سوره 23 از 114 · جزء 18
سوره مؤمنون
118 آیه · مکی · ترتیب نزول: 74مین
سورهٔ مؤمنون که در مکه نازل شده، 118 آیه دارد. با برشمردن ویژگیهای مؤمنانِ رستگار آغاز میشود؛ و از راه آفرینش انسان، مبارزهٔ پیامبران و آخرت، به توحید و آگاهی از مسئولیت میپردازد.
سوره مؤمنون به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
قَدۡ أَفۡلَحَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ﴿١﴾
به راستی که مؤمنان رستگار شدند؛
- 2
ٱلَّذِينَ هُمۡ فِي صَلَاتِهِمۡ خَٰشِعُونَ ﴿٢﴾
همان کسانی که در نمازشان فروتن هستند؛
- 3
وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَنِ ٱللَّغۡوِ مُعۡرِضُونَ ﴿٣﴾
و آنان که از [گفتار و رفتار] بیهوده رویگردانند؛
- 4
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِلزَّكَوٰةِ فَٰعِلُونَ ﴿٤﴾
و آنان که زکات میپردازند؛
- 5
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِفُرُوجِهِمۡ حَٰفِظُونَ ﴿٥﴾
و آنان که شرمگاهشان را حفظ میکنند؛
- 6
إِلَّا عَلَىٰٓ أَزۡوَٰجِهِمۡ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُمۡ فَإِنَّهُمۡ غَيۡرُ مَلُومِينَ ﴿٦﴾
مگر در مورد همسران یا کنیزانشان که [در بهرهگیری جنسی از آنها] نکوهشی بر آنان نیست.
- 7
فَمَنِ ٱبۡتَغَىٰ وَرَآءَ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡعَادُونَ ﴿٧﴾
اما کسانی که فراتر از این بخواهند، آنان کسانی هستند که از حد درگذشتهاند.
- 8
وَٱلَّذِينَ هُمۡ لِأَمَٰنَٰتِهِمۡ وَعَهۡدِهِمۡ رَٰعُونَ ﴿٨﴾
و کسانی که امانتها و عهد خود را رعایت میکنند،
- 9
وَٱلَّذِينَ هُمۡ عَلَىٰ صَلَوَٰتِهِمۡ يُحَافِظُونَ ﴿٩﴾
و کسانی که بر [ادای] نمازهایشان مراقبت میکنند.
- 10
أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡوَٰرِثُونَ ﴿١٠﴾
اینانند که وارثان هستند.
- 11
ٱلَّذِينَ يَرِثُونَ ٱلۡفِرۡدَوۡسَ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿١١﴾
[همان] کسانی که بهشت برین را به ارث میبرند [و] در آن جاودانند.
- 12
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن سُلَٰلَةٖ مِّن طِينٖ ﴿١٢﴾
و در حقیقت، انسان را از چکیدهای از گِل آفریدیم.
- 13
ثُمَّ جَعَلۡنَٰهُ نُطۡفَةٗ فِي قَرَارٖ مَّكِينٖ ﴿١٣﴾
سپس او را [به شکل] نطفهای در قرارگاهی استوار [= رحِم] نهادیم.
- 14
ثُمَّ خَلَقۡنَا ٱلنُّطۡفَةَ عَلَقَةٗ فَخَلَقۡنَا ٱلۡعَلَقَةَ مُضۡغَةٗ فَخَلَقۡنَا ٱلۡمُضۡغَةَ عِظَٰمٗا فَكَسَوۡنَا ٱلۡعِظَٰمَ لَحۡمٗا ثُمَّ أَنشَأۡنَٰهُ خَلۡقًا ءَاخَرَۚ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحۡسَنُ ٱلۡخَٰلِقِينَ ﴿١٤﴾
سپس نطفه را [به شکل] خونِ بسته ساختیم و آنگاه خونِ بسته را [به صورت] پارهگوشتی ساختیم؛ سپس پارهگوشت را [به شکل] استخوان درآوردیم و آنگاه بر استخوانها گوشت پوشاندیم؛ سپس آن [جنین] را آفرینشی دیگر بخشیدیم. [پربرکت و] بزرگوار است الله که نیکوترین آفریننده است.
- 15
ثُمَّ إِنَّكُم بَعۡدَ ذَٰلِكَ لَمَيِّتُونَ ﴿١٥﴾
سپس شما [پس از طی مراحل زندگی] قطعاً خواهید مُرد.
- 16
ثُمَّ إِنَّكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ تُبۡعَثُونَ ﴿١٦﴾
آنگاه بیتردید، در روز قیامت برانگیخته میشوید.
- 17
وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا فَوۡقَكُمۡ سَبۡعَ طَرَآئِقَ وَمَا كُنَّا عَنِ ٱلۡخَلۡقِ غَٰفِلِينَ ﴿١٧﴾
و به یقین، ما بر فرازتان هفت آسمان آفریدیم و [هرگز] از مخلوقات [خود] غافل نبودهایم.
- 18
وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءَۢ بِقَدَرٖ فَأَسۡكَنَّٰهُ فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَإِنَّا عَلَىٰ ذَهَابِۭ بِهِۦ لَقَٰدِرُونَ ﴿١٨﴾
و از آسمان به اندازهای معیّن [برای نیاز مخلوقات] آبی فرستادیم و آن را در زمین جای دادیم؛ و قطعاً برای از بین بردنش [نیز] کاملاً تواناییم.
- 19
فَأَنشَأۡنَا لَكُم بِهِۦ جَنَّٰتٖ مِّن نَّخِيلٖ وَأَعۡنَٰبٖ لَّكُمۡ فِيهَا فَوَٰكِهُ كَثِيرَةٞ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ ﴿١٩﴾
سپس توسط آن [آب] باغهایی از درختان خرما و انگور برایتان پدید آوردیم که در آن [باغها،] میوههای بسیاری برای شماست و از آن [محصولات] میخورید.
- 20
وَشَجَرَةٗ تَخۡرُجُ مِن طُورِ سَيۡنَآءَ تَنۢبُتُ بِٱلدُّهۡنِ وَصِبۡغٖ لِّلۡأٓكِلِينَ ﴿٢٠﴾
و درختى [آفریدیم] كه از طور سینا برمىآید و روغن [زیتون] مىدهد و خورشى براى خورندگان است.
- 21
وَإِنَّ لَكُمۡ فِي ٱلۡأَنۡعَٰمِ لَعِبۡرَةٗۖ نُّسۡقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهَا وَلَكُمۡ فِيهَا مَنَٰفِعُ كَثِيرَةٞ وَمِنۡهَا تَأۡكُلُونَ ﴿٢١﴾
و بیتردید، در [وجود] چهارپایان عبرتى [از قدرت الله] برایتان است: از آنچه در شكم آنهاست به شما [شیر] مىنوشانیم و در [وجود] آنها سودهای بسیاری برایتان وجود دارد و از [گوشت] آنها مىخورید.
- 22
وَعَلَيۡهَا وَعَلَى ٱلۡفُلۡكِ تُحۡمَلُونَ ﴿٢٢﴾
[در خشكى] بر آنها و [در آب] بر کشتیها سوار میشوید.
- 23
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ فَقَالَ يَٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿٢٣﴾
و بیتردید، ما نوح را به سوی قومش فرستادیم؛ [به آنان] گفت: «ای قوم من، الله را عبادت کنید [که] جز او معبودی [بهحق] ندارید. آیا پروا نمیکنید؟»
- 24
فَقَالَ ٱلۡمَلَؤُاْ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَوۡمِهِۦ مَا هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُرِيدُ أَن يَتَفَضَّلَ عَلَيۡكُمۡ وَلَوۡ شَآءَ ٱللَّهُ لَأَنزَلَ مَلَٰٓئِكَةٗ مَّا سَمِعۡنَا بِهَٰذَا فِيٓ ءَابَآئِنَا ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿٢٤﴾
اما اشراف و بزرگان قومش که کفر ورزیده بودند گفتند: «این [مرد کسی] نیست مگر بشری همچون شما [که] میخواهد بر شما برتری جوید. اگر الله میخواست [رسولی بفرستد]، فرشتگانی [به سویتان] نازل میکرد. ما این [سخن] را [که نوح میگوید] در میان نیاکان خود نشنیدهایم.
- 25
إِنۡ هُوَ إِلَّا رَجُلُۢ بِهِۦ جِنَّةٞ فَتَرَبَّصُواْ بِهِۦ حَتَّىٰ حِينٖ ﴿٢٥﴾
او مرد دیوانهای بیش نیست؛ پس تا مدتی منتظر باشید [که یا دروغش آشکار گردد و دست از دعوتش بردارد یا مرگش فرارسد]».
- 26
قَالَ رَبِّ ٱنصُرۡنِي بِمَا كَذَّبُونِ ﴿٢٦﴾
[نوح] گفت: «پروردگارا، مرا در برابر تکذیب آنان یاری کن».
- 27
فَأَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡهِ أَنِ ٱصۡنَعِ ٱلۡفُلۡكَ بِأَعۡيُنِنَا وَوَحۡيِنَا فَإِذَا جَآءَ أَمۡرُنَا وَفَارَ ٱلتَّنُّورُ فَٱسۡلُكۡ فِيهَا مِن كُلّٖ زَوۡجَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِ وَأَهۡلَكَ إِلَّا مَن سَبَقَ عَلَيۡهِ ٱلۡقَوۡلُ مِنۡهُمۡۖ وَلَا تُخَٰطِبۡنِي فِي ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ إِنَّهُم مُّغۡرَقُونَ ﴿٢٧﴾
به او وحی کردیدم: «کشتی را تحت نظرِ ما و به وحی ما بساز و هنگامی که فرمان [عذاب] ما فرارسید و [به نشانۀ رسیدنِ طوفان، آب از] تنور جوشید، از هر نوع [حیوان،] یک جفت [نر و ماده] در کشتی سوار کن و خانوادهات را [نیز همراه خود ببر] مگر کسانی که پیشتر وعده[ی هلاکت] بر آنان مقرر شده است و دربارۀ [نجاتِ] کسانی که ستم کردهاند با من سخن نگو؛ [چرا که] آنان حتماً غرق خواهند شد.
- 28
فَإِذَا ٱسۡتَوَيۡتَ أَنتَ وَمَن مَّعَكَ عَلَى ٱلۡفُلۡكِ فَقُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي نَجَّىٰنَا مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٢٨﴾
هنگامی که تو و همراهانت بر کشتی سوار شدید بگو: "سپاس مخصوص الله است که ما را از [چنگ] گروه ستمکار نجات داد"».
- 29
وَقُل رَّبِّ أَنزِلۡنِي مُنزَلٗا مُّبَارَكٗا وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلۡمُنزِلِينَ ﴿٢٩﴾
و [نیز] بگو: «پروردگارا، ما را در منزلگاهی پربرکت فرود آور که تو بهترین فرودآورندهای».
- 30
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ وَإِن كُنَّا لَمُبۡتَلِينَ ﴿٣٠﴾
بیتردید در این [ماجرا] نشانههایی [از قدرت الله در نجات مؤمنان و عذاب کافران] است و یقیناً ما آزمایشگر [ایمان و کفرِ مردم] بودهایم؛
- 31
ثُمَّ أَنشَأۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِمۡ قَرۡنًا ءَاخَرِينَ ﴿٣١﴾
آنگاه گروه دیگری را پس از آنان پدید آوردیم؛
- 32
فَأَرۡسَلۡنَا فِيهِمۡ رَسُولٗا مِّنۡهُمۡ أَنِ ٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَٰهٍ غَيۡرُهُۥٓۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿٣٢﴾
و پیامبری از خودشان در [میان] آنان فرستادیم [تا بگوید]: «الله را عبادت کنید [که] جز او معبودی [بهحق] ندارید. آیا پروا نمیکنید؟»
- 33
وَقَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِهِ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِلِقَآءِ ٱلۡأٓخِرَةِ وَأَتۡرَفۡنَٰهُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا مَا هَٰذَآ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يَأۡكُلُ مِمَّا تَأۡكُلُونَ مِنۡهُ وَيَشۡرَبُ مِمَّا تَشۡرَبُونَ ﴿٣٣﴾
گروهی از اشراف و بزرگان قومش که کفر ورزیده بودند و دیدار آخرت را دروغ میانگاشتند و در زندگی دنیا نعمت و آسایش به آنان داده بودیم، گفتند: «این [مرد کسی] نیست مگر بشری همچون شما؛ از آنچه [شما] میخورید [او نیز] میخورد و از آنچه که شما مینوشید [او نیز] مینوشد [پس مزیّتی ندارد که پیامبر باشد].
- 34
وَلَئِنۡ أَطَعۡتُم بَشَرٗا مِّثۡلَكُمۡ إِنَّكُمۡ إِذٗا لَّخَٰسِرُونَ ﴿٣٤﴾
و اگر از بشری همچون خود اطاعت کنید، در آن صورت، یقیناً زیانکارید.
- 35
أَيَعِدُكُمۡ أَنَّكُمۡ إِذَا مِتُّمۡ وَكُنتُمۡ تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَنَّكُم مُّخۡرَجُونَ ﴿٣٥﴾
آیا او به شما وعده میدهد که وقتی مردید و خاک و استخوان شدید، [در قیامت از گور] بیرون آورده میشوید؟
- 36
۞ هَيۡهَاتَ هَيۡهَاتَ لِمَا تُوعَدُونَ ﴿٣٦﴾
آنچه به شما وعده میدهد، چه دور است، چه دور!
- 37
إِنۡ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنۡيَا نَمُوتُ وَنَحۡيَا وَمَا نَحۡنُ بِمَبۡعُوثِينَ ﴿٣٧﴾
[زندگانی] جز همین زندگی دنیای ما نیست؛ و [گروهى] مىمیریم و [و گروهى به جاى آنها] زنده مىشویم و هرگز [پس از مرگ] برانگیخته نخواهیم شد.
- 38
إِنۡ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ كَذِبٗا وَمَا نَحۡنُ لَهُۥ بِمُؤۡمِنِينَ ﴿٣٨﴾
او [کسی] نیست مگر مردی که بر الله دروغ میبندد و ما به او ایمان نمیآوریم».
- 39
قَالَ رَبِّ ٱنصُرۡنِي بِمَا كَذَّبُونِ ﴿٣٩﴾
[پیامبرشان] گفت: «پروردگارا، مرا در برابر تکذیب آنان یاری کن».
- 40
قَالَ عَمَّا قَلِيلٖ لَّيُصۡبِحُنَّ نَٰدِمِينَ ﴿٤٠﴾
[الله] فرمود: «پس از اندک زمانی، [از کار خود] سخت پشیمان میشوند».
- 41
فَأَخَذَتۡهُمُ ٱلصَّيۡحَةُ بِٱلۡحَقِّ فَجَعَلۡنَٰهُمۡ غُثَآءٗۚ فَبُعۡدٗا لِّلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٤١﴾
پس بانگی [مرگبار] آنان را بهحق فروگرفت و آنان را [همچون] خس و خاشاک [روی سیل] نمودیم؛ پس قوم ستمکار [از رحمت الله] دور باد!
- 42
ثُمَّ أَنشَأۡنَا مِنۢ بَعۡدِهِمۡ قُرُونًا ءَاخَرِينَ ﴿٤٢﴾
سپس بعد از آنان نسلهایی دیگر پدید آوردیم.
- 43
مَا تَسۡبِقُ مِنۡ أُمَّةٍ أَجَلَهَا وَمَا يَسۡتَـٔۡخِرُونَ ﴿٤٣﴾
هیچ امتی نه از اجل [معینِ] خود پیشی میگیرد و نه تأخیر میکند.
- 44
ثُمَّ أَرۡسَلۡنَا رُسُلَنَا تَتۡرَاۖ كُلَّ مَا جَآءَ أُمَّةٗ رَّسُولُهَا كَذَّبُوهُۖ فَأَتۡبَعۡنَا بَعۡضَهُم بَعۡضٗا وَجَعَلۡنَٰهُمۡ أَحَادِيثَۚ فَبُعۡدٗا لِّقَوۡمٖ لَّا يُؤۡمِنُونَ ﴿٤٤﴾
سپس پیامبران خود را پیاپی فرستادیم. هر گاه پیامبری برای [هدایت] امتی میآمد، او را دروغگو میانگاشتند؛ [ما نیز] آنان را یکی پس از دیگری هلاک کردیم و آنان را داستانها[ی عبرتآموزی برای آیندگان] قرار دادیم. پس نابود باد قومی که ایمان نمیآورند!
- 45
ثُمَّ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ وَأَخَاهُ هَٰرُونَ بِـَٔايَٰتِنَا وَسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٍ ﴿٤٥﴾
سپس موسی و برادرش هارون را با آیات [نُهگانۀ] خویش و دلایل آشکار فرستادیم
- 46
إِلَىٰ فِرۡعَوۡنَ وَمَلَإِيْهِۦ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ وَكَانُواْ قَوۡمًا عَالِينَ ﴿٤٦﴾
به سوی فرعون و اشراف [قوم] او؛ و[لی] آنان گردنکشی کردند و گروهی برتریخواه بودند.
- 47
فَقَالُوٓاْ أَنُؤۡمِنُ لِبَشَرَيۡنِ مِثۡلِنَا وَقَوۡمُهُمَا لَنَا عَٰبِدُونَ ﴿٤٧﴾
و گفتند: «آیا به دو انسان مانند خود ایمان بیاوریم، حال آنکه قومشان بردگان ما هستند؟»
- 48
فَكَذَّبُوهُمَا فَكَانُواْ مِنَ ٱلۡمُهۡلَكِينَ ﴿٤٨﴾
پس آن دو را دروغگو انگاشتند [و] سرانجام هلاک شدند.
- 49
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ لَعَلَّهُمۡ يَهۡتَدُونَ ﴿٤٩﴾
و بیتردید، به موسی کتاب [تورات] دادیم؛ باشد که [بنیاسرائیل] هدایت شوند.
- 50
وَجَعَلۡنَا ٱبۡنَ مَرۡيَمَ وَأُمَّهُۥٓ ءَايَةٗ وَءَاوَيۡنَٰهُمَآ إِلَىٰ رَبۡوَةٖ ذَاتِ قَرَارٖ وَمَعِينٖ ﴿٥٠﴾
و پسر مریم و مادرش را نشانهای [از قدرت الهی] قرار دادیم و آنان را در مکان بلند و همواری که دارای امنیت و آبی [زلال و] جاری بود جای دادیم.
- 51
يَٰٓأَيُّهَا ٱلرُّسُلُ كُلُواْ مِنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ وَٱعۡمَلُواْ صَٰلِحًاۖ إِنِّي بِمَا تَعۡمَلُونَ عَلِيمٞ ﴿٥١﴾
ای پیامبران، از [غذاهای] پاکیزه بخورید و کار شایسته انجام دهید. یقیناً من از آنچه انجام میدهید آگاهم.
- 52
وَإِنَّ هَٰذِهِۦٓ أُمَّتُكُمۡ أُمَّةٗ وَٰحِدَةٗ وَأَنَا۠ رَبُّكُمۡ فَٱتَّقُونِ ﴿٥٢﴾
و در حقیقت، این دین شما، دینی واحد [به نام اسلام] است و من پروردگارتان هستم؛ پس از من پروا کنید.
- 53
فَتَقَطَّعُوٓاْ أَمۡرَهُم بَيۡنَهُمۡ زُبُرٗاۖ كُلُّ حِزۡبِۭ بِمَا لَدَيۡهِمۡ فَرِحُونَ ﴿٥٣﴾
اما [پیروانشان اختلاف کردند و] در امر [دین]شان میان خود پراکنده و گروهگروه شدند [و] هر گروهی به آنچه نزدشان است دلخوشند [چرا که خود را بر حق و دیگران را بر باطل میدانند].
- 54
فَذَرۡهُمۡ فِي غَمۡرَتِهِمۡ حَتَّىٰ حِينٍ ﴿٥٤﴾
[ای پیامبر،] آنان را تا وقتی [که عذاب فرامیرسد] در جهل و نادانیشان رها کن.
- 55
أَيَحۡسَبُونَ أَنَّمَا نُمِدُّهُم بِهِۦ مِن مَّالٖ وَبَنِينَ ﴿٥٥﴾
آیا گمان میکنند اموال و فرزندانی که به آنان میدهیم [به این هدف است که،]
- 56
نُسَارِعُ لَهُمۡ فِي ٱلۡخَيۡرَٰتِۚ بَل لَّا يَشۡعُرُونَ ﴿٥٦﴾
شتابان نیکیها را به آنان برسانیم؟ [نه، هرگز چنین نیست؛] بلکه آنان نمیفهمند [که این وسیله امتحانشان است].
- 57
إِنَّ ٱلَّذِينَ هُم مِّنۡ خَشۡيَةِ رَبِّهِم مُّشۡفِقُونَ ﴿٥٧﴾
کسانی که از بیم پروردگارشان ترسانند
- 58
وَٱلَّذِينَ هُم بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ يُؤۡمِنُونَ ﴿٥٨﴾
و کسانی که به آیات پروردگارشان ایمان میآورند
- 59
وَٱلَّذِينَ هُم بِرَبِّهِمۡ لَا يُشۡرِكُونَ ﴿٥٩﴾
و کسانی که به پروردگارشان شرک نمیورزند
- 60
وَٱلَّذِينَ يُؤۡتُونَ مَآ ءَاتَواْ وَّقُلُوبُهُمۡ وَجِلَةٌ أَنَّهُمۡ إِلَىٰ رَبِّهِمۡ رَٰجِعُونَ ﴿٦٠﴾
و کسانی که در انجام کارهای خیر میکوشند و از اینکه به سوی پروردگار خویش بازمیگردند دلهایشان هراسان است [از اینکه مبادا کارهای نیکشان قبول نشود].
- 61
أُوْلَٰٓئِكَ يُسَٰرِعُونَ فِي ٱلۡخَيۡرَٰتِ وَهُمۡ لَهَا سَٰبِقُونَ ﴿٦١﴾
اینان در نیکیها شتاب میکنند و در انجام آن [از یکدیگر] پیشی میگیرند.
- 62
وَلَا نُكَلِّفُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ وَلَدَيۡنَا كِتَٰبٞ يَنطِقُ بِٱلۡحَقِّ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ﴿٦٢﴾
و [ما] به هیچ کس جز به اندازۀ توانش تکلیف نمیکنیم و نزد ما کتابی است که [دربارۀ اعمال بندگان] بهحق سخن میگوید و به آنان ستم نمیشود.
- 63
بَلۡ قُلُوبُهُمۡ فِي غَمۡرَةٖ مِّنۡ هَٰذَا وَلَهُمۡ أَعۡمَٰلٞ مِّن دُونِ ذَٰلِكَ هُمۡ لَهَا عَٰمِلُونَ ﴿٦٣﴾
[نه،] بلكه دلهایشان از این [کتاب] در غفلت است و آنان جز این [گناه کفر،] کارهایی [دیگر نیز] انجام مىدهند.
- 64
حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذۡنَا مُتۡرَفِيهِم بِٱلۡعَذَابِ إِذَا هُمۡ يَجۡـَٔرُونَ ﴿٦٤﴾
تا هنگامی که ثروتمندانشان را به عذاب گرفتار کنیم، ناگهان فریادِ زاری سر میدهند.
- 65
لَا تَجۡـَٔرُواْ ٱلۡيَوۡمَۖ إِنَّكُم مِّنَّا لَا تُنصَرُونَ ﴿٦٥﴾
[به آنان گفته میشود:] «امروز ناله و زاری نکنید [که] هرگز از سوی ما یاری نخواهید شد.
- 66
قَدۡ كَانَتۡ ءَايَٰتِي تُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ فَكُنتُمۡ عَلَىٰٓ أَعۡقَٰبِكُمۡ تَنكِصُونَ ﴿٦٦﴾
بیتردید، آیات من پیوسته بر شما خوانده میشد؛ ولی [از حق] روی میگرداندید.
- 67
مُسۡتَكۡبِرِينَ بِهِۦ سَٰمِرٗا تَهۡجُرُونَ ﴿٦٧﴾
در حالی که در برابرش تکبر میکردید [و در مجالس شبانۀ خود] به بدگویی میپرداختید.
- 68
أَفَلَمۡ يَدَّبَّرُواْ ٱلۡقَوۡلَ أَمۡ جَآءَهُم مَّا لَمۡ يَأۡتِ ءَابَآءَهُمُ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿٦٨﴾
آیا آنان در این گفتار [= قرآن] نیندیشیدهاند یا [مگر] چیزی برایشان آمده که برای نیاکانشان نیامده است؟
- 69
أَمۡ لَمۡ يَعۡرِفُواْ رَسُولَهُمۡ فَهُمۡ لَهُۥ مُنكِرُونَ ﴿٦٩﴾
یا پیامبرشان را [به خوبی] نشناختهاند و [از این روست که] او را انکار میکنند؟
- 70
أَمۡ يَقُولُونَ بِهِۦ جِنَّةُۢۚ بَلۡ جَآءَهُم بِٱلۡحَقِّ وَأَكۡثَرُهُمۡ لِلۡحَقِّ كَٰرِهُونَ ﴿٧٠﴾
یا میگویند او جنون دارد؟ [نه، چنین نیست؛] بلکه [او دینِ] حق را برایشان آورده است؛ [ولی] بیشتر آنان [از روی حسادت و تعصبی که به باطل خویش دارند] حق را نمیپسندند [و از آن به خشم میآیند].
- 71
وَلَوِ ٱتَّبَعَ ٱلۡحَقُّ أَهۡوَآءَهُمۡ لَفَسَدَتِ ٱلسَّمَٰوَٰتُ وَٱلۡأَرۡضُ وَمَن فِيهِنَّۚ بَلۡ أَتَيۡنَٰهُم بِذِكۡرِهِمۡ فَهُمۡ عَن ذِكۡرِهِم مُّعۡرِضُونَ ﴿٧١﴾
اگر الله از هوسهای آنان پیروی کند [و امورِ هستی به میلِ کافران اداره شود]، آسمانها و زمین و هر کس [و هر چه] در آنهاست تباه میگردد؛ بلکه پندشان [= قرآن] را برای آنان آوردهایم [که مایۀ عزت و شرفشان است]؛ ولی آنان از پندشان رویگردانند.
- 72
أَمۡ تَسۡـَٔلُهُمۡ خَرۡجٗا فَخَرَاجُ رَبِّكَ خَيۡرٞۖ وَهُوَ خَيۡرُ ٱلرَّٰزِقِينَ ﴿٧٢﴾
[ای پیامبر،] آیا تو از آنان [برای تبلیغ دین] پاداشی میطلبی؟ و حال آنکه پاداش پروردگارت [بسی] بهتر است و او بهترین روزیدهنده است.
- 73
وَإِنَّكَ لَتَدۡعُوهُمۡ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٧٣﴾
و بیتردید، تو آنان را به راهی راست دعوت میکنی.
- 74
وَإِنَّ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِ عَنِ ٱلصِّرَٰطِ لَنَٰكِبُونَ ﴿٧٤﴾
کسانی که به آخرت ایمان ندارند قطعاً از این راه [راست،] منحرف شدهاند.
- 75
۞ وَلَوۡ رَحِمۡنَٰهُمۡ وَكَشَفۡنَا مَا بِهِم مِّن ضُرّٖ لَّلَجُّواْ فِي طُغۡيَٰنِهِمۡ يَعۡمَهُونَ ﴿٧٥﴾
اگر به آنان رحم کنیم و بلا و رنجی را که [از قحطی و گرسنگی] دیدهاند از آنان برطرف سازیم، بر سرکشی [و گمراهیِ] خویش پافشاری میکنند [و همچنان] به بیراهه میروند.
- 76
وَلَقَدۡ أَخَذۡنَٰهُم بِٱلۡعَذَابِ فَمَا ٱسۡتَكَانُواْ لِرَبِّهِمۡ وَمَا يَتَضَرَّعُونَ ﴿٧٦﴾
در حقیقت، [ما] آنان را به عذاب [و بلا] گرفتار ساختیم [تا بیدار شوند]؛ اما در برابر پروردگارشان فروتنی ننمودند و [به درگاهش تضرع و] زاری نکردند.
- 77
حَتَّىٰٓ إِذَا فَتَحۡنَا عَلَيۡهِم بَابٗا ذَا عَذَابٖ شَدِيدٍ إِذَا هُمۡ فِيهِ مُبۡلِسُونَ ﴿٧٧﴾
[آنان پیوسته چنین هستند] تا آنگاه که دری از عذابِ سخت بر آنان میگشاییم [و چنان گرفتار شوند] که [از همه جا] مأیوس گردند.
- 78
وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَنشَأَ لَكُمُ ٱلسَّمۡعَ وَٱلۡأَبۡصَٰرَ وَٱلۡأَفۡـِٔدَةَۚ قَلِيلٗا مَّا تَشۡكُرُونَ ﴿٧٨﴾
[ای منکرانِ قیامت،] الله ذاتی است که گوش و چشم و دل برایتان پدید آورد. چه اندک سپاس میگزارید!
- 79
وَهُوَ ٱلَّذِي ذَرَأَكُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَإِلَيۡهِ تُحۡشَرُونَ ﴿٧٩﴾
و او تعالی است که شما را در زمین [آفرید و] پراکنده کرد و [روز قیامت] به سوی او جمع میشوید.
- 80
وَهُوَ ٱلَّذِي يُحۡيِۦ وَيُمِيتُ وَلَهُ ٱخۡتِلَٰفُ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِۚ أَفَلَا تَعۡقِلُونَ ﴿٨٠﴾
و اوست که زنده میکند و میمیراند و گردشِ شب و روز از [تدبیرِ] اوست. آیا نمیاندیشید؟
- 81
بَلۡ قَالُواْ مِثۡلَ مَا قَالَ ٱلۡأَوَّلُونَ ﴿٨١﴾
[چنین نکردند؛] بلكه آنان نیز همان [سخنانی را] گفتند كه پیشینیان مىگفتند.
- 82
قَالُوٓاْ أَءِذَا مِتۡنَا وَكُنَّا تُرَابٗا وَعِظَٰمًا أَءِنَّا لَمَبۡعُوثُونَ ﴿٨٢﴾
گفتند: «آیا هنگامی که مردیم و خاک و استخوان شدیم، برانگیخته خواهیم شد؟
- 83
لَقَدۡ وُعِدۡنَا نَحۡنُ وَءَابَآؤُنَا هَٰذَا مِن قَبۡلُ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّآ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ﴿٨٣﴾
بیتردید، این وعده را پیش از این نیز به ما و نیاکانمان دادهاند. این [سخن، چیزی] نیست مگر [دروغها و] افسانههای [خیالی] پیشینیان».
- 84
قُل لِّمَنِ ٱلۡأَرۡضُ وَمَن فِيهَآ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴿٨٤﴾
[ای پیامبر، به منکرانِ معاد] بگو: «اگر میدانید، [بگویید] زمین و هر کس در آن است از آنِ کیست؟»
- 85
سَيَقُولُونَ لِلَّهِۚ قُلۡ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿٨٥﴾
خواهند گفت: «[همه] از آنِ الله است». بگو: «پس آیا پند نمیگیرید؟»
- 86
قُلۡ مَن رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ ٱلسَّبۡعِ وَرَبُّ ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡعَظِيمِ ﴿٨٦﴾
بگو: «پروردگارِ هفت آسمان و پروردگار عرش بزرگ کیست؟»
- 87
سَيَقُولُونَ لِلَّهِۚ قُلۡ أَفَلَا تَتَّقُونَ ﴿٨٧﴾
خواهند گفت: «[همه] از آنِ الله است». بگو: «پس آیا [از الله] پروا نمیکنید؟»
- 88
قُلۡ مَنۢ بِيَدِهِۦ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيۡءٖ وَهُوَ يُجِيرُ وَلَا يُجَارُ عَلَيۡهِ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴿٨٨﴾
بگو: «اگر میدانید، [بگویید] فرمانرواییِ همه چیز به دست کیست؟ و [کیست که] پناه میدهد و کسی در برابر [عذابِ] او پناهداده نمیشود؟»
- 89
سَيَقُولُونَ لِلَّهِۚ قُلۡ فَأَنَّىٰ تُسۡحَرُونَ ﴿٨٩﴾
خواهند گفت: «[فرمانرواییِ همه چیز،] از آنِ الله است». بگو: «پس چگونه افسون میشوید [و نمیاندیشید]؟»
- 90
بَلۡ أَتَيۡنَٰهُم بِٱلۡحَقِّ وَإِنَّهُمۡ لَكَٰذِبُونَ ﴿٩٠﴾
[چنین نیست که کافران گمان میکنند] بلکه ما حق را برایشان آوردیم و یقیناً آنان دروغگو هستند.
- 91
مَا ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ مِن وَلَدٖ وَمَا كَانَ مَعَهُۥ مِنۡ إِلَٰهٍۚ إِذٗا لَّذَهَبَ كُلُّ إِلَٰهِۭ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعۡضُهُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ سُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ ﴿٩١﴾
الله هرگز فرزندی برنگزیده است و هیچ معبودی با او نیست. [اگر چنین بود،] آنگاه هر معبودی آنچه را آفریده بود [با خود] میبُرد و مسلماً برخی بر برخی دیگر برتری میجستند [و نظامِ هستی تباه میگشت]. الله از آنچه [مشرکان] توصیف میکنند، منزّه است.
- 92
عَٰلِمِ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ فَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿٩٢﴾
او دانای نهان و آشکار است و از چیزهایی که با [وی] شریک میسازند برتر است.
- 93
قُل رَّبِّ إِمَّا تُرِيَنِّي مَا يُوعَدُونَ ﴿٩٣﴾
بگو: «پروردگارا، اگر آن [عذابی] را که به آنان وعده داده میشود به من نشان میدهی [که شاهدش باشم]،
- 94
رَبِّ فَلَا تَجۡعَلۡنِي فِي ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٩٤﴾
مرا در این [عذابها، در کنارِ این] گروه ستمکار قرار نده».
- 95
وَإِنَّا عَلَىٰٓ أَن نُّرِيَكَ مَا نَعِدُهُمۡ لَقَٰدِرُونَ ﴿٩٥﴾
و قطعاً ما تواناییم که آنچه را به آنان وعده میدهیم، به تو نشان دهیم.
- 96
ٱدۡفَعۡ بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ ٱلسَّيِّئَةَۚ نَحۡنُ أَعۡلَمُ بِمَا يَصِفُونَ ﴿٩٦﴾
[ای پیامبر،] بدی را به شیوهای که بهتر است، دفع کن [و ببخش و شکیبا باش]. ما به آنچه [مشرکان دربارۀ تو] توصیف میکنند، داناتریم.
- 97
وَقُل رَّبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنۡ هَمَزَٰتِ ٱلشَّيَٰطِينِ ﴿٩٧﴾
و بگو: «پروردگارا، من از وسوسههای شیاطین به تو پناه میبرم.
- 98
وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَن يَحۡضُرُونِ ﴿٩٨﴾
و پروردگارا، از اینکه آنها نزد من حاضر شوند [نیز] به تو پناه میبرم».
- 99
حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَهُمُ ٱلۡمَوۡتُ قَالَ رَبِّ ٱرۡجِعُونِ ﴿٩٩﴾
[کافران پیوسته بر عقیدۀ باطلشان هستند] تا هنگامی که مرگ یکی از آنان فرارسد [آنگاه در حالی که] نزد پروردگار [خود ناله و زاری میکند، به فرشتگان] میگوید: «مرا [به دنیا] بازگردانید.
- 100
لَعَلِّيٓ أَعۡمَلُ صَٰلِحٗا فِيمَا تَرَكۡتُۚ كَلَّآۚ إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَآئِلُهَاۖ وَمِن وَرَآئِهِم بَرۡزَخٌ إِلَىٰ يَوۡمِ يُبۡعَثُونَ ﴿١٠٠﴾
شاید در آنچه [کوتاهی نموده و] ترک کردهام، کار شایستهای انجام دهم». هرگز چنین نیست. بیتردید، این فقط سخنی است که او به زبان میگوید [و هرگز رفتارش تغییر نمیکند]؛ و تا روزی که برانگیخته شوند، پشت سرشان برزخی است.
- 101
فَإِذَا نُفِخَ فِي ٱلصُّورِ فَلَآ أَنسَابَ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَئِذٖ وَلَا يَتَسَآءَلُونَ ﴿١٠١﴾
روزی که در صور دمیده میشود، هیچ یک از [افتخارات خانوادگی و] پیوندهای خویشاوندی میانشان [برقرار] نخواهد بود و [از وحشتِ عذاب] از [حال] یکدیگر نمیپرسند.
- 102
فَمَن ثَقُلَتۡ مَوَٰزِينُهُۥ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ﴿١٠٢﴾
و هر کس كفه ميزان [اعمال] وی سنگین باشد، آنان رستگارانند.
- 103
وَمَنۡ خَفَّتۡ مَوَٰزِينُهُۥ فَأُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ فِي جَهَنَّمَ خَٰلِدُونَ ﴿١٠٣﴾
و هر کس كفه ميزان [اعمال] وی سبک باشد، آنانند که به خویش زیان زدهاند [و] در دوزخ جاودانند.
- 104
تَلۡفَحُ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ وَهُمۡ فِيهَا كَٰلِحُونَ ﴿١٠٤﴾
آتش چهرههایشان را میسوزانَد و در آنجا عبوس و زشتمنظرند.
- 105
أَلَمۡ تَكُنۡ ءَايَٰتِي تُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ فَكُنتُم بِهَا تُكَذِّبُونَ ﴿١٠٥﴾
[به آنان گفته میشود:] «مگر نه این بود كه آیاتم بر شما خوانده مىشد و آنها را دروغ میانگاشتید؟»
- 106
قَالُواْ رَبَّنَا غَلَبَتۡ عَلَيۡنَا شِقۡوَتُنَا وَكُنَّا قَوۡمٗا ضَآلِّينَ ﴿١٠٦﴾
[در پاسخ] میگویند: «پروردگارا، بدبختی بر ما چیره شد و گروهی گمراه بودیم.
- 107
رَبَّنَآ أَخۡرِجۡنَا مِنۡهَا فَإِنۡ عُدۡنَا فَإِنَّا ظَٰلِمُونَ ﴿١٠٧﴾
پروردگارا، ما را از این [دوزخ] بیرون آور. اگر [به کفر و نافرمانی] بازگشتیم، قطعاً ستمکاریم».
- 108
قَالَ ٱخۡسَـُٔواْ فِيهَا وَلَا تُكَلِّمُونِ ﴿١٠٨﴾
[الله] میفرماید: «در آن [آتش] گم شوید و با من سخن نگویید.
- 109
إِنَّهُۥ كَانَ فَرِيقٞ مِّنۡ عِبَادِي يَقُولُونَ رَبَّنَآ ءَامَنَّا فَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَا وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلرَّٰحِمِينَ ﴿١٠٩﴾
گروهی از بندگانم میگفتند: "پروردگارا، ایمان آوردیم؛ پس ما را ببخشای و بر ما رحم کن [که] بیتردید، تو بهترین بخشایندهای"؛
- 110
فَٱتَّخَذۡتُمُوهُمۡ سِخۡرِيًّا حَتَّىٰٓ أَنسَوۡكُمۡ ذِكۡرِي وَكُنتُم مِّنۡهُمۡ تَضۡحَكُونَ ﴿١١٠﴾
ولی شما آنان را مسخره میکردید تا جایی که [سرگرمشدن به تمسخرِ آنان] ذکر [و عبادتِ] مرا از یادتان برد و همچنان به آنان میخندیدید.
- 111
إِنِّي جَزَيۡتُهُمُ ٱلۡيَوۡمَ بِمَا صَبَرُوٓاْ أَنَّهُمۡ هُمُ ٱلۡفَآئِزُونَ ﴿١١١﴾
امروز من آنان را از آن رو كه شكیبایى كردند پاداش مىدهم. آرى، ایشانند كه رستگارانند».
- 112
قَٰلَ كَمۡ لَبِثۡتُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ عَدَدَ سِنِينَ ﴿١١٢﴾
[الله به دوزخیان] میفرماید: «چند سال در زمین به سر بردید؟»
- 113
قَالُواْ لَبِثۡنَا يَوۡمًا أَوۡ بَعۡضَ يَوۡمٖ فَسۡـَٔلِ ٱلۡعَآدِّينَ ﴿١١٣﴾
میگویند: «یک روز، یا بخشی از یک روز را به سر بردیم. از حسابگران [که حساب روز و سال را نگه میدارند] بپرس».
- 114
قَٰلَ إِن لَّبِثۡتُمۡ إِلَّا قَلِيلٗاۖ لَّوۡ أَنَّكُمۡ كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴿١١٤﴾
[الله] میفرماید: «[آری،] اگر میدانستید، جز اندکی [در دنیا] به سر نبردید».
- 115
أَفَحَسِبۡتُمۡ أَنَّمَا خَلَقۡنَٰكُمۡ عَبَثٗا وَأَنَّكُمۡ إِلَيۡنَا لَا تُرۡجَعُونَ ﴿١١٥﴾
آیا پنداشتهاید که شما را بیهوده آفریدهایم و به سوی ما بازگردانده نمیشوید؟
- 116
فَتَعَٰلَى ٱللَّهُ ٱلۡمَلِكُ ٱلۡحَقُّۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ ٱلۡعَرۡشِ ٱلۡكَرِيمِ ﴿١١٦﴾
بلندمرتبه [و بزرگ] است الله [که] فرمانروای حق است. هیچ معبودی [بهحق] جز او نیست [و] پروردگارِ عرشِ گرانقدر است.
- 117
وَمَن يَدۡعُ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ لَا بُرۡهَٰنَ لَهُۥ بِهِۦ فَإِنَّمَا حِسَابُهُۥ عِندَ رَبِّهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُفۡلِحُ ٱلۡكَٰفِرُونَ ﴿١١٧﴾
و هرکس معبود دیگری با الله بخواند، یقیناً هیچ دلیلی بر [حقانیتِ] آن نخواهد داشت؛ و حسابِ او با پروردگارش خواهد بود. بیتردید، کافران رستگار نمیشوند.
- 118
وَقُل رَّبِّ ٱغۡفِرۡ وَٱرۡحَمۡ وَأَنتَ خَيۡرُ ٱلرَّٰحِمِينَ ﴿١١٨﴾
و [ای پیامبر،] بگو: «پروردگارا، [گناهانم را] ببخشای و رحم کن و تو بهترین رحم کنندگانی».
شنیدن تلاوت سوره مؤمنون
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 23 از 114
- معنای نام:
- مؤمنان
- شمار آیات:
- 118
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 74
- جزء:
- 18
درباره سوره مؤمنون
مؤمنون به معنای «ایمانآورندگان» است. نام سوره از نخستین آیه، به معنای «مؤمنان بهراستی رستگار شدهاند»، و آیات پس از آن گرفته شده که ویژگیهای مؤمنان را برمیشمارند. در مکه نازل شده و 118 آیه دارد. بیستوسومین سورهٔ مصحف است؛ در ترتیب نزول رایج در جایگاه 74 قرار دارد.
جزء هجدهم مصحف با این سوره آغاز میشود. آیات 12-14 که مراحل آفرینش انسان در رحم مادر را بیان میکنند و آیات 97-98 که پناه بردن به خداوند از تحریکهای شیطانها را میآموزند، در این سوره هستند. سوره در آیات نخست به رستگاری مؤمنان بشارت میدهد، و در نزدیکی پایان خبر میدهد که کافران رستگار نمیشوند.
زمان نزول سوره مؤمنون
سورهٔ مؤمنون در نزدیکی پایان دورهٔ مکه نازل شده است. در این دوره مشرکان پیامِ پیامبر (ص) را متکبرانه رد میکردند، رستاخیز پس از مرگ را احتمالی دور میدانستند و او را به دیوانگی متهم میکردند. در سوره به این رفتارها پاسخ داده میشود؛ و یادآوری میگردد که قومهای پیشین نیز پیامبرانشان را با ادعاهای مشابه تکذیب کردهاند.
در برخی منابع تفسیری نقل شده که گرفتاریِ پیشآمده برای کافران، که در آیات 75-76 از آن سخن گفته میشود، قحطیای در مکه بوده است. سبب نزول مشخصی برای تمام سوره شناخته نشده است.
موضوعات سوره مؤمنون
سوره با بشارت آغاز میشود که مؤمنانی که در نمازهایشان خاشعاند، از سخنان و کارهای بیهوده روی میگردانند، زکات میدهند، پاکدامنی خود را حفظ میکنند، امانتها و پیمانهایشان را رعایت میکنند و بر نمازهایشان مراقبت دارند، رستگار شدهاند و وارث بهشت فردوس خواهند شد. سپس آفرینش انسان از گِل و رشد مرحلهبهمرحلهٔ او در رحم مادر، مرگ و رستاخیز بیان میشود؛ و آسمانها، باران، گیاهان، حیوانات و کشتیها به عنوان نعمتهای خداوند یادآوری میشوند.
تکذیب حضرت نوح و پیامبرانِ فرستادهشده پس از او، و حضرت موسی و حضرت هارون بیان میشود؛ و گفته میشود که حضرت مریم و پسرش نشانهٔ عبرت قرار داده شدهاند. خبر داده میشود که به پیامبران فرمان داده شد از چیزهای پاکیزه بخورند و عمل صالح انجام دهند. مؤمنانی که در نیکیها پیشی میگیرند و از پروردگارشان میترسند ستوده میشوند و تکبر کافران نکوهش میشود.
با پرسشهایی دربارهٔ اینکه مالک آسمانها و زمین خداوند است، تناقضهای مشرکان آشکار میشود. کسانی که هنگام مرگ خواهان بازگشت به دنیا هستند، برزخ، دمیدن در صور و سنجش اعمال ترسیم میشوند. سوره با یادآوری اینکه انسان بیهوده آفریده نشده و با دعایی برای آمرزش و رحمت پایان مییابد.
فضیلت سوره مؤمنون
روایتی دربارهٔ آیات نخست سورهٔ مؤمنون شناخته شده است. بنا بر نقل ترمذی و احمد بن حنبل از حضرت عمر، پس از رسیدن وحی به پیامبر (ص)، ایشان گفت ده آیه بر او نازل شده و کسی که به آنها عمل کند وارد بهشت خواهد شد، و ده آیهٔ نخست سوره را خواند. اما عالمان حدیث به سبب ضعفِ سند، این روایت را ضعیف دانستهاند.
ضعف روایت، ارزش ویژگیهای برشمردهشده در آیات را کم نمیکند؛ این آیات در هر دوره به عنوان توصیفی فشرده از زندگی عبادی و اخلاقیِ مؤمن برجسته شدهاند.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره مؤمنون
توضیح کوتاه همه آیات سوره مؤمنون، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
به تحقیق که مؤمنان به الله، و عاملان به شریعت او تعالی، با دستیابی به خواستههایشان و نجات از آنچه از آن میترسند رستگار شدهاند.
- 2
همان کسانیکه در نماز خویش فروتن هستند، و اعضای آنها در نماز آرام گرفته، و دلهایشان از سرگرمیها خالی شده است.
- 3
و همانها که از امور باطل و بیهوده و گناهان گفتاری و رفتاری، رویگردانند.
- 4
و آنها که نفسهایشان را از رذیلتها، و اموالشان را با پرداخت زکاتش پاک میگردانند.
- 5
و آنها که عورتهایشان را از زنا و لواط و گناهان زشت حفظ میکنند، که آنها پاکدامنان و پاکان هستند.
- 6
مگر بر همسرانشان یا کنیزکانی که مالک آنها هستند که در آمیزش و سایر بهرهگیری جنسی از آنها سرزنش نمیشوند.
- 7
پس هرکسی بهرهگرفتن به غیر از همسران یا کنیزکانی را که مالک آنها است بجوید با تجاوز از حلال الهی و استفاده از حرام الهی، متجاوز از حدود الله است.
- 8
و همانها که بر آنچه الله آنها را بر آن امین قرار داده، یا بندگانش آنها را امین قرار دادهاند، و از پیمانهایشان مراقبت میکنند و آنها را تباه نمیسازند، بلکه به آنها وفا میکنند.
- 9
و همان کسانیکه بر نمازهایشان مداومت میکنند، و آن را در اوقاتش با ارکان و واجبات و مستحباتش ادا مینمایند.
- 10
اینها که صفات مذکور را دارند وارث هستند.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
وارثانی که بالاترین جای بهشت را به ارث میبرند و برای همیشه در آن میمانند، و نعمتهایشان در آنجا پایان نمیپذیرد.
- 12
و به تحقیق که ما پدر بشر، آدم علیه السلام را از گِلی، که خاکش از عصارۀ آب مختلط با خاک زمین آماده شد آفریدیم.
- 13
سپس فرزندانش را نسل در نسل از نطفهای که تا زمان ولادت در رحم جای میگیرد آفریدیم.
- 14
بعد از آن نطفۀ مستقر در رحم، تودۀ خونی قرمزی آفریدیم، سپس آن توده خون قرمز را مانند تکه گوشتی جویده شده قرار دادیم، آنگاه آن تکه گوشت را استخوانی سخت آفریدیم، سپس بر آن استخوان گوشت پوشانیدیم، سپس با دمیدن روح در آن، و درآوردنش به زندگی، به آفرینشی دیگر آن را پدید آوردیم، پس برتر و مقدس است الله که بهترین آفریدگاران است.
- 15
- ای مردم- پس از اینکه مراحل مذکور را پشت سر گذاشتید با سپریشدن مدت مشخص عمرتان خواهید مُرد.
- 16
سپس بعد از مرگتان، روز قیامت از قبرهایتان برانگیخته میشوید؛ تا در قبال اعمالیکه از پیش فرستادهاید مورد محاسبه قرار گیرید.
- 17
و - ای مردم- به تحقیق که بر فراز شما هفت آسمان روی هم آفریدهایم، و ما از کار آفرینش خویش غافل نبودهایم و آن را فراموش نکردهایم.
- 18
و آب باران را به اندازۀ نیاز، نه زیاد که خرابی به بار آورد و نه کم که کفایت نکند، از آسمان فرو فرستادیم، سپس آن را در زمین جای دادیم تا مردم و حیوانات از آن برخوردار شوند، و بهراستیکه ما توانا هستیم آن را ببریم تا از آن برخوردار نشوند.
- 19
سپس با آن آب، باغ هایی از درختان خرما و انگور برایتان رویاندیم، و برایتان در آن باغ ها، میوه هایی با اشکال و رنگ های گوناگون مانند انجیر، انار و سیب، قرار داديم، که از آن ها می بخورید.
- 20
و از آن، درخت زیتون را که از منطقۀ کوه سینا برمیآید و روغنی که از میوهاش خارج میگردد که از آن روغن و خورِشت گرفته میشود برایتان پدید آوردیم.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
و - ای مردم- بهطور قطع در دامها (شتر، گاو و گوسفند) برایتان عبرت و راهنمایی است که با آنها بر قدرت الله و لطف او تعالی به خودتان راهنمایی شوید. از بدن این دامها، شیری خالص و گوارا برای نوشندگان مینوشانیم، و منافع زیادی برایتان دارند که از آنها بهره میبرید؛ مانند سوارشدن، و پشم و کرک و مو، و از گوشتشان میخورید.
- 22
و از میان دامها بر روی شتر در خشکی، و بر کشتیها در دریا جابجا میشوید.
- 23
و به تحقیق که نوح علیه السلام را بهسوی قومش فرستادیم که آنها را بهسوی الله فرا میخواند، آنگاه برایشان گفت: ای قوم من، تنها الله را عبادت کنید، که معبود برحقی جز او سبحانه ندارید، پس آیا با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی الله تقوای او تعالی را پیشه نمیکنید؟!
- 24
آنگاه بزرگان و سران قومش که به الله کفر ورزیدند به پیروان و عامیان خویش گفتند: این کسیکه ادعا میکند فرستادهای [از جانب الله] است جز انسانی مانند خودتان نیست که ریاست و سروری بر شما را میخواهد؛ زیرا اگر الله میخواست رسولی بهسوی ما بفرستد بهطور قطع او را از میان فرشتگان انتخاب میکرد؛ نه از میان انسانها. مانند ادعای او نزد پیشینیان خویش نشنیدهایم.
- 25
و او کسی نیست جز مردی که دچار جنون شده، و به سخنانش اهمیت نمیدهد، پس به او مهلت دهید تا کارش بر مردم آشکار گردد.
- 26
نوح علیه السلام گفت: پروردگارا مرا در برابر آنها یاری رسان، یعنی چون مرا تکذیب کردند انتقام مرا از آنها بگیر.
- 27
پس به او وحی کردیم که کشتی را زیر نظر و آموزش ما بساز، آنگاه که فرمان ما به نابودساختن آنها فرا رسید، و آب به شدت از تنور (مکانی که در آن نان پخت میشد) جوشید، از تمام زندگان یک نر و ماده در آن وارد کن تا نسل ادامه یابد، و خانوادهات را جز کسانیکه سخن الله بر نابودی آنها پیشی گرفته است مانند همسر و پسرت سوار کن، و برای طلب نجات و نابود نکردن کسانیکه با کفر ستم ورزیدهاند مرا مورد خطاب قرار نده؛ زیرا آنها - بدون تردید، با غرقشدن در آب طوفان از نابودشدگان هستند.
- 28
پس چون تو و کسانی از مؤمنان نجاتیافته که همراه تو هستند بر کشتی بالا رفتید، بگو: تمام ستایشها مخصوص الله است همان ذاتیکه ما را از قوم کافر نجات داد و آنها را نابود کرد.
- 29
و بگو: پروردگارا مرا در زمین پرخیر و برکتی فرود آور، و تو بهترین فرود آورندگان هستی.
- 30
بهراستیکه در این امر یعنی نجاتیافتن نوح علیه السلام و مؤمنان همراهش، و نابودی کافران؛ دلالتهای آشکاری است بر قدرت ما بر یاری رسولانمان و نابودکردن تکذیب کنندگان آنها، و به تحقیق که ما با ارسال نوح علیه السلام بهسوی قومش آنها را آزمودیم تا مؤمن از کافر و فرمانبردار از نافرمان مشخص گردد.
تفسیر آیات 31 تا 40
- 31
سپس بعد از نابودی قوم نوح امتی دیگر پدید آوردیم.
- 32
آنگاه در میان آنها رسولی از خودشان ارسال کردیم که آنها را بهسوی الله فرا میخواند، و به آنها گفت: فقط الله را عبادت کنید که معبود برحقی جز او سبحانه ندارید، پس آیا با اجتناب از نواهی، و اجرای اوامر الله تقوای او تعالی را پیشه نمیکنید؟!
- 33
و بزرگان و سران قومش که به الله کفر ورزیده، و آخرت و پاداش و عذاب آن را تکذیب کرده بودند، و از نعمتهایی که در زندگی دنیا برایشان گسترانده بودیم طغیان کرده بودند، به پیروان و عامیان خویش گفتند: این نیست جز انسانی مانند خودتان که از آنچه شما میخورید میخورَد، و از آنچه شما مینوشید مینوشد، پس او امتیازی بر شما ندارد تا به عنوان رسول بهسوی شما فرستاده شود.
- 34
و اگر از انسانی مانند خودتان اطاعت کنید بهطور قطع بهسبب بهره نبردن از طاعتش به خاطر اینکه معبودهایتان را رها کردهاید، و از کسیکه فضیلتی بر شما ندارد پیروی کردهاید زیانکار خواهید بود.
- 35
آيا این شخصی که گمان می کند پیامبر است، به شما وعده مى دهد هنگامى كه از دنيا رفتيد و به خاک و استخوان تبدیل شديد؛ شما را زنده از گور بيرون مى آورد؟! آیا چنین چیزی پذیرفتنی است؟!
- 36
درآوردن شما از قبرهایتان به صورت زنده پس از مرگ، درحالیکه سرانجام به خاک و استخوانهای پوسیده تبدیل شدهاید بسیار بعید است.
- 37
زندگیای جز زندگی دنیا نیست، زندگی آخرتی وجود ندارد، زندگان ما میمیرند و زنده نمیشوند، و دیگران نیز متولد و زنده میشوند، و پس از مرگمان در روز قیامت برای حسابرسی بیرون آورده نمیشویم.
- 38
این شخص که ادعا میکند رسولی بهسوی شماست، کسی نیست جز مردی که با این ادعا بر الله دروغ بسته است، و ما به او ایمان نمیآوریم.
- 39
رسول گفت: پروردگارا مرا در برابر آنها یاری رسان؛ یعنی که چون من را تکذیب کردند انتقام مرا از آنها بگیر.
- 40
آنگاه الله اینگونه به او پاسخ داد: پس از زمانی اندک بهزودی اینها که آنچه را آوردهای تکذیب میکنند از تکذیب خویش پشیمان خواهند شد.
تفسیر آیات 41 تا 50
- 41
پس بهسبب استحقاق آنها به عذاب در اثر سرسختی، صدایی شدید و مرگبار آنها را فراگرفت، آنگاه مانند کف روی سیل نابود گشتند، پس نابود باد قوم ستمکار.
- 42
بعد از نابودکردن آنها، اقوام و امتهایی دیگر مانند قوم لوط، قوم شعیب، و قوم یونس را پدید آوردیم.
- 43
هیچیک از این امتهای تکذیبکننده با وجود تمام وسایلی که داشتند از وقت تعیینشده برای نابودیاش نه پیشی گرفته است، و نه از آن عقب افتاده است.
- 44
سپس رسولانمان را پیاپی و یکی پس از دیگری مبعوث کردیم، هرگاه نزد یکی از این امتها رسولش که بهسوی آنها مبعوث شده بود آمد او را تکذیب کردند، آنگاه آنها را یکی پس از دیگری نابود کردیم، و اثری از آنها جز قصه و داستان آنها باقی نماند، پس نابود باد قومی که به آنچه رسولان آنها از جانب پروردگارشان آوردند ایمان نمیآورند.
- 45
سپس موسی علیه السلام و برادرش هارون علیه السلام را با آیات هفتگانۀ خویش: (عصا، دست، ملخ، شپش، قورباغهها، خون، طوفان، خشکسالی، کمشدن میوهها)، و با حجتی آشکار فرستادیم.
- 46
آن دو را بهسوی فرعون و سران قومش فرستادیم اما آنها تکبر ورزیدند، و بر ایمان به آن دو گردن ننهادند، و قومی بودند که با زور و ستم بر مردم برتری میجستند.
- 47
پس گفتند: آیا به دو انسان مانند خودمان که هیچ امتیازی بر ما ندارند، و قوم آن دو (بنیاسرائیل) مطیع و فرمانبردار ما هستند ایمان بیاوریم؟!
- 48
آنگاه آن دو را در آنچه از جانب الله آورده بودند تکذیب کردند، پس بهسبب تکذیبشان غرق و نابود شدند.
- 49
و به تحقیق تورات را به موسی دادیم تا قومش با آن به حق راه یابند، و به آن عمل کنند.
- 50
و عیسی پسر مریم و مادرش مریم را نشانهای دلالتکننده بر قدرت خویش قرار دادیم، چون مریم به عیسی بدون پدر باردار شد، و آن دو را در مکان مرتفعی از زمین که مسطح و مناسب اقامت بود، و آبی جاری و تازه داشت پناه دادیم.
تفسیر آیات 51 تا 60
- 51
ای رسولان، از آنچه که برایتان حلال شده است و خوردن آن برایتان گواراست بخورید، و عمل صالح موافق با شریعت انجام دهید، زیرا من به تمام اعمال شما آگاه هستم، و ذرهای از اعمالتان بر من پوشیده نمیماند.
- 52
و - ای رسولان- همانا آیین شما آیینی یگانه یعنی اسلام است، و من پروردگارتان هستم که هیچ پروردگاری جز من ندارید، پس با اجرای اوامر، و اجتناب از نواهیام از من بترسید.
- 53
اما پس از آنها پیروانشان در دین پراکنده گشتند، و به گروهها و احزاب تقسیم شدند، که هر حزب به آنچه که ایمان داشت شاد بود با این تفکر که همان دین پسندیده نزد الله است، و به آنچه که نزد دیگران بود توجهی نداشت.
- 54
پس - ای رسول- آنها را در جهل و سرگردانیشان تا هنگام نزول عذاب بر آنها واگذار.
- 55
آیا این احزاب به آنچه دارند شادمانند و میپندارند که اموال و فرزندانی که در زندگی دنیا به آنها میدهیم به تعجیلانداختن خیری است که استحقاقش را دارند؟!
- 56
امر چنانکه گمان کردند نیست، این موارد را فقط برای مهلتدادن و نزدیکساختن تدریجی آنها بهسوی عذاب برایشان میدهیم، اما این امر را احساس نمیکنند.
- 57
بهراستی کسانیکه با وجود ایمان و نیکوکاری از پروردگارشان میترسند.
- 58
و همانها که به آیات کتابش ایمان دارند.
- 59
و همانها که پروردگارشان را یگانه میدانند و هیچچیز را با او شریک نمیگردانند.
- 60
و همانها که در کارهای نیک میکوشند، و با اعمال صالح بهسوی الله نزدیکی میجویند و با این وجود میترسند که در روز قیامت که بهسوی الله بازگردند الله انفاق و اعمال صالحشان را از آنها نپذیرد.
تفسیر آیات 61 تا 70
- 61
اینها که صفات بزرگ مذکور را دارند بر انجام اعمال صالح شتاب میورزند، و پیشی میگیرند، و از دیگران سبقت میگیرند.
- 62
و هیچکس را جز به اندازۀ عملی که در توانش است مکلف نمیکنیم، و نزد ما کتابی است که عمل هر عاملی را در آن ثبت کردهایم، و به حقی که هیچ تردیدی در آن نیست سخن میگوید، و آنها نه با کاستن نیکیهایشان، و نه با افزودن بر بدیهایشان مورد ستم قرار نمیگیرند.
- 63
بلکه دلهای کافران از این کتاب که به حق سخن میگوید، و کتابی که بر آنها نازل کردیم در بیخبری است، و آنها غیر از کفری که بر آن هستند اعمال دیگری دارند که انجام میدهند.
- 64
تا زمانیکه افراد مُرَفَّهشان در دنیا را با عذاب روز قیامت کیفر دهیم آنگاه صداهایشان را برای طلب یاری بالا میبرند.
- 65
آنگاه برای نومیدساختن آنها از رحمت الله به آنها گفته میشود: امروز فریاد نکشید و یاری نجویید، زیرا هیچ یاوری ندارید که شما را در برابر الله محافظت کند.
- 66
در دنیا آیات الله بر شما خوانده میشد، اما شما وقتی آنها را میشنیدید چون مورد پسند شما نبود به آنها پشت میکردید.
- 67
این کار را با برتریجویی بر مردم به سبب اینکه گمان میکردید شما اهل حرم هستید انجام میدادید درحالیکه اهل حرم نیستید؛ چون اهل حرم همان پرهیزگاران هستند، و شما در گفتگوهای شبانهتان سخن ناسزا در مورد قرآن میگویید، و آن را مقدس نمیدانید.
- 68
آیا این مشرکان در آیات قرآن که الله نازل کرده نیندیشیدهاند تا به آن ایمان بیاورند، و به آنچه در آن است عمل کنند، یا چیزی برایشان آمده است که پیش از آنها برای پیشینیانشان نیامده بود، که از قرآن روی گرداندند و آن را تکذیب کردند.
- 69
یا اینکه محمد صلی الله علیه وسلم را که الله او را بهسوی آنها فرستاد نشناخته بودند، که او را انکار کردند؟! به تحقیق که او و راستگویی و امانتداریاش را شناخته بودند.
- 70
بلکه میگویند: او دیوانه است، بهراستیکه دروغ گفتند، بلکه حقی که بدون تردید از جانب الله نازل شده است، نزدشان آمد، و بیشتر آنها از روی حسادت و تعصبی که به باطل خویش دارند حق را نمیپسندند، و از آن به خشم میآیند.
تفسیر آیات 71 تا 80
- 71
و اگر پرودگار، امور دنیا را چنین تقدیر می کرد که از هواى نفس آنان پيروى کند، بى ترديد به خاطر جهلشان به سرانجام کارها و راه كارهای درست و نادرست، آسمان ها و زمين و هر كه در آن هاست، نابود و تباه مى شد، بلكه كتابى را كه مايه ی شرف و سربلندى آنان مى باشد، به آنان داده ايم كه قرآن است، اما آن ها از آن روی گردانند.
- 72
- ای رسول- آیا مزدی از اینها در قبال آنچه که برایشان آوردهای طلب کردی، و این کار، آنها را به ترک دعوت واداشت؟! این کار از سوی تو رخ نداده است، زیرا پاداش و مزد پروردگارت از پاداش اینها و دیگران بهتر است، و او - سبحانه- بهترین روزی دهندگان است.
- 73
و - ای رسول- همانا تو اینها و دیگران را به راه راستی که هیچ انحرافی ندارد، یعنی همان راه اسلام فرا میخوانی.
- 74
و همانا کسانیکه به آخرت و حسابرسی و کیفر و پاداشی که در آن است ایمان نمیآورند از راه اسلام بهسوی راههای دیگر که کج و رساننده به جهنم میباشند گمراه هستند.
- 75
و اگر بر آنها رحم کنیم و قحطی و گرسنگیای که به آنها رسیده است را برطرف سازیم بهطور قطع حیران و آشفته در گمراهی خویش از حق ادامه خواهند داد.
- 76
و به تحقیق که آنها را با انواع مصیبتها آزمودهایم، اما در برابر پروردگارشان فروتنی و تواضع نکردند، و فروتنانه او را نخواندند تا مصیبتها را هنگامیکه نازل میشوند از آنها برطرف سازد.
- 77
تا اینکه دری از عذاب سخت را بر رویشان گشودیم ناگهان از هر گشایش و خیری ناامید شدند.
- 78
و - ای تکذیبکنندگان رستاخیز- الله سبحانه همان ذاتی است که گوش برایتان آفرید تا با آن بشنوید، و چشمانی تا با آنها ببینید، و دلهایی تا با آنها بفهمید، و با این وجود جز اندکی شکر او تعالی را در برابر این نعمتها به جای نمیآورید.
- 79
و - ای مردم- او تعالی همان ذاتی است که شما را در زمین آفرید، و روز قیامت برای حسابرسی و جزا فقط بهسوی او گردآورده میشوید.
- 80
و او سبحانه تنها ذاتی است که زنده میگرداند یعنی زنده گردانندهای جز او نیست، و او تنها ذاتی است که میمیراند یعنی میرانندهای جز او نیست، و اندازهگیری اختلاف شب و روز از نظر تاریکی و روشنایی و بلندی و کوتاهی، فقط به او بازمیگردد، پس آیا در قدرت، و یگانگی او در آفرینش و تدبیر نمیاندیشید؟!
تفسیر آیات 81 تا 90
- 81
بلکه سخنانی همانند سخنان کفرآمیز پدران و پیشینیان خویش گفتند.
- 82
با بعید پنداشتن و از روی انکار گفتند: آیا چون مُردیم و خاک و استخوانهای پوسیده گشتیم آیا برای حسابرسی، زنده برانگیخته میشویم؟!
- 83
به تحقیق که قبلاً این وعده - یعنی رستاخیز پس از مرگ- به ما و پیشینیان ما وعده داده شده است، و این وعده را تحقق یافته ندیدهایم، و جز سخنان باطل و دروغهای پیشینیان نیست.
- 84
- ای رسول- به این کافران منکر رستاخیز بگو: اگر دانشی دارید این زمین، و هرکس که بر روی آن است از آنِ کیست؟
- 85
خواهند گفت: زمین و هرکس که بر روی آن است برای الله است، پس به آنها بگو: آیا متذکر نمیشوید کسیکه زمین و تمام ساکنانش برای او باشد بر زنده کردن شما پس از مرگتان تواناست؟
- 86
به آنها بگو: پروردگار آسمانهای هفتگانه کیست؟ و پروردگار عرش بزرگ که مخلوقی بزرگتر از آن یافت نمیشود کیست؟
- 87
خواهند گفت: آسمانهای هفتگانه و عرش بزرگ ملک الله است، آنگاه به آنها بگو: پس آیا با اجرای اوامر و ترک نواهی الله از او تعالی نمیترسید تا از عذابش رهایی یابید؟
- 88
به آنها بگو: کیست آنکه فرمانروایی هر چیزی به دست اوست، و هیچچیز از فرمانروایی او جدا نمیشود، و او به هر یک از بندگانش که بخواهد یاری میرساند، و هیچکس نمیتواند از کسیکه او بدی برایش بخواهد دفاع کند، و عذاب را از او برطرف سازد، اگر دانشی دارید؟
- 89
خواهند گفت: فرمانروایی همه چیز به دست او سبحانه است، آنگاه به آنها بگو: پس چگونه عقلهایتان تباه شده است، و با وجود این اقرارتان غیر او تعالی را عبادت میکنید؟!
- 90
امر چنانکه ادعا میکنید نیست، بلکه حقیکه هیچ تردیدی در آن نیست نزدتان آمده است، و بهراستیکه شما در قراردادن شریک و فرزندی که برای الله ادعا میکنید دروغگو هستید، الله از این سخن شما بسیار برتر است.
تفسیر آیات 91 تا 100
- 91
الله هیچ فرزندی نگرفته است آنگونه که کافران ادعا میکنند، و هیچ معبود برحقی همراه او نیست، و اگر به فرض معبود برحقی همراه او باشد بهطور قطع هر معبودی سهمش را از آفرینش آنچه که آفریده بود میبرد، و به یقین بعضی از آنها بر بعضی دیگر چیره میشدند، آنگاه نظام هستی فاسد میشد، اما واقعیت آن است که ذرهای از این موارد روی نداده است، پس دلالت دارد بر اینکه معبود برحق ذات یگانهای است که همان الله یکتا است، و از فرزند و شریک که مشرکان او تعالی را با آن توصیف میکنند پاک و مقدس است و سزاوارش نیست.
- 92
دانای تمام آنچه از مخلوقاتش نهان است، و دانای تمام آنچه که با حواس، دیده و درک میشود میباشد، و ذرهای از آن بر او پوشیده نمیماند، پس او سبحانه برتر است از اینکه شریکی داشته باشد.
- 93
- ای رسول- بگو: پروردگارا اگر در مورد این مشرکان عذابی را که به آنها وعده داده شده است به من بنمایانی.
- 94
پروردگارا اگر آنها را کیفر دهی و من آن را ببینم پس در مورد آنها شتاب نکن تا عذابی که به آنها میرسد مرا نیز دربرگیرد.
- 95
به تحقیق که ما میتوانیم عذابی را که به آنها وعده میدهیم به تو بنمایانیم و تو آن را ببینی، و نه از این کار و نه از هیچ کار دیگری ناتوان نیستیم.
- 96
- ای رسول- هرکسی را که به تو بدی میکند با خصلتی که نیکوتر است دفع کن؛ یعنی از او درگذر، و در برابر آزارش شکیبایی کن، ما به شرک و تکذیبی که توصیف میکنند، و به آنچه که سزاوار تو نیست مانند سحر و جنون که تو را توصیف میکنند آگاهتریم.
- 97
و بگو: پروردگارا از فتنهانگیزیها و وسوسههای شیاطین به تو پناه میبرم.
- 98
و پروردگارا به تو پناه میبرم از اینکه در چیزی از کارهایم نزد من حاضر شوند.
- 99
تا آنگاه که مرگ یکی از این مشرکان فرا رسد، و آنچه را بر او نازل میشود ببیند. با پشیمانی از آنچه از عمرش تباه شده، و از آنچه در حق الله کوتاهی کرده است میگوید: پروردگارا مرا به زندگی دنیا بازگردان.
- 100
امید است که اگر به آن بازگردم عمل نیک، انجام دهم. هرگز، چنان که می خواهد، نمی شود، بلکه مجرد سخنی است که او به زبان می آورد، چرا که اگر به زندگی دنیا بازگردانده شود به طور قطع به وعده اش وفا نخواهد کرد، و این مردگان تا روز رستاخیز و بعثت در برزخی میان دنیا و آخرت خواهند ماند. پس به دنیا بازگردانده نمی شوند تا تقصیراتشان را جبران کنند، و آنچه را تباه کرده اند، اصلاح کنند.
تفسیر آیات 101 تا 110
- 101
پس چون فرشتۀ مسئول اعلام قیامت، بار دوم در صور بدمد، آنگاه بهسبب مناظر هولناک آخرت نسبتهای خویشاوندی میانشان نیست که به آن تفاخر ورزند، و به خاطر مشغولشدن به آنچه که آنها را آشفته ساخته است از حال یکدیگر نمیپرسند.
- 102
پس هرکس کفۀ ترازوی او با برتری نیکیهایش بر بدهیهایش سنگین باشد، آنها با دستیابی به مطلوب خویش، و نجات از وحشت و هلاکت، همان رستگاران هستند.
- 103
و هرکس که کفۀ ترازوی او با برتری بدیهایش بر نیکیهایش سبک باشد، آنها همان کسانی هستند که با انجام اموری که به آنها زیان میرساند، و ترک ایمان و عمل صالح که به آنها نفع میرساند خودشان را تباه میسازند، پس آنها در آتش جهنم ماندگار هستند، و هرگز از آن درآورده نمیشوند.
- 104
آتش چهرههایشان را میسوزاند، و لبهای بالا و پایین آنها بهسبب شدت کشیدگی شدید از دندانهایشان جدا میشود.
- 105
و از روی سرزنش به آنها گفته میشود: آیا آیات قرآن بر شما خوانده نمیشد و شما آن را تکذیب نمیکردید؟!
- 106
میگویند: پروردگارا بدبختی ما در علم ازلی تو، بر ما چیره شد، و ما مردمی گمراه از حق بودیم.
- 107
پروردگارا ما را از جهنم درآور، که اگر دوباره به کفر و گمراهی که بر آن بودیم بازگشتیم در آن صورت بر خویشتن ستمکار خواهیم بود، و دیگر عذری برایمان باقی نمانده است.
- 108
الله میفرماید: خوار و ذلیل در جهنم سکنیٰ گزینید، و با من سخن نگویید.
- 109
همانا گروهی از بندگان من بودند که به من ایمان آوردند و میگفتند: پروردگارا به تو ایمان آوردیم پس گناهانمان را بر ما بیامرز، و به رحمت خویش بر ما رحم کن، و تو بهترین مهربانان هستی.
- 110
و شما این مؤمنان دعوتگر بهسوی پروردگارشان را به ریشخند گرفتید و آنها را مسخره کردید، تا اینکه سرگرم شدن به تمسخر آنها، یاد الله را از یاد شما برد، و از روی مسخره و استهزا به آنها میخندیدید.
تفسیر آیات 111 تا 118
- 111
بهراستیکه من به خاطر صبر این مؤمنان بر طاعت الله و آزارهایی که شما به آنها میرساندید دستیابی به بهشت در روز قیامت را به آنها پاداش دادم.
- 112
میفرماید: چند سال در دنیا ماندید؟ و چه وقتهایی را تباه ساختید؟
- 113
آنگاه در پاسخ می گویند: یک روز یا بخشی از یک روز در دنیا بوده ایم، از کسانی که به حساب روزها و ماه ها اعتنا کرده اند، بپرس.
- 114
میفرماید: جز زمان اندکی که در آن بر طاعت صبر آسان است در دنیا نماندید اگر مقدار ماندنتان را میدانستید.
- 115
- ای مردم- آیا پنداشتید که شما را مانند حیوانات به بازی و بدون حکمت آفریدیم، و هیچ پاداش و کیفری نیست، و در روز قیامت برای حسابرسی و جزا بهسوی ما بازگردانده نمیشوید؟!
- 116
پس منزه است الله، فرمانروایی که هر گونه تصرفی را که بخواهد در مخلوقاتش انجام میدهد، ذاتی است که عینِ حق است، و وعدۀ او حق، و سخن او حق است، و معبود برحقی جز او نیست، پروردگار عرش بزرگ -بزرگترین مخلوق- است، و هرکس که پروردگار بزرگترین مخلوقات باشد پروردگار سایر مخلوقات نیز است.
- 117
و هرکس همراه الله معبودی دیگر بخواند هیچ حجتی برایش بر استحقاق معبودش برای عبادت نیست (و این شأن هر معبودی غیر از الله است) و جزای بد عملش فقط نزد پروردگارش سبحانه است، یعنی او ذاتی است که او را در قبال این کار مجازات میکند، بهراستیکه او کافران را نه با رسیدن به آنچه میخواهند، و نه با نجات از آنچه میترسند رستگار نمیگرداند.
- 118
و - ای رسول- بگو: پروردگارا گناهانم را برایم بیامرز، و به رحمت خویش بر من رحم کن، و تو بهترین بخشاینده برای گناهکار هستی، که توبهاش را میپذیرد.
پرسشهای رایج درباره سوره مؤمنون
سوره مؤمنون چند آیه دارد؟
سوره مؤمنون 118 آیه دارد.
مؤمنون به چه معناست؟
مؤمنون به معنای «مؤمنان» است.
سوره مؤمنون مکی است یا مدنی؟
سوره مؤمنون سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 74مین سوره است.
سوره مؤمنون در کدام جزء قرآن است؟
سوره مؤمنون در جزء 18 است.
سوره مؤمنون چندمین سوره قرآن است؟
سوره مؤمنون 23مین سوره قرآن است و پس از سوره حج و پیش از سوره نور قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره مؤمنون را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره مؤمنون را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.