا که «به مؤمنانی که با آنان جنگ می‌شود، چون مورد ستم قرار گرفته‌اند اجازهٔ جنگ داده شد»، نخستین آیهٔ نازل‌شده دربارهٔ جنگ است.

بنا بر نقل بخاری و مسلم، ابوذر سوگند خورده است که آیهٔ 19، به این معنا که «این‌ها دو گروه‌اند که دربارهٔ پروردگارشان نزاع کرده‌اند»، دربارهٔ حضرت حمزه، حضرت علی و عبیدة بن حارث و از میان مشرکان دربارهٔ عتبه، شیبه و ولید نازل شده است که در جنگ بدر تن‌به‌تن جنگیدند.

موضوعات سوره حج

سوره با دعوت مردم به پرهیز از نافرمانی پروردگارشان آغاز می‌شود و لرزش هولناک قیامت را چنان ترسیم می‌کند که مادر شیرده، کودک خود را فراموش خواهد کرد. آفرینش انسان از خاک و سپس مرحله‌به‌مرحله در رحم مادر، و زنده شدن زمین خشک با باران، به عنوان دلیل رستاخیز پس از مرگ ارائه می‌شوند. کسانی که خداوند را در حاشیه و بر اساس منفعت خود می‌پرستند نکوهش می‌شوند؛ و بیان می‌شود که آنچه در آسمان‌ها و زمین است برای خداوند سجده می‌کند.

نشان دادن جای کعبه به حضرت ابراهیم، فرمان به او برای دعوت مردم به حج، عبادت‌های حج، قربانی و احترام به شعائر خداوند بیان می‌شوند. تأکید می‌شود که گوشت و خون قربانی‌ها به خداوند نمی‌رسد، بلکه تقوا به او می‌رسد.

به مؤمنانِ ستم‌دیده اجازهٔ جنگ داده می‌شود. بیان می‌شود که نابینایی واقعی در چشم‌ها نیست، بلکه در دل‌هاست، و یک روز نزد پروردگار مانند هزار سالی است که مردم می‌شمارند. با مثالِ ناتوانی بت‌ها از آفرینش حتی یک مگس، بی‌معنا بودن شرک نشان داده می‌شود. سوره مؤمنان را به رکوع و سجده و جهادِ شایسته در راه خداوند فرا می‌خواند؛ و با یادآوری اینکه خداوند آنان را «مسلمانان» نامیده و فرمان به نماز و زکات پایان می‌یابد.

فضیلت سوره حج

روایتی دربارهٔ در بر داشتن دو آیهٔ سجده در سورهٔ حج شناخته شده است. بنا بر نقل ترمذی و ابوداوود از عقبة بن عامر، عقبه از پیامبر (ص) پرسید آیا سورهٔ حج با داشتن دو سجده برتری یافته است، و ایشان پاسخ مثبت داد. ترمذی تصریح کرده است که سند این حدیث قوی نیست.

فقیهان در این موضوع دیدگاه‌های متفاوت دارند: بر اساس مذاهب شافعی و حنبلی، دو سجدهٔ تلاوت در سوره وجود دارد. اما بر اساس مذاهب حنفی و مالکی، سجدهٔ تلاوت تنها در آیهٔ 18 انجام می‌شود؛ فرمان سجده در آیهٔ 77 به سجدهٔ نماز اشاره دارد.

توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.

تفسیر سوره حج

توضیح کوتاه همه آیات سوره حج، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».

تفسیر آیات 1 تا 10
  1. 1

    ای مردم، از پروردگارتان با اجرای آنچه به شما فرمان داده، و خودداری از آنچه شما را از آن نهی کرده بترسید، به‌راستی‌که زلزلۀ زمین و سایر مناظر هولناک قیامت، امری عظیم است که برای آمادگی آن باید اعمالی انجام دهید که سبب خشنودی الله است.

  2. 2

    روزى كه آن مى ببينيد، هر مادر شير دهنده اى (از شدّت وحشت) كودكى شيرخواره اش را از ياد مى برد، و هر زن بارداری جنين خود را سقط می کند، در آن هنگام مردم را از شدت هراس عقل پريده مى بینی، گویا مست هستند، اما به دلیل نوشیدن شراب مست نشده اند، بلكه عذاب سخت و وحشتناک پرودگار است که عقلشان را برده است.

  3. 3

    و برخی مردم بدون هیچ دانشی در مورد قدرت الله بر برانگیختن مردگان مجادله می‌کنند، و در اعتقاد و سخن خویش از هر شیطان و پیشوای گمراهی که در برابر پروردگارش سرکش است پیروی می‌کنند.

  4. 4

    بر این شیاطین سرکشِ انسانی و یا جنی، مقرر شده است که هرکس از او پیروی و او را تصدیق کند او را از راه حق گمراه می‌سازد، و به‌وسیله کفر و گناهانی که او را به آن راهنمایی می‌کند به‌سوی عذاب جهنم می‌کشاند.

  5. 5

    ای مردم، اگر در قدرت ما بر برانگیختن شما پس از مرگ تردید دارید، در آفرینش خودتان بیندیشید؛ که پدرتان آدم علیه السلام را از خاک آفریده‌ایم، سپس فرزندانش را از منی‌ای که مرد در رحم زن می‌ریزد آفریدیم، سپس منی به خونی بسته تبدیل می‌شود، سپس خون بسته به یک تکه گوشت شبیه تکه گوشت جویده‌ شده تبدیل می‌شود، سپس آن تکه گوشت یا به آفرینش سالم و تندرست که در رحم می‌ماند تا نوزادی زنده خارج شود، یا به آفرینشی ناتمام که رحم آن را سقط می‌کند تبدیل می‌شود؛ تا قدرت خویش بر آفرینش مرحله‌ای شما را برای‌تان آشکار سازیم، و جنین‌هایی را که بخواهیم در رحم‌ها قرار می‌دهیم تا در مدت مشخصی که نُه ماه است متولد شوند، سپس شما را به صورت طفل از شکم‌های مادران‌تان بیرون می‌آوریم، تا اینکه به قدرت و عقل کامل برسید، و برخی از شما قبل از این مرحله می‌میرند، و برخی از شما تا سن پیری که قدرت و عقل ضعیف می‌شود زندگی می‌کند، تا اینکه به حالتی بدتر از حالت کودک می‌رسد، که هیچ‌چیز از آنچه می‌دانست نمی‌داند. و زمین را می‌بینی که بدون گیاه خشکیده است، و چون آب باران را بر آن فرو فرستیم گیاه برمی‌آورد، و به‌سبب رشد گیاهانش ارتفاع می‌یابد، و از هر نوع گیاه، منظری زیبا می‌سازد.

  6. 6

    این امر- یعنی آغاز آفرینش‌تان و مراحل آفرینش و احوال کسی از شما که متولد می‌شود را به این خاطر برای‌تان بیان کردیم تا ایمان آورید به اینکه الله که شما را آفرید همان حقی است که هیچ تردیدی در آن راه ندارد، برخلاف بت‌های‌تان که آنها را عبادت می‌کنید، و به این هدف که ایمان آورید به اینکه او تعالی مردگان را زنده می‌گرداند، و او تعالی بر هر چیزی تواناست، و هیچ‌چیز او را ناتوان نمی‌سازد.

  7. 7

    و به این هدف که ایمان آورید قیامت بدون هیچ تردیدی آمدنی است، و اینکه الله مردگان را از قبرهای‌شان برمی‌انگیزد تا آنها را در قبال اعمال‌شان جزا دهد.

  8. 8

    و برخی از کفار بدون هیچ دانشی که با آن به حق برسند، و بدون پیروی از هدایتگری که آنها را به حق راهنمایی کند، و بدون هیچ کتاب روشنگر و نازل ‌شده‌ای از جانب الله که آنها را به حق هدایت گرداند در توحید الله مجادله می‌کنند.

  9. 9

    متکبرانه گردن‌های‌شان را کج می‌کنند تا مردم را از ایمان و ورود در دین الله بازدارند، چنین کسی‌ با کیفری که به او می‌رسد در دنیا خوار می‌شود، و در آخرت عذاب آتش سوزان را به او می‌چشانیم.

  10. 10

    و به او گفته می‌شود: عذابی که چشیدی به‌سبب کفر و گناهانی است که کسب کرده‌ای، و الله هیچ‌یک از مخلوقاتش را بی‌گناه عذاب نمی‌کند.

تفسیر آیات 11 تا 20
  1. 11

    و از مردم کسی است که مضطرب است و الله را با تردید عبادت می‌کند، یعنی اگر خیری از سلامتی و ثروت به او برسد بر ایمان و عبادتش برای الله باقی می‌ماند، و اگر به بیماری و فقری مبتلا شود فال بد به دینش می‌زند و از آن بازمی‌گردد، دنیای او تباه شده است، زیرا کفر او سهمی از دنیا را که برایش نوشته نشده است برایش نخواهد افزود، و آخرتش با عذاب الله که با آن روبه‌رو می‌شود تباه شده است، این همان تباهی آشکار است.

  2. 12

    به جای الله بت‌هایی را عبادت می‌کند که اگر از آنها نافرمانی کند به او زیانی نمی‌رسانند، و اگر از آنها اطاعت کند نفعی به او نمی‌رسانند، این خواندن بت‌هایی که نه زیان می‌رسانند و نه نفع، همان گمراهی دور از حق است.

  3. 13

    این کافر که بت‌ها را عبادت می‌کند کسی را می‌خوانَد که ضررِ قطعی او از نفعِ نداشته‌اش نزدیک‌تر است، چه بد معبودی است آن که زیانش نزدیک‌تر از نفعش است، و چه بد یاوری است برای کسی‌که از او یاری بجوید، و چه بد دوستی است برای کسی‌که او را به دوستی بگیرد.

  4. 14

    در حقیقت الله کسانی را که به او ایمان آورده‌اند و اعمال صالح انجام داده‌اند به بهشت‌هایی درمی‌آورد که نهرها از زیر کاخ‌هایش جاری است، همانا الله آنچه را بخواهد انجام می‌دهد؛ چه رحمتی باشد برای کسی‌که بر او رحم کند، و چه کیفری باشد برای کسی‌که او را کیفر کند، و او سبحانه هیچ اجبارکننده‌ای ندارد.

  5. 15

    هرکس گمان می‌کند الله پیامبرش صلی الله علیه وسلم را در دنیا و آخرت یاری نمی‌رساند، طنابی به سقف خانه‌اش بیاوزید و خودش را با آن طناب خفه کند، آن‌گاه بنگرد آیا این کار خشمی را که در خویش می‌یابد از بین می‌برد؛ زیرا مخالف، بخواهد یا نخواهد الله یاور پیامبرش صلی الله علیه وسلم است.

  6. 16

    و همان‌گونه که دلایل آشکار بر رستاخیز را برای‌تان توضیح دادیم، قرآن را به صورت آیاتی آشکار بر محمد صلی الله علیه وسلم نازل کردیم، و الله به فضل خویش هرکس را بخواهد به راه هدایت و راستی توفیق می‌دهد.

  7. 17

    همانا کسانی که از این امت، به الله ایمان آورده اند و یهودیان، صابئه (گروهی از پیروان بعضی از پیامبران -علیهم السلام- مى باشند)، مسیحیان، آتش پرستان و بت پرستان؛ الله متعال روز قیامت میان آن ها داوری می کند، آنگاه مؤمنان را به بهشت، و غیر آنان را به دوزخ وارد می کند. همانا الله متعال بر همه ی سخنان و اعمال بندگانش، گواه است، و چيزى از سخنان و اعمالشان بر او پوشيده نمى ماند و در مقابل آن ها، سزا یا پادششان خواهد داد.

  8. 18

    - ای رسول- آیا ندانسته‌ای تمام فرشتگانی که در آسمان ‌هستند، و تمام انسان‌ها و جن‌های مؤمنی که در زمین هستند برای طاعت در برابر الله سجده می‌کنند، و خورشید و ماه و ستارگان در آسمان، و کوه‌ها و درختان و جنبندگان زمین از روی تسلیم برای او تعالی سجده می‌کنند؛ و بسیاری از مردم از روی طاعت در برابر او سجده می‌کنند، و بسیاری از سجده عبادت برای او خودداری می‌کنند، پس عذاب الله به خاطر کفرشان بر آنها لازم شده است، و هرکس که الله به‌سبب کفر او به خواری و پستی برایش حکم کند هیچ‌کس را نخواهد داشت که او را گرامی دارد، به‌راستی‌که الله آنچه را بخواهد انجام می‌دهد، زیرا او سبحانه هیچ اجبارکننده‌ای ندارد.

  9. 19

    این‌ها، دو گروه هستند که در مورد پروردگارشان مجادله می‌کنند که کدام‌یک برحق است: گروه ایمان، و گروه کفر؛ پس جهنم کافران را مانند لباسی که شخص می‌پوشد احاطه می‌کند، و از بالای سرشان آبی که در نهایت درجه حرارت است پاشیده می‌شود.

  10. 20

    از شدت حرارت این آب روده‌های شکم‌شان ذوب می‌شود، و به پوست‌های‌شان می‌رسد و آنها را ذوب می‌کند.

تفسیر آیات 21 تا 30
  1. 21

    و در جهنم چکش‌های آهنین برای آنها است که فرشتگان با آنها بر سرهای‌شان می‌کوبند.

  2. 22

    هربار که از سختی اندوهی که با آن روبه‌رو شده‌اند بکوشند از جهنم خارج شوند به آن بازگردانده شوند، و به آنها گفته شود: عذاب جهنم سوزان را بچشید.

  3. 23

    اما گروه ایمان و همان کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اند و اعمال صالح انجام داده‌اند، الله آنها را در بهشت‌هایی درمی‌آورد که رودها از زیر کاخ‌ها و درخت‌های‌شان جاری است، و الله آنها را با دست‌بندهای طلایی و با مروارید زینت می‌دهد، و لباس‌شان در آنجا ابریشم است.

  4. 24

    و الله آنها را در زندگی دنیا به سخنان پاکیزه مانند گواهی بر اینکه هیچ مبعود برحقی جز الله نیست، و تکبیر، و تحمید، و به راه اسلام پسندیده راهنمایی کرده است.

  5. 25

    همانا کسانی‌که به الله کفر ورزیده‌اند، و دیگران را از ورود در اسلام برمی‌گردانند، و مردم را از مسجدالحرام بازمی‌دارند، چنان‌که مشرکان در سال حدیبیه این کار را انجام دادند به زودی عذاب دردناکی را به آنها می‌چشانیم. در این مسجد که آن را قبلۀ مردم در نماز و یکی از مناسک حج و عمره قرار دادیم، و در آنجا مکی مقیم آن و مسافران غیر ساکن مکه یکسان هستند، و هرکس در آنجا بخواهد با وقوع گناهی از روی عمد از حق منحرف شود عذابی دردآور به او می‌چشانیم.

  6. 26

    و - ای رسول- به یاد آور آن‌گاه که مکان و حدود این خانه را پس از اینکه ناشناخته بود برای ابراهیم علیه السلام مشخص کردیم، و به او وحی کردیم که هیچ‌چیز را در عبادت من شریک مگردان، بلکه تنها مرا عبادت کن، و خانه‌ام را از نجاست‌های حسی و معنوی برای طواف‌گزارانش، و نمازگزاران در آن پاکیزه گردان.

  7. 27

    و به عنوان دعوتگرِ مردم به‌سوی حج این خانه که تو را به ساخت آن فرمان دادیم در میان آنها ندا بده؛ تا پیاده یا سوار بر هر شتر لاغری که مسیری جانکاه را پیموده به‌سوی تو بیایند، و شتران، آنها را سوار بر خویش از هر راه دوری بیاورند.

  8. 28

    تا منفعتی را که از آمرزش گناهان، و رسیدن به پاداش، و توحید کلمه و سایر منافع به آنها بازمی‌گردد به چشم خویش ببینند، و برای اینکه به سپاس از الله در قبال شتر و گاو و گوسفندانی که به آنها ارزانی داشته است نام او تعالی را بر قربانی‌هایی که در روزهای مشخص یعنی دهم ذوالحجه و سه روز پس از آن ذبح می‌کنند یاد کنند؛ آن‌گاه از این قربانی‌ها بخورید و از آنها به کسانی‌که فقر شدیدی دارند اطعام کنید.

  9. 29

    سپس باید سایر مناسک حج خویش را برپا دارند، و با تراشیدن سرها و کوتاه‌کردن ناخن‌های‌شان و برطرف‌کردن چرک متراکم بر بدن‌هایشان به‌سبب احرام، از احرام درآیند، و باید به حج یا عمره یا قربانی‌ای که بر خود واجب گردانیده‌اند وفا کنند، و باید طواف افاضه به خانه‌ای که الله آن را از تسلط طغیانگران آزاد ساخت، انجام دهند.

  10. 30

    این موارد که به آن فرمان یافتید- مُحلل شدن با تراشیدن سر و کوتاه ‌کردن ناخن‌ها و برطرف ساختن چرک‌ها، و وفا به نذر و طواف خانه- الله آنها را بر شما واجب کرده است، پس آنچه را الله بر شما واجب کرده است بزرگ شمارید، و هرکس برای بزرگداشت حدود الله از اینکه در آنها واقع شود و بزرگداشت حرماتش که آنها را حلال شمارد از آنچه که الله به ترک آن در حال احرامش فرمان داده است بپرهیزد، در دنیا و آخرت نزد پروردگار سبحانه برایش بهتر است. و - ای مردم- شتر و گاو و گوسفند برای‌تان مباح شده است، پس از میان آنها نه حامی و نه بحیره و نه وصیله برای‌تان حرام نشده و هیچ موردی از آنها حرام نشده است مگر حرمت مردار و خون و سایر مواردی که در قرآن می‌یابید، پس از پلیدی که همان معبود‌های باطل هستند دوری کنید، و از هر سخن باطل و دروغی بر الله یا بر مخلوقاتش دوری گزینید.

تفسیر آیات 31 تا 40
  1. 31

    از این موارد بپرهیزید درحالی‌که از هر دینی غیر از دین الله که نزد او پسندیده است رویگردان باشید، و هیچ‌کس را در عبادت شریک او تعالی نگردانید، و هرکس به الله شرک ورزد گویی از آسمان سقوط کرده، و پرندگان گوشت و استخوان‌هایش را قاپیده‌اند، یا باد او را به مکانی دور افکنده است.

  2. 32

    این است توحید الله و اخلاص برای او، و پرهیز از معبود‌های باطل و پرهیز از سخن دروغ که الله شما را به آن فرمان داد. و هرکس مَعالِم دین - از جمله هدی (قربانی) و مناسک حج را بزرگ شمارد، همانا بزرگداشت آن نشان از تقوای دل‌ها برای پروردگارشان است.

  3. 33

    در قربانی‌هایی که در کنار این خانه، آنها را ذبح می‌کنید منافعی مانند سوارشدن و پشم و تولید مثل و شیر برای‌تان است، تا مدت مشخصی برای ذبح آن هنگام نزدیک‌شدن به بیت الله که آن را از تسلط طغیانگران آزاد ساخته است.

  4. 34

    و برای هر یک از امت‌های پیشین منسکی برای ریختن خون قربانی برای الله قرار دادیم؛ تا به پاس شکر الله بر شتر و گاو و گوسفندانی که به آنها روزی داده است، نام الله را هنگام ذبح بر این قربانی‌ها یاد کنند؛ پس - ای مردم- معبود برحق شما معبود یگانه‌ای است که هیچ شریکی ندارد، پس با فرمان‌برداری و طاعت فقط در برابر او گردن نهید، و - ای رسول- خشوع ‌کنندگان مخلص را به آنچه آنها را شاد می‌گرداند خبر دِه.

  5. 35

    کسانی هستند که هرگاه الله متعال یاد شود از عذاب او بترسند، و از مخالفت اوامر او دوری کنند، و اگر به آن ها آسیبی برسد، صبر پیشه می کنند، و نماز را به صورت کامل به جا مى آورند، و از آنچه كه الله متعال به آن ها رزق و روزی داده است، در کارهای نیک، انفاق می کنند.

  6. 36

    شتران و گاوهایی را که به‌سوی این خانه آورده می‌شوند از شعائر و نشانه‌های دین برای‌تان قرار دادیم، و منافع دینی و دنیوی در آنها برای‌تان است، پس هنگام قربانی‌ کردن آنها، بعد از اینکه برپا ایستاده‌اند و یکی از دستان‌شان بسته شده تا فرار نکنند بگویید: (بِسمِ الله)، و پس از ذبح چون به پهلو افتادند - ای آورندگان قربانی- از آنها بخورید و به فقیری که از سوال خویشتنداری می‌کند، و به فقیری که درخواست می‌کند از آن بدهید. همان‌گونه که قربانی‌ها را در باربری و سوارشدن رام شما قرار دادیم در رفتن به‌سوی قربانگاه نیز به اطاعت شما درآوردیم؛ تا به الله نزدیکی جویید. باشد که در برابر نعمت رام‌کردن آنها در برابر خویش شکر الله را به جای آورید.

  7. 37

    هرگز گوشت و خون قربانی‌هایی که پیش می‌فرستید به الله نمی‌رسد، و به‌سوی او تعالی بالا نمی‌رود، بلکه تقوای الهی شما در آنها به اینکه در طاعت خویش مخلصانه با آنها به‌سوی الله نزدیکی بجویید، به‌سوی او تعالی بالا می‌رود؛ الله این‌گونه آنها را برای‌تان رام کرد تا او را به شکرانۀ حقی که شما را بر آن توفیق داد به بزرگی یاد کنید. و - ای رسول- به نیکوکاران در عبادت برای پروردگارشان و در تعامل با مخلوقاتش به آنچه که آنها را شاد می‌گرداند خبر دِه.

  8. 38

    به‌راستی الله از کسانی‌که به او تعالی ایمان آورده‌اند شر دشمنان‌شان را دفع می‌کند، همانا الله هیچ خیانتکار در امانت، و ناسپاس نعمت‌هایش را که شکر او تعالی را بر نعمت‌ها به جای نمی‌آورد دوست ندارد، بلکه بر او خشم می‌گیرد.

  9. 39

    الله به مؤمنانی که مشرکان با آنها می‌جنگند، به‌سبب ستم دشمنان‌شان که بر آنها واقع شده است اجازه قتال داده است، و به‌راستی‌که الله بر پیروزی مؤمنان بر دشمنان آنها بدون قتال هم تواناست، اما حکمت او تعالی اقتضا کرده که مؤمنان را با قتال کافران بیازماید.

  10. 40

    همان کسانی‌که کافران آنها را ستمکارانه از خانه‌های‌شان راندند، بدون اینکه جرمی مرتکب شده باشند مگر اینکه گفتند: پروردگار ما الله است، پروردگاری جز او نداریم. و اگر الله قتالی را که برای پیامبران و مؤمنان تشریع کرده تشریع نکرده بود به‌طور قطع بر اماکن عبادت تجاوز می‌کردند، آن‌گاه صومعه‌های راهبان، و کلیساهای نصاری، و معابد یهودیان، و مساجد مسلمانان که برای نماز آماده شده است، و مسلمانان در آنها الله را بسیار یاد می‌کنند ویران می‌کردند، و به‌طور قطع، الله کسی‌که دین و پیامبرش را یاری رساند یاری می‌کند، زیرا الله بر یاری کسی‌که دینش را یاری رساند تواناست، و ذات شکست‌ناپذیری است که هیچ‌کس بر او چیره نمی‌گردد.

تفسیر آیات 41 تا 50
  1. 41

    اینها که وعدۀ یاری به آنها داده شده است همان کسانی هستند که اگر آنها را با پیروزی بر دشمنان‌شان در زمین قدرت دهیم نماز را به کامل‌ترین وجه برپا می‌دارند، و زکات اموال‌شان را می‌دهند، و به آنچه که شریعت به آن امر کرده امر می‌کنند، و از آنچه که شریعت از آن نهی کرده نهی می‌کنند، و مرجع کارها در پاداش و کیفر بر آنها فقط از آنِ الله است.

  2. 42

    و - ای رسول- اگر قومت تو را تکذیب کنند، شکیبایی کن زیرا تو نخستین رسولی نیستی که قومش او را تکذیب کردند، و قبل از قوم تو قوم نوح، نوح علیه السلام را، و قوم عاد هود علیه السلام را، و قوم ثمود صالح علیه السلام را تکذیب کرده‌اند.

  3. 43

    و قوم ابراهیم، ابراهیم علیه السلام را و قوم لوط، لوط علیه السلام را تکذیب کردند.

  4. 44

    و اصحاب مدین شعیب علیه السلام را، و فرعون و قومش موسی علیه السلام را تکذیب کردند، آن‌گاه کیفر اقوام‌شان را برای نزدیک ‌ساختنِ تدریجی آنها به عذاب به تأخیر انداختم، سپس آنها را به عذاب گرفتم، پس بیندیش چگونه کارشان را نپسندیدم، که آنها را به‌سبب کفرشان نابود کرده‌ام.

  5. 45

    پس چه بسیار شهرهایی را - درحالی‌که به‌سبب کفرشان ستمکار بودند- با عذابی ریشه‌کن نابود کردیم، و خانه‌های‌شان ویران و خالی از سکنه است، و چه بسیار پیرامونِ چاه‌هایی که از آب‌آورانش که نابود شده‌اند خالی است، و چه بسیار کاخ‌های مرتفع و مجللی که ساکنانش از عذاب محفوظ نماندند.

  6. 46

    آیا اینها که آنچه را رسول صلی الله علیه وسلم آورده است تکذیب می‌کنند در زمین نگشته‌اند؛ تا آثار این شهرهای نابودشده را ببینند، آن‌گاه با عقل‌های‌شان بیندیشند و پند بگیرند، و قصه‌های‌شان را آن‌گونه که قبول افتد بشنوند، زیرا کوری واقعی کوری چشم نیست، بلکه کوری کشنده و نابودگر، همان کوری بصیرت است، به‌گونه‌ای که صاحبش عبرت‌گیری و پندآموزی نداشته باشد.

  7. 47

    و - ای رسول- کافران قومت به شتاب از تو خواستار عذاب به تعجیل‌افتاده در دنیا و عذاب مدت‌دار در آخرت به‌خاطر آنچه که به این دو انذار داده شده‌اند هستند، اما الله در این دو عذاب که به آنها وعده داده است خلاف نمی‌کند، و یک نمونه از عذاب به تعجیل‌افتاده آن است که در روز بدر به آنها رسید، و همانا یک روز عذاب در آخرت مانند هزار سال از سال‌های دنیاست که برمی‌شمارند.

  8. 48

    و چه بسیار شهرهایی که عذاب ساکنانش را به تأخیر انداختم درحالی‌که به‌سبب کفرشان ستمگر بودند، و برای نزدیک ‌ساختن تدریجی آنها به عذاب، عذاب‌شان را به تعجیل نینداختم. سپس آنها را با عذابی ریشه‌کن برگرفتم، و بازگشت آنها در روز قیامت فقط به‌سوی من است، آن‌گاه آنها را به‌سبب کفرشان به عذابی همیشگی جزا می‌دهم.

  9. 49

    ای مردم، من تنها بیم دهنده ای هستم که آنچه را بدان فرستاده شده ام، به شما مى رسانم و هشدار خود را به روشنی بیان می کنم.

  10. 50

    پس برای کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اند و اعمال صالح انجام داده‌اند از جانب پروردگارشان آمرزشی برای گناهانشان، و روزی‌ای گرامی در بهشت که هرگز قطع نمی‌شود دارند.

تفسیر آیات 51 تا 60
  1. 51

    و کسانی‌که در تکذیب آیات ما می‌کوشند به این پندار که خواهند توانست الله را ناتوان سازند و از دست او بگریزند و آنها را عذاب نمی‌کند، آنها ساکنان آتش جهنم هستند که همانند یک دوست، همنشین آن هستند.

  2. 52

    و - ای رسول- هیچ رسول و هیچ پیامبری را پیش از تو نفرستاده‌ایم مگر وقتی‌که کتاب الله را می‌خواند شیطان در قرائت او چیزی را که آن را بر مردم مشتبه می‌کرد از وحی است القا می‌کرد، اما الله آنچه را شیطان القا می‌کند تباه می‌سازد، و آیاتش را استوار می‌گرداند، و الله بر هر چیزی تواناست، و هیچ‌چیز بر او پوشیده نمی‌ماند و در آفرینش و تقدیر و تدبیرش بسیار داناست.

  3. 53

    شیطان در قرائت پیامبر القا می‌کند تا الله آنچه را او القا می‌کند امتحانی برای منافقان و مشرکانی که دل‌های‌شان سخت شده است قرار دهد، و همانا ستمکارانِ منافق و مشرک در دشمنی با الله و رسولش و دوری از حق و راه راست قرار دارند.

  4. 54

    و به این هدف که کسانی که الله علم به آنها عطا کرده است به یقین بدانند قرآن نازل ‌شده بر محمد صلی الله علیه وسلم همان حقیقتی است که - ای رسول- الله آن را بر تو وحی کرد تا با آن بر ایمان خویش بیفزایند، و دل‌های‌شان در برابر آن خاضع و فروتن گردد، و به‌راستی الله کسانی را که به او ایمان آورده‌اند به پاداش فروتنی آنها در برابر او تعالی، به‌سوی راه حق و راستی که هیچ انحرافی ندارد هدایت می‌کند.

  5. 55

    و کسانی که به الله متعال کفر ورزیده و رسولش را تکذیب کرده اند، همواره در قرآنی که پرودگار بر تو نازل کرده، در شک و تردید هستند، و بر این حالت می مانند تا آن كه روز قيامت به طور ناگهانى فرا رسد، یا عذاب روزی که هیچ رحمت و خیری برایشان نیست یعنی روز قیامت، دامن گیرشان شود.

  6. 56

    فرمانروایی روز قیامت- روزی‌که عذابی که به اینها وعده داده می‌شد آنها را فرا گیرد- فقط برای الله است، و هیچ نزاع ‌کننده‌ای در آن روز ندارد، او سبحانه میان مؤمنان و کافران داوری می‌کند، آن‌گاه به هر یک از آنها به آنچه که استحقاقش را دارند حکم می‌کند، یعنی برای کسانی‌که به الله ایمان آورده‌اند و اعمال صالح انجام داده‌اند پاداشی بزرگ است که همان بهشت‌های پرنعمت و جاویدانی است که پایان نمی‌پذیرد.

  7. 57

    و برای کسانی‌که به الله کفر ورزیده‌اند و آیات نازل ‌شدۀ ما بر رسول‌مان را تکذیب کرده‌اند، عذابی خوار کننده است که الله در جهنم با آن، آنها را خوار می‌کند.

  8. 58

    و کسانی‌که خانه‌ها و وطن‌های‌شان را برای طلب رضای الله و تقویت دینش رها کرده‌اند، سپس در جهاد در راه الله کشته شده، یا مرده‌اند، به‌طور قطع الله آنها را در بهشت به رزقی نیکو و همیشگی که پایان نمی‌پذیرد روزی خواهد داد، و به‌راستی‌که الله سبحانه بهترین روزی ‌دهندگان است.

  9. 59

    به‌طور قطع الله آنها را به مکانی که آن را می‌پسندند یعنی بهشت درخواهد آورد، و به‌راستی‌که الله از افعال و نیات آنها آگاه است، و بسیار بردبار است که کیفر آنها را به خاطر کوتاهی شان به تعجیل نینداخته است.

  10. 60

    افزون بر این مورد یعنی وارد ‌ساختن مهاجران در راه الله به بهشت، برای مقابله با متجاوز به مانند تجاوزی که کرده است نیز اِذن داده شده است چنان‌که در این مورد گناهی بر ستم‌دیده نیست. اما اگر متجاوز دوباره ستم کند الله به‌طور قطع ستم‌دیده را یاری می‌رساند. همانا الله گناهان مؤمنان را می‌بخشد، و برای‌شان آمرزنده است.

تفسیر آیات 61 تا 70
  1. 61

    سبب این یاری به ستم‌دیده آن است که الله بر آنچه بخواهد تواناست. یکی از مظاهر قدرت او تعالی، درآوردن شب در روز، و روز در شب با افزودن یکی از آنها و کاستن از دیگری است. و اینکه الله سخنان بندگانش را می‌شنود، و از کارهای‌شان آگاه است و ذره‌ای از سخنان و کارهای‌شان بر او پوشیده نمی‌ماند، و به‌زودی آنها را در قبال آن جزا خواهد داد.

  2. 62

    این درآوردن شب در روز، و روز در شب توسط الله؛ به این سبب است که الله عین حق است، پس دین و وعدۀ او و نیز یاری رساندن او به مؤمنان حق است، و به این سبب معبود‌هایی را که مشرکان به جای الله عبادت می‌کنند همان باطلی است که هیچ اساسی ندارد، و به این سبب الله بر مخلوقاتش از نظر ذات و اندازه و قدرت برتر است، و ذات بزرگی است که کبریا و عظمت و جلال از آنِ اوست.

  3. 63

    - ای رسول- آیا ندیده‌ای که الله از آسمان بارانی فرو فرستاد، آن‌گاه زمین پس از نزول باران با گیاهانی که رویاند سبز شد، همانا الله نسبت به بندگانش بسیار مهربان است که باران را برای‌شان فرو فرستاد، و گیاهان زمین را برای‌شان رویاند، و نسبت به مصالح آنها بسیار داناست، و ذره‌ای از آن بر او پوشیده نمی‌ماند.

  4. 64

    فرمانروایی آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است، تنها از آنِ او است، و به‌راستی‌که الله همان ذات بی‌نیازی است که به هیچ‌یک از مخلوقاتش نیازی ندارد، و در هر حال ستوده ‌شده است.

  5. 65

    - ای رسول- آیا ندیده‌ای که الله جنبندگان و جماداتی را که در زمین است برای منافع و رفع نیازهای شما رامِ تو و مردم کرد، و کشتی‌هایی را که در دریا به امر و تسخیر او از یک سرزمین به سرزمینی دیگر در حرکت هستند برای شما رام گرداند، و آسمان را نگه می‌دارد تا بر روی زمین جز به اِذن او سقوط نکند، زیرا اگر به آسمان اجازه دهد که بر زمین سقوط کند به‌طور قطع این اتفاق خواهد افتاد، همانا الله نسبت به مردم بسیار مهربان و بخشنده است، که با وجود ستمی که مرتکب می‌شوند، این اشیا را در تسخیر آنها قرار داده است.

  6. 66

    و الله همان ذاتی است که شما را زنده گرداند آن‌گاه که شما را از نیستی پدید آورد، سپس وقتی عمرهای‌تان پایان یابد شما را می‌میراند، سپس شما را پس از مرگ‌تان زنده می‌گرداند تا شما را در قبال اعمال‌تان مورد محاسبه قرار دهد، و در قبال آن جزا دهد، به‌راستی‌که انسان با عبادت دیگران همراه الله، نسبت به نعمت‌های الله - با وجود اینکه آشکار هستند- بسیار ناسپاس است.

  7. 67

    برای پیروان هر ملتی شریعتی قرار دادیم، که به شریعت خودشان عمل می‌کنند، پس - ای رسول- مشرکان و پیروان ادیان دیگر نباید در شریعت تو با تو منازعه کنند، زیرا به حق که تو از آنها برتر هستی؛ و آنها اصحاب باطل هستند، و مردم را به اخلاص توحید برای الله فراخوان، زیرا تو بر راه راستی که هیچ انحرافی ندارد قرار داری.

  8. 68

    و اگر خودداری کردند مگر اینکه پس از ظهور حجت با تو مجادله کنند پس کارشان را به الله واگذار و با این سخن آنان را تهدید کن: الله به تمام اعمالی‌که انجام می‌دهید آگاه‌تر است، و ذره‌ای از اعمال‌تان بر او پوشیده نمی‌ماند، و به‌زودی در قبال آن شما را جزا خواهد داد.

  9. 69

    الله میان بندگان مؤمن و کافر خویش در روز قیامت در آنچه از امور دینی که در دنیا در آن اختلاف داشتند داوری می‌کند.

  10. 70

    - ای رسول- آیا ندانسته‌ای که الله آنچه در آسمان، و آنچه را در زمین است می‌داند، و ذره‌ای از آنها بر او پوشیده نمی‌ماند، زیرا علم آن در لوح محفوظ ثبت شده است، به‌راستی‌که تمام آن بر الله آسان است.

تفسیر آیات 71 تا 78
  1. 71

    و مشرکان به جای الله معبود‌هایی را عبادت می‌کنند که الله هیچ حجتی بر عبادت آنها در کتاب‌هایش نازل نکرده است، و هیچ دلیل علمی هم بر آن ندارند، بلکه تنها مستند آنها تقلید کورکورانه از پدران‌شان است، و ستمکاران هیچ یاوری ندارند که آنچه را از عذاب الله به آنها می‌رسد از آنها بازدارد.

  2. 72

    و هرگاه آیات آشکار ما در قرآن بر آنها خوانده می‌شود در چهرۀ کسانی‌که به الله کفر ورزیده‌اند نپسندیدن این آیات را از گرفتگی چهره‌های‌شان هنگام شنیدن آیات می‌شناسی، و نزدیک است که از شدت خشم به کسانی‌که آیات ما را بر آنها می‌خوانی حمله‌ور شوند، - ای رسول- به آنها بگو: آیا شما را به آنچه که از خشم و گرفتگی چهره‌های‌تان بدتر است باخبر سازم؟ یعنی همان جهنمی که الله به کافران وعده داده آنها را در آن درمی‌آورد، و چه بد مقصدی است که به آن می‌رسند.

  3. 73

    ای مردم، مَثلی زده شده است پس به آن گوش دهید و از آن پند بگیرید، همانا معبود‌ها و سایر چیزهایی را که به جای الله عبادت می‌کنید به‌سبب ناتوانی‌شان هرگز نمی‌توانند مگسی را با وجود کوچکی آن بیافرینند. حتی اگر همگی آنها بر این کار جمع شوند باز هم نخواهند توانست آن را بیافرینند. و اگر مگس چیزی از آنچه که برای‌شان گوارا و لذیذ است و شبیه آن را برباید نمی‌توانند آن را از مگس بازپس بگیرند. از ناتوانی آنها در آفرینش مگس، و بازپس‌گرفتن چیزهایشان از این حشره؛ ناتوانی آنها از کاری بزرگ‌تر از این کار آشکار می‌گردد. حال - با وجود ناتوانی آنها- چگونه آنها را به جای الله عبادت می‌کنید؟! هم این طالب یعنی همان نمادِ معبود که نمی‌تواند آنچه را که مگس از او به زور گرفته است بازپس گیرد ناتوان است، و هم این مطلوب که همان مگس است ناتوان است.

  4. 74

    الله را آن‌گونه که حق بزرگداشت اوست بزرگ نداشتند آن‌گاه که برخی مخلوقاتش را به همراه او عبادت کردند، همانا الله تواناست، و یکی از مظاهر قدرت و توانایی او تعالی آفرینش آسمان‌ها و زمین و هر که در این دو وجود دارد است، و ذات شکست‌ناپذیری است که هیچ‌کس بر او چیره نمی‌گردد برخلاف معبود‌های مشرکان که ضعیف و خوار هستند و هیچ‌چیز را نمی‌آفرینند.

  5. 75

    الله از میان فرشتگان رسولانی برمی‌گزیند، و از میان مردم نیز رسولانی برمی‌گزیند، یعنی برخی فرشتگان را به‌سوی پیامبران می‌فرستد چنان‌که جبریل علیه السلام را به‌سوی رسولانی از بشر فرستاد، و رسولان بشر را به‌سوی مردم می‌فرستد، همانا الله ذات شنوایی است که آنچه را مشرکان در مورد رسولانش می‌گویند می‌شنود، و نسبت به کسی‌که او را برای رسالتش برمی‌گزیند بیناست.

  6. 76

    او سبحانه تمام امور مربوط به رسولان که از جنس فرشتگان باشند یا از جنس انسان، چه مربوط به قبل از آفرینش آنها باشد و چه مربوط به پس از مرگشان، می‌داند، و تمام امور در روز قیامت فقط به‌سوی الله بازمی‌گردد، آن‌گاه که بندگانش را برمی‌انگیزد و آنها را در قبال اعمالی‌که از پیش فرستاده‌اند جزا می‌دهد.

  7. 77

    ای کسانی که به الله ایمان آورده اید و به آنچه برایتان تشریع کرده است، عمل کرده اید؛ رکوع و سجده ی نمازتان را تنها برای الله متعال انجام دهید و کارهای نیک مانند صدقه، صله ی رحم و... انجام دهید؛ امید است که به رستگاری مورد نظر برسید و از آنچه بیم دارید، نجات یابید.

  8. 78

    و در راه الله خالص برای وجه او جهاد کنید، اوست که شما را برگزید و دین‌تان را آسان و بدون محدودیت و سخت‌گیری قرار داد، این آیین آسان همان آیین پدرتان ابراهیم علیه السلام است. و الله شما را در کتاب‌های پیشین و در قرآن مسلمان نامیده است، تا رسول صلی الله علیه وسلم بر شما گواه باشد که آنچه را به تبلیغ آن فرمان یافته بود به شما رساند، و تا برای اینکه شما گواهانی بر امت‌های پیشین باشید که رسولان‌شان به آنها ابلاغ کردند. پس در قبال این امر با ادای نماز به کامل‌ترین وجه شکر الله را به جای آورید، و زکات اموال‌تان را بپردازید، و به‌سوی الله پناه آورید، و در کارهای‌تان بر او توکل کنید، زیرا او سبحانه برای مؤمنانی که او را به دوستی بگیرند بهترین دوست و کارساز است، و برای مؤمنانی که از او یاری بجویند بهترین یاور است، پس او را به دوستی بگیرید تا با شما دوستی کند، و از او یاری بجویید تا به شما یاری رساند.

پرسش‌های رایج درباره سوره حج

سوره حج چند آیه دارد؟

سوره حج 78 آیه دارد.

حج به چه معناست؟

حج به معنای «حج» است.

سوره حج مکی است یا مدنی؟

سوره حج سوره‌ای مدنی است که در مدینه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 103مین سوره است.

سوره حج در کدام جزء قرآن است؟

سوره حج در جزء 17 است.

سوره حج چندمین سوره قرآن است؟

سوره حج 22مین سوره قرآن است و پس از سوره أنبیاء و پیش از سوره مؤمنون قرار دارد.

آیا می‌توانم تلاوت سوره حج را اینجا بشنوم؟

بله. پخش‌کننده زیر آیات، سوره حج را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیه‌ای که تلاوت می‌شود در فهرست آیات مشخص می‌شود.

اپلیکیشن سوره یس

یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانه‌هایتان را در گوشی خود نگه دارید.