سوره 14 از 114 · جزء 13
سوره ابراهیم
52 آیه · مکی · ترتیب نزول: 72مین
سورهٔ ابراهیم که در مکه نازل شده، 52 آیه دارد. بیان میکند که وحی انسانها را از تاریکیها به روشنایی میبرد؛ و به مبارزهٔ پیامبران پیشین، دعاهای حضرت ابراهیم و صحنههای آخرت میپردازد.
سوره ابراهیم به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
الٓرۚ كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ لِتُخۡرِجَ ٱلنَّاسَ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ بِإِذۡنِ رَبِّهِمۡ إِلَىٰ صِرَٰطِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَمِيدِ ﴿١﴾
الر [= الف. لام. را]. این [قرآن] کتابی است که بر تو نازل کردیم تا مردم را به فرمان پروردگارشان، از تاریکیها[ی شرک و جهل] به روشنایی [ایمان و دانش] بیرون آوری؛ به راه [پروردگارِ] شکستناپذیرِ ستوده.
- 2
ٱللَّهِ ٱلَّذِي لَهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡكَٰفِرِينَ مِنۡ عَذَابٖ شَدِيدٍ ﴿٢﴾
[همان] الله که آنچه در آسمانها و زمین است از آنِ اوست؛ و وای بر کافران از عذاب سخت!
- 3
ٱلَّذِينَ يَسۡتَحِبُّونَ ٱلۡحَيَوٰةَ ٱلدُّنۡيَا عَلَى ٱلۡأٓخِرَةِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ وَيَبۡغُونَهَا عِوَجًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلِۭ بَعِيدٖ ﴿٣﴾
کسانی که زندگی دنیا را بر آخرت ترجیح میدهند و [مردم را] از راه الله بازمیدارند و آن راه را منحرف [و سازگار با هوای نفسشان] میخواهند، اینان در گمراهی دور و درازی هستند.
- 4
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا مِن رَّسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوۡمِهِۦ لِيُبَيِّنَ لَهُمۡۖ فَيُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهۡدِي مَن يَشَآءُۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٤﴾
ما هیچ پیامبری را جز به زبان قومش نفرستادیم تا [بتواند پیام الهی را] برایشان بیان کند. الله هر کس را که بخواهد [به عدالتِ خویش] گمراه میسازد و [به فضل خویش] هر کس را که بخواهد هدایت میکند و او شکستناپذیرِ حکیم است.
- 5
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مُوسَىٰ بِـَٔايَٰتِنَآ أَنۡ أَخۡرِجۡ قَوۡمَكَ مِنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِ وَذَكِّرۡهُم بِأَيَّىٰمِ ٱللَّهِۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّكُلِّ صَبَّارٖ شَكُورٖ ﴿٥﴾
و به راستی، ما موسی را با نشانههای روشنِ خود فرستادیم [و به او دستور دادیم] که: «قومت را از تاریکیها[ی کفر] به روشنایی [توحید] بیرون آور و روزهای الله را به آنان یادآوری کن. بیتردید، در این [یادآوری]، برای هر شکیبای شکرگزار، نشانههایی [از یگانگی و بزرگیِ الله] است.
- 6
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ أَنجَىٰكُم مِّنۡ ءَالِ فِرۡعَوۡنَ يَسُومُونَكُمۡ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ وَيُذَبِّحُونَ أَبۡنَآءَكُمۡ وَيَسۡتَحۡيُونَ نِسَآءَكُمۡۚ وَفِي ذَٰلِكُم بَلَآءٞ مِّن رَّبِّكُمۡ عَظِيمٞ ﴿٦﴾
و [ای پیامبر، یاد کن از] هنگامی که موسی به قومش گفت: «نعمت الله را بر خود به یاد آورید، آنگاه که شما را از [چنگال] فرعونیان نجات داد، [همان کسانی] که بدترین [و خفتبارترین] عذاب را بر سرتان میآوردند: پسرانتان را میکشتند و زنانتان را [برای کنیزی] زنده میگذاشتند؛ و در این [امر]، آزمایشی بزرگ از جانب پروردگارتان برای شما بود [تا شکیباییتان را بیازماید]».
- 7
وَإِذۡ تَأَذَّنَ رَبُّكُمۡ لَئِن شَكَرۡتُمۡ لَأَزِيدَنَّكُمۡۖ وَلَئِن كَفَرۡتُمۡ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٞ ﴿٧﴾
و [یاد کنید از] هنگامی که پروردگارتان اعلام کرد: «اگر شکر گزارید، یقیناً [نعمتم را] بر شما میافزایم و اگر ناسپاسی کنید، یقیناً عذاب من سخت است».
- 8
وَقَالَ مُوسَىٰٓ إِن تَكۡفُرُوٓاْ أَنتُمۡ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا فَإِنَّ ٱللَّهَ لَغَنِيٌّ حَمِيدٌ ﴿٨﴾
و موسی به [آنان] گفت: «اگر شما و همۀ مردم روی زمین کافر شوید، [هیچ زیانی به الله نمیرسد؛ چرا که] بیتردید، الله بینیازِ ستوده است».
- 9
أَلَمۡ يَأۡتِكُمۡ نَبَؤُاْ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكُمۡ قَوۡمِ نُوحٖ وَعَادٖ وَثَمُودَ وَٱلَّذِينَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡ لَا يَعۡلَمُهُمۡ إِلَّا ٱللَّهُۚ جَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَرَدُّوٓاْ أَيۡدِيَهُمۡ فِيٓ أَفۡوَٰهِهِمۡ وَقَالُوٓاْ إِنَّا كَفَرۡنَا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ وَإِنَّا لَفِي شَكّٖ مِّمَّا تَدۡعُونَنَآ إِلَيۡهِ مُرِيبٖ ﴿٩﴾
[ای کافران،] آیا خبر [هلاکتِ] کسانی که پیش از شما بودند، ـ [مانند] قوم نوح و عاد و ثمود ـ و [نیز] کسانی كه بعد از آنان بودند [و] جز الله كسى از آنان خبر ندارد، به شما نرسیده است؟ پیامبرانشان با دلایل [و معجزات] روشن به سویشان آمدند؛ ولى آنان [به نشانۀ مخالفت] دستهای خود را بر دهانهایشان نهادند و [انگشت به دندان گزیدند و] گفتند: «ما آنچه را که شما برای [ابلاغِ] آن فرستاده شدهاید انکار میکنیم و دربارۀ آنچه ما را به سویش مىخوانید، سخت در تردید هستیم».
- 10
۞ قَالَتۡ رُسُلُهُمۡ أَفِي ٱللَّهِ شَكّٞ فَاطِرِ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ يَدۡعُوكُمۡ لِيَغۡفِرَ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمۡ وَيُؤَخِّرَكُمۡ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمّٗىۚ قَالُوٓاْ إِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُنَا تُرِيدُونَ أَن تَصُدُّونَا عَمَّا كَانَ يَعۡبُدُ ءَابَآؤُنَا فَأۡتُونَا بِسُلۡطَٰنٖ مُّبِينٖ ﴿١٠﴾
پیامبرانشان گفتند: «آیا در [یگانگیِ] الله ـ آفرینندۀ آسمانها و زمین ـ تردیدی هست؟ او شما را [به ایمان] فرامیخوانَد تا گناهانتان را ببخشاید و تا مدتی معیّن به شما مهلت دهد». آنان گفتند: «شما جز بشری همانند ما نیستید [و] میخواهید ما را از آنچه که پدرانمان عبادت میکردند بازدارید. پس دلیلی آشکار [در مورد راستگوییتان] برایمان بیاورید».
- 11
قَالَتۡ لَهُمۡ رُسُلُهُمۡ إِن نَّحۡنُ إِلَّا بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَمُنُّ عَلَىٰ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦۖ وَمَا كَانَ لَنَآ أَن نَّأۡتِيَكُم بِسُلۡطَٰنٍ إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ﴿١١﴾
پیامبرانشان به آنان گفتند: «[آری،] ما جز انسانهایی مانند شما نیستیم؛ ولی الله بر هر یک از بندگانش که بخواهد [با نعمتِ نبوت] منت مینهد؛ و سزاوار نیست که ما جز به اجازۀ الله دلیلی برای شما بیاوریم؛ پس مؤمنان باید بر الله توکل کنند.
- 12
وَمَا لَنَآ أَلَّا نَتَوَكَّلَ عَلَى ٱللَّهِ وَقَدۡ هَدَىٰنَا سُبُلَنَاۚ وَلَنَصۡبِرَنَّ عَلَىٰ مَآ ءَاذَيۡتُمُونَاۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ ﴿١٢﴾
و چرا بر الله توكل نكنیم، و حال آنكه او ما را به راههای [سعادت]مان هدایت نمود؟ و ما بر آزارى كه شما [در راه رسالت] به ما میرسانید، قطعاً شکیبایی میکنیم؛ و توكلکنندگان باید فقط بر الله توكل كنند».
- 13
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لِرُسُلِهِمۡ لَنُخۡرِجَنَّكُم مِّنۡ أَرۡضِنَآ أَوۡ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَاۖ فَأَوۡحَىٰٓ إِلَيۡهِمۡ رَبُّهُمۡ لَنُهۡلِكَنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿١٣﴾
و کسانی که کفر ورزیدند به پیامبرانشان گفتند: «یا شما را از سرزمینمان بیرون میکنیم یا به آیین ما بازگردید». پروردگارشان به آنان وحی کرد که: «یقیناً ستمکاران را نابود میکنیم.
- 14
وَلَنُسۡكِنَنَّكُمُ ٱلۡأَرۡضَ مِنۢ بَعۡدِهِمۡۚ ذَٰلِكَ لِمَنۡ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ ﴿١٤﴾
و قطعاً شما را پس از آنان در زمین جای خواهیم داد. این [عذاب و پاداش] برای کسی است که از ایستادن [به هنگام حسابرسی] در پیشگاهِ من بترسد و از تهدیدم بهراسد».
- 15
وَٱسۡتَفۡتَحُواْ وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٖ ﴿١٥﴾
و [پیامبران از الله] درخواست پیروزی [بر کافران را] کردند و [سرانجام] هر گردنکشِ ستیزهجویی، ناکام [و نابود] شد.
- 16
مِّن وَرَآئِهِۦ جَهَنَّمُ وَيُسۡقَىٰ مِن مَّآءٖ صَدِيدٖ ﴿١٦﴾
[همان کسی كه] دوزخ پیش روى اوست و آبى از چرک خونآلود [دوزخیان] به وی مینوشانند.
- 17
يَتَجَرَّعُهُۥ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُۥ وَيَأۡتِيهِ ٱلۡمَوۡتُ مِن كُلِّ مَكَانٖ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٖۖ وَمِن وَرَآئِهِۦ عَذَابٌ غَلِيظٞ ﴿١٧﴾
[آبی] که آن را جرعهجرعه میآشامد و [از فرطِ تعفن و تلخی،] فروبردنش آسان و گوارا نیست و مرگ از هر طرف به سویش رو میآورَد ولی نمیمیرد و عذابی سخت [و سهمگین] پیش رویِ اوست.
- 18
مَّثَلُ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِرَبِّهِمۡۖ أَعۡمَٰلُهُمۡ كَرَمَادٍ ٱشۡتَدَّتۡ بِهِ ٱلرِّيحُ فِي يَوۡمٍ عَاصِفٖۖ لَّا يَقۡدِرُونَ مِمَّا كَسَبُواْ عَلَىٰ شَيۡءٖۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلضَّلَٰلُ ٱلۡبَعِيدُ ﴿١٨﴾
مَثل کسانی که به پروردگارشان کفر ورزیدهاند، [این است که] اعمالشان همچون خاکستری است که در روز طوفانی باد شدیدی بر آن میوزد [و] از آنچه کردهاند، چیزی در دست ندارند. این، همان گمراهیِ دور و دراز است.
- 19
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۚ إِن يَشَأۡ يُذۡهِبۡكُمۡ وَيَأۡتِ بِخَلۡقٖ جَدِيدٖ ﴿١٩﴾
[ای انسان،] آیا ندیدی که الله آسمانها و زمین را بهحق آفریده است؟ اگر بخواهد، شما را [از میان] میبَرد و خلق جدیدی [به جای شما پدید] میآورد.
- 20
وَمَا ذَٰلِكَ عَلَى ٱللَّهِ بِعَزِيزٖ ﴿٢٠﴾
و این [کار] بر الله دشوار نیست.
- 21
وَبَرَزُواْ لِلَّهِ جَمِيعٗا فَقَالَ ٱلضُّعَفَٰٓؤُاْ لِلَّذِينَ ٱسۡتَكۡبَرُوٓاْ إِنَّا كُنَّا لَكُمۡ تَبَعٗا فَهَلۡ أَنتُم مُّغۡنُونَ عَنَّا مِنۡ عَذَابِ ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖۚ قَالُواْ لَوۡ هَدَىٰنَا ٱللَّهُ لَهَدَيۡنَٰكُمۡۖ سَوَآءٌ عَلَيۡنَآ أَجَزِعۡنَآ أَمۡ صَبَرۡنَا مَا لَنَا مِن مَّحِيصٖ ﴿٢١﴾
و [روز قیامت] همگی در پیشگاه الله حاضر [و آشکار] میشوند؛ [در این هنگام] ستمدیدگان به کسانی که گردنکشی میکردند میگویند: «ما [در دنیا] پیرو شما بودیم؛ آیا [امروز] مىتوانید چیزى از عذاب الله را از ما بازدارید؟» آنان میگویند: «اگر الله ما را [در دنیا به سوی رستگاری] راهنمایی کرده بود، ما نیز راه را به شما نشان میدادیم. چه بیتابی کنیم چه شکیبایی نماییم، برایمان یکسان است؛ [هیچ] گریزگاهی نداریم».
- 22
وَقَالَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لَمَّا قُضِيَ ٱلۡأَمۡرُ إِنَّ ٱللَّهَ وَعَدَكُمۡ وَعۡدَ ٱلۡحَقِّ وَوَعَدتُّكُمۡ فَأَخۡلَفۡتُكُمۡۖ وَمَا كَانَ لِيَ عَلَيۡكُم مِّن سُلۡطَٰنٍ إِلَّآ أَن دَعَوۡتُكُمۡ فَٱسۡتَجَبۡتُمۡ لِيۖ فَلَا تَلُومُونِي وَلُومُوٓاْ أَنفُسَكُمۖ مَّآ أَنَا۠ بِمُصۡرِخِكُمۡ وَمَآ أَنتُم بِمُصۡرِخِيَّ إِنِّي كَفَرۡتُ بِمَآ أَشۡرَكۡتُمُونِ مِن قَبۡلُۗ إِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ ﴿٢٢﴾
و چون كار [داورى] انجام شد، شیطان مىگوید: «بیتردید، الله به شما وعده داد؛ وعدهای راست و درست؛ و من به شما وعده [دروغین] دادم و با شما خُلفِ وعده کردم؛ و من هیچ تسلطى بر شما نداشتم جز اینكه شما را دعوت دادم و شما [نیز دعوت] مرا اجابت کردید؛ پس مرا سرزنش نكنید و خودتان را سرزنش كنید. [امروز] نه من فریادرسِ شما هستم و نه شما فریادرسِ من هستید. من بیزارم از اینكه پیش از این مرا [با الله] شریک میگرفتید». ستمكاران [مشرک] عذابى پردرد خواهند داشت.
- 23
وَأُدۡخِلَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا بِإِذۡنِ رَبِّهِمۡۖ تَحِيَّتُهُمۡ فِيهَا سَلَٰمٌ ﴿٢٣﴾
و کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، به باغهای [بهشتی] درآورده میشوند که جویبارها از زیر [درختان] آن جاری است؛ به فرمان پروردگارشان در آن جاودانند و درودشان در آنجا «سلام» است.
- 24
أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا كَلِمَةٗ طَيِّبَةٗ كَشَجَرَةٖ طَيِّبَةٍ أَصۡلُهَا ثَابِتٞ وَفَرۡعُهَا فِي ٱلسَّمَآءِ ﴿٢٤﴾
[ای پیامبر،] آیا ندیدی که الله چگونه مَثل زده است؟ کلمۀ پاک [لا اله الا الله] همچون درخت [نخل تنومند و] پاکی است که ریشهاش [در اعماق زمین] استوار است و شاخهاش بر آسمان [سر برآورده] است.
- 25
تُؤۡتِيٓ أُكُلَهَا كُلَّ حِينِۭ بِإِذۡنِ رَبِّهَاۗ وَيَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَالَ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ﴿٢٥﴾
میوهاش را هر لحظه به فرمان پروردگارش مىدهد؛ و الله برای [هدایت مردم] مَثلها مىزند؛ باشد که پند گیرند.
- 26
وَمَثَلُ كَلِمَةٍ خَبِيثَةٖ كَشَجَرَةٍ خَبِيثَةٍ ٱجۡتُثَّتۡ مِن فَوۡقِ ٱلۡأَرۡضِ مَا لَهَا مِن قَرَارٖ ﴿٢٦﴾
و مَثل کلمۀ پلید [شرک]، همچون درخت پلیدی است که از زمین برکنده شده [و هیچ] قرار و ثباتی ندارد.
- 27
يُثَبِّتُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱلۡقَوۡلِ ٱلثَّابِتِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَيُضِلُّ ٱللَّهُ ٱلظَّٰلِمِينَۚ وَيَفۡعَلُ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُ ﴿٢٧﴾
الله كسانى را كه ایمان آوردهاند در زندگى دنیا و در آخرت، با سخن استوار [توحید] ثابت مىگردانَد و ستمگران [مشرک] را گمراه مىكند؛ و الله هر کاری بخواهد انجام میدهد.
- 28
۞ أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ بَدَّلُواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ كُفۡرٗا وَأَحَلُّواْ قَوۡمَهُمۡ دَارَ ٱلۡبَوَارِ ﴿٢٨﴾
آیا ندیدی آن کسانی [از قریش] را که [سپاس] نعمتِ الله [= حرم امن و وجود پیامبر] را به [ناسپاسی و] کفر تبدیل کردند و قومشان را به سرای هلاکت درآوردند؟
- 29
جَهَنَّمَ يَصۡلَوۡنَهَاۖ وَبِئۡسَ ٱلۡقَرَارُ ﴿٢٩﴾
[آن سراى هلاکت،] دوزخ است [که] در آن وارد مىشوند و چه بد جایگاهی است!
- 30
وَجَعَلُواْ لِلَّهِ أَندَادٗا لِّيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِهِۦۗ قُلۡ تَمَتَّعُواْ فَإِنَّ مَصِيرَكُمۡ إِلَى ٱلنَّارِ ﴿٣٠﴾
[مشرکان] همتایانی برای الله قرار دادند تا [مردم را] از راه او گمراه کنند. بگو: «[چند روزی از نعمتهای دنیا] بهره گیرید؛ که یقیناً بازگشتتان به سوی آتش [دوزخ] است».
- 31
قُل لِّعِبَادِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ يُقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَيُنفِقُواْ مِمَّا رَزَقۡنَٰهُمۡ سِرّٗا وَعَلَانِيَةٗ مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا بَيۡعٞ فِيهِ وَلَا خِلَٰلٌ ﴿٣١﴾
[ای پیامبر،] به بندگان من که ایمان آوردهاند بگو نماز را برپا دارند و از آنچه روزیشان کردهایم پنهانی و آشکارا انفاق کنند؛ پیش از آنکه روزی فرارسد که در آن نه خرید و فروشی هست و نه دوستیای.
- 32
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَأَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَأَخۡرَجَ بِهِۦ مِنَ ٱلثَّمَرَٰتِ رِزۡقٗا لَّكُمۡۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡفُلۡكَ لِتَجۡرِيَ فِي ٱلۡبَحۡرِ بِأَمۡرِهِۦۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡأَنۡهَٰرَ ﴿٣٢﴾
الله است که آسمانها و زمین را آفرید و آبی از آسمان فروفرستاد و با آن، [انواع] میوهها را برای روزیِ شما پدید آورد؛ و کشتیها را به خدمتتان گماشت تا به فرمانش در دریا در حرکت باشند و جویبارها را [نیز] در خدمت شما نهاد؛
- 33
وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَ دَآئِبَيۡنِۖ وَسَخَّرَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ ﴿٣٣﴾
و خورشید و ماه را که پیوسته [در مدارِ خود] در حرکتند و [همچنین] شب و روز را به خدمتتان گماشت.
- 34
وَءَاتَىٰكُم مِّن كُلِّ مَا سَأَلۡتُمُوهُۚ وَإِن تَعُدُّواْ نِعۡمَتَ ٱللَّهِ لَا تُحۡصُوهَآۗ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَظَلُومٞ كَفَّارٞ ﴿٣٤﴾
و از هر آنچه از او خواستید به شما بخشید؛ و اگر نعمت الله را بشمارید، [چنان فراوان است که] نمیتوانید آن را شمارش کنید. به راستی که انسان، [در حق خویش،] ستمکار [و نسبت به الله،] ناسپاس است.
- 35
وَإِذۡ قَالَ إِبۡرَٰهِيمُ رَبِّ ٱجۡعَلۡ هَٰذَا ٱلۡبَلَدَ ءَامِنٗا وَٱجۡنُبۡنِي وَبَنِيَّ أَن نَّعۡبُدَ ٱلۡأَصۡنَامَ ﴿٣٥﴾
و [یاد کن از] ابراهیم هنگامی که گفت: «پروردگارا، این شهر [= مکه] را امن بگردان و من و فرزندانم را از عبادت بُتها دور بدار.
- 36
رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضۡلَلۡنَ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِۖ فَمَن تَبِعَنِي فَإِنَّهُۥ مِنِّيۖ وَمَنۡ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿٣٦﴾
پروردگارا، به راستی که آنها [= معبودها] بسیاری از مردم را [با تصور شفاعت] گمراه ساختهاند؛ پس هر کس [در عبادت الله به یگانگی] از من پیروی کند، یقیناً از من است و هر کس از من نافرمانی کند، بیتردید، تو آمرزندۀ مهربانی.
- 37
رَّبَّنَآ إِنِّيٓ أَسۡكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيۡرِ ذِي زَرۡعٍ عِندَ بَيۡتِكَ ٱلۡمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱجۡعَلۡ أَفۡـِٔدَةٗ مِّنَ ٱلنَّاسِ تَهۡوِيٓ إِلَيۡهِمۡ وَٱرۡزُقۡهُم مِّنَ ٱلثَّمَرَٰتِ لَعَلَّهُمۡ يَشۡكُرُونَ ﴿٣٧﴾
پروردگارا، من [یکی] از فرزندانم را در تنگهای بىآب و كِشت، نزد خانۀ محترم [و شکوهمندِ] تو جای دادم. پروردگارا، [چنین کردم] تا نماز را برپا دارند؛ پس دلهای برخى از مردم را چنان كن که به سوی آنان [و این سرزمین] متمایل گردد و از محصولات [مورد نیازشان] به آنان روزى ببخش؛ باشد كه سپاس گزارند.
- 38
رَبَّنَآ إِنَّكَ تَعۡلَمُ مَا نُخۡفِي وَمَا نُعۡلِنُۗ وَمَا يَخۡفَىٰ عَلَى ٱللَّهِ مِن شَيۡءٖ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَلَا فِي ٱلسَّمَآءِ ﴿٣٨﴾
پروردگارا، تو آنچه را که پنهان میکنیم و آشکار میسازیم، [همه را] میدانی؛ و چیزی در زمین و آسمان از الله پوشیده نیست.
- 39
ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى ٱلۡكِبَرِ إِسۡمَٰعِيلَ وَإِسۡحَٰقَۚ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ ٱلدُّعَآءِ ﴿٣٩﴾
ستایش از آن الله است که در کهنسالی، اسماعیل و اسحاق را به من عطا فرمود. بیتردید، پروردگارم شنوندۀ دعاست.
- 40
رَبِّ ٱجۡعَلۡنِي مُقِيمَ ٱلصَّلَوٰةِ وَمِن ذُرِّيَّتِيۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلۡ دُعَآءِ ﴿٤٠﴾
پروردگارا، مرا برپادارندۀ نماز قرار بده و از فرزندانم [نیز چنین کن]. پروردگارا، دعایم را بپذیر.
- 41
رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لِي وَلِوَٰلِدَيَّ وَلِلۡمُؤۡمِنِينَ يَوۡمَ يَقُومُ ٱلۡحِسَابُ ﴿٤١﴾
پروردگارا، من و پدر و مادرم و [همۀ] مؤمنان را در روزی که حساب برپا میشود بیامرز».
- 42
وَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱللَّهَ غَٰفِلًا عَمَّا يَعۡمَلُ ٱلظَّٰلِمُونَۚ إِنَّمَا يُؤَخِّرُهُمۡ لِيَوۡمٖ تَشۡخَصُ فِيهِ ٱلۡأَبۡصَٰرُ ﴿٤٢﴾
و [ای پیامبر، هرگز] مپندار که الله از آنچه ستمکاران میکنند غافل است؛ [نه، بلکه کیفر] آنان را برای روزی به تأخیر میافکنَد که چشمها در آن [از وحشت] خیره میشوند.
- 43
مُهۡطِعِينَ مُقۡنِعِي رُءُوسِهِمۡ لَا يَرۡتَدُّ إِلَيۡهِمۡ طَرۡفُهُمۡۖ وَأَفۡـِٔدَتُهُمۡ هَوَآءٞ ﴿٤٣﴾
در حالى كه [به سوى منادى محشر] شتابانند و سرها را بالا گرفتهاند [و با بیقراری به آسمان مینگرند] و چشم بر هم نمىزنند و دلهایشان [از وحشت] تهى گشته است.
- 44
وَأَنذِرِ ٱلنَّاسَ يَوۡمَ يَأۡتِيهِمُ ٱلۡعَذَابُ فَيَقُولُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ رَبَّنَآ أَخِّرۡنَآ إِلَىٰٓ أَجَلٖ قَرِيبٖ نُّجِبۡ دَعۡوَتَكَ وَنَتَّبِعِ ٱلرُّسُلَۗ أَوَلَمۡ تَكُونُوٓاْ أَقۡسَمۡتُم مِّن قَبۡلُ مَا لَكُم مِّن زَوَالٖ ﴿٤٤﴾
و [ای پیامبر،] مردم را از روزى بترسان كه عذاب الهى به سراغشان مىآید؛ و کسانی كه [با کفر و شرک به خویش] ستم كردهاند مىگویند: «پروردگارا، اندکی به ما مهلت بده تا [به دنیا بازگردیم و] دعوتت را پاسخ گوییم و از پیامبران پیروى كنیم». [به آنان گفته میشود:] «مگر شما نبودید كه پیشتر سوگند مىخوردید شما را فنایى نیست؟»
- 45
وَسَكَنتُمۡ فِي مَسَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَتَبَيَّنَ لَكُمۡ كَيۡفَ فَعَلۡنَا بِهِمۡ وَضَرَبۡنَا لَكُمُ ٱلۡأَمۡثَالَ ﴿٤٥﴾
و [مگر نه این است كه] در خانههای کسانی که [با شرک و ناسپاسی] به خویشتن ستم کرده بودند [= قوم هود و صالح] ساکن شدید و برایتان روشن شد که [چون کفر ورزیدند] با آنان چگونه رفتار کردیم و [از سرگذشت پشینیان] برایتان مَثَلها زدیم [ولی باز هم پند نگرفتید].
- 46
وَقَدۡ مَكَرُواْ مَكۡرَهُمۡ وَعِندَ ٱللَّهِ مَكۡرُهُمۡ وَإِن كَانَ مَكۡرُهُمۡ لِتَزُولَ مِنۡهُ ٱلۡجِبَالُ ﴿٤٦﴾
و آنان نهایت نیرنگ خود را [برای مخالفت با پیامبر و کشتنِ او] به كار بردند، و مكرشان نزد الله [آشکار] است؛ هر چند نیرنگشان [در حدی نیست که] به سبب آن کوهها از جایش کنده شود.
- 47
فَلَا تَحۡسَبَنَّ ٱللَّهَ مُخۡلِفَ وَعۡدِهِۦ رُسُلَهُۥٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٞ ذُو ٱنتِقَامٖ ﴿٤٧﴾
پس هرگز مپندار كه الله وعدۀ خویش را [دربارۀ پیروزی حق] با پیامبرانش خلاف مىكند. بیتردید، الله شكستناپذیرِ انتقامگیرنده است.
- 48
يَوۡمَ تُبَدَّلُ ٱلۡأَرۡضُ غَيۡرَ ٱلۡأَرۡضِ وَٱلسَّمَٰوَٰتُۖ وَبَرَزُواْ لِلَّهِ ٱلۡوَٰحِدِ ٱلۡقَهَّارِ ﴿٤٨﴾
در آن روز، [این] زمین، به زمینی دیگر و آسمانها [به آسمانهای دیگر] تبدیل میشوند و [مردم] در مقابل الله یگانۀ پیروزمند ظاهر میگردند.
- 49
وَتَرَى ٱلۡمُجۡرِمِينَ يَوۡمَئِذٖ مُّقَرَّنِينَ فِي ٱلۡأَصۡفَادِ ﴿٤٩﴾
و در آن روز گناهكاران را مىبینى كه در زنجیرها بسته شدهاند.
- 50
سَرَابِيلُهُم مِّن قَطِرَانٖ وَتَغۡشَىٰ وُجُوهَهُمُ ٱلنَّارُ ﴿٥٠﴾
لباسهایشان از قیرِ گداخته است و آتش صورتهایشان را مىپوشانَد.
- 51
لِيَجۡزِيَ ٱللَّهُ كُلَّ نَفۡسٖ مَّا كَسَبَتۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ﴿٥١﴾
تا الله هر کس را به [سزای] آنچه کرده است کیفر دهد. به راستی که الله در حسابرسی سریع است.
- 52
هَٰذَا بَلَٰغٞ لِّلنَّاسِ وَلِيُنذَرُواْ بِهِۦ وَلِيَعۡلَمُوٓاْ أَنَّمَا هُوَ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ وَلِيَذَّكَّرَ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿٥٢﴾
این [قرآن] پیامی رسا براى مردم است [تا به وسیلۀ آن هدایت شوند] و با آن هشدار یابند و بدانند كه او تعالی معبودى یکتاست؛ و تا خردمندان پند گیرند.
شنیدن تلاوت سوره ابراهیم
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 14 از 114
- معنای نام:
- ابراهیم
- شمار آیات:
- 52
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 72
- جزء:
- 13
درباره سوره ابراهیم
نام سوره از آیات 35-41 گرفته شده که دعاهای حضرت ابراهیم برای مکه، نسلش و مؤمنان را نقل میکنند. در مکه نازل شده و 52 آیه دارد. چهاردهمین سورهٔ مصحف است؛ در ترتیب نزول رایج در جایگاه 72 قرار دارد.
هرچند برخی عالمان گفتهاند آیات 28-29 دربارهٔ مشرکانِ کشتهشده در بدر، در مدینه نازل شدهاند، مکی بودن سوره بهطور عمومی پذیرفته شده است. با حروف «الف لام را» آغاز میشود. دعای «ربنا اغفر لی ولوالدیّ وللمؤمنین یوم یقوم الحساب» که در پایان نمازها خوانده میشود، آیهٔ 41 این سوره است؛ آیهٔ پیش از آن نیز دعایی است که با «رب اجعلنی مقیم الصلاة» آغاز میشود.
زمان نزول سوره ابراهیم
سورهٔ ابراهیم در سالهای پایانی دورهٔ مکه، زمانی نازل شده که فشار مشرکان بر پیامبر (ص) و مسلمانان سنگینتر شده بود و کافران مؤمنان را به بیرون راندن از سرزمینشان تهدید میکردند. سخنِ قومهای پیشین به پیامبرانشان در سوره، که «یا به دین ما بازمیگردید یا شما را از سرزمینمان بیرون میکنیم»، با تجربهٔ مسلمانان در این دوره هماهنگ است.
رویداد مشخصی که سبب نزول سوره باشد نقل نشده است. یادآوری دعاهای حضرت ابراهیم برای امن شدن مکه و روزی یافتن مردم آن، به معنای یادآوری این نکته به مردم مکه است که کعبه برای توحید بنا شده و بتپرستی با این میراث بیگانه است.
موضوعات سوره ابراهیم
سوره با بیان اینکه قرآن نازل شده تا انسانها را به اذن پروردگارشان از تاریکیها به روشنایی ببرد، آغاز میشود. بیان میشود که هر پیامبر با زبان قوم خود فرستاده شده است؛ یادآوری نعمتهای خداوند به قوم از سوی حضرت موسی و اصلِ «اگر شکر کنید، نعمت خود را افزایش میدهم» نقل میشود.
گفتوگوهای قوم نوح، عاد و ثمود با پیامبرانشان بیان میشود. گفته میشود که در روز قیامت شیطان به پیروانش خواهد گفت تنها آنان را دعوت کرده و مجبورشان نکرده است. سخن نیک به درختی نیکو تشبیه میشود که ریشهاش استوار و شاخههایش تا آسمان کشیده شده؛ و سخن بد به درختی که از ریشه کنده شده است.
یادآوری میشود که نعمتهای خداوند آنقدر فراواناند که نمیتوان آنها را شمرد. دعاهای حضرت ابراهیم برای امن بودن مکه، دور ماندن نسلش از بتها، برپا داشتن درستِ نماز از سوی فرزندانش و آمرزش خود، پدر و مادرش و مؤمنان نقل میشود. سوره با ترسیم حال ستمگران در روز قیامت و بیان اینکه قرآن پیامی برای انسانهاست، پایان مییابد.
فضیلت سوره ابراهیم
دربارهٔ کل سورهٔ ابراهیم حدیث صحیحی در فضیلت شناخته نشده است؛ اما دربارهٔ برخی آیههای آن احادیث صحیح وجود دارد. بنا بر روایت مسلم از عبدالله بن عمرو، پیامبر (ص) سخن حضرت ابراهیم را، به این معنا که بتها بسیاری از مردم را گمراه کردند و هر که از من پیروی کند از من است (آیهٔ 36)، و آنچه حضرت عیسی دربارهٔ امتش گفت، تلاوت کرد و دستهایش را برداشت و با گریه گفت: «خدایا، امتم، امتم». خداوند جبرئیل را فرستاد و به او خبر داد که او را دربارهٔ امتش خشنود خواهد کرد و اندوهگینش نخواهد ساخت.
بنا بر روایت بخاری و مسلم از براء بن عازب، آیهٔ 27 که خبر میدهد مؤمنان با گفتار استوار ثابتقدم میشوند، به پرسش در قبر مربوط است. بخاری در تفسیر آیهٔ 24، که تشبیه درخت پاک است، حدیثی را آورده که پیامبر (ص) در آن مسلمان را به درخت خرما مانند کرده است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره ابراهیم
توضیح کوتاه همه آیات سوره ابراهیم، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
﴿الٓرۚ﴾ درباره ی حروف (مقطعه) مشابه با آن، در ابتدای سوره ی بقره توضیح داده شد. -ای پیامبر- اين قرآن كتابى است كه آن را براى تو نازل کرده ایم تا مردم را با خواست و اراده ی الهی از کفر، نادانی و گمراهی به سوی ایمان، علم و هدایت بیرون آوری، و آن ها را با یاری الهی به دین اسلام دعوت کنی که راه پروردگارِ قدرتمند است که هیچ کسى بر او چیره نمی شود، و در هر چیزی قابل ستايش است.
- 2
الله که آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است فقط از آنِ اوست، پس سزاوار است که به یگانگی و وحدانیت عبادت شود، و هیچچیز از مخلوقاتش با او شریک گردانیده نشود، و بهزودی کسانی را که کفر ورزیدهاند عذابی سخت فراخواهد گرفت.
- 3
کسانیکه کفر ورزیدهاند زندگی دنیا و نعمتهای نابود شدنی آن را بر آخرت و نعمتهای جاویدانش ترجیح میدهند و مردم را از راه الله بازمیدارند، و برای راه الله تخریب و انحراف از حق و بازگشت از راستی میخواهند تا هیچکس آن را نپیماید، و اینها که صفات مذکور را دارند در گمراهی دوری از حق و راستی قرار دارند.
- 4
و رسولی را جز سخنگو به زبان قومش نفرستادیم؛ تا فهم آنچه را که از جانب الله آورده است برایشان آسان باشد، و هرگز او را برای اجبار آنها بر ایمان به الله نفرستادهایم، زیرا الله هرکس را که بخواهد به عدالت خویش گمراه میسازد، و هرکس را بخواهد به فضل خویش به هدایت توفیق میدهد، و او تعالی ذات شکست ناپذیری است که هیچکس بر او چیره نمیشود، و در آفرینش و تدبیرش بسیار داناست.
- 5
و به تحقیق موسی را فرستادیم و او را با آیات دلالت کننده بر راستگوییاش تقویت کردیم، و بهراستیکه او فرستاده شدهای از جانب پروردگارش است، و به او فرمان دادیم که قومش را از کفر و جهل بهسوی ایمان و آگاهی بیرون آورد، و به او فرمان دادیم که ایام الله را که در آن ایام به آنها نعمت بخشیده است به یادشان آورد، زیرا در این روزها دلالتهای آشکاری بر توحید و بزرگی قدرت الله، و نعمت بخشی او به مؤمنان وجود دارد، و شکیبایان بر طاعت الله که بر شکر نعمتها و برکات او تعالی مداومت میکنند از اين امر بهره میبرند.
- 6
و -ای رسول- به یاد آور آنگاه که موسی فرمان پروردگارش را اطاعت کرد و با یادآوری نعمتهای الله برای قومش بنیاسرائیل، به آنها گفت: ای قوم من، نعمت الله بر خودتان را به یاد آورید آنگاه که شما را از خاندان فرعون نجات داد، و شما را از عذاب او رهانید، که بدترین عذاب را به شما میچشانیدند، چون پسرانتان را میکشتند تا در میان آنها کسی متولد نشود که بر پادشاهی فرعون مسلط گردد، و زنانتان را برای تحقیر آنها در قید حیات نگه میداشتند، و در این کارهایشان، برایتان آزمایشی بزرگ بر صبر بود، پس الله شما را به پاداش صبرتان در برابر این آزمایش از عذاب خاندان فرعون رهانید.
- 7
و موسی به آنها گفت: به یاد آورید آنگاه که پروردگارتان بهطور رسا به شما اعلام کرد: اگر الله را در قبال این نعمتها که بر شما بخشیده است سپاسگزاری کنید بهطور قطع از نعمت بخشی و فضل خویش بر این نعمتها برای شما خواهد افزود، و اگر از نعمتهای او تعالی بر خودتان ناسپاسی کنید و شکر آن را به جای نیاورید، بهراستیکه عذاب او برای کسیکه نعمتهایش را انکار کند و شکر آنها را به جای نیاورد بسیار سخت است.
- 8
و موسی به قومش گفت: ای قوم من، اگر شما کفر ورزید و همراه شما تمام کسانیکه بر روی زمین هستند کفر ورزند، زیان کفر شما به خودتان بازمیگردد؛ زیرا الله بنفسه بینیاز، و به ذات خویش مستوجب ستایش است، و ایمان مؤمنان نفعی به او نمیرساند، و کفر کافران زیانی به او نمیرساند.
- 9
- ای کافران- آیا خبر نابودی امتهای تکذیب کننده که پیش از شما بودند برایتان نیامده است: قوم نوح، و عاد قوم هود، و ثمود قوم صالح، و امتهایی که پس از آنها آمدند، و چنان زیاد هستند که تعدادشان را کسی جز الله نمیتواند برشمارد؟ رسولانشان دلایل آشکاری برایشان آوردند، ولی آنها بهسبب خشم بر رسولان دستهایشان را در دهانهایشان قرار دادند و انگشتانشان را گزیدند، و به رسولانشان گفتند: همانا ما به آنچه شما آوردهاید کفر ورزیدهایم، و بهراستیکه ما در شکی هستیم که از آنچه ما را بهسوی آن فرا میخوانید به تردید میاندازد.
- 10
رسولانشان در رد سخنشان برایشان گفتند: آیا در توحید و یگانگی الله در عبادت شکی وجود دارد، درحالیکه او تعالی آفریدگار و پدید آورندۀ آسمانها و زمین بدون نمونۀ قبلی است؟! شما را به ایمان به خویش فرامیخواند تا گناهان گذشتهتان را از شما محو کند، و به شما مهلت میدهد تا آنگاه که پایانِ مشخص زندگی دنیایی شما فرا رسد. اقوامشان به آنها گفتند: شما جز انسانی مانند ما نیستید، و هیچ امتیازی بر ما ندارید، و میخواهید که ما را از عبادت آنچه پدرانمان عبادت میکردند برگردانید، پس حجتی آشکار برایمان بیاورید که بر راستگویی شما در اینکه ادعا میکنید رسولانی از جانب الله بهسوی ما هستید دلالت کند.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
پیامبرانشان در پاسخ به آن ها گفتند: ما انسان هایی مثل شما هستیم، و همانندیمان را در این مسأله انکار نمی کنیم، ولی این امر دلیلی بر همانند بودنمان در همه چيز نیست، چرا که الله متعال با نعمت خاص خود، هر کس از بندگانش را که بخواهد، مورد لطف قرار می دهد و آن ها را به عنوان پیامبر به سوی مردم بر می گزیند، و دلیل و معجزه ای که خواستید را جز به اراده و خواست الهی، نمی توانیم برایتان بیاوریم، چرا که در توان ما نیست، بلکه تنها الله متعال بر این امر تواناست، مؤمنان بايد در تمام امورشان تنها بر الله توكل كنند.
- 12
و چه مانع و عذری باعث می شود که بر الله متعال توکل نکنیم؟ در حالی که ما را به راست ترین و واضح ترین راه ها، راهنمایی کرده است. بی شک بر اذيت و آزارتان صبر خواهیم کرد، و توکل کنندگان باید در تمام کارهایشان تنها بر الله توکل کنند.
- 13
و کسانی از اقوام رسولان که کفر ورزیدند وقتی از استدلال با رسولانشان ناتوان ماندند گفتند: شما را از شهرمان خارج میکنیم، یا اینکه از دینتان بهسوی دین ما باز میگردید، آنگاه الله برای استوار سازی رسولان به آنها وحی کرد: به تحقیق ستمکارانی را که به الله و رسولش کفر ورزیدهاند نابود میکنیم.
- 14
و -ای رسولان و کسانیکه از شما پیروی میکنند- بهطور قطع پس از نابودی آنها شما را در زمین ساکن خواهیم گرداند، این نابودی کافران تکذیب کننده، و اسکان رسولانشان و مؤمنان در زمین پس از نابودی آنها، برای کسی است که عظمت و مراقبت من بر خودش را به یاد داشته باشد، و از انذار من از عذاب بترسد.
- 15
و رسولان از پروردگارشان خواستند که آنها را بر دشمنانشان پیروز گرداند، و هر متکبر ستیزهجو در برابر حق که با وجود آشکار شدن حق برایش از آن پیروی نمیکرد زیان دید.
- 16
روز قیامت در برابر این متکبر جهنم قرار دارد، پس جهنم در کمین اوست، و در آنجا از چرک جهنمیان که از آنها روانه میشود نوشانیده میشود، که تشنگیاش را برطرف نمیسازد، آنگاه پیوسته با تشنگی و سایر مجازاتها عذاب میشود.
- 17
بهسبب تلخی زیاد و حرارت و بدبوییاش پیاپی آن را به رنج مینوشد، و نمیتواند آن را ببلعد، و از سختیِ عذابی که به مشقت آن را تحمل میکند مرگ از هر جهتی او را فرامیگیرد، اما نمیمیرد تا راحت شود، بلکه زنده میماند تا عذاب را تحمل کند، و در روبروی او عذاب سخت دیگری در انتظارش است.
- 18
و مثال اعمال نیک مانند صدقه و احسان و رحم بر ضعیف که کافران، پیش میفرستند، مانند خاکستری است که بادها در روزی طوفانی بر آن بوزد، و آن را با قدرت بردارد، و در هر مکانی پراکنده سازد تا اینکه هیچ اثری از آن باقی نماند، و همچنین است اعمال کافران که کفر بر آنها بوزد، و در روز قیامت به صاحبانش نفع نمیرسانند، این عملی که بر ایمان بنا نشود همان گمراهی دور از راه حق است.
- 19
- ای انسان- آیا درک نکردهای که الله آسمانها و زمین را به حق آفریده، و بیهوده نیافریده است. - ای مردم- اگر بردن شما و آوردن خلقی دیگر را به جای شما بخواهد که او را عبادت و از او فرمانبرداری میکنند بهطور قطع شما را خواهد برد، و خلقی دیگر که او را عبادت میکنند و از او اطاعت میکنند خواهد آورد؛ زیرا این کار بر او آسان و سبک است.
- 20
نابودی شما و آوردن انسانهای دیگر، او تعالی را ناتوان نمیسازد، زیرا او تعالی بر هر چیزی تواناست، و هیچچیز او را ناتوان نمیسازد.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
و مخلوقات در روز میعاد از قبرهایشان بهسوی الله خارج میشوند، آنگاه پیروان ضعیف به سران رئیس میگویند: - ای سران- همانا ما پیرو شما بودیم، که به فرمان شما عمل میکردیم، و با نهی شما، دست میکشیدیم، پس آیا شما چیزی از عذاب الله را از ما دفع میکنید؟ سران رئیس میگویند: اگر الله ما را به هدایت توفیق داده بود بهطور قطع شما را بهسوی آن راهنمایی میکردیم، تا همگیمان را از عذابش نجات دهیم، اما ما را گمراه ساخت پس شما را گمراه کردیم، بر ما و شما یکسان است که در تحمل عذاب ناتوان باشیم یا شکیبایی به خرج دهیم، هیچ راه فراری از عذاب نداریم.
- 22
و ابلیس آنگاه که بهشتیان وارد بهشت، و جهنمیان وارد جهنم شوند میگوید: به تحقیق که الله به شما وعدۀ حق داد، و آنچه را به شما وعده داده بود محقق گرداند، و من به شما وعدۀ باطل دادم و به آنچه به شما وعده دادهام وفا نکردم، و من نیرویی نداشتم که با آن شما را در دنیا بر کفر و گمراهی مجبور کرده باشم، بلکه شما را به کفر فراخواندم، و گناهان را برایتان آراستم، آنگاه شما به شتاب از من پیروی کردید، پس بهسبب اینکه گمراه شدید مرا سرزنش نکنید، و خودتان را سرزنش کنید که برای این کار سزاوارترید. من یاور شما برای دفع عذاب از شما نیستم، و شما یاور من برای دفع عذاب از من نیستید. من بهسبب اینکه مرا شریکی برای الله در عبادت قرار دادید کفر ورزیدهام، بهراستیکه ستمکاران- بهسبب شرک و کفر به الله در دنیا- عذابی رنجآور در روز قیامت در انتظارشان است.
- 23
برخلاف سرانجامِ کافران، کسانیکه ایمان آورده و اعمال صالح انجام دادهاند به بهشتهایی وارد میشوند که نهرها از زیر کاخها و درختانشان جاری است، و به اذن و ارادۀ پروردگارشان همیشه در آن میمانند، و پروردگارشان سبحانه و نیز فرشتگان با سلام به آنها درود میفرستند؛ و همچنین خودشان به یکدیگر.
- 24
- ای رسول- آیا ندانستهای که الله مثالی برای کلمۀ توحید یعنی لا إله إلا الله زده است، آنگاه که آن را به درختی پاک یعنی نخل تشبیه کرد، که ریشهاش در زمین استوار دوانیده شده با رگهای پاکش آب مینوشد، و شاخهاش بهسوی آسمان بالا رفته از شبنم سیراب میشود، و از هوای پاکیزه استنشاق میکند.
- 25
این درخت پاکیزه به فرمان پروردگار خویش میوۀ پاکش را در هر زمان میدهد، و الله مثالها را برای مردم میزند امید است که پند بگیرند.
- 26
و مَثَل کلمۀ ناپاک شرک مانند درختی ناپاک، یعنی درخت حنظل است، که از ریشهاش بریده شده، و نه قراری بر روی زمین دارد، و نه ارتفاعی بهسوی آسمان؛ پس میمیرد و بادها آن را به هر سو پراکنده میکنند، در نتیجه، سرانجامِ کلمۀ کفر نابودی است، و عمل پاکی را برای صاحبش بهسوی الله بالا نمیبرد.
- 27
الله مؤمنان را با کلمۀ ثابت توحید بر ایمانی کامل در زندگی دنیا استوار میسازد تا اینکه در حال ایمان بمیرند، و در برزخ در قبرهایشان هنگام سوال، و روز قیامت آنها را استوار میسازد، و الله ستمکاران بهسبب شرک و کفر به الله را از صواب و راه راست گمراه میسازد، و هرچه بخواهد انجام میدهد، چه گمراه کردن کسیکه گمراه کردن او را به عدالت خویش بخواهد، و چه هدایت کسیکه به فضل خویش هدایتش را بخواهد، زیرا هیچ اجبار کنندهای برای او سبحانه نیست.
- 28
آیا ندیدهای حال کسانی از قریش را که به الله و رسولش کفر ورزیدند؛ چون نعمتبخشی الله بر خودشان یعنی امنیت در حرم، و بعثت محمد صلی الله علیه وسلم در میان آنها را با کفر به نعمت او تعالی تعویض کردند، آنگاه که آنچه را از جانب پروردگارش آورده بود تکذیب کردند، و کسانی از اقوامشان را که در کفر از آنها پیروی کردند در سرای نابودی فرود آورند.
- 29
و سرای نابودی همان جهنم است که در آن وارد میشوند، و گرمایش را به سختی تحمل میکنند، و چه قرارگاه بدی دارند.
- 30
و مشرکان امثال و مانندهایی برای الله قرار دادند تا کسانی را که از آنها پیروی کردهاند از راه الله پس از اینکه خودشان از آن گمراه شدند گمراه سازند. - ای رسول- به آنها بگو: از شهواتی که در آن قرار دارید، و انتشار شبهات در این زندگی دنیا بهرهمند شوید، زیرا بازگشت شما در روز قیامت بهسوی جهنم است، و بازگشتگاه دیگری جز آن ندارید.
تفسیر آیات 31 تا 40
- 31
- ای رسول- به مؤمنان بگو: ای مؤمنان، نماز را به کاملترین صورت برپا دارید، و از آنچه که الله به شما روزی داده است نفقات واجب و مستحبی را، پنهانی از ترس ریا، و آشکارا برای اینکه دیگران به شما اقتدا کنند، بپردازید پیش از اینکه روزی بیاید که نه معاملهای در آن است و نه فدیهای تا از عذاب الله رهایی حاصل کنید، و نه دوستیای، تا دوستی برای دوستش شفاعت کند.
- 32
الله ذاتی است که آسمانها و زمین را بدون نمونۀ قبلی آفرید، و آب باران را از آسمان فرو فرستاد، سپس با آن آب، انواع میوهها را برای روزی شما -ای مردم- بیرون آورد و کشتیها که بر روی آب حرکت میکنند را بر اساس تقدیرش رام شما کرد، و رودها را برای شما رام کرد تا از آن بنوشید، و چارپایان و کشتزارهایتان را آبیاری کنید.
- 33
و خورشید و ماه را که به استمرار در جریان هستند برای شما رام کرد، و شب و روز را که از پی یکدیگر میآیند رام شما ساخت، شب برای خواب و راحتیتان، و روز برای فعالیت و تلاشتان.
- 34
و از تمام آنچه که طلب کردید، و یا طلب نکردید به شما عطا کرد، و اگر نعمتهای الله را برشمارید به دلیل زیادی و گوناگونیشان قادر بر شمارش آنها نیستید، پس آنچه که برایتان بیان کرد مثالهایی از نعمتهایش است، بهراستیکه انسان بر خودش بسیار ستمکار است، و نعمتهای الله را بسیار ناسپاسی میکند.
- 35
و -ای رسول- به یاد آور آنگاه که ابراهیم پس از اینکه پسرش اسماعیل و مادر او هاجر را در تنگۀ مکه ساکن کرد گفت: پروردگارا، این سرزمین که خانوادهام را در آن ساکن کردم - یعنی مکه- را سرزمینی ایمن قرار بده، که خونی در آن ریخته نشود، و هیچکس در آن ستم نکند، و من و فرزندانم را از عبادت بتها دور گردان.
- 36
پروردگارا، بت ها بسیاری از مردم را گمراه کرده اند، چرا که گمان می کردند که برایشان شفاعت می کنند، و به وسیله ی آن ها دچار فتنه شدند و به جای الله آن ها را عبادت کردند، پس هر کس در توحید و بندگی الله متعال از من پیروی کند، او پیرو و تابع من است، و هر کس از من نافرمانی کند و در توحید و بندگی او از من پیروی نکند، -پروردگارا- بی گمان تو برای کسی که بخواهی گناهانش را ببخشی؛ بسیار آمرزنده و نسبت به آن ها بسیار مهربان هستی.
- 37
پروردگارا، من یکی از پسرانم، یعنی اسماعیل علیه السلام و پسرانش را در تنگهای (یعنی مکه) بدون گیاه و بدون آب در کنار خانۀ محترم تو ساکن کردم، پروردگارا، آنها را در کنار خانۀ محترم تو ساکن کردم تا نماز را در آن برپا دارند، پس -پروردگارا- دلهای مردم را بهسوی آنها، و این سرزمین بگردان، و آنها را از میوهها روزی ده. امید است که از تو در قبال نعمتهایی که برایشان میبخشی سپاسگزاری کنند.
- 38
پروردگارا، بهراستیکه تو از تمام آنچه که پنهان میکنیم، و از تمام آنچه که آشکار میسازیم آگاه هستی، و ذرهای نه در زمین و نه در آسمان بر الله پوشیده نمیماند، بلکه آن را میداند، پس احتیاجها و نیاز ما به الله بر او تعالی پوشیده نمیماند.
- 39
تمام شکر و ستایش از آنِ الله سبحانه است که دعایم را اجابت کرد که از صالحان به من هدیه داد، چون با وجود کهنسالیِ من، اسماعیل را از هاجر، و اسحاق را از ساره به من عطا فرمود، بهراستیکه پروردگارم سبحانه دعای هرکس که او را بخواند میشنود.
- 40
پروردگارا، مرا برپا دارندۀ نماز به کاملترین صورت قرار بده، و فرزندانم را نیز از کسانی قرار بده که نماز را برپا میدارند، پروردگارا، و دعایم را اجابت کن و آن را نزد خودت مقبول گردان.
تفسیر آیات 41 تا 50
- 41
پروردگارا، گناهانم را ببخشای، و گناهان پدرم را ببخشای (ابراهیم علیه السلام این دعا را قبل از اینکه بداند پدرش دشمن الله است گفت، اما وقتی که برایش مشخص شد پدرش دشمن الله است از او بیزاری جست)، و گناهان مؤمنان را برایشان بیامرز در روزیکه مردم برای حسابرسیشان در برابر پروردگار خویش میایستند.
- 42
و - ای رسول- مپندار که چون الله عذاب ستمکاران را به تأخیر میاندازد از تکذیب و بازداشتن از راه الله و سایر کارهایی که ستمکاران انجام میدهند غافل است، بلکه از این کارها آگاه است، و ذرهای از آنها بر او پوشیده نمیماند. جز این نیست که عذابشان را تا روز قیامت به تأخیر میاندازد، همان روزیکه در آن چشمها از ترس مَناظر وحشتناک خیره میشوند.
- 43
آنگاه که مردم شتابان از قبرهایشان بهسوی داعی برمیخیزند، و درحالیکه سرهایشان را بالا گرفتهاند از روی بیقراری به آسمان مینگرند، و چشمهایشان به حالت طبیعی بازنمیگردد، بلکه از وحشت آنچه که مشاهده میکنند خیره میماند، و دلهایشان از وحشتِ منظره، خالی و بدون عقل و فهم میشود.
- 44
و -ای رسول- امت خویش را از عذاب الله در روز قیامت بترسان، که در آن هنگام کسانیکه بهسبب کفر و شرک به الله بر خودشان ستم روا داشتهاند میگویند: پروردگارا، به ما مهلت بده، و عذاب ما را به تأخیر بینداز، و ما را برای زمان اندکی به دنیا بازگردان تا به تو ایمان آوریم، و از رسولانی که آنها را بهسوی ما فرستادی پیروی کنیم. آنگاه از روی توبیخ اینگونه پاسخ میشنوند: آیا در زندگی دنیا با انکار رستاخیزِ پس از مرگ سوگند یاد نمیکردید که از زندگی دنیا بهسوی آخرت منتقل نمیشوید؟!
- 45
و در محل سکونت امتهای ستمگر پیشین که پیش از شما بهسبب کفر به الله بر خودشان ستم روا داشتند، مانند قوم هود و قوم صالح سکونت میکردید، و عذابی را که بر آنها واقع ساخته بودیم برایتان روشن گردید، و در کتاب الله برایتان مثلها زدیم تا پند بگیرید، اما شما از آنها پند نگرفتید.
- 46
و به تحقیق که این فرود آمدگان در مساکنِ امتهای ستمگر، برای قتل پیامبر محمد صلی الله علیه وسلم و ریشه کن کردن دعوتش نیرنگها اندیشیدهاند، و الله از نیرنگ اندیشی آنها آگاه است و ذرهای از آن بر او تعالی پوشیده نمیماند، و نیرنگ اینها ضعیف است، زیرا بهسبب ضعفش نه کوهها و نه هیچ چیز دیگر را از بین نمیبرد؛ برخلاف تدبیر الله در مورد آنها.
- 47
پس -ای رسول- مپندار الله که پیروزی و غلبۀ دین را به رسولانش وعده داده، در وعدهای که به رسولانش داده است خلاف میکند، بهراستیکه الله ذات شکست ناپذیری است که هیچ چیزی او را مغلوب نمیکند، و بهزودی دوستانش را نیرومند میسازد، و برای دشمنانش و دشمنان رسولانش انتقام سختی دارد.
- 48
این انتقام از کفار در روزی حاصل میشود که قیامت برپا میگردد، روزیکه این زمین به زمینی دیگر و سفید و پاک تبدیل شود، و آسمانها به آسمانهایی دیگر تبدیل شوند، و مردم از قبرهایشان با بدنها و اعمالشان ظاهر شوند تا در برابر الله که در ملک و عظمتش یگانه است، و قهاری چیره است و کسی بر او چیره نمیگردد، و غالب میشود و کسی بر او غالب نمیگردد بایستند.
- 49
و -ای رسول- در روزیکه زمین به غیر زمین مبدل شود، و آسمانها تغییر یابند، کافران و مشرکان را میبینید که در زنجیرها به یکدیگر بسته شدهاند، و دستها و پاهایشان با زنجیرها به گردنهایشان بسته شده است،
- 50
و لباسشان که آن را به تن میکنند از قَطِران (مادهای به شدت اشتعالزا) است، و آتش بر چهرههای رنگ و رو رفتهشان بالا میآید و چیره میگردد.
تفسیر آیات 51 تا 52
- 51
تا الله هرکس را به خیر یا شری که انجام داده است جزا دهد، بهراستیکه الله، اعمال را سریع حسابرسی میکند.
- 52
این قرآن نازل شده بر محمد صلی الله علیه وسلم، اعلامی است از جانب الله بهسوی مردم، و به این هدف تا از تهدید سختی که در آن وجود دارد بترسند، و تا بدانند که معبود برحق، فقط الله است تا او را عبادت کنند و هیچکس را با او شریک نگردانند، و تا اینکه صاحبان عقل سلیم با آن پند و عبرت بگیرند؛ زیرا آنها هستند که از پندها و عبرتها بهره میبرند.
پرسشهای رایج درباره سوره ابراهیم
سوره ابراهیم چند آیه دارد؟
سوره ابراهیم 52 آیه دارد.
ابراهیم به چه معناست؟
ابراهیم به معنای «ابراهیم» است.
سوره ابراهیم مکی است یا مدنی؟
سوره ابراهیم سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 72مین سوره است.
سوره ابراهیم در کدام جزء قرآن است؟
سوره ابراهیم در جزء 13 است.
سوره ابراهیم چندمین سوره قرآن است؟
سوره ابراهیم 14مین سوره قرآن است و پس از سوره رعد و پیش از سوره حجر قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره ابراهیم را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره ابراهیم را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.