سوره 13 از 114 · جزء 13
سوره رعد
43 آیه · مدنی · ترتیب نزول: 96مین
سورهٔ رعد، که عالمان دربارهٔ مکی یا مدنی بودن آن اختلاف دارند، 43 آیه دارد. از راه نشانههای موجود در جهان، به یگانگی و قدرت خداوند، حق بودن وحی و اعتقاد به آخرت میپردازد.
سوره رعد به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
الٓمٓرۚ تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱلۡكِتَٰبِۗ وَٱلَّذِيٓ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ ٱلۡحَقُّ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يُؤۡمِنُونَ ﴿١﴾
المر [= الف. لام. میم. را]. این آیاتِ کتاب [آسمانی] و آنچه از [سوی] پروردگارت بر تو نازل شده است، حق است؛ ولی بیشتر مردم ایمان نمیآورند.
- 2
ٱللَّهُ ٱلَّذِي رَفَعَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ بِغَيۡرِ عَمَدٖ تَرَوۡنَهَاۖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِي لِأَجَلٖ مُّسَمّٗىۚ يُدَبِّرُ ٱلۡأَمۡرَ يُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُم بِلِقَآءِ رَبِّكُمۡ تُوقِنُونَ ﴿٢﴾
الله است که آسمانها را بدون ستونهایی که آنها را ببینید برافراشت، آنگاه [آن گونه كه شايسته جلال و مقام اوست] بر عرش قرار گرفت؛ و خورشید و ماه را به خدمت [انسان] گماشته است که هر یک تا زمانی معیّن در [مدار خود] در حرکت باشند. [الله] کار [جهان] را تدبیر میکند و آیات [خویش] را به روشنی بیان میدارد؛ باشد که به دیدارِ پروردگارتان یقین پیدا کنید.
- 3
وَهُوَ ٱلَّذِي مَدَّ ٱلۡأَرۡضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ وَأَنۡهَٰرٗاۖ وَمِن كُلِّ ٱلثَّمَرَٰتِ جَعَلَ فِيهَا زَوۡجَيۡنِ ٱثۡنَيۡنِۖ يُغۡشِي ٱلَّيۡلَ ٱلنَّهَارَۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿٣﴾
و او همان ذاتی است كه زمین را بگسترد و در آن، کوههای استوار و جویبارها پدید آورد و در آن از هر گونه میوهاى دو گونه آفرید؛ شب را به روز [و روز را به شب] میپوشانَد. قطعاً در این [امور] براى مردمى كه میاندیشند نشانههایی [از قدرت پروردگار] است.
- 4
وَفِي ٱلۡأَرۡضِ قِطَعٞ مُّتَجَٰوِرَٰتٞ وَجَنَّٰتٞ مِّنۡ أَعۡنَٰبٖ وَزَرۡعٞ وَنَخِيلٞ صِنۡوَانٞ وَغَيۡرُ صِنۡوَانٖ يُسۡقَىٰ بِمَآءٖ وَٰحِدٖ وَنُفَضِّلُ بَعۡضَهَا عَلَىٰ بَعۡضٖ فِي ٱلۡأُكُلِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ﴿٤﴾
و در زمین، قطعاتی است در کنار هم [که با یکدیگر متفاوتند]؛ و [نیز] باغهایی از انگور و کشتزارها و درختان خرما که [نر و مادهاند و] گاه از یک ریشه میرویند و گاه از ریشههای متفاوتند و [همۀ آنها] با یک آب سیراب میشوند. و [با این حال،] بعضی از آنها را در [طعم و خواص] میوه بر دیگری برتری میدهیم. بیتردید، در این [امر نیز] برای مردمی که خرد میورزند، نشانههای [روشنى] است.
- 5
۞ وَإِن تَعۡجَبۡ فَعَجَبٞ قَوۡلُهُمۡ أَءِذَا كُنَّا تُرَٰبًا أَءِنَّا لَفِي خَلۡقٖ جَدِيدٍۗ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ ٱلۡأَغۡلَٰلُ فِيٓ أَعۡنَاقِهِمۡۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿٥﴾
و [ای پیامبر،] اگر [از بیایمانیِ کافران] تعجب میکنی، عجیب[تر] گفتار آنان است كه [دربارۀ معاد میگویند:] «آیا وقتى خاک شدیم، واقعاً [زنده میشویم و] در آفرینش جدیدی خواهیم بود؟» اینانند كه به پروردگارشان كفر ورزیدهاند و در گردنهایشان [از آتش،] زنجیرهاست و آنان اهل آتشند [و] در آن جاودانند.
- 6
وَيَسۡتَعۡجِلُونَكَ بِٱلسَّيِّئَةِ قَبۡلَ ٱلۡحَسَنَةِ وَقَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِمُ ٱلۡمَثُلَٰتُۗ وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغۡفِرَةٖ لِّلنَّاسِ عَلَىٰ ظُلۡمِهِمۡۖ وَإِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ ٱلۡعِقَابِ ﴿٦﴾
و [ای پیامبر، مشرکان] پیش از نیکی [= رحمت] به شتاب از تو بدی [= عذاب] را درخواست میکنند و حال آنكه پیش از اینان [نیز بر كافران] عقوبتهای عبرتآموز رفته است؛ و به راستى، پروردگارت نسبت به مردم ـ با وجود ستمکاریشان ـ آمرزنده است؛ و بیتردید، پروردگارت سختكیفر است.
- 7
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَةٞ مِّن رَّبِّهِۦٓۗ إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرٞۖ وَلِكُلِّ قَوۡمٍ هَادٍ ﴿٧﴾
و کسانی که کفر ورزیدند میگویند: «چرا نشانهها [و معجزاتی همانند موسی و عیسی] از پروردگارش بر او نازل نشده است؟» [ای پیامبر،] بیتردید، تو فقط بیمدهندهای؛ و هر قومی، [پیامبرِ] هدایتگری دارد.
- 8
ٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تَحۡمِلُ كُلُّ أُنثَىٰ وَمَا تَغِيضُ ٱلۡأَرۡحَامُ وَمَا تَزۡدَادُۚ وَكُلُّ شَيۡءٍ عِندَهُۥ بِمِقۡدَارٍ ﴿٨﴾
الله مىداند آنچه را كه هر مادهاى [در رحِم] بار مىگیرد و [نیز] آنچه را كه رحِمها مىكاهند و آنچه را مىافزایند؛ و هر چیزى نزد او به اندازه [و دقیق] است.
- 9
عَٰلِمُ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ ٱلۡكَبِيرُ ٱلۡمُتَعَالِ ﴿٩﴾
[او] دانای نهان و آشکار [و] بزرگِ بلندمرتبه است.
- 10
سَوَآءٞ مِّنكُم مَّنۡ أَسَرَّ ٱلۡقَوۡلَ وَمَن جَهَرَ بِهِۦ وَمَنۡ هُوَ مُسۡتَخۡفِۭ بِٱلَّيۡلِ وَسَارِبُۢ بِٱلنَّهَارِ ﴿١٠﴾
[ای مردم،] هر یک از شما که سخن [خود] را پنهان کند یا آن را آشكارا بیان نماید و هر کس در [تاریکیِ] شب پنهان گردد یا در روز [به دنبال انجام کارهایش] برود، [در علم الهی] یکسان است [و او همه را میداند].
- 11
لَهُۥ مُعَقِّبَٰتٞ مِّنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَمِنۡ خَلۡفِهِۦ يَحۡفَظُونَهُۥ مِنۡ أَمۡرِ ٱللَّهِۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوۡمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنفُسِهِمۡۗ وَإِذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِقَوۡمٖ سُوٓءٗا فَلَا مَرَدَّ لَهُۥۚ وَمَا لَهُم مِّن دُونِهِۦ مِن وَالٍ ﴿١١﴾
برای او [= انسان] فرشتگانی است که همواره از پیش رو و از پشت سرش، او را به فرمان الله حفاظت میکنند. بیگمان، الله حال [و سرنوشت نیکوی] هیچ قومی را تغییر نمیدهد، مگر آنکه آنان آنچه را که در دلهایشان دارند دگرگون سازند [و مرتکب گناه شوند]؛ و هنگامی که الله برای قومی [گرفتاری و] بدی بخواهد، هیچ چیز مانع آن نخواهد شد و آنان جز [ذات پاکِ] او هیچ کارسازی ندارند.
- 12
هُوَ ٱلَّذِي يُرِيكُمُ ٱلۡبَرۡقَ خَوۡفٗا وَطَمَعٗا وَيُنشِئُ ٱلسَّحَابَ ٱلثِّقَالَ ﴿١٢﴾
اوست که برق را برای بیم [از صاعقه و آتش] و امید [به باران] به شما مینمایانَد و ابرهای گرانبار را پدید میآورَد.
- 13
وَيُسَبِّحُ ٱلرَّعۡدُ بِحَمۡدِهِۦ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ مِنۡ خِيفَتِهِۦ وَيُرۡسِلُ ٱلصَّوَٰعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَن يَشَآءُ وَهُمۡ يُجَٰدِلُونَ فِي ٱللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ ٱلۡمِحَالِ ﴿١٣﴾
رعد به ستایش او و [تمام] فرشتگان از خوف و خشیت، او را تسبیح میگویند؛ و [اوست که] صاعقهها را میفرستد؛ و آن [صاعقۀ مرگبار] به هر کس که او بخواهد برخورد میکند؛ و آنان [= کافران] دربارۀ [یگانگیِ] الله مجادله میکنند و او تعالی سختگیر [و سختکیفر] است.
- 14
لَهُۥ دَعۡوَةُ ٱلۡحَقِّۚ وَٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ مِن دُونِهِۦ لَا يَسۡتَجِيبُونَ لَهُم بِشَيۡءٍ إِلَّا كَبَٰسِطِ كَفَّيۡهِ إِلَى ٱلۡمَآءِ لِيَبۡلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَٰلِغِهِۦۚ وَمَا دُعَآءُ ٱلۡكَٰفِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَٰلٖ ﴿١٤﴾
دعای حقیقی [و عبادت به یگانگی] فقط از آنِ او [= الله] است؛ و کسانی را که [مشرکان] به جای او [به دعا و یاری] میخوانند، به هیچ وجه دعایشان را اجابت نمیکنند؛ مگر مانند كسى كه دو دستش را به سوى آب بگشاید تا [آب] به دهانش برساند، در حالى كه [هیچ آبی] به [دهان] او نمیرسد؛ و دعای کافران [در برابر معبودهایشان] جز در گمراهی نیست.
- 15
وَلِلَّهِۤ يَسۡجُدُۤ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ طَوۡعٗا وَكَرۡهٗا وَظِلَٰلُهُم بِٱلۡغُدُوِّ وَٱلۡأٓصَالِ۩ ﴿١٥﴾
و هر کس [و هر چه] در آسمانها و زمین است ـ خواه و ناخواه ـ و [حتی] سایههایشان، بامداد و شامگاه براى الله سجده [و فروتنی] مىكنند.
- 16
قُلۡ مَن رَّبُّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ قُلِ ٱللَّهُۚ قُلۡ أَفَٱتَّخَذۡتُم مِّن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ لَا يَمۡلِكُونَ لِأَنفُسِهِمۡ نَفۡعٗا وَلَا ضَرّٗاۚ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلۡأَعۡمَىٰ وَٱلۡبَصِيرُ أَمۡ هَلۡ تَسۡتَوِي ٱلظُّلُمَٰتُ وَٱلنُّورُۗ أَمۡ جَعَلُواْ لِلَّهِ شُرَكَآءَ خَلَقُواْ كَخَلۡقِهِۦ فَتَشَٰبَهَ ٱلۡخَلۡقُ عَلَيۡهِمۡۚ قُلِ ٱللَّهُ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖ وَهُوَ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّٰرُ ﴿١٦﴾
[ای پیامبر، به مشرکان] بگو: «پروردگار آسمانها و زمین کیست؟» بگو: «الله». [سپس] بگو: «آیا به جای او [دوستان و] کارسازانی برگزیدهاید که [حتی] مالک سود و زیان خود نیستند؟». بگو: «آیا نابینا و بینا برابرند؟ یا تاریکیها و نور یکسانند؟ یا آنان شریکانی برای الله قرار دادهاند که همچون آفرینش او آفریدهاند و [در نتیجه، امرِ] آفرینش بر آنان مُشتبه شده است؟» بگو: «الله آفرینندۀ همه چیز است و او یگانۀ پیروزمند است.
- 17
أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَسَالَتۡ أَوۡدِيَةُۢ بِقَدَرِهَا فَٱحۡتَمَلَ ٱلسَّيۡلُ زَبَدٗا رَّابِيٗاۖ وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيۡهِ فِي ٱلنَّارِ ٱبۡتِغَآءَ حِلۡيَةٍ أَوۡ مَتَٰعٖ زَبَدٞ مِّثۡلُهُۥۚ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡحَقَّ وَٱلۡبَٰطِلَۚ فَأَمَّا ٱلزَّبَدُ فَيَذۡهَبُ جُفَآءٗۖ وَأَمَّا مَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ فَيَمۡكُثُ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ كَذَٰلِكَ يَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَالَ ﴿١٧﴾
[الله] از آسمان آبی فرو بارید؛ آنگاه رودها هر یک به اندازۀ [گنجایش] خود جاری شدند و سیلاب، کف روی خود را برآورد؛ و از آنچه بر آتش میافروزند [و میگدازند] تا زیور یا کالایی به دست آورند [نیز] کفی همانند آن [آب برمیآید]. الله حق و باطل را اینچنین مثال میزند. و اما کف، به کناری میرود و نیست میگردد؛ ولی آنچه به مردم سود میرسانَد بر زمین [باقی] میمانَد. الله مَثَلها را اینچنین بیان میکند.
- 18
لِلَّذِينَ ٱسۡتَجَابُواْ لِرَبِّهِمُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ وَٱلَّذِينَ لَمۡ يَسۡتَجِيبُواْ لَهُۥ لَوۡ أَنَّ لَهُم مَّا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا وَمِثۡلَهُۥ مَعَهُۥ لَٱفۡتَدَوۡاْ بِهِۦٓۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ سُوٓءُ ٱلۡحِسَابِ وَمَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمِهَادُ ﴿١٨﴾
برای کسانی که [دعوت] پروردگارشان را اجابت کردند، پاداش نیک [= بهشت در پیش] است؛ و کسانی که [دعوت] او را اجابت نکردند، اگر تمام آنچه در زمین است و [نیز] همانندش را با آن داشتند، یقیناً [حاضر بودند که همه را] برای رهاییِ خویش [از عذاب] بپردازند، [ولی از آنان پذیرفته نخواهد شد]. آنان حسابی بد [و بازخواستی بسیار سخت] دارند و جایگاهشان دوزخ است و چه بد جایگاهی است!
- 19
۞ أَفَمَن يَعۡلَمُ أَنَّمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَ مِن رَّبِّكَ ٱلۡحَقُّ كَمَنۡ هُوَ أَعۡمَىٰٓۚ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿١٩﴾
آیا کسی که میداند آنچه از [طرف] پروردگارت بر تو نازل شده حق است، مانند کسی است که [نسبت به حق] نابیناست؟ تنها خردمندان پند میگیرند.
- 20
ٱلَّذِينَ يُوفُونَ بِعَهۡدِ ٱللَّهِ وَلَا يَنقُضُونَ ٱلۡمِيثَٰقَ ﴿٢٠﴾
[همان] کسانی که به پیمان الله وفا میکنند و عهد نمیشکنند.
- 21
وَٱلَّذِينَ يَصِلُونَ مَآ أَمَرَ ٱللَّهُ بِهِۦٓ أَن يُوصَلَ وَيَخۡشَوۡنَ رَبَّهُمۡ وَيَخَافُونَ سُوٓءَ ٱلۡحِسَابِ ﴿٢١﴾
و كسانى كه هر آنچه را الله به پیوند کردنِ آن فرمان داده است مىپیوندند [= صلۀ رحِم برقرار میکنند] و از پروردگارشان مىترسند و از سختیِ حساب میهراسند.
- 22
وَٱلَّذِينَ صَبَرُواْ ٱبۡتِغَآءَ وَجۡهِ رَبِّهِمۡ وَأَقَامُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ وَيَدۡرَءُونَ بِٱلۡحَسَنَةِ ٱلسَّيِّئَةَ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عُقۡبَى ٱلدَّارِ ﴿٢٢﴾
و کسانی که برای کسب خشنودی پروردگارشان شکیبایی کردهاند و نماز بر پا داشتهاند و از آنچه به آنان روزی دادهایم، پنهان و آشکارا انفاق کردهاند و بدی را با نیکی میزدایند. آنانند که فَرجامی نیک خواهند داشت.
- 23
جَنَّٰتُ عَدۡنٖ يَدۡخُلُونَهَا وَمَن صَلَحَ مِنۡ ءَابَآئِهِمۡ وَأَزۡوَٰجِهِمۡ وَذُرِّيَّٰتِهِمۡۖ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ يَدۡخُلُونَ عَلَيۡهِم مِّن كُلِّ بَابٖ ﴿٢٣﴾
[پاداششان] باغهای جاودان [بهشت است] که آنان و هر یک از پدران و همسران و فرزندانشان که نیکوکار بودهاند، به آن وارد میشوند و فرشتگان از هر دری بر آنان درمیآیند.
- 24
سَلَٰمٌ عَلَيۡكُم بِمَا صَبَرۡتُمۡۚ فَنِعۡمَ عُقۡبَى ٱلدَّارِ ﴿٢٤﴾
[و به آنان میگویند:] «سلام بر شما به [پاداشِ] آنچه [بر ایمانتان] شکیبایی کردهاید. پس چه نیکوست فرجامِ آن سرای!»
- 25
وَٱلَّذِينَ يَنقُضُونَ عَهۡدَ ٱللَّهِ مِنۢ بَعۡدِ مِيثَٰقِهِۦ وَيَقۡطَعُونَ مَآ أَمَرَ ٱللَّهُ بِهِۦٓ أَن يُوصَلَ وَيُفۡسِدُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمُ ٱللَّعۡنَةُ وَلَهُمۡ سُوٓءُ ٱلدَّارِ ﴿٢٥﴾
و کسانی که پیمان الله را پس از استوارکردنش میشکنند و آنچه را که الله به پیوستنش فرمان داده است [= صلۀ رحِم] میگسلند و در زمین [فتنه و] فساد میکنند، اینانند که [در آخرت] لعنت و فَرجامی بد دارند.
- 26
ٱللَّهُ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ وَفَرِحُواْ بِٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَمَا ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَا فِي ٱلۡأٓخِرَةِ إِلَّا مَتَٰعٞ ﴿٢٦﴾
الله [نعمت و] روزی را بر هر کس که بخواهد گسترده میدارد و یا تنگ میکند؛ و [کافران] به زندگی دنیا شاد شدند و[لی] زندگی دنیا در [برابر] آخرت، جز بهرهای [ناچیز] نیست.
- 27
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡهِ ءَايَةٞ مِّن رَّبِّهِۦۚ قُلۡ إِنَّ ٱللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِيٓ إِلَيۡهِ مَنۡ أَنَابَ ﴿٢٧﴾
و کسانی که کفر ورزیدند میگویند: «چرا نشانهای از [سوی] پروردگارش بر او نازل نشده است؟» بگو: «بیتردید، الله هر کس را که بخواهد گمراه میکند؛ و هر کس را که توبه نماید به سوی خویش هدایت میکند».
- 28
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَتَطۡمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكۡرِ ٱللَّهِۗ أَلَا بِذِكۡرِ ٱللَّهِ تَطۡمَئِنُّ ٱلۡقُلُوبُ ﴿٢٨﴾
[همان] کسانی که ایمان آوردهاند و دلهایشان به یاد الله آرام میگیرد. آگاه باشید که تنها با یاد الله دلها آرام میگیرد.
- 29
ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ طُوبَىٰ لَهُمۡ وَحُسۡنُ مَـَٔابٖ ﴿٢٩﴾
کسانی که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند، خوشا بر آنان! و سرانجامی نیک دارند.
- 30
كَذَٰلِكَ أَرۡسَلۡنَٰكَ فِيٓ أُمَّةٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهَآ أُمَمٞ لِّتَتۡلُوَاْ عَلَيۡهِمُ ٱلَّذِيٓ أَوۡحَيۡنَآ إِلَيۡكَ وَهُمۡ يَكۡفُرُونَ بِٱلرَّحۡمَٰنِۚ قُلۡ هُوَ رَبِّي لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ عَلَيۡهِ تَوَكَّلۡتُ وَإِلَيۡهِ مَتَابِ ﴿٣٠﴾
[ای پیامبر،] اینگونه، تو را بین امتی فرستادیم که پیش از آنها امتهایی [دیگر] آمده [و رفته] بودند تا آنچه بر تو وحی کردهایم بر آنان بخوانی و حال آنکه آنان به [پروردگار] رحمان کفر میورزند. بگو: «او پروردگار من است [و] معبودی [بهحق] جز او نیست؛ بر او توکل کردهام و بازگشتم به سوی اوست».
- 31
وَلَوۡ أَنَّ قُرۡءَانٗا سُيِّرَتۡ بِهِ ٱلۡجِبَالُ أَوۡ قُطِّعَتۡ بِهِ ٱلۡأَرۡضُ أَوۡ كُلِّمَ بِهِ ٱلۡمَوۡتَىٰۗ بَل لِّلَّهِ ٱلۡأَمۡرُ جَمِيعًاۗ أَفَلَمۡ يَاْيۡـَٔسِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ أَن لَّوۡ يَشَآءُ ٱللَّهُ لَهَدَى ٱلنَّاسَ جَمِيعٗاۗ وَلَا يَزَالُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ تُصِيبُهُم بِمَا صَنَعُواْ قَارِعَةٌ أَوۡ تَحُلُّ قَرِيبٗا مِّن دَارِهِمۡ حَتَّىٰ يَأۡتِيَ وَعۡدُ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُخۡلِفُ ٱلۡمِيعَادَ ﴿٣١﴾
و [حتی] اگر قرآنی بود که کوهها از [هیبت] آن به حرکت درمیآمد و زمین پارهپاره میشکافت یا مردگان از [تلاوتِ] آن به سخن درمیآمدند [باز هم کافران ایمان نمیآوردند]. امر [تدبیر جهان و نزول معجزات،] از آنِ الله است. آیا کسانی که ایمان آوردهاند نمیدانند که اگر الله میخواست قطعاً همۀ مردم را هدایت میکرد؟ و كسانى كه كفر ورزیدند، پیوسته به [سزاى] آنچه كردهاند گرفتار مصیبت كوبندهاى مىشوند یا [عذاب الهی] نزدیک خانههایشان فرود مىآید تا [سرانجام] وعدۀ الله فرارسد. بیتردید، الله خُلف وعده نمىكند.
- 32
وَلَقَدِ ٱسۡتُهۡزِئَ بِرُسُلٖ مِّن قَبۡلِكَ فَأَمۡلَيۡتُ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ ثُمَّ أَخَذۡتُهُمۡۖ فَكَيۡفَ كَانَ عِقَابِ ﴿٣٢﴾
[ای پیامبر،] یقیناً پیامبرانی که پیش از تو بودند [نیز] مورد تمسخر واقع شدند، آنگاه به کسانی که کفر ورزیدند مهلت دادم، سپس آنان را [به عذاب] فروگرفتم. پس [بنگر که] کیفرِ من چگونه بود.
- 33
أَفَمَنۡ هُوَ قَآئِمٌ عَلَىٰ كُلِّ نَفۡسِۭ بِمَا كَسَبَتۡۗ وَجَعَلُواْ لِلَّهِ شُرَكَآءَ قُلۡ سَمُّوهُمۡۚ أَمۡ تُنَبِّـُٔونَهُۥ بِمَا لَا يَعۡلَمُ فِي ٱلۡأَرۡضِ أَم بِظَٰهِرٖ مِّنَ ٱلۡقَوۡلِۗ بَلۡ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُواْ مَكۡرُهُمۡ وَصُدُّواْ عَنِ ٱلسَّبِيلِۗ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٖ ﴿٣٣﴾
آیا آن [پروردگاری] که حاکم بر هر کس و [ناظر بر] رفتار و کردارِ اوست [به عبادت سزاوارتر است یا معبودهای باطل و بیخبر]؟ و [کافران] شریکانی براى الله قرار دادند. بگو: «آنان را نام ببرید». آیا [میخواهید به] او تعالی دربارۀ آنچه در زمین است و او نمىداند خبر دهید، یا فقط سخنى سطحى [و بیاساس] مىگویید؟ [چنین نیست؛] بلكه براى كسانى كه كفر ورزیدهاند، نیرنگشان آراسته شده است و از راه [حق] بازداشته شدهاند؛ و هر کس که الله او را گمراه گذارد، هدایتگری نخواهد داشت.
- 34
لَّهُمۡ عَذَابٞ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَشَقُّۖ وَمَا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مِن وَاقٖ ﴿٣٤﴾
آنان در زندگی دنیا عذاب [دردناکی] دارند و قطعاً عذاب آخرت سختتر است؛ و در برابر [عذابِ] الله، هیچ [یار و] محافظی ندارند.
- 35
۞ مَّثَلُ ٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي وُعِدَ ٱلۡمُتَّقُونَۖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ أُكُلُهَا دَآئِمٞ وَظِلُّهَاۚ تِلۡكَ عُقۡبَى ٱلَّذِينَ ٱتَّقَواْۚ وَّعُقۡبَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ٱلنَّارُ ﴿٣٥﴾
ویژگی بهشتی که به پرهیزگاران وعده داده شده [چنین است که:] جویبارها از زیر [درختان] آن جاری است، میوههایش همیشگی و سایهاش [نیز دائمی است]. این، سرانجامِ کسانی است که پرهیزگاری کردهاند؛ و سرانجامِ کافران، آتش [دوزخ] است.
- 36
وَٱلَّذِينَ ءَاتَيۡنَٰهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ يَفۡرَحُونَ بِمَآ أُنزِلَ إِلَيۡكَۖ وَمِنَ ٱلۡأَحۡزَابِ مَن يُنكِرُ بَعۡضَهُۥۚ قُلۡ إِنَّمَآ أُمِرۡتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱللَّهَ وَلَآ أُشۡرِكَ بِهِۦٓۚ إِلَيۡهِ أَدۡعُواْ وَإِلَيۡهِ مَـَٔابِ ﴿٣٦﴾
و كسانى كه به آنان كتاب آسمانى دادهایم، از آنچه بر تو نازل شده است شادمان مىشوند و برخى از گروهها[ی اهل کتاب]، بخشى از آن را انكار مىكنند. [ای پیامبر، به آنان] بگو: «جز این نیست كه من دستور یافتهام الله را عبادت کنم و به او شرک نورزم؛ به سوى او دعوت مىدهم و بازگشتم به سوى اوست».
- 37
وَكَذَٰلِكَ أَنزَلۡنَٰهُ حُكۡمًا عَرَبِيّٗاۚ وَلَئِنِ ٱتَّبَعۡتَ أَهۡوَآءَهُم بَعۡدَ مَا جَآءَكَ مِنَ ٱلۡعِلۡمِ مَا لَكَ مِنَ ٱللَّهِ مِن وَلِيّٖ وَلَا وَاقٖ ﴿٣٧﴾
و اینگونه، این [قرآن] را فرمانى به زبان عربى [فصیح] نازل كردیم؛ و اگر پس از دانشى كه [از جانب پروردگار] برایت آمده است، از هوسهای آنان [= مشرکان] پیروى كنى، در برابر [عذابِ] الله هیچ کارساز و نگهدارندهای نخواهى داشت.
- 38
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا رُسُلٗا مِّن قَبۡلِكَ وَجَعَلۡنَا لَهُمۡ أَزۡوَٰجٗا وَذُرِّيَّةٗۚ وَمَا كَانَ لِرَسُولٍ أَن يَأۡتِيَ بِـَٔايَةٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۗ لِكُلِّ أَجَلٖ كِتَابٞ ﴿٣٨﴾
و بیتردید، پیش از تو [نیز] پیامبرانی فرستادیم و برای آنان [مانند دیگر انسانها] همسران و فرزندانی قرار دادیم؛ و برای هیچ پیامبری سزاوار نیست که جز به فرمان الله [معجزه و] آیهای بیاورد. هر امری، [تقدیر و] نوشتهای [معلوم] دارد.
- 39
يَمۡحُواْ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُ وَيُثۡبِتُۖ وَعِندَهُۥٓ أُمُّ ٱلۡكِتَٰبِ ﴿٣٩﴾
الله هر چه را که بخواهد از میان میبرد و [آنچه را بخواهد] استوار میدارد؛ و اُمّ الکتاب [= لوح محفوظ] نزد اوست.
- 40
وَإِن مَّا نُرِيَنَّكَ بَعۡضَ ٱلَّذِي نَعِدُهُمۡ أَوۡ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِنَّمَا عَلَيۡكَ ٱلۡبَلَٰغُ وَعَلَيۡنَا ٱلۡحِسَابُ ﴿٤٠﴾
و [ای پیامبر،] اگر برخی از آنچه را که به آنان وعده میدهیم به تو نشان دهیم یا [پیش از فرارسیدنِ عذاب،] تو را بمیرانیم، [در هر حال] فقط تبلیغ [رسالت] بر [عهدۀ] توست و حساب [و مجازاتشان] بر ماست.
- 41
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّا نَأۡتِي ٱلۡأَرۡضَ نَنقُصُهَا مِنۡ أَطۡرَافِهَاۚ وَٱللَّهُ يَحۡكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكۡمِهِۦۚ وَهُوَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ﴿٤١﴾
آیا [کافران] ندیدهاند که ما [با فتوحات لشکرِ اسلام،] از دامنههای سرزمین [کفر] میکاهیم [و بر قلمروی اسلام میافزاییم]؟ و الله حکم میکند و [هیچ] بازدارندهای برای حُکمش نیست و او در حسابرسی سریع است.
- 42
وَقَدۡ مَكَرَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَلِلَّهِ ٱلۡمَكۡرُ جَمِيعٗاۖ يَعۡلَمُ مَا تَكۡسِبُ كُلُّ نَفۡسٖۗ وَسَيَعۡلَمُ ٱلۡكُفَّٰرُ لِمَنۡ عُقۡبَى ٱلدَّارِ ﴿٤٢﴾
و به راستی، کسانی که پیش از آنان بودند [برای مقابله با پیامبرانشان] مکر ورزیدند؛ ولی تمام مکرها [و تدبیرها] از آنِ الله است. او تعالی میداند که هر کسی چه کاری انجام میدهد؛ و به زودی کافران خواهند دانست که فرجامِ [نیکوی] سرای [آخرت] از آنِ کیست.
- 43
وَيَقُولُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَسۡتَ مُرۡسَلٗاۚ قُلۡ كَفَىٰ بِٱللَّهِ شَهِيدَۢا بَيۡنِي وَبَيۡنَكُمۡ وَمَنۡ عِندَهُۥ عِلۡمُ ٱلۡكِتَٰبِ ﴿٤٣﴾
و کسانی که کفر ورزیدند میگویند: «[ای محمد،] تو رسول [الله] نیستی». بگو: «کافی است که الله و کسانی که دانش [کتابهای آسمانیِ پیشین] نزدشان است، میان من و شما گواه باشند».
شنیدن تلاوت سوره رعد
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 13 از 114
- معنای نام:
- رعد
- شمار آیات:
- 43
- محل نزول:
- مدینه
- ترتیب نزول:
- 96
- جزء:
- 13
درباره سوره رعد
رعد به معنای «غرش آسمان» است. نام سوره از آیهٔ 13 گرفته شده که بیان میکند رعد با حمد خداوند، او را تسبیح میگوید. 43 آیه دارد و سیزدهمین سورهٔ مصحف است. در یکی از ترتیبهای نزول رایج، مدنی دانسته شده و در جایگاه 96 قرار دارد.
دربارهٔ مکی یا مدنی بودن سوره، دیدگاههای متفاوتی میان عالمان وجود دارد. گروهی آن را مدنی میدانند، اما بسیاری از مفسران، چون شیوهٔ بیان و موضوعات آن شبیه سورههای نازلشده در مکه است، نظر به مکی بودن آن دارند؛ برخی نیز میگویند بخشی در مکه و بخشی در مدینه نازل شده است. تنها سورهای است که با حروف «الف لام میم را» آغاز میشود. در آیهٔ 15 سجدهٔ تلاوت وجود دارد.
زمان نزول سوره رعد
زمان نزول سورهٔ رعد بر اساس اختلاف نظر دربارهٔ مکی یا مدنی بودن آن، بهگونههای متفاوت ارزیابی شده است. پرداختن به موضوعاتی مانند توحید، وحی و آخرت در بخش بزرگی از سوره، که در دورهٔ مکه برجسته بودند، و پاسخ دادن به درخواستهای معجزهٔ مشرکان و انکار رستاخیز پس از مرگ از سوی آنان، فضای مکه را یادآوری میکند. از سوی دیگر، برخی روایات بعضی آیات را با رویدادهای دورهٔ مدینه مرتبط میدانند.
رویداد مشخصی که سبب نزول تمام سوره باشد شناخته نشده است. آیات به اعتراض کافران پاسخ میدهند که «آیا نباید معجزهای از سوی پروردگارش بر او نازل میشد؟» و به پیامبر (ص) یادآوری میکنند که او تنها هشداردهنده است.
موضوعات سوره رعد
سوره با بیان اینکه قرآن حقیقتی است که از سوی پروردگار آمده، آغاز میشود. قدرت خداوندی که آسمانها را بدون ستونهای دیدنی برافراشته، خورشید و ماه را فرمانبردار خود کرده، زمین را گسترده و کوهها و رودها را پدید آورده و میوههای گوناگون را که با یک آب سیراب میشوند میرویاند، با دلایل بیان میشود. سپس شگفتیِ انکارکنندگانِ رستاخیز پس از مرگ بررسی میشود.
بیان میشود که خداوند آنچه در رحمهاست و پنهان و آشکار را میداند. اصلِ «تا قومی وضع خود را تغییر ندهند، خداوند وضع آنان را تغییر نمیدهد» در این سوره است. رعد، برق و ابرها به عنوان نشانههای قدرت خداوند یاد میشوند. حق و باطل با نمونهٔ کف روی سیلاب و ناخالصیِ فلزِ گداخته بیان میشوند.
ویژگیهای خردمندان، مانند پایبندی به پیمانهایشان، رعایت پیوندهای خویشاوندی و صبر، برشمرده میشود. آیهٔ «دلها تنها با یاد خداوند آرام میگیرند» نیز در این سوره است. سوره یادآوری میکند که پیامبران پیشین نیز انسانهایی دارای همسر و فرزند بودهاند، و با بیان اینکه گواهی خداوند کافی است، پایان مییابد.
فضیلت سوره رعد
دربارهٔ ثواب خواندن سورهٔ رعد حدیث صحیحی شناخته نشده است. یک عمل صحیح صحابه در پیوند با این سوره آن است که آیهٔ 13، که سوره نامش را از آن گرفته، هنگام شنیدن صدای رعد بهعنوان ذکر گفته شود. در الادب المفرد بخاری نقل شده که عبدالله بن زبیر چون صدای رعد را میشنید، سخن را قطع میکرد و میگفت خدایی را تسبیح میگویم که رعد با ستایش او و فرشتگان از ترس او تسبیحش میگویند، سپس میگفت این هشداری سخت برای ساکنان زمین است. نووی سند این روایت را صحیح دانسته و آلبانی نیز آن را صحیح یافته است.
در المصنف ابن ابی شیبه آمده است که جابر بن زید، از عالمان تابعین، نزد کسی که در حال جاندادن بود سورهٔ رعد را میخواند. در کتابهای فقه حنفی ثبت شده که برخی از عالمان بعدی این کار را نیکو شمردهاند. این عمل بر حدیثی از پیامبر (ص) استوار نیست.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره رعد
توضیح کوتاه همه آیات سوره رعد، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
﴿الٓمٓرۚ﴾ سخن در مورد شبیه این حروف در آغاز سورۀ بقره گذشت. -ای رسول- این آیات والا در این سوره، و قرآن که الله آن را بر تو نازل کرده است، حقیقتی است که هیچ شکی در آن راه ندارد، و بدون تردید از جانب الله آمده است، اما بیشتر مردم از روی سرسختی و تکبر ایمان نمیآورند.
- 2
الله همان ذاتی است که آسمانها را بدون ستونهایی که آنها را ببینید برافراشته آفرید، سپس آن گونه كه شایسته جلال و عظمت او تعالی است، بر عرش استوا نمود و قرار گرفت، بدون تکییف (بیان چگونگی) و تمثیل (بیان مثال)، و خورشید و ماه را برای منافع مخلوقاتش رام کرد. هر یک از خورشید و ماه برای مدت مشخصی در علم الله در جریان است، و او سبحانه هرگونه که بخواهد در آسمانها و زمین عمل میکند، و آیات دلالت کننده بر قدرتش را بیان میدارد؛ امید است که به دیدار پروردگارتان در روز قیامت یقین پیدا کنید، آنگاه با انجام عمل صالح برای قیامت آماده شوید.
- 3
و او کسی است که زمین را گسترد، و در آن كوه هاى استوارى را آفرید تا (زمين) مردم را نلرزاند، و در آن رودهایی قرار داد تا مردم، حیوانات و کشتزارهایشان را آب دهد، و از هرگونه ميوه اى همانند حیوانات، جفت نر و ماده اى آفريد. روز را با شب می پوشاند و بعد از آن كه روشن بود تاریک می گرداند. همانا موارد ذکر شده دلایل و برهانی هستند برای کسانی که در آفرینش الله می اندیشند و تأمل می کنند، چرا که تنها آنان از این دلایل و برهان ها بهرمند مى شوند.
- 4
و در زمین قطعاتی نزدیک به هم، و باغهایی از انگور، و کشتزارها، و درختان خرمایی از یک ریشه، و درختان خرمایی با ریشههایی جدا از یکدیگر وجود دارد، این باغها و کشتزارها با یک آب سیراب میشوند، و با وجود اینکه در کنار یکدیگر قرار دارند و از یک آب سیراب میگردند بعضی از آنها را بر بعضی دیگر در طعم و سایر فواید برتری میدهیم، بهراستیکه در این موارد دلایل و برهانهایی است برای مردمی که میاندیشند؛ چون آنها هستند که از آن پند میگیرند.
- 5
و -ای رسول- اگر از چیزی تعجب میکنی، سزاوارترین مورد برای اینکه از آن تعجب کنی تکذیب رستاخیز از سوی آنها، و این سخنشان برای استدلال بر انکار رستاخیز است که میگویند: آیا وقتیکه مردیم و خاک و استخوانهایی مرده و پوسیده شدیم، دوباره برانگیخته میشویم و زنده بازمیگردیم؟! اینها که منکر رستاخیزِ پس از مرگ هستند، کسانی هستند که به پروردگارش کفر ورزیدهاند پس قدرت او تعالی بر برانگیختن مردگان را انکار کردهاند، و اینها هستند که در روز قیامت زنجیرهایی از آتش در گردنهایشان قرار میگیرد، و اینها ساکنان جهنم هستند، که برای همیشه در آن میمانند، بهگونهای که فنا نمیشوند، و عذابشان قطع نمیگردد.
- 6
و -ای رسول- مشرکان پیش از آنکه نعمتهایی را که الله برایشان مقدر کرده است برایشان کامل شود خواستار تعجیل کیفر هستند، و نزول عذاب بر خودشان را کُند میدانند، درحالیکه قبل از آنها کیفرهای امتهای تکذیب کننده شبیه آنها سپری شده است، پس چرا از آنها عبرت نمیگیرند؟ و -ای رسول- همانا پروردگارت با وجود ستم مردم از آنها میگذرد، و کیفر آنها را به تعجیل نمیاندازد تا بهسوی الله توبه کنند، و بهراستیکه او نسبت به کسانیکه از کفرشان توبه نکنند سخت کیفر است.
- 7
و کسانیکه به الله کفر ورزیدهاند - با اصرار در انکار و لجاجت- میگویند: چرا آیهای مانند آنچه بر موسی و عیسی نازل شده بر محمد از جانب پروردگارش نازل نشده است. -ای رسول- تو فقط انذار دهندهای هستی که مردم را از عذاب الله میترسانی، و آیاتی نداری جز آنچه که الله به تو بخشیده است، و برای هر قومی پیامبری است که آنها را به راه حق راهنمایی، و بر آن رهبری میکند.
- 8
الله از آنچه که هر مادهای در شکم خویش به آن آبستن میشود، و از هر چیزی در مورد آن آگاه است، و از کم و زیاد شدن و سلامتی و معلولیتی که در رحمها حاصل میشود آگاه است، و هر چیزی نزد او سبحانه به مقداری که نه بر آن افزوده میشود و نه از آن کاسته میگردد اندازهگیری شده است.
- 9
زیرا او سبحانه از تمام آنچه که از حواس مخلوقاتش پنهان است آگاهی کامل دارد، و به تمام آنچه که حواسشان درک میکند نیز آگاه است، و در صفات و اسمها و افعالش بسیار بزرگ است، و به ذات و صفات خویش بر هر یک از مخلوقاتش چیره است.
- 10
راز و نهان را میداند، و -ای مردم- در علم او یکسان است کسی از شما که سخن را پنهان دارد، و کسیکه آن را آشکار کند، و نیز در علم او یکسان است کسیکه خود را در تاریکی شب از چشم مردم پنهان کند، و کسیکه اعمالش را در روشنایی روز آشکار گرداند.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
او تعالی فرشتگانی دارد که از پی یکدیگر بر انسان فرود میآیند، یعنی برخی از آنها شب، و برخی از آنها روز میآیند، و به فرمان الله، انسانها را با بازداشتن از تمام تقدیراتی که الله برایشان مصونیت از آن را نوشته است محافظت میکنند، همانا الله حال خوش مردمی را به حالی دیگر که آنها را شاد نمیگرداند تغییر نمیدهد مگر اینکه خودشان حال شکر را که بر آن هستند تغییر دهند، و هرگاه الله نابودی قومی را اراده کند هیچ کس و هیچچیزی نمیتواند آنچه را که او تعالی اراده کرده، برگرداند.
- 12
- ای مردم- او ذاتی است که برق را به شما نمایاند، و در آن، ترس از صاعقهها، و طمع در باران را یکجا برایتان قرار داده است، و او ذاتی است که ابر گرانبار به آب بارانِ زیاد را برایتان پدید میآورد.
- 13
و آذرخش با تسبیحِ پروردگارش، همراه با حمد و ستایشش، و فرشتگان از ترس پروردگارشان و برای بزرگداشت و تعظیم او تسبیح می گویند، و آذرخش آتش افروز را می فرستد و به وسیله ی آن، هر یک از مخلوقاتش را که بخواهد، نابود می کند. کافران در وحدانیت الله متعال كشمكش دارند، و الله متعال بسیار نیرومند و سخت کیفر است، و هر چیزی را که اراده کند؛ انجام می دهد.
- 14
دعای توحیدی فقط از آنِ الله است و هیچکس در آن با او مشارکت نمیکند، و بتهایی که مشرکان آنها را به جای الله در دعا میخوانند در هیچ مسألهای دعای کسیکه آنها را میخوانند اجابت نمیکنند، و خواندن این بتها در دعا توسط مشرکان چیزی نیست جز مانند تشنهای که دستش را بهسوی آب میگشاید تا آب به دهانش برسد و از آن بنوشد، درحالیکه آب به دهانش نمیرسد، و دعای کافران برای بتهایشان چیزی جز تباهی و دوری از حق نیست؛ زیرا نه مالک جلب منفعت برایشان هستند، و نه مالک دفع ضرر.
- 15
تمام کسانی که در آسمان ها و در زمین هستند، حال مؤمن باشند یا کافر، برای الله متعال سجده ى فروتنی می برند؛ مؤمن به دل خواه خویش برایش سجده می برد، اما کافر ناخواسته در برابر او، تسليم مى شود در حالی که فطرتش او را به اطاعت دل خواه، امر می کند. همچنین سایه ی هر مخلوقی در آغاز و پایان روز، برای او سر فروتنى، پايين مى آورد.
- 16
-ای پیامبر- به کفار که همراه با الله متعال غیر او را عبادت می کنند بگو: چه کسی آفریدگار آسمان ها و زمین و تدبير کننده ی آن ها است؟ -ای پیامبر- بگو: الله است که آفریدگار و تدبیر کننده ی آسمان ها و زمین است، و شما به این امر اقرار می کنید، -ای پیامبر- به آن ها بگو: پس آیا به جای الله متعال کسانی ناتوان را به عنوان اولياء و مالک امور خود قرار داده ايد، در حالی که توانایی رساندن سودی و دور کردن زیانی از خودشان را ندارند، پس چگونه می توانند این کار را برای دیگران انجام دهند؟ -ای پیامبر- به آن ها بگو: آیا کافرى که كور دل و بى بصيرت است، و مؤمنى که روشن دل و بابصیرت و هدایت يافته است، یکسان هستند؟ آیا کفر که تاریکی و ایمان که روشنايى است، یکسان هستند؟ آیا در آفرینش برای الله متعال شریک هایی قرار داده اند که مانند الله متعال آفريده اند، آنگاه آفرینش الهی با آفرینش شریکانشان درهم آميخته است (و قابل تمايز نيست)؟ -ای پیامبر- به آن ها بگو: الله متعال آفریننده ی هر چیزی است و در آفرینش هیچ شریکی ندارد، در الوهیت یگانه است، ذاتی که سزاوار يگانگى در پرستش است، و بر هر چیزی غالب و چیره است.
- 17
الله برای نابودى باطل و ماندن حق مثال آب باران نازل شده از آسمان را زده است تا اين که رودخانه ها با سيلاب باران به اندازه ی ظرفیت و حجمشان روان شده اند، آنگاه اين سیلاب کف روى آب را حمل كرده باشد، همچنین برای حق و باطل، مثال دیگری را زده است، مثال بعضی از مواد فلزی گرانبهايى که مردم برای گداختن و ساختن زینت آلاتشان، بر روى آتش ذوب مى كنند، چنانچه کف و ناخالصی آن آشكار می شود. اين گونه الله متعال برای حق و باطل، چنین مثال هایی را زده است، پس باطل مانند کف بر روی آب، و ناخالصی که از ذوب شدن مواد معدنی به جای می ماند، می باشد اما حق مانند آب صافی است که نوشیده می شود، و میوه ها، علف و گیاهان از آن می رویند، و مانند زینتی است که بعد از ذوب شدن مواد معدنی باقی مانده و مردم از آن بهره می برند، الله متعال همان گونه که این مثال ها را بیان نموده است؛ برای جدایی حق از باطل، مثال هایی را برای مردم بیان می کند.
- 18
برای مؤمنانى که دعوت پروردگارشان را هنگامی که آن ها را به توحید و فرمان برداری از خودش فراخوانده، اجابت نموده اند؛ پاداشی بسیار نیکو، یعنی بهشت قرار داده است، و براى کافران که دعوت توحید و اطاعت از او را نپذیرفته اند، اگر چنانچه تمام اموال روی زمین و بیشتر از آن ها را داشته باشند؛ بى گمان آن ها را برای رهايى خود از عذاب، به عنوان فدیه خواهند بخشید، آن كسانى که دعوت او را نپذیرفته اند، برای همه ی گناهاشان مورد محاسبه قرار می گیرند، و پناهگاهايشان جهنم است، و چه بستر و جایگاه بدی دارند که آن جهنم است.
- 19
- ای رسول- یکسان نیست کسیکه میداند آنچه الله بر تو نازل کرده است، از جانب پروردگارت بر تو نازل شده و حقیقتی است که تردیدی در آن راه ندارد، یعنی مؤمن که دعوت الله را اجابت کرده است، با کسیکه کور است، یعنی کافر که دعوت الله را اجابت نکرده است. فقط صاحبان عقل سلیم از این امر عبرت و پند میگیرند.
- 20
کسانیکه دعوت الله را اجابت کردهاند همان کسانی هستند که به آنچه با الله پیمان بستند یا با بندگانش پیمان بستند وفا میکنند، و پیمانهای استوار با الله، یا با غیر او را نمیشکنند.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
و آنها هستند که تمام پیوندهای خویشاوندی را که الله به پیوستن آن فرمان داده است برقرار میکنند، و چنان از پروردگارشان میترسند که آنها را به اجرای اوامر و اجتناب از نواهی او تعالی وامیدارد، و میترسند که الله آنها را بر تمام گناهانی که کسب کردهاند مورد محاسبه قرار دهد، زیرا هرکس به دقت مورد حسابرسی قرار گیرد هلاک خواهد شد.
- 22
و آنها هستند که بر طاعت الله، و بر تقدیر الله بر آنچه که باعث شادی یا ناراحتی است شکیبایی کردند، و در نافرمانی نکردن از او تعالی برای طلب رضایت الله شکیبایی کردند، و نماز را به کاملترین وجه برپا داشتند، و از اموالی که به آنها بخشیدهایم حقوق واجب را بخشیدند، و از آن اموال بهصورت اختیاری و پنهانی برای دوری از ریا و نیز آشکارا برای اینکه دیگران به آنها اقتدا کنند بخشیدند، و بدی کسی را که به آنها بدی روا دارد با نیکی پاسخ میدهند، اینها که صفات مذکور را دارند سرانجامِ خوشی روز قیامت برایشان است.
- 23
این سرانجامِ خوش همان بهشتهایی است که برای همیشه در آن در رفاه و آسایش اقامت میکنند، و از نشانه های تکمیل نعمتهایشان در این بهشتها آن است که هر یک از پدرانشان و مادرانشان و همسرانشان و فرزندانشان که پایداری ورزیدهاند همراه آنها وارد این بهشتها میشوند تا با دیدار آنها به صورت کامل آرام بگیرند، و فرشتگان تبریک گویان از تمام درهای منازلشان در بهشت بر آنها وارد میشوند.
- 24
و تهنیت فرشتگان برای آنها هرگاه که بر آنها وارد شوند این سخن است: سلام علیکم؛ یعنی بهسبب صبرتان بر طاعت الله، و بر گذشت تقدیراتش، و صبرتان بر نافرمانی نکردن از او، از آفات نجات یافتید، پس چه نیکوست عاقبتِ سرایی که سرانجامِ شماست.
- 25
و کسانی که عهد و پیمان الهی را پس از اقرارش می شکنند، و آنچه را که الله متعال به برقراری آن فرمان داده، مانند برقراری رابطه ی خویشاوندی، قطع می کنند، و با معصیت الله متعال در زمین به فساد می پردازند، آنان دورشدگان بدبختى هستند که از رحمت الهی رانده شده اند، و سرانجام بد جهنم در انتظار آنان است.
- 26
الله رزق و روزی را برای هر یک از بندگانش که بخواهد میگشاید، و برای هر یک از آنها که بخواهد تنگ میگرداند، و گشایش روزی نه نشانۀ سعادت است و نه نشانۀ محبت الله، و تنگی روزی نیز نشانۀ شقاوت نیست، و کافران به زندگی دنیا راضی شدهاند که به آن روی آورده و آرام گرفتهاند، اما زندگی دنیا در برابر آخرت چیزی جز کالایی اندک و نابود شدنی نیست.
- 27
و کسانیکه به الله و آیاتش کفر ورزیدهاند میگویند: چرا آیهای حسی بر محمد از جانب پروردگارش نازل نشده است که بر راستگویی او دلالت کند، تا به آن ایمان آوریم، - ای رسول- به این پیشنهاد دهندگان بگو: بهراستیکه الله هرکس را که بخواهد به عدالت خویش گمراه میسازد، و هرکس را که با توبه بهسوی او تعالی بازگردد به فضل خود او را بهسوی خویش هدایت میکند، و هدایت در دست آنها نیست که آن را به فرو فرستادن آیات مرتبط میکنند.
- 28
كسانى که الله متعال آن ها را هدایت می کند، همان کسانی هستند که ایمان آورده اند و دل هایشان با ذکر الله متعال، با تسبیح و ستایش او، با تلاوت و شنیدن کلامش و دیگر انواع ذکرها آرام می گیرد، بدانید که دل ها تنها با ذکر الله متعال آرام می گیرند، و شایسته است که چنین باشند.
- 29
و اینها کسانی هستند که به الله ایمان آوردهاند و اعمال صالحی که آنها را به الله نزدیک میسازد انجام دادهاند، زندگی پاکی در آخرت برایشان است، و سرانجام نیکویی دارند که همان بهشت است.
- 30
مانند این فرستادن که رسولان پیشین را بهسوی امتهایشان فرستادهایم؛ - ای محمد- تو را نیز بهسوی امتت فرستادهایم؛ تا قرآن را که به تو وحی کردیم بر آنها تلاوت کنی، زیرا قرآن در دلالت بر راستگویی تو کافی است، اما حال قومت این است که این نشانه را انکار میکنند؛ چون به رحمان کفر میورزند آنگاه که دیگران را همراه او شریک قرار میدهند، - ای رسول- به آنها بگو: رحمان که دیگران را با او شریک میگردانید همان پروردگار من است که معبود برحقی جز او نیست، در تمام کارهایم بر او توکل کردم، و توبۀ من بهسوی اوست.
تفسیر آیات 31 تا 40
- 31
و اگر یکی از کتابهای الهی چنین بود که به وسیله آن، کوهها از جای خویش روان شوند، یا زمین بشکافد و به رودها و چشمههایی تبدیل شود، یا بر مردگان خوانده شود آنگاه زنده گردند- ای رسول- بهطور قطع همین قرآن نازل شده بر تو میبود- زیرا برهان واضحی است، و تأثیر بزرگی دارد اگر دلهایشان باتقوا بود، اما آنها انکار میکنند. بلکه تمام امور، از جمله فرستادن معجزات از آنِ الله است، آیا مؤمنان به الله ندانستهاند که اگر الله هدایت تمام مردم را بدون فرو فرستادن آیات بخواهد بهطور قطع همگی آنها را بدون فرستادن معجزات هدایت میکند؟ اما او تعالی این کار را نمیخواهد، و کسانیکه به الله کفر ورزیدهاند بهسبب کفر و گناهانی که انجام دادهاند پیوسته مصیبتی سخت آنها را میزند، یا این مصیبت نزدیک خانههایشان فرود میآید، تا اینکه وعدۀ الله بر نزول عذابی بیوقفه فرا رسد، بهراستیکه الله اجرای آنچه را که به آن وعده داده است آنگاه که زمان تعیین شدهاش فرا رسد رها نمیکند.
- 32
و تو نخستین رسولی نیستی که قومش او را تکذیب و مسخره کردند، بهراستیکه -ای رسول- امتهای پیش از تو رسولانشان را مسخره و تکذیب کردهاند، آنگاه به کسانیکه به رسولانشان کفر ورزیدند مهلت دادم تا اینکه گمان کردند آنها را نابود نمیکنم، سپس آنها را پس از مهلت دادن به انواع عذاب گرفتم، به نظر تو عذاب من بر آنها چگونه بود؟ بهطور قطع عذابی سخت بوده است.
- 33
پس آیا ذاتیکه بر روزی تمام مخلوقات نگهبان و بر هرکسی به عملی که کسب کرده است مراقب است، آنگاه او را در قبال اعمالش جزا میدهد، سزاوارتر است که عبادت شود، یا این بتها که هیچ حقی برای عبادت شدن ندارند؟ و کافران به ستم و ناحق شریکانی برای الله قرار دادهاند، - ای رسول- به آنها بگو: نام شریکانی که آنها را همراه الله عبادت کردهاید برایمان بیاورید اگر در ادعایتان صادق هستید، یا الله را از شریکانی که در زمین است و او تعالی نمیداند باخبر میسازید، یا او را به سخنی سطحی که هیچ حقیقتی ندارد خبر میدهید؟ بلکه شیطان برای کسانیکه کافر شدهاند تدبیر بدشان را آراسته است، پس به الله کفر ورزیدهاند، و آنها را از راه راست و هدایت منحرف کرده است، و هرکس را که الله از راه راست گمراه سازد هیچ هدایتگری ندارد که او را به راه راست هدایت کند.
- 34
در زندگی دنیا عذابی از قتل و اسارت بر دستان مؤمنان برایشان است، و بهطور قطع عذاب آخرت که در انتظارشان است بر آنها دشوارتر و سنگینتر از عذاب دنیاست؛ زیرا سختی و دوامی همیشگی دارد، و هیچ حمایتگری ندارند که در برابر عذاب الله در روز قیامت از آنها حمایت کند.
- 35
توصیف بهشت که الله آن را به کسانی وعده داده که با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی الله تقوای او را پیشه کردهاند چنین است که از زیر کاخها و درختهایش رودها جاری است، و میوههایش برخلاف میوههای دنیا جاویدان و همیشگی است، و سایهای پایدار دارد که پایان نمییابد، و کوتاه نمیشود، این همان سرانجامِ کسانی است که با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی الله تقوای او تعالی را پیشه کردهاند، و سرانجامِ کافران جهنم است که در آن داخل میشوند و برای همیشه در آن میمانند.
- 36
و - ای رسول- یهودیانی که تورات را به آنها دادهایم، و مسیحیانی که انجیل را به آنها دادهایم، به آنچه که بر تو نازل شده است بهسبب موافقت آن با بخشی از آنچه که بر آنها نازل شده است شادمانند، و از گروههای یهود و نصاری کسانی هستند که بخشی از آنچه را که بر تو نازل شده است و با هوسهایشان یا با آنچه که با تبدیل و تحریف آن را توصیف میکنند سازگاری ندارد انکار میکنند. - ای رسول- به آنها بگو: همانا الله به من فرمان داده که فقط او را عبادت کنم، و دیگران را با او شریک نگردانم، فقط او را در دعا میخوانم و غیر او را نمیخوانم، و بازگشت من فقط بهسوی اوست، و تورات و انجیل نیز به همین هدف آمده است.
- 37
و همانگونه که کتابهای پیشین را به زبان اقوامشان فرستادیم، - ای رسول- قرآن را با گفتاری درست و آشکار کنندۀ حق به زبان عربی بر تو نازل کردیم، و -ای رسول- اگر پس از اینکه علمی که الله آن را به تو آموخت نزدت آمد، برای سازش با اهل کتاب با حذف آنچه که با هوسهایشان سازگار نیست از هوسهایشان پیروی کنی، در برابر الله هیچ کارسازی نداری که کارت را به عهده بگیرد، و تو را در برابر دشمنانت یاری رساند، و هیچ بازدارندهای نداری که تو را از عذاب او تعالی محافظت کند.
- 38
و -ای رسول- به تحقیق که پیش از تو رسولانی از جنس بشر فرستادهایم، پس تو نوآمدهاى از پيامبران و نخستین فرد ایشان نیستی، و مانند سایر انسانها همسران و فرزندانی برایشان قرار دادیم، و آنها را فرشتگانی که ازدواج نمیکنند و فرزند نمیآورند قرار ندادیم، و تو از این رسولان هستی که انسانهایی هستند که ازدواج میکنند و فرزند میآورند، پس چرا مشرکان از اینکه چنین هستی تعجب میکنند؟ و هیچ رسولی را نسزد آیهای از جانب خویش بیاورد مگر اینکه الله به آوردن آن آیه به او اجازه دهد. برای هر کاری که الله حکم کرده است کتابی است که در آن ذکر شده است، و مهلتی است که از آن نه پیش میافتد و نه به تأخیر.
- 39
الله هرچه را بخواهد، خیر یا شر، سعادت یا شقاوت و ساير امور، از بین میبرد، و هرچه از این موارد را که بخواهد تثبیت میگرداند، و لوح محفوظ نزد اوست، که مرجع تمام این موارد است، و هر براندازی یا تثبیتی که آشکار میگردد مطابق چیزی است که در لوح محفوظ وجود دارد.
- 40
و -ای پیامبر- اگر بخشی از عذابی که به آنها وعده میدهیم را قبل از مرگت به تو بنمایانیم یا اگر تو را قبل از اینکه آن را برایت نشان دهیم بمیرانیم این کار به ما بازمیگردد؛ زیرا چیزی بر عهدۀ تو نیست مگر تبلیغ آنچه که تو را به تبلیغ آن فرمان دادهایم، و مجازات و محاسبۀ آنها بر تو نیست، زیرا این کار بر عهدۀ ماست.
تفسیر آیات 41 تا 43
- 41
آیا این کافران ندیدهاند که ما بر زمین کفر میآییم و با انتشار اسلام، و فتح آن توسط مسلمانان، آن را از اطراف میکاهیم، و الله میان بندگانش به آنچه که بخواهد حکم و داوری میکند، و هیچکس نمیتواند حکم او تعالی را با نقض یا تغییر یا تبدیلی تعقیب کند، و او سبحانه زود شمار است، و اولیها و آخریها را در یک روز محاسبه میکند.
- 42
و امت های پیشین بر پیامبرانشان مکر و نیرنگ ورزیدند، و رسالت شان را تکذیب کردند، پس با نیرنگشان در مقابل پیامبران چه (سودی) بردند؟ هیچ چيزى؛ چرا که تدبیر حقیقی تنها تدبیر الهی است نه تدبير دیگران. چنان که او تنها ذاتی است که از اعمال همه ی مردم، آگاه است و چیزی از آن ها بر او پنهان نمی ماند، و آن هنگام تکذیب کنندگان خواهند دانست که در ایمان نیاوردن به الله متعال چقدر به خطا رفته اند، و مؤمنان چقدر بر حق بوده اند، پس با آن بهشت و عاقبت نیک را به دست آورده اند.
- 43
و کسانیکه کفر ورزیدهاند میگویند: - ای محمد- از جانب الله فرستاده نشدهای، - ای رسول- به آنها بگو: کافی است که الله همان ذاتیکه علم کتابهای آسمانی که توصیف من در آنها آمده است نزد اوست، میان من و شما گواه باشد بر اینکه من فرستاده شدهای از جانب پروردگارم بهسوی شما هستم، و هرکس که الله گواه راستگوییاش باشد، تکذیب هیچ تکذیب کنندهای به او زیان نمیرساند.
پرسشهای رایج درباره سوره رعد
سوره رعد چند آیه دارد؟
سوره رعد 43 آیه دارد.
رعد به چه معناست؟
رعد به معنای «رعد» است.
سوره رعد مکی است یا مدنی؟
سوره رعد سورهای مدنی است که در مدینه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 96مین سوره است.
سوره رعد در کدام جزء قرآن است؟
سوره رعد در جزء 13 است.
سوره رعد چندمین سوره قرآن است؟
سوره رعد 13مین سوره قرآن است و پس از سوره یوسف و پیش از سوره ابراهیم قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره رعد را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره رعد را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.