سوره 39 از 114 · جزء 23-24
سوره زمر
75 آیه · مکی · ترتیب نزول: 59مین
سورهٔ زمر در مکه نازل شده و 75 آیه دارد. به خالص کردن دین برای خدا دعوت میکند، اندرز میدهد که از رحمت خدا ناامید نشوید و برده شدن گروهگروه انسانها به بهشت و جهنم در روز قیامت را بیان میکند.
سوره زمر به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ ﴿١﴾
نزول این کتاب، از سوی الله شکستناپذیرِ حکیم است.
- 2
إِنَّآ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ بِٱلۡحَقِّ فَٱعۡبُدِ ٱللَّهَ مُخۡلِصٗا لَّهُ ٱلدِّينَ ﴿٢﴾
این کتاب را بهحق بر تو نازل کردیم؛ پس الله را با خلوص اعتقاد عبادت کن.
- 3
أَلَا لِلَّهِ ٱلدِّينُ ٱلۡخَالِصُۚ وَٱلَّذِينَ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ أَوۡلِيَآءَ مَا نَعۡبُدُهُمۡ إِلَّا لِيُقَرِّبُونَآ إِلَى ٱللَّهِ زُلۡفَىٰٓ إِنَّ ٱللَّهَ يَحۡكُمُ بَيۡنَهُمۡ فِي مَا هُمۡ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَۗ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يَهۡدِي مَنۡ هُوَ كَٰذِبٞ كَفَّارٞ ﴿٣﴾
آگاه باشید که دین خالص [و خالی از شرک]، از آنِ الله است و افرادى كه غیر الله را [دوست و] كارساز خود انتخاب كردهاند [پندارشان این است كه:] «آنها را فقط به این دلیل عبادت میکنیم كه ما را به الله نزدیک گردانند [و منزلتمان را بیشتر کنند]». الله در مواردی که با هم اختلاف دارند میان آنان [و موحدانِ راستین] داورى خواهد كرد. بیتردید، الله كسى را كه دروغگوی ناسپاس باشد، هدایت نخواهد كرد.
- 4
لَّوۡ أَرَادَ ٱللَّهُ أَن يَتَّخِذَ وَلَدٗا لَّٱصۡطَفَىٰ مِمَّا يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ سُبۡحَٰنَهُۥۖ هُوَ ٱللَّهُ ٱلۡوَٰحِدُ ٱلۡقَهَّارُ ﴿٤﴾
اگر الله مىخواست فرزندى برگزیند، از میان آفریدگان خود هرچه مىخواست برمىگزید. او تعالی [از این نسبتها] منزه است، و اوست الله یگانۀ پیروزمند.
- 5
خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّۖ يُكَوِّرُ ٱلَّيۡلَ عَلَى ٱلنَّهَارِ وَيُكَوِّرُ ٱلنَّهَارَ عَلَى ٱلَّيۡلِۖ وَسَخَّرَ ٱلشَّمۡسَ وَٱلۡقَمَرَۖ كُلّٞ يَجۡرِي لِأَجَلٖ مُّسَمًّىۗ أَلَا هُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡغَفَّٰرُ ﴿٥﴾
آسمانها و زمین را بهحق [و با هدف] آفرید. شب را بر روز مىگسترانَد و روز را بر شب؛ و خورشید و ماه را در خدمت [شما] گماشت که هر یک تا سرآمدِ معیّنى در حرکت است. آگاه باشید! او شکستناپذیرِ آمرزگار است.
- 6
خَلَقَكُم مِّن نَّفۡسٖ وَٰحِدَةٖ ثُمَّ جَعَلَ مِنۡهَا زَوۡجَهَا وَأَنزَلَ لَكُم مِّنَ ٱلۡأَنۡعَٰمِ ثَمَٰنِيَةَ أَزۡوَٰجٖۚ يَخۡلُقُكُمۡ فِي بُطُونِ أُمَّهَٰتِكُمۡ خَلۡقٗا مِّنۢ بَعۡدِ خَلۡقٖ فِي ظُلُمَٰتٖ ثَلَٰثٖۚ ذَٰلِكُمُ ٱللَّهُ رَبُّكُمۡ لَهُ ٱلۡمُلۡكُۖ لَآ إِلَٰهَ إِلَّا هُوَۖ فَأَنَّىٰ تُصۡرَفُونَ ﴿٦﴾
او شما را از یک تن آفرید، آنگاه همسرش را نیز از وی پدید آورد؛ و براى [استفادۀ] شما، هشت نوع از چهارپایان [= نر و مادۀ شتر، گاو، گوسفند و بز] را آفرید. شما را در شكم مادرتان طى مراحل مختلف در نهانگاههای سهگانه [پردۀ مَشیمه، رحِم و شكم] مىآفریند. این است الله، پروردگار شما كه فرمانروایى، خاص اوست. معبودى [بهحق] جز او نیست؛ پس چگونه [از عبادت الله] به بیراهه میروید؟
- 7
إِن تَكۡفُرُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِيٌّ عَنكُمۡۖ وَلَا يَرۡضَىٰ لِعِبَادِهِ ٱلۡكُفۡرَۖ وَإِن تَشۡكُرُواْ يَرۡضَهُ لَكُمۡۗ وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٞ وِزۡرَ أُخۡرَىٰۚ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُم مَّرۡجِعُكُمۡ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَۚ إِنَّهُۥ عَلِيمُۢ بِذَاتِ ٱلصُّدُورِ ﴿٧﴾
اگر ناسپاسی کنید، [بدانید که] الله از شما بینیاز است و هرگز ناسپاسیِ بندگانش را نمیپسندد؛ و اگر شکر او را به جای آورید، این کار را برایتان میپسندد؛ و هیچ گناهکاری، بارِ گناه دیگری را بر دوش نمیکشد؛ بازگشتتان به سوی پروردگارتان است؛ آنگاه او شما را از آنچه انجام میدادید، آگاه میکند. یقیناً او از رازِ دلها آگاه است.
- 8
۞ وَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ضُرّٞ دَعَا رَبَّهُۥ مُنِيبًا إِلَيۡهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُۥ نِعۡمَةٗ مِّنۡهُ نَسِيَ مَا كَانَ يَدۡعُوٓاْ إِلَيۡهِ مِن قَبۡلُ وَجَعَلَ لِلَّهِ أَندَادٗا لِّيُضِلَّ عَن سَبِيلِهِۦۚ قُلۡ تَمَتَّعۡ بِكُفۡرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلنَّارِ ﴿٨﴾
و هرگاه انسان دچار [رنج و] زیانی میشود، پروردگارش را [با تضرّع و زاری] میخواند و به درگاهش بازمیگردد؛ اما هنگامی که نعمتی از جانب خود به وی میبخشد، مشکلی را که قبلاً برایش دعا میکرد از یاد میبَرد و برای الله همتایانی قرار میدهد تا [دیگران را نیز] از راه او گمراه کند. [ای پیامبر، به چنین کسی] بگو: «چند صباحی با ناسپاسی [از نعمتهای دنیا] بهرهمند شو که قطعاً دوزخی خواهی بود».
- 9
أَمَّنۡ هُوَ قَٰنِتٌ ءَانَآءَ ٱلَّيۡلِ سَاجِدٗا وَقَآئِمٗا يَحۡذَرُ ٱلۡأٓخِرَةَ وَيَرۡجُواْ رَحۡمَةَ رَبِّهِۦۗ قُلۡ هَلۡ يَسۡتَوِي ٱلَّذِينَ يَعۡلَمُونَ وَٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿٩﴾
آیا [چنین مشرکی بهتر است یا] کسی که در طول شب، در حال سجده و قیام، به عبادت [الله] مشغول است و از [عذاب] آخرت ترسان است و به رحمت پروردگارش امید دارد؟ بگو: «آیا کسانی که [حق بندگی پروردگار را] میدانند و کسانی که نمیدانند، یکسانند؟ تنها خردمندان پند میپذیرند».
- 10
قُلۡ يَٰعِبَادِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱتَّقُواْ رَبَّكُمۡۚ لِلَّذِينَ أَحۡسَنُواْ فِي هَٰذِهِ ٱلدُّنۡيَا حَسَنَةٞۗ وَأَرۡضُ ٱللَّهِ وَٰسِعَةٌۗ إِنَّمَا يُوَفَّى ٱلصَّٰبِرُونَ أَجۡرَهُم بِغَيۡرِ حِسَابٖ ﴿١٠﴾
[ای پیامبر،] بگو: «ای بندگان باایمانِ من، از پروردگارتان پروا کنید. افرادى كه نیكویى مىكنند، [علاوه بر آخرت، در این دنیا نیز] پاداش نیكو دارند. زمین الله گسترده است [پس اگر براى حفظ عقیدۀ خود دچار مشكل شدید، هجرت كنید]. قطعاً پاداش پایداران، کامل و بىدریغ عطا خواهد شد».
- 11
قُلۡ إِنِّيٓ أُمِرۡتُ أَنۡ أَعۡبُدَ ٱللَّهَ مُخۡلِصٗا لَّهُ ٱلدِّينَ ﴿١١﴾
بگو: «من مأمورم با خلوصِ اعتقاد، الله را عبادت کنم،
- 12
وَأُمِرۡتُ لِأَنۡ أَكُونَ أَوَّلَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ﴿١٢﴾
و مأمور شدهام نخستین كسى [در این امت] باشم كه تسلیم [محض در مقابل پروردگار] است».
- 13
قُلۡ إِنِّيٓ أَخَافُ إِنۡ عَصَيۡتُ رَبِّي عَذَابَ يَوۡمٍ عَظِيمٖ ﴿١٣﴾
بگو: «اگر در برابر پروردگارم نافرمان باشم، از عذاب روز بزرگ [قیامت] مىترسم».
- 14
قُلِ ٱللَّهَ أَعۡبُدُ مُخۡلِصٗا لَّهُۥ دِينِي ﴿١٤﴾
[ای پیامبر] بگو: «من الله را با خلوصِ اعتقاد خود عبادت میکنم؛
- 15
فَٱعۡبُدُواْ مَا شِئۡتُم مِّن دُونِهِۦۗ قُلۡ إِنَّ ٱلۡخَٰسِرِينَ ٱلَّذِينَ خَسِرُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ وَأَهۡلِيهِمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۗ أَلَا ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡخُسۡرَانُ ٱلۡمُبِينُ ﴿١٥﴾
شما نیز غیر از الله، هر چه را میخواهید عبادت کنید». بگو: «زیانكاران [واقعى] كسانى هستند كه [به طمع دنیا] خود و خانوادههایشان را در رستاخیز به زیان انداختند. آگاه باشید كه این، همان زیان آشکار است.
- 16
لَهُم مِّن فَوۡقِهِمۡ ظُلَلٞ مِّنَ ٱلنَّارِ وَمِن تَحۡتِهِمۡ ظُلَلٞۚ ذَٰلِكَ يُخَوِّفُ ٱللَّهُ بِهِۦ عِبَادَهُۥۚ يَٰعِبَادِ فَٱتَّقُونِ ﴿١٦﴾
بر بالای سر و زیر پایشان طبقاتى از آتش است». این است آنچه الله بندگانش را از آن مىترساند. اى بندگان من، از [نافرمانى] من پروا كنید.
- 17
وَٱلَّذِينَ ٱجۡتَنَبُواْ ٱلطَّٰغُوتَ أَن يَعۡبُدُوهَا وَأَنَابُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ لَهُمُ ٱلۡبُشۡرَىٰۚ فَبَشِّرۡ عِبَادِ ﴿١٧﴾
بشارت براى كسانى است كه از عبادت طاغوت [= معبودان غیر الله] اجتناب ورزیدند و [توبهکنان] به درگاه الهی بازگشتند؛ پس [ای پیامبر،] [بهشت را] به بندگانم بشارت بده.
- 18
ٱلَّذِينَ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقَوۡلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحۡسَنَهُۥٓۚ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَىٰهُمُ ٱللَّهُۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمۡ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿١٨﴾
[همان] کسانی که سخن[های مختلف] را میشنوند و از بهترین آن پیروى مىكنند. آنان كسانى هستند كه الله هدایتشان کرده و خردمندند.
- 19
أَفَمَنۡ حَقَّ عَلَيۡهِ كَلِمَةُ ٱلۡعَذَابِ أَفَأَنتَ تُنقِذُ مَن فِي ٱلنَّارِ ﴿١٩﴾
آیا كسى را كه فرمان مجازات بر او قطعی شده است [میتوان هدایت نمود]؟ آیا تو مىتوانى کسی را كه در آتش است، نجات دهی؟
- 20
لَٰكِنِ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ رَبَّهُمۡ لَهُمۡ غُرَفٞ مِّن فَوۡقِهَا غُرَفٞ مَّبۡنِيَّةٞ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ وَعۡدَ ٱللَّهِ لَا يُخۡلِفُ ٱللَّهُ ٱلۡمِيعَادَ ﴿٢٠﴾
اما كسانى كه از [عذاب] پروردگارشان پروا دارند، برای آنان [در بهشت] غرفههایی است که بر فراز آنها غرفههای دیگری ساخته شده [و] جویبارها از زیر آنها جاری است. این وعده را الله داده است و الله در وعده خلاف نمیکند.
- 21
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَسَلَكَهُۥ يَنَٰبِيعَ فِي ٱلۡأَرۡضِ ثُمَّ يُخۡرِجُ بِهِۦ زَرۡعٗا مُّخۡتَلِفًا أَلۡوَٰنُهُۥ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَىٰهُ مُصۡفَرّٗا ثُمَّ يَجۡعَلُهُۥ حُطَٰمًاۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكۡرَىٰ لِأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ ﴿٢١﴾
آیا ندیدهای كه الله بارانى از آسمان فرستاد و آن را [به صورت] چشمههایى در زمین جاری ساخت؛ آنگاه به وسیلۀ آن، كشتزارى با رنگهای گوناگون پدید مىآورد؛ سپس پژمرده مىگردد و مىبینى كه زرد شده است؛ آنگاه آن را خُرد و خاشاک مىسازد؟ بیتردید، در این [دگرگونیها] پندی براى خردمندان است.
- 22
أَفَمَن شَرَحَ ٱللَّهُ صَدۡرَهُۥ لِلۡإِسۡلَٰمِ فَهُوَ عَلَىٰ نُورٖ مِّن رَّبِّهِۦۚ فَوَيۡلٞ لِّلۡقَٰسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ أُوْلَٰٓئِكَ فِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٍ ﴿٢٢﴾
پس آیا كسى كه الله دلش را پذیراى اسلام كرده و از جانب پروردگارش، از نور [هدایت و بصیرت] برخوردار گشته، [همانند سختدلان است]؟ واى بر آنان که در برابرِ ذكر الله سنگدل شدهاند! آنان در گمراهىِ آشكارند.
- 23
ٱللَّهُ نَزَّلَ أَحۡسَنَ ٱلۡحَدِيثِ كِتَٰبٗا مُّتَشَٰبِهٗا مَّثَانِيَ تَقۡشَعِرُّ مِنۡهُ جُلُودُ ٱلَّذِينَ يَخۡشَوۡنَ رَبَّهُمۡ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمۡ وَقُلُوبُهُمۡ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ هُدَى ٱللَّهِ يَهۡدِي بِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٍ ﴿٢٣﴾
الله بهترین سخن را به صورت كتابى نازل كرده كه [برخی از آیاتش] همانند یكدیگر و [برخی نیز] مکرر است. كسانى كه از [مجازات] پروردگارشان بیم دارند، [با شنیدن این آیات،] مو بر تنشان راست میشود و سپس دل و جانشان با یاد الله آرام میگیرد. این هدایتِ الله است كه هر کس را بخواهد، به آن راه مینماید؛ و هر کس که الله او را گمراه سازد، هیچ هدایتگری نخواهد داشت.
- 24
أَفَمَن يَتَّقِي بِوَجۡهِهِۦ سُوٓءَ ٱلۡعَذَابِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَقِيلَ لِلظَّٰلِمِينَ ذُوقُواْ مَا كُنتُمۡ تَكۡسِبُونَ ﴿٢٤﴾
پس آیا كسی كه در روز قیامت [دستانش بسته است و ناچار] با صورتش آن عذاب سخت را دفع مىكند، [همچون کسی است که در آسایش بهشت قرار دارد]؟ به ستمکاران [مشرک] گفته میشود: «[نتیجۀ] دستاوردتان را بچشید».
- 25
كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَأَتَىٰهُمُ ٱلۡعَذَابُ مِنۡ حَيۡثُ لَا يَشۡعُرُونَ ﴿٢٥﴾
کسانی که پیش از آنان بودند [نیز آیات الله را] دروغ شمردند و از جایى كه گمان نمىكردند، عذاب دامنگیرشان شد.
- 26
فَأَذَاقَهُمُ ٱللَّهُ ٱلۡخِزۡيَ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَكۡبَرُۚ لَوۡ كَانُواْ يَعۡلَمُونَ ﴿٢٦﴾
الله [طعم] رسوایی و خواری را در زندگی دنیا به آنان چشاند؛ و مسلّماً عذاب آخرت بزرگتر [و سختتر] است. اگر مشرکان میدانستند [که رفتارشان چه پیامدی دارد، عبرت میگرفتند].
- 27
وَلَقَدۡ ضَرَبۡنَا لِلنَّاسِ فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٖ لَّعَلَّهُمۡ يَتَذَكَّرُونَ ﴿٢٧﴾
در این قرآن، از هر [گونه] مَثلى براى مردم آوردهایم؛ باشد که پند پذیرند.
- 28
قُرۡءَانًا عَرَبِيًّا غَيۡرَ ذِي عِوَجٖ لَّعَلَّهُمۡ يَتَّقُونَ ﴿٢٨﴾
قرآنى به زبان فصیح عربی و بدون هیچ گونه ابهام و انحراف [نازل كردیم]؛ باشد که [تحت تعلیماتش، از پروردگار یکتا] پروا کنند.
- 29
ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا رَّجُلٗا فِيهِ شُرَكَآءُ مُتَشَٰكِسُونَ وَرَجُلٗا سَلَمٗا لِّرَجُلٍ هَلۡ يَسۡتَوِيَانِ مَثَلًاۚ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِۚ بَلۡ أَكۡثَرُهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٢٩﴾
الله [براى مقایسۀ مشرک و موحد،] مردى را مثال میزند كه چند شریک دربارۀ [مالکیتِ] او پیوسته با هم اختلاف و مشاجره دارند؛ و در مقابل آن، مردى كه تحت فرمان یک نفر قرار دارد. آیا این دو نفر، [از نظرِ موقعیت] یكسانند؟ ستایش مخصوص الله است؛ ولى بیشتر آنان نمىدانند.
- 30
إِنَّكَ مَيِّتٞ وَإِنَّهُم مَّيِّتُونَ ﴿٣٠﴾
[ای پیامبر،] قطعاً تو خواهی مُرد و آنان [نیز] خواهند مُرد.
- 31
ثُمَّ إِنَّكُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ عِندَ رَبِّكُمۡ تَخۡتَصِمُونَ ﴿٣١﴾
آنگاه [شما مردم] در روز قیامت، نزد پروردگارتان [دربارۀ مسایل مورد اختلاف،] مجادله خواهید کرد.
- 32
۞ فَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّن كَذَبَ عَلَى ٱللَّهِ وَكَذَّبَ بِٱلصِّدۡقِ إِذۡ جَآءَهُۥٓۚ أَلَيۡسَ فِي جَهَنَّمَ مَثۡوٗى لِّلۡكَٰفِرِينَ ﴿٣٢﴾
و كیست ستمكارتر از کسی كه به الله، دروغ نسبت میدهد و سخن راستی را كه به وی رسیده است، دروغ میشمارد؟ آیا در دوزخ، جایگاهى براى کافران نیست؟
- 33
وَٱلَّذِي جَآءَ بِٱلصِّدۡقِ وَصَدَّقَ بِهِۦٓ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُتَّقُونَ ﴿٣٣﴾
اما کسانی که پیام راستین بیاورند [و دیگران را به پذیرش آن دعوت کنند] و خود نیز آن را تصدیق نمایند، به راستی پرهیزگارند.
- 34
لَهُم مَّا يَشَآءُونَ عِندَ رَبِّهِمۡۚ ذَٰلِكَ جَزَآءُ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿٣٤﴾
هر چه بخواهند، نزد پروردگارشان دارند. پاداش نیكوكاران همین است.
- 35
لِيُكَفِّرَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي عَمِلُواْ وَيَجۡزِيَهُمۡ أَجۡرَهُم بِأَحۡسَنِ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿٣٥﴾
تا الله، بدترین رفتارشان را از [كارنامۀ] آنان بزداید و بر اساس بهترین اعمالشان، به آنان پاداش دهد.
- 36
أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِكَافٍ عَبۡدَهُۥۖ وَيُخَوِّفُونَكَ بِٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦۚ وَمَن يُضۡلِلِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِنۡ هَادٖ ﴿٣٦﴾
آیا الله براى دفاع از بندهاش كافى نیست؟ اما [مشرکان] تو را از معبودان[باطل]شان مىترسانند؛ و هر کس كه الله او را گمراه کند، هیچ هدایتگری نخواهد داشت.
- 37
وَمَن يَهۡدِ ٱللَّهُ فَمَا لَهُۥ مِن مُّضِلٍّۗ أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِعَزِيزٖ ذِي ٱنتِقَامٖ ﴿٣٧﴾
و هر کس که الله او را هدایت کند، هیچ کس او را گمراه نخواهد ساخت. آیا الله شکستناپذیر و انتقامگیرنده نیست؟
- 38
وَلَئِن سَأَلۡتَهُم مَّنۡ خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ لَيَقُولُنَّ ٱللَّهُۚ قُلۡ أَفَرَءَيۡتُم مَّا تَدۡعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ إِنۡ أَرَادَنِيَ ٱللَّهُ بِضُرٍّ هَلۡ هُنَّ كَٰشِفَٰتُ ضُرِّهِۦٓ أَوۡ أَرَادَنِي بِرَحۡمَةٍ هَلۡ هُنَّ مُمۡسِكَٰتُ رَحۡمَتِهِۦۚ قُلۡ حَسۡبِيَ ٱللَّهُۖ عَلَيۡهِ يَتَوَكَّلُ ٱلۡمُتَوَكِّلُونَ ﴿٣٨﴾
[ای پیامبر،] اگر از مشرکان بپرسی: «چه کسی آسمانها و زمین را آفریده است؟»، مسلماً میگویند: «الله». به آنان بگو: «پس به نظر شما، اگر الله ناخوشی و رنجی برایم بخواهد، آیا آنچه به جاى الله [به نیایش] مىخوانید، میتوانند آسیب او را برطرف کنند؟ یا اگر الله رحمتى براى من بخواهد، آیا مىتوانند مانع او شوند؟» بگو: «[پشتیبانیِ] الله برایم کافی است. اهل توکل، تنها بر او توكل مىكنند».
- 39
قُلۡ يَٰقَوۡمِ ٱعۡمَلُواْ عَلَىٰ مَكَانَتِكُمۡ إِنِّي عَٰمِلٞۖ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ﴿٣٩﴾
بگو: «اى قوم من، شما بر روش خود عمل کنید، من نیز [به وظایف خود] عمل مىكنم.
- 40
مَن يَأۡتِيهِ عَذَابٞ يُخۡزِيهِ وَيَحِلُّ عَلَيۡهِ عَذَابٞ مُّقِيمٌ ﴿٤٠﴾
به زودى خواهید دانست كه كیست آنكه [در دنیا] گرفتارِ عذاب رسواگر میشود و [در آخرت،] عذاب پاینده بر سرش میبارد».
- 41
إِنَّآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡكِتَٰبَ لِلنَّاسِ بِٱلۡحَقِّۖ فَمَنِ ٱهۡتَدَىٰ فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيۡهَاۖ وَمَآ أَنتَ عَلَيۡهِم بِوَكِيلٍ ﴿٤١﴾
این كتاب آسمانی را براى [هدایت] مردم، بهحق بر تو نازل كردیم؛ هر کس هدایت شود، به سودِ خود اوست و هر کس گمراه گشت، به زیان خویش گمراه شده است؛ و تو [نگهبان و] کارسازشان نیستى [که آنان را به هدایت اجبار کنی].
- 42
ٱللَّهُ يَتَوَفَّى ٱلۡأَنفُسَ حِينَ مَوۡتِهَا وَٱلَّتِي لَمۡ تَمُتۡ فِي مَنَامِهَاۖ فَيُمۡسِكُ ٱلَّتِي قَضَىٰ عَلَيۡهَا ٱلۡمَوۡتَ وَيُرۡسِلُ ٱلۡأُخۡرَىٰٓ إِلَىٰٓ أَجَلٖ مُّسَمًّىۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿٤٢﴾
الله جانها را در لحظۀ مرگ مىگیرد و [نیز] جان کسی را كه نمرده است، به هنگام خوابش [مىگیرد]؛ آنگاه جانهایی را كه حكم مرگ بر آنها رانده است، نگه مىدارد و جانِ دیگران را تا هنگام معین [مرگ] بازپس میفرستد. در این [امر] براى هر کس که بیندیشد، نشانههایى [از قیامت] وجود دارد.
- 43
أَمِ ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ شُفَعَآءَۚ قُلۡ أَوَلَوۡ كَانُواْ لَا يَمۡلِكُونَ شَيۡـٔٗا وَلَا يَعۡقِلُونَ ﴿٤٣﴾
آیا مشرکان غیر از الله، شفیعانی [برای خود از میان معبودان باطلشان] انتخاب کردهاند؟ [ای پیامبر، به آنان] بگو: «حتی اگر آنها مالک چیزی نباشند و [چیزی را] درک نکنند [باز هم آنها را به شفاعت میطلبید]؟»
- 44
قُل لِّلَّهِ ٱلشَّفَٰعَةُ جَمِيعٗاۖ لَّهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ ثُمَّ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿٤٤﴾
بگو: «تمام شفاعتها، فقط از آنِ الله است. فرمانروایی آسمانها و زمین [نیز] از آن اوست؛ سپس [در روز قیامت، همگی] به پیشگاهِ او بازگردانده میشوید».
- 45
وَإِذَا ذُكِرَ ٱللَّهُ وَحۡدَهُ ٱشۡمَأَزَّتۡ قُلُوبُ ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ بِٱلۡأٓخِرَةِۖ وَإِذَا ذُكِرَ ٱلَّذِينَ مِن دُونِهِۦٓ إِذَا هُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ ﴿٤٥﴾
هنگامی که الله به یکتایی [و توحید] یاد میشود، دلهای کسانی که به آخرت ایمان ندارند، متنفر [و بیزار] میگردد؛ و چون از معبودانی غیر از الله یاد شود، آنگاه است که مشرکان شادمان میگردند.
- 46
قُلِ ٱللَّهُمَّ فَاطِرَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ عَٰلِمَ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ أَنتَ تَحۡكُمُ بَيۡنَ عِبَادِكَ فِي مَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ﴿٤٦﴾
بگو: «بار الها، [ای] آفرینندۀ آسمانها و زمین، ای دانای نهان و آشکار، تو [به تنهایی] میان بندگانت راجع به آنچه [در دنیا] در آن اختلاف میورزیدند داوری خواهی کرد».
- 47
وَلَوۡ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُواْ مَا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا وَمِثۡلَهُۥ مَعَهُۥ لَٱفۡتَدَوۡاْ بِهِۦ مِن سُوٓءِ ٱلۡعَذَابِ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ وَبَدَا لَهُم مِّنَ ٱللَّهِ مَا لَمۡ يَكُونُواْ يَحۡتَسِبُونَ ﴿٤٧﴾
اگر دو برابر آنچه در زمین است، در اختیار ستمکاران [مشرک] باشد، همه را براى نجات خود از سختىِ عذابِ روز قیامت فدا مىكنند؛ [ولى پذیرفتنى نیست]؛ و اموری از جانب الله برایشان آشكار مىگردد كه تصورش را هم نمىكردند.
- 48
وَبَدَا لَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿٤٨﴾
[در آن روز،] دستاورد زشتشان بر آنان آشكار مىشود و عذابى كه مسخره مىكردند، دامنگیرشان خواهد شد.
- 49
فَإِذَا مَسَّ ٱلۡإِنسَٰنَ ضُرّٞ دَعَانَا ثُمَّ إِذَا خَوَّلۡنَٰهُ نِعۡمَةٗ مِّنَّا قَالَ إِنَّمَآ أُوتِيتُهُۥ عَلَىٰ عِلۡمِۭۚ بَلۡ هِيَ فِتۡنَةٞ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٤٩﴾
هر گاه انسان دچار [رنج و] زیانی شود، ما را [به نیایش] مىخواند؛ و چون از جانب خویش نعمتى به وی ارزانى داریم، میگوید: «فقط [لیاقت و] داناییِ خودم موجب این نعمت شده است. [نه،] بلكه این آزمایش [الهی] است؛ ولى بیشتر مردم نمىدانند.
- 50
قَدۡ قَالَهَا ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ فَمَآ أَغۡنَىٰ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿٥٠﴾
پیشینیان آنان نیز همین سخن را گفتند؛ ولى [به هنگام عذاب،] دستاوردشان سودى به حالشان نداشت.
- 51
فَأَصَابَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْۚ وَٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡ هَٰٓؤُلَآءِ سَيُصِيبُهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا كَسَبُواْ وَمَا هُم بِمُعۡجِزِينَ ﴿٥١﴾
و [عقوبت] دستاورد زشت آنان دامنگیرشان شد. و این ستمکاران [مشرک] نیز به عقوبت دستاوردشان گرفتار خواهند شد و هرگز نمیتوانند [الله متعال را] ناتوان کنند [و از عذاب او بگریزند].
- 52
أَوَلَمۡ يَعۡلَمُوٓاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ﴿٥٢﴾
آیا مشرکان نمیدانند که الله [نعمت و] روزی را بر هر کس که بخواهد، گسترده میدارد و یا تنگ میگرداند؟ بیگمان در این امر، نشانههایی [از تدبیر و حکمت الهی] برای مومنان است.
- 53
۞ قُلۡ يَٰعِبَادِيَ ٱلَّذِينَ أَسۡرَفُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ لَا تَقۡنَطُواْ مِن رَّحۡمَةِ ٱللَّهِۚ إِنَّ ٱللَّهَ يَغۡفِرُ ٱلذُّنُوبَ جَمِيعًاۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلۡغَفُورُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٥٣﴾
[ای پیامبر،] به بندگانم که [در ارتکاب به شرک و گناه] زیادهروی کردهاند، بگو: «از رحمت الهی مأیوس نباشید؛ چرا که [اگر توبه کنید،] الله همۀ گناهانتان را میبخشد. به راستی که او تعالی بسیار آمرزنده و مهربان است.
- 54
وَأَنِيبُوٓاْ إِلَىٰ رَبِّكُمۡ وَأَسۡلِمُواْ لَهُۥ مِن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَكُمُ ٱلۡعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ ﴿٥٤﴾
پیش از آنکه عذاب به سراغتان بیاید و هیچ کس نتواند یاریتان کند، به سوی پروردگارتان بازگردید و تسلیم [فرمانِ] او شوید.
- 55
وَٱتَّبِعُوٓاْ أَحۡسَنَ مَآ أُنزِلَ إِلَيۡكُم مِّن رَّبِّكُم مِّن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَكُمُ ٱلۡعَذَابُ بَغۡتَةٗ وَأَنتُمۡ لَا تَشۡعُرُونَ ﴿٥٥﴾
و پیش از آنكه ناگهان ـ در حالی که غافلید ـ عذاب به سراغتان بیاید، از بهترین دستورهایى كه از جانب پروردگارتان بر شما نازل شده است، پیروى کنید».
- 56
أَن تَقُولَ نَفۡسٞ يَٰحَسۡرَتَىٰ عَلَىٰ مَا فَرَّطتُ فِي جَنۢبِ ٱللَّهِ وَإِن كُنتُ لَمِنَ ٱلسَّٰخِرِينَ ﴿٥٦﴾
[هماکنون بر حذر باشید] تا کسی [در روز قیامت] نگوید: «ای دریغ بر من که در حقِ الله کوتاهی نمودم و [مؤمنان را] مسخره میکردم!»
- 57
أَوۡ تَقُولَ لَوۡ أَنَّ ٱللَّهَ هَدَىٰنِي لَكُنتُ مِنَ ٱلۡمُتَّقِينَ ﴿٥٧﴾
یا [گناه خود را بر گردن تقدیر نیندازد و] نگوید: «اگر الله مرا هدایت کرده بود، قطعاً پرهیزگار بودم»
- 58
أَوۡ تَقُولَ حِينَ تَرَى ٱلۡعَذَابَ لَوۡ أَنَّ لِي كَرَّةٗ فَأَكُونَ مِنَ ٱلۡمُحۡسِنِينَ ﴿٥٨﴾
یا هنگامی که عذاب را میبیند، نگوید: «ای کاش بازگشتی [به دنیا] داشتم تا در زمرۀ نیکوکاران قرار میگرفتم».
- 59
بَلَىٰ قَدۡ جَآءَتۡكَ ءَايَٰتِي فَكَذَّبۡتَ بِهَا وَٱسۡتَكۡبَرۡتَ وَكُنتَ مِنَ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٥٩﴾
[الله میفرماید:] «آری، آیات من برایت آمد و تو آنها را دروغ پنداشتی و تکبر نمودی و کفر ورزیدی».
- 60
وَيَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ تَرَى ٱلَّذِينَ كَذَبُواْ عَلَى ٱللَّهِ وُجُوهُهُم مُّسۡوَدَّةٌۚ أَلَيۡسَ فِي جَهَنَّمَ مَثۡوٗى لِّلۡمُتَكَبِّرِينَ ﴿٦٠﴾
و روز قیامت کسانی را که بر الله دروغ بستهاند، سیهروی میبینی. آیا در دوزخ جایگاهی برای متکبران نیست؟
- 61
وَيُنَجِّي ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ بِمَفَازَتِهِمۡ لَا يَمَسُّهُمُ ٱلسُّوٓءُ وَلَا هُمۡ يَحۡزَنُونَ ﴿٦١﴾
الله، پرهیزگاران را با درآوردن به مکان کامیابیشان، [از عذاب] نجات میدهد. [در بهشت،] نه رنجی به آنان میرسد و نه اندوهگین میشوند.
- 62
ٱللَّهُ خَٰلِقُ كُلِّ شَيۡءٖۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ وَكِيلٞ ﴿٦٢﴾
الله آفریدگار هر چیزی است و او تعالی بر همه چیز [نگهبان و] کارساز است.
- 63
لَّهُۥ مَقَالِيدُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۗ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ ﴿٦٣﴾
کلید گنجینههای آسمانها و زمین از آنِ اوست؛ و کسانی که به آیات الهی کافر شدند، قطعاً زیانکارند.
- 64
قُلۡ أَفَغَيۡرَ ٱللَّهِ تَأۡمُرُوٓنِّيٓ أَعۡبُدُ أَيُّهَا ٱلۡجَٰهِلُونَ ﴿٦٤﴾
[ای پیامبر،] بگو: «ای بیخبران، آیا به من فرمان میدهید که [معبودی] غیر از الله را عبادت کنم؟»
- 65
وَلَقَدۡ أُوحِيَ إِلَيۡكَ وَإِلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِكَ لَئِنۡ أَشۡرَكۡتَ لَيَحۡبَطَنَّ عَمَلُكَ وَلَتَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ﴿٦٥﴾
به تو و پیامبرانِ پیش از تو وحى شده است كه: «اگر شرک بورزى، [پاداشِ] کارهایت قطعاً بر باد خواهد رفت و زیانكار خواهى شد؛
- 66
بَلِ ٱللَّهَ فَٱعۡبُدۡ وَكُن مِّنَ ٱلشَّٰكِرِينَ ﴿٦٦﴾
بلکه تنها الله را عبادت کن و سپاسگزار باش».
- 67
وَمَا قَدَرُواْ ٱللَّهَ حَقَّ قَدۡرِهِۦ وَٱلۡأَرۡضُ جَمِيعٗا قَبۡضَتُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَٱلسَّمَٰوَٰتُ مَطۡوِيَّٰتُۢ بِيَمِينِهِۦۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿٦٧﴾
مشرکان، الله را چنان كه سزاوار اوست، ارج ننهادند؛ حال آنکه در روز قیامت، زمین یكسره در قبضۀ اوست؛ و آسمانها به دست وی درهمپیچیده خواهد شد. پاک و منزه است الله؛ و از چیزهایی که با [وی] شریک میسازند، برتر است.
- 68
وَنُفِخَ فِي ٱلصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا مَن شَآءَ ٱللَّهُۖ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخۡرَىٰ فَإِذَا هُمۡ قِيَامٞ يَنظُرُونَ ﴿٦٨﴾
[در آستانۀ قیامت،] در «صور» دمیده میشود؛ آنگاه هر کس که در آسمانها و در زمین است، مدهوشِ مرگ خواهد شد ـ مگر كسى كه الله بخواهد؛ آنگاه بار دیگر در آن دمیده میشود و ناگهان [همه از مرگ] برمیخیزند و چشمبهراه [فرمان پروردگار] هستند.
- 69
وَأَشۡرَقَتِ ٱلۡأَرۡضُ بِنُورِ رَبِّهَا وَوُضِعَ ٱلۡكِتَٰبُ وَجِاْيٓءَ بِٱلنَّبِيِّـۧنَ وَٱلشُّهَدَآءِ وَقُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡحَقِّ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ﴿٦٩﴾
[در روز قیامت،] زمین به نورِ پروردگارش روشن خواهد شد و نامۀ [اعمال] نهاده میشود و پیامبران و گواهان را میآورند و به حق و عدالت میان مردم داوری میشود و هرگز به آنان ستم نخواهد شد.
- 70
وَوُفِّيَتۡ كُلُّ نَفۡسٖ مَّا عَمِلَتۡ وَهُوَ أَعۡلَمُ بِمَا يَفۡعَلُونَ ﴿٧٠﴾
و جزای عملکردِ هر کس، به تمام و کمال داده میشود؛ و الله نسبت به اعمالشان داناتر است.
- 71
وَسِيقَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِلَىٰ جَهَنَّمَ زُمَرًاۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءُوهَا فُتِحَتۡ أَبۡوَٰبُهَا وَقَالَ لَهُمۡ خَزَنَتُهَآ أَلَمۡ يَأۡتِكُمۡ رُسُلٞ مِّنكُمۡ يَتۡلُونَ عَلَيۡكُمۡ ءَايَٰتِ رَبِّكُمۡ وَيُنذِرُونَكُمۡ لِقَآءَ يَوۡمِكُمۡ هَٰذَاۚ قَالُواْ بَلَىٰ وَلَٰكِنۡ حَقَّتۡ كَلِمَةُ ٱلۡعَذَابِ عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٧١﴾
کافران گروهگروه به سوى دوزخ رانده مىشوند. همین كه به آنجا میرسند، درهایش [به روی آنان] گشوده میگردد و نگهبانانش میگویند: «آیا پیامبرانی از میان خود شما به سراغتان نیامدند كه آیات پروردگارتان را برای شما مىخواندند و دربارۀ دیدار این روز هشدار مىدادند؟» آنان [در پاسخ] مىگویند: «آری؛ ولى [ما آنان را انکار كردیم و] فرمان مجازات، سزاى کافران است».
- 72
قِيلَ ٱدۡخُلُوٓاْ أَبۡوَٰبَ جَهَنَّمَ خَٰلِدِينَ فِيهَاۖ فَبِئۡسَ مَثۡوَى ٱلۡمُتَكَبِّرِينَ ﴿٧٢﴾
[به آنان] گفته مىشود: «از درهاى دوزخ وارد شوید و جاودانه در آن به سر بَرید؛ و [به راستى] جایگاه متكبران، چه بد [جایگاهى] است!»
- 73
وَسِيقَ ٱلَّذِينَ ٱتَّقَوۡاْ رَبَّهُمۡ إِلَى ٱلۡجَنَّةِ زُمَرًاۖ حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءُوهَا وَفُتِحَتۡ أَبۡوَٰبُهَا وَقَالَ لَهُمۡ خَزَنَتُهَا سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡ طِبۡتُمۡ فَٱدۡخُلُوهَا خَٰلِدِينَ ﴿٧٣﴾
و كسانى كه از پروردگارشان پروا داشتند، گروهگروه به سوى بهشت هدایت مىشوند؛ همین كه به آنجا میرسند ـ در حالی كه درهاى بهشت گشوده شده است ـ [با عزت و احترام وارد میشوند] و نگهبانان آنجا میگویند: «سلام بر شما. خوش آمدید. [و] برای همیشه [در آن بمانید]».
- 74
وَقَالُواْ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي صَدَقَنَا وَعۡدَهُۥ وَأَوۡرَثَنَا ٱلۡأَرۡضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ ٱلۡجَنَّةِ حَيۡثُ نَشَآءُۖ فَنِعۡمَ أَجۡرُ ٱلۡعَٰمِلِينَ ﴿٧٤﴾
بهشتیان مىگویند: «ستایش و سپاس مخصوص الله است كه وعدۀ خویش را در مورد ما تحقق بخشید و سرزمین [پهناور بهشت] را به ما میراث داد كه در هر جاى آن بخواهیم، منزل میگیریم؛ و [به راستى] پاداش اهل عمل، چه نیكوست!»
- 75
وَتَرَى ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ حَآفِّينَ مِنۡ حَوۡلِ ٱلۡعَرۡشِ يُسَبِّحُونَ بِحَمۡدِ رَبِّهِمۡۚ وَقُضِيَ بَيۡنَهُم بِٱلۡحَقِّۚ وَقِيلَ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٧٥﴾
[در آن روز،] فرشتگان را خواهی دید كه پیرامون عرش حلقه زدهاند و پروردگارشان را به پاکی میستایند؛ و به حق و عدالت میان مردم داورى خواهد شد و گفته مىشود: «ستایش و سپاس، مخصوص الله - پروردگار جهانیان- است».
شنیدن تلاوت سوره زمر
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 39 از 114
- معنای نام:
- گروهها
- شمار آیات:
- 75
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 59
- جزء:
- 23-24: آیات 1 تا 31 در جزء 23، آیات 32 تا 75 در جزء 24
درباره سوره زمر
نام سوره از واژهٔ «زمر» در آیات 71 و 73 گرفته شده که به معنای «دستهها، گروهها» است؛ در این آیات گفته میشود منکران گروهگروه به جهنم و پرهیزگاران گروهگروه به بهشت برده میشوند. به سبب واژهٔ «کوشکها» در آیهٔ 20، «غرف» نیز نامیده میشود.
سوره در مکه نازل شده و 75 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 39 است؛ در جزء 23 آغاز میشود و در جزء 24 ادامه مییابد. در ترتیب نزول، سورهٔ 59 است. برخی علما گفتهاند چند آیهٔ آن در مدینه نازل شده است. آیهٔ 53 که به کسانی که در گناه از حد گذشتهاند میگوید از رحمت خدا ناامید نشوند، از شناختهشدهترین آیات بشارت قرآن است.
زمان نزول سوره زمر
سوره در دورهٔ مکه و در سالهایی نازل شد که مشرکان ادعا میکردند بتها را «برای اینکه ما را به خدا نزدیک کنند» میپرستند و مؤمنان زیر فشار بودند. یادآوری گستردگی زمین خدا در آیهٔ 10، از سوی برخی مفسران با هجرت به حبشه مرتبط دانسته شده است.
بنا بر روایتی که بخاری و مسلم از ابن عباس نقل کردهاند، برخی مشرکان که در دوران جاهلیت بسیار آدم کشته و زنا کرده بودند، نزد پیامبر (ص) آمدند و گفتند دینی که ایشان به آن دعوت میکنند نیکوست، اما پرسیدند آیا برای گناهانشان کفارهای هست. در پی آن، همراه با آیهای دیگر، آیهٔ 53 نازل شد که خبر میدهد خدا همهٔ گناهان را میآمرزد.
موضوعات سوره زمر
سوره با اعلام اینکه کتاب از سوی خدا نازل شده و دین باید تنها برای او خالص شود آغاز میشود. بهانههای کسانی که بتها را واسطه میگیرند رد میشود؛ قدرت خدایی یادآوری میشود که آسمانها، زمین، شب و روز را آفریده و انسان را از یک نفس پدید آورده است. حال انسانی بیان میشود که در تنگنا به خدا التماس میکند و در گشایش او را فراموش میکند.
گفته میشود دانایان و نادانان یکسان نیستند و پاداش شکیبایان بیحساب داده میشود. بیان میشود قرآن کتابی است با آیات هماهنگ که پوست کسانی را که از خدا میترسند به لرزه میاندازد و دلهایشان را نرم میکند. گفته میشود خدا جانها را هنگام مرگ و در خواب میگیرد. سپس بندگانی که در گناه از حد گذشتهاند دعوت میشوند که از رحمت خدا ناامید نشوند و پیش از دیر شدن به سوی او بازگردند. سوره با دمیدن در صور، قرار گرفتن نامههای اعمال و رسیدگی به حساب ادامه مییابد؛ و با ترسیم برده شدن گروهگروه منکران به جهنم و پرهیزگاران به بهشت و تسبیح همراه با حمد پروردگار به وسیلهٔ فرشتگان پیرامون عرش، پایان مییابد.
فضیلت سوره زمر
بنا بر روایتی که ترمذی از حضرت عایشه نقل کرده، پیامبر (ص) پیش از خواندن سورههای اسراء (بنیاسرائیل) و زمر نمیخوابیدند. ترمذی این روایت را «حسن غریب» ارزیابی کرده است. این روایت پشتوانهٔ سنت خواندن این دو سوره در شب، پیش از خواب، بوده است.
همچنین روایت موجود در بخاری و مسلم که سبب نزول آیهٔ 53 را بیان میکند، از این نظر اهمیت دارد که بشارت این آیه را برای کسانی که به سبب گناهان خود ناامید شدهاند نشان میدهد.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره زمر
توضیح کوتاه همه آیات سوره زمر، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
قرآن از جانب الله ذات شکست ناپذیری که هیچکس بر او چیره نمیشود، و در آفرینش و تدبیر و تشریعش بسیار دانا است فرو فرستاده شده، و از جانب غیر او سبحانه نازل نشده است.
- 2
- ای رسول- ما این قرآن را که مشتمل بر حق، و تمام اخبارش راست و تمام احکامش عادلانه است بر تو نازل کردیم، پس الله را عبادت کن درحالیکه او را یگانه میدانی، و توحید را از شرک برای او خالص میگردانی.
- 3
آگاه باشید که دین خالی از شرک از آنِ الله است، و کسانیکه به جای الله دوستانی از بتها و طاغوتها گرفتهاند و آنها را به جای الله عبادت میکنند، برای عبادت آنها اینگونه بهانه میآورند که: ما اینها را فقط به این هدف عبادت میکنیم که جایگاه ما را به الله نزدیک سازند، و نیازهای ما را بهسوی او ارجاع دهند، و نزد او برای ما شفاعت کنند؛ بهراستیکه الله در روز قیامت میان مؤمنان موحّد و یکتاپرست و کافران مشرک، در توحید که مورد اختلافشان بود داوری میکند. قطعاً الله کسی را که با بستن دروغ به الله به او تعالی شریک نسبت میدهد، و از نعمتهایی که الله به او بخشیده ناسپاسی میکند به راه یافتن بهسوی حق توفیق نمیدهد.
- 4
اگر الله بخواهد فرزندی بگیرد بهطور قطع از میان مخلوقاتش آنچه که بخواهد برمیگزیند، و آن را به منزلۀ فرزند قرار میدهد، او تعالی از آنچه این مشرکان میگویند پاک و منزه است، و در ذات و صفات و افعال خویش یگانه است، و هیچ شریکی در این موارد ندارد، و بر تمام مخلوقاتش قهّار (مسلّط) است.
- 5
آسمانها و زمین را به حکمتی فراگیر آفرید، نه بیهوده چنانکه ستمکاران میگویند، شب را در روز در میآورد، و روز را در شب در میآورد، و هرگاه یکی از این دو بیاید دیگری پنهان میشود، و خورشید و ماه را رام ساخت، و هر دو تا زمانی مشخص که پایان این زندگی است در حرکت هستند، آگاه باشید که او سبحانه ذات شکست ناپذیری است که از دشمنانش انتقام میگیرد، و هیچکس بر او چیره نمیشود، و نسبت به گناهان بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده است.
- 6
-ای مردم- پروردگارتان شما را از یک شخص یعنی آدم -علیه السلام- آفرید، سپس از آدم همسرش، حوا را آفرید، و از شتر، گاو، گوسفند و بز هشت نوع برایتان آفرید، و از هر صنفی نر و ماده اى آفرید، و شما را در شکم های مادرانتان مرحله به مرحله در تاریکی های شکم، رحم و جفت پدید می آورد، ذاتی که آفریننده ی همه ی آنان است همان الله، پروردگارتان است، فرمانروایی تنها برای اوست، و هیچ معبود برحقی جز او وجود ندارد، پس چگونه از عبادت او به عبادت کسانی که توانایی آفرینش ندارند و خود آفريده شده اند، رویگردان می شوید؟!
- 7
- ای مردم- اگر به پروردگارتان کفر ورزید بهراستیکه الله از ایمان شما بینیاز است و کفرتان به او زیان نمیرساند، بلکه زیان کفرتان فقط به خود شما بازمیگردد، و برای بندگانش راضی نیست که به او کفر ورزند، و آنها را به کفر فرمان نمیدهد؛ زیرا الله به فحشاء و منکر امر نمیکند، و اگر از الله در قبال نعمتهایش سپاسگزاری کنید و به او ایمان آورید بر سپاسگزاریتان راضی میشود، و در قبال آن به شما پاداش میدهد، و هیچکس گناه دیگری را بر نمیدارد، بلکه هرکس در گرو چیزی است که کسب کرده است، سپس بازگشت شما در روز قیامت فقط بهسوی پروردگارتان است، آنگاه شما را از آنچه در دنیا انجام میدادید باخبر میسازد، و در قبال اعمالتان به شما جزا میدهد. بهراستیکه او سبحانه از آنچه در دلهای بندگانش وجود دارد بسیار دانا است، و ذرهای از آن بر او پوشیده نمیماند.
- 8
و چون به کافر آسیبی از بیماری و نبود مال و ترس از غرق شدن برسد پروردگارش سبحانه را درحالیکه فقط بهسوی او بازگشته است در دعا میخواند تا آسیبی را که به او رسیده است از او برطرف سازد، اما وقتی نعمتی به او ببخشد و آسیبی را که به او رسیده برطرف سازد ذاتی را که پیش از این بهسوی او ناله و زاری میکرد یعنی الله را رها میکند، و شریکانی برای الله قرار میدهد و آنها را به جای او عبادت میکند تا دیگران را از راه الله تعالی گمراه کند. - ای رسول- به کسیکه چنین حالتی دارد بگو: باقیماندۀ عمرت را که زمانی اندک است از کفر خویش بهرهمند شو، که در روز قیامت ساکن و همنشین جهنم هستی، چنانکه دوست همنشین دوستش است.
- 9
آیا کسی که فرمانبردار الله است و اوقات شب را برای پروردگارش در سجده و ایستاده به عبادت است، و از عذاب آخرت میترسد، و به رحمت پروردگارش امید میبندد بهتر است، یا آن کافر که در سختی الله را عبادت میکند و در آسانی به او کفر میورزد، و شریکانی همراه الله قرار میدهد؟! - ای رسول- بگو: آیا کسانی که بهسبب شناختشان از الله آنچه را الله برایشان واجب کرده میدانند و کسانیکه ذرهای از این امر نمیدانند یکسان هستند؟! فقط صاحبان عقل سلیم تفاوت میان این دو گروه را در مییابند.
- 10
- ای رسول- به آن بندگانم که به من و رسولانم ایمان آوردهاند بگو: از پروردگارتان با اجرای اوامر، و اجتناب از نواهی او بترسید، برای کسانی از شما که در دنیا نیکوکاری کنند پاداش پیروزی و سلامتی و مال در دنیا، و بهشت در آخرت است، و زمین الله گسترده و فراخ است، پس مهاجرت کنید تا مکانی بیابید که در آن عبادت کنید، و مانعی شما را از این کار باز ندارد، بهراستیکه در روز قیامت به شکیبایان پاداشی بیاندازه و بدون شمارش، از نظر فراوانی و گوناگونی داده میشود.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
- ای رسول- بگو: همانا الله به من فرمان داده که فقط او را خالصانه عبادت کنم.
- 12
و به من فرمان داده که از میان این امت اولین کسی باشم که در برابر او تسلیم میشود و از او فرمانبرداری میکند.
- 13
- ای رسول- بگو: قطعاً اگر از الله نافرمانی کنم و از او اطاعت نکنم از عذاب روزی بزرگ، یعنی روز قیامت میترسم.
- 14
- ای رسول- بگو همانا من الله را به یگانگی و درحالیکه عبادت را برای او خالص کردهام عبادت میکنم، و دیگران را همراه او عبادت نمیکنم.
- 15
پس - ای مشرکان- شما نیز به جای او هرچه از بتهایتان را که میخواهید عبادت کنید (این امر برای تهدید است)، - ای رسول- بگو: زیانکاران واقعی همان کسانی هستند که به خودشان، و خانوادههایشان زیان رساندهاند، و با جدایی از آنها بهسبب ورود خانوادههایشان به تنهایی در بهشت، یا با ورودشان همراه آنها در جهنم با هم دیدار نمیکنند، و هرگز به هم نمیپیوندند. آگاه باشید که این امر، زیانی آشکار و بدون ابهام است.
- 16
برای آنها از بالای سرشان و نیز از زیر پاهایشان دود و زبانه و گرمای آتش است. الله با این عذاب بندگانش را میترساند. ای بندگانم، با اجرای اوامر و اجتناب از نواهیام از من بترسید.
- 17
و کسانیکه از عبادت بتها، و هرچه به جای الله عبادت میشود دوری میکنند، و با توبه بهسوی الله بازمیگردند؛ هنگام مرگ، و در قبر، و روز قیامت به بهشت مژده داده میشوند، پس- ای رسول- به بندگانم مژده بده.
- 18
همان کسانیکه به سخنها گوش فرا میدهند و سخنان نیک و زشت را از یکدیگر تشخیص میدهند، آنگاه از نیکوترین سخن بهسبب منفعتی که در آن وجود دارد، پیروی میکنند. اینها همان کسانی هستند که الله آنها را به هدایت توفیق داده است، و همانها صاحبان عقلهای سلیم هستند.
- 19
- ای رسول- کسیکه بهسبب استمرار در کفر و گمراهی، فرمان عذاب بر او واجب شده است، هیچ چارهای برای هدایت و توفیق او نداری. پس - ای رسول- آیا تو میتوانی چنین کسی را از آتش نجات دهی؟!
- 20
اما کسانیکه با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی پروردگارشان از او تعالی بترسند، منازل مرتفعی دارند که بر روی یکدیگر ساخته شدهاند، و نهرها از زیر آنها جاری است. این وعده را الله به آنها داده است، و الله در وعده خلاف نمیکند.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
بهراستیکه شما از طریق مشاهده میدانید الله آب باران را از آسمان فرود آورد، سپس آن را در چشمهها و آبراهها وارد کرد، سپس با این آب کشتزارهایی با رنگهای مختلف درمیآورد، سپس کشتزار را میخشکاند، و - ای بیننده- تو آن را پس از اینکه سبز بود زرد میبینی، سپس آن را پس از خشکیده شدن در هم شکسته و از هم پاشیده قرار میدهد، بهراستیکه در این امر، برای صاحبان دلهای زنده، پند و عبرتی است.
- 22
آیا کسیکه الله سینهاش را برای اسلام گشاده، و بهسوی آن هدایت کرده است، و او بر بینشی از جانب پروردگارش قرار دارد، مانند کسی است که دلش در برابر یاد الله سخت شده است؟! هرگز یکسان نیستند؛ زیرا نجات برای هدایت یافتگان است، و زیان برای کسانیکه دلهایشان در برابر یاد الله سخت شده است، که اینها در گمراهی آشکاری از حق هستند.
- 23
الله قرآن را که نیکوترین سخن است بر رسولش محمد صلی الله علیه وسلم فرو فرستاد، کتابی که بخشهای آن از نظر راستی و زیبایی و انسجام و عدم اختلاف متشابه است، و قصص و اَحکام، و وعده و وعید، و صفات پیروان حق، و صفات پیروان باطل و سایر موارد در آن گوناگون آمده است. کسانیکه از پروردگارشان میترسند وقتی وعید و تهدیدهای آن را میشنوند پوست بدنشان به لرزه میافتد، و چون امید و مژدههایش را میشنوند پوست و دلهایشان به یاد الله نرم میگردد. این قرآن و تأثیر آن، هدایت الله است که هرکس را بخواهد با آن هدایت میکند، و هرکسکه الله او را گمراه کند، و بر هدایت توفیق ندهد، هیچ هدایتگری ندارد که او را هدایت کند.
- 24
آیا کسی که الله او را هدایت کرده، و در دنیا او را توفیق داده و در آخرت او را به بهشت درآورده یکسان است، با کسیکه کفر ورزیده و بر کفرش مرده است، آنگاه او را درحالیکه هر دو دست و هر دو پایش به زنجیر بسته شده است به جهنم درمیآورد، و نمیتواند آتش را از خود دور سازد جز با صورتش که بر آتش افکنده شده است؟! و به کسانیکه با کفر و گناهان به خودشان ستم کردهاند از روی توبیخ گفته میشود: کفر و گناهانی را که مرتکب میشدید بچشید؛ که این است جزای شما.
- 25
امتهایی که پیش از این مشرکان بودند تکذیب کردند، و عذاب به صورت ناگهانی و از جاییکه احساس نمیکردند تا بتوانند با توبه برای آن آماده شوند آنها را فراگرفت.
- 26
پس الله با این عذاب، خواری و ننگ و رسوایی در زندگی دنیا برایشان چشانید، و بهراستی عذاب آخرت که در انتظارشان است بزرگتر و سختتر است اگر میدانستند.
- 27
و بهتحقیق که در این قرآن نازل شده بر محمد صلی الله علیه وسلم مثالهای گوناگونی از خیر و شر، و حق و باطل، و ایمان و کفر و سایر موارد برای مردم بیان کردهایم؛ تا از مثالهایی که برایشان زدهایم پند بگیرند، آنگاه به حق، عمل کنند و باطل را رها سازند.
- 28
آن را قرآنی به زبان عربی، که هیچ کجی و انحراف و ابهامی در آن نیست، قرار دادیم، تا با پیروی اوامر و اجتناب از نواهی الله، از او تعالی بترسند.
- 29
الله برای مشرک و موحد مثالی زده است. مردی را که بردۀ شریکانی است که با یکدیگر در نزاع و کشمکش هستند؛ که اگر برخی از آنها را راضی سازد برخی دیگر را خشمگین میکند، و در حیرت و سرگردانی است، و مردی که فقط بردۀ یک نفر است، و فقط همان یک نفر مالک او است، که منظورش را میفهمد و در آرامش و خاطری آسوده است. این دو مرد هرگز یکسان نیستند. تمام ستایشها از آنِ الله است، اما بیشتر آنها نمیدانند، و به همین سبب دیگران را شریک الله قرار میدهند.
- 30
- ای رسول- بهطور قطع تو میمیری، و آنها نیز میمیرند.
تفسیر آیات 31 تا 40
- 31
سپس - ای مردم- بهطور قطع شما در روز قیامت نزد پروردگارتان در آنچه که در آن با هم اختلاف دارید نزاع و کشمکش میکنید، آنگاه حقدار را از ناحق مشخص میگرداند.
- 32
و هیچکس ستمکارتر از کسی نیست که شریک و همسر و فرزند را که سزاوار الله نیست به او تعالی نسبت میدهد، و هیچکس ستمکارتر از کسی نیست که وحیی را که رسولالله صلی الله علیه وسلم آورده تکذیب میکند. آیا پناهگاه و مسکنِ کافران به الله، و به آنچه رسولش آورده است در جهنم نیست؟! آری، بهراستیکه پناهگاه و مسکن آنها در جهنم است.
- 33
و هر یک از پیامبران و دیگران که در اقوال و افعالش راستی آوَرَد، و به مقتضای آن عمل کند، اینها همان پرهیزگاران واقعی هستند. همان کسانیکه از امر پروردگارشان فرمانبرداری میکنند، و نهی او تعالی را ترک میکنند.
- 34
هر چه از خوشیهای همیشگی که میخواهند نزد پروردگارشان دارند. این پاداش کسانی است که با آفریدگارشان و بندگانش نیکوکاری کردند.
- 35
تا الله بدترین گناهی را که در دنیا انجام میدادند، بهسبب توبه و بازگشتشان بهسوی پروردگارشان، از آنها بزداید، و پاداش آنها را بر حسب نیکوترین عمل صالحی که انجام میدادند به آنها بدهد.
- 36
آیا الله برای بندهاش محمد صلی الله علیه وسلم در امر دین و دنیای او، و بازداشتن دشمنش از او، کافی نیست؟! آری، بهراستیکه او تعالی برایش کافی است، و - ای رسول- بهسبب جهل و نادانی خویش، تو را از بتهایی که آنها را به جای الله عبادت میکنند میترسانند از اینکه آسیبی به تو برسانند، و هرکسکه الله دست از یاریاش بکشد و او را به هدایت توفیق ندهد، هیچ هدایتگری ندارد که او را هدایت کند و توفیق دهد.
- 37
و هرکسکه الله او را به هدایت توفیق دهد هیچ گمراه کنندهای نیست که بتواند او را گمراه سازد. آیا الله ذات شکست ناپذیری که هیچکس بر او چیره نمیشود، و ذات انتقامگیرنده از کسیکه به او کفر ورزد و از او نافرمانی کند نیست؟! آری بهراستیکه او ذاتی شکست ناپذیر و انتقامگیر است.
- 38
و - ای رسول- اگر از این مشرکان بپرسی: چه کسی آسمانها و زمین را آفریده است؟ بهطور قطع خواهند گفت: الله آنها را آفریده است. برای اظهار ناتوانی معبودهایشان به آنها بگو: از این بتهایی که آنها را به جای الله عبادت میکنید، به من خبر دهید، اگر الله بخواهد آسیبی به من برساند آیا مالک برطرف کردن آسیب او از من هستند؟! یا اگر پروردگارم بخواهد رحمتی از جانب خویش به من ببخشاید آیا میتوانند رحمت او را از من بازدارند؟! به آنها بگو: الله به تنهایی، برایم کافی است، در تمام کارهایم بر او توکل کردم، و توکلکنندگان باید فقط بر او توکل میکنند.
- 39
- ای رسول- بگو: ای قوم من، بر شرک به الله که برای خودتان پسندیدید عمل کنید، من نیز بر دعوت به توحید الله، و اخلاص عبادت برای او تعالی که پروردگارم مرا به آن فرمان داده است عمل میکنم، بهزودی از سرانجام هر (یک از این دو) روش آگاه خواهید شد.
- 40
بهزودی خواهید دانست که عذاب در دنیا به چه کسی میرسد و او را خوار و پست میگرداند، و عذاب همیشگی در آخرت که نه قطع میشود، و نه پایان مییابد بر او نازل میشود.
تفسیر آیات 41 تا 50
- 41
- ای رسول- به تحقیق که ما قرآن را برای مردم به حق بر تو نازل کردیم تا آنها را انذار دهی، و هرکس هدایت یابد سود هدایت او فقط به خودش بازمیگردد، زیرا هدایت او سودی به الله نمیرساند؛ و او تعالی از آن بینیاز است، و هرکس گمراه شود، زیان گمراهیاش فقط بر خود او است، و گمراهی او زیانی به الله سبحانه نمیرساند، تو بر آنها گماشته نشدهای تا آنها را به هدایت مجبور سازی، و جز تبلیغ آنچه به ابلاغش فرمان یافتهای برعهدۀ تو نیست.
- 42
الله ذاتی است که ارواح را در پایان اجلهایشان قبض میکند، و هنگام خواب، ارواحی را که اجل آنها فرا نرسیده قبض میکند، آنگاه آنهایی را که به مرگشان حکم کرده است نگاه میدارد، و ارواحی را که هنوز بر مرگشان حکم نکرده است تا زمانیکه در علم او سبحانه مشخص است بازمیگرداند، بهراستی برای مردمیکه میاندیشند در این قبض و بازگردانیدن و میراندن و زنده کردن دلایلی است بر اینکه ذاتیکه این کارها را انجام میدهد بر برانگیختن مردم پس از مرگشان برای حسابرسی و جزا توانا است.
- 43
به تحقیق که مشرکان از میان بتهایشان شفاعتگرانی گرفتهاند که به جای الله از آنها منفعت را امید دارند، - ای رسول- به آنها بگو: آیا آنها را به عنوان شفاعتگر میگیرید حتی اگر نه برای شما و نه برای خودشان اختیار هیچچیزی را نداشته باشند، و نیندیشند؛ چون آنها جمادات کری هستند که نه سخن میگویند، نه میشنوند، نه میبینند، نه سود میرسانند و نه زیان؟!
- 44
- ای رسول- به این مشرکان بگو: تمام شفاعتها فقط از آنِ الله است، و نزد او هیچکس شفاعت نمیکند مگر به اذن او، و شفاعت نمیشود مگر برای کسیکه الله از او راضی باشد. فرمانروایی آسمانها و زمین فقط برای او است، سپس در روز قیامت برای حسابرسی و جزا فقط بهسوی او بازگردانیده میشوید، آنگاه شما را در قبال اعمالتان جزا میدهد.
- 45
و هرگاه الله به تنهایی یاد شود دلهای مشرکانی که به آخرت و رستاخیز و حساب و جزای آن ایمان ندارند رویگردان میشود، و هرگاه بتهایی که آنها را به جای الله عبادت میکنند یاد شوند بهناگاه شاد و مسرور میگردند.
- 46
- ای رسول- بگو: بارالها ای آفریدگار آسمانها و زمین بدون نمونۀ قبلی، ای دانای آنچه نهان و آنچه آشکار است، و ذرهای از آن بر تو پوشیده نمیماند، تو به تنهایی در روز قیامت میان بندگانت در آنچه که در دنیا اختلاف میورزیدند داوری میکنی، و راستگو را از یاوهگو، و خوشبخت را از بدبخت مشخص میسازی.
- 47
اگر ستمكارانِ مشرک و گناهکار تمام چيزهايى كه در زمين است از جمله چیزهای گرانبها و اموال و غيره و چند برابر آن را داشته باشند، حاضر خواهند بود همه ی آن ها را در برابر رهايى خود از عذاب شديدی که پس از زنده شدن در روز قيامت می بینند فديه دهند، اما چنین امکانی برایشان فراهم نیست، و به فرض این که چنین چیزی داشته باشند از آن ها پذیرفته نمی شود، و از جانب الله، شكنجه و عذابی برایشان جلوه گر و پديدار مى شود كه گمانش را نمی کردند.
- 48
و شرک و گناهانی که مرتکب شدهاند برایشان آشکار میگردد، و همان عذابی آنها را فرا میگیرد که وقتی در دنیا از آن ترسانده میشدند به تمسخر و ریشخند میگرفتند.
- 49
و هرگاه بیماری یا فقر و آسیبی مانند آن به انسان کافر برسد ما را در دعا میخواند تا آسیبی را که به او رسیده از او بزداییم، اما وقتی نعمت سلامتی یا مال به او عطا کنیم این کافر میگوید: جز این نیست که الله این نعمت را به این سبب که میدانست من استحقاقش را دارم به من عطا کرد، اما در واقع این امر، سبب آزمایش و نزدیک کردن تدریجی او بهسوی عذاب است، اما بیشتر کافران این موضوع را نمیدانند؛ از این رو به آنچه الله بر آنها بخشیده است فریب میخورند.
- 50
این سخن را کافرانِ پیش از اینها نیز گفتهاند، اما اموال و جایگاههایی را که به دست میآوردند ذرهای آنها را بینیاز نساخت.
تفسیر آیات 51 تا 60
- 51
و مجازات شرک و گناهانی که انجام دادند به آنها رسید، و کسانی از این حاضران نیز که با شرک و گناهان بر خودشان ستم روا میدارند بهزودی همانند گذشتگان، مجازات بدیهایی را که کسب کردهاند به آنها خواهد رسید، و هرگز نخواهند توانست از الله بگریزند و بر او چیره نخواهند شد.
- 52
آیا این مشرکان آن سخنان را گفتهاند، و ندانستهاند که الله رزق و روزی را برای هرکس بخواهد به منظور آزمایش او میگشاید که: آیا سپاسگزاری میکند یا ناسپاسی؟! و آن را برای هرکس بخواهد به هدف آزمایش او تنگ میگرداند که: آیا شکیبایی میکند یا بر تقدیر الله خشم میگیرد؟! بهراستیکه در این ایجاد گشایش و تنگ گردانیدن روزی دلالتهایی است بر تدبیر الله برای مردمی که ایمان میآورند؛ زیرا آنها هستند که از راهنماییها سود میبرند، اما کافران بر آنها میگذرند و از آنها روی میگردانند.
- 53
- ای رسول- به آن بندگانم که در شرک به الله و ارتکاب گناهان از حد گذشتهاند بگو: از رحمت الله، و آمرزش گناهان توسط او، نومید نباشید، که الله تمام گناهان را برای کسیکه بهسوی او توبه کند میآمرزد؛ زیرا او تعالی نسبت به گناهان توبهکاران بسیار آمرزنده، و با آنها بسیار مهربان است.
- 54
با توبه و اعمال صالح بهسوی پروردگارتان بازگردید، و از او فرمانبرداری کنید، قبل از اینکه عذاب روز قیامت شما را فراگیرد و آنگاه هیچیک از بتها یا افراد خانوادهتان را نیابید که شما را با نجات از جهنم یاری رساند.
- 55
و از قرآن که نیکوترین چیزی است که پروردگارتان بر رسولش فرستاده است پیروی کنید؛ یعنی به اوامرش عمل کنید، و از نواهیاش اجتناب ورزید، پیش از اینکه عذاب ناگهانی و درحالیکه آن را احساس نمیکنید تا با توبه برای آن آماده شوید شما را فرا گیرد.
- 56
این کار را انجام دهید تا مبادا کسی از شدت پیشمانی در روز قیامت بگوید: بر کوتاهی در حق الله بهسبب کفر و گناهانی که مرتکب شدم، و بهسبب اینکه مؤمنان و اطاعت کنندگان را مسخره میکردم پشیمان هستم.
- 57
یا به تقدیر استدلال کند، و بگوید: اگر الله مرا توفیق داده بود بهطور قطع از پرهیزگاران او بودم؛ و اوامرش را اجرا، و از نواهیاش اجتناب میکردم.
- 58
یا آنگاه که عذاب را مشاهده میکند آرزوکنان بگوید: کاش امکان بازگشت به دنیا برایم فراهم بود تا بهسوی الله توبه میکردم، و از نیکوکاران میشدم.
- 59
امر اینگونه نیست که آرزوی هدایت را گمان کردی، زیرا آیات من نزدت آمدند اما آنها را تکذیب کردی و تکبر ورزیدی، و از کافران به الله و آیات و رسولانش بودی.
- 60
و روز قیامت چهرههای کسانی را که به دروغ شریک و فرزند به الله نسبت دادهاند به عنوان نشانۀ بدبختیشان سیاه میبینی، آیا جایگاه متکبران بر ایمان به الله و رسولانش در جهنم نیست؟! آری، بهراستیکه جایگاه آنها در جهنم است.
تفسیر آیات 61 تا 70
- 61
و الله کسانی را که با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی پروردگارشان تقوای او تعالی را پیشه کردهاند با وارد نمودن به مکان رستگاریشان یعنی بهشت از عذاب میرهاند؛ نه عذاب به آنها میرسد، و نه بر بهره دنیوی که از دست دادهاند اندوهگین میشوند.
- 62
الله آفریدگار همه چیز است، و هیچ آفریدگاری جز او نیست، و او بر هر چیزی نگهبان است، و ادارۀ هر چیزی به دست او است، و آن را هرگونه که بخواهد به کار میاندازد.
- 63
کلیدهای گنجینههای نعمتهای آسمانها و زمین فقط برای او است، که آن را به هرکس بخواهد میبخشد، و آن را از هرکس بخواهد بازمیدارد، و کسانیکه به آیات الله کفر ورزیدهاند بهسبب محروم ماندن از ایمان در زندگی دنیایی، و بهسبب ورود به جهنم در آخرت که برای همیشه در آن میمانند، همان زیانکاران هستند.
- 64
- ای رسول- به این مشرکان که از تو میخواهند بتهایشان را عبادت کنی بگو: - ای جاهلان به پروردگارتان- آیا به من دستور میدهید که غیر الله را عبادت کنم؟! جز اللهِ یگانه، هیچکس سزاوار عبادت نیست، پس هرگز غیر او را عبادت نمیکنم.
- 65
و -ای رسول- به تحقیق که الله به تو و به رسولان پیش از تو وحی کرده است که: اگر دیگران را همراه الله عبادت کنی بهطور قطع پاداش اعمال صالح تو نابود میشود، و بدون تردید در دنیا با تباهی دین، و در آخرت با عذاب، از زیانکاران خواهی بود.
- 66
بلکه تنها الله را عبادت کن، و هیچکس را با او شریک مگردان، و از سپاسگزاران او تعالی در قبال نعمتهایی که بر تو بخشیده است باش.
- 67
و مشرکان، الله را آنگونه که سزاوار بزرگیاش است بزرگ نشمردهاند چون مخلوقات ضعیف و ناتوانش را با او شریک قرار دادند، و از قدرت الله که یکی از مظاهرش این است که زمین با کوهها و درختان و رودها و دریاهایش در روز قیامت در قبضۀ او است، و تمام آسمانهای هفتگانه با دست راست او تعالی در هم پیچیده میشود، غافل ماندهاند. الله از آنچه مشرکان میگویند و به آن باور دارند منزه و پاک و برتر است.
- 68
روزی که فرشته ی مأمور دمیدن صور، در آن می دمد؛ تمام کسانی که در آسمان ها و زمین هستند می میرند، مگر آنان که الله متعال نمردنش را اراده کرده باشد. سپس دوباره فرشته برای زنده کردن، در صور می دمد؛ به ناگاه همگى جان مى گيرند و به پا مى خيزند و در انتظارند که پروردگار با آنان چه خواهند كرد.
- 69
و زمین با نور تجلی پروردگار نیرومند برای داوری بین بندگان روشن میگردد، و نامههای اعمال مردم گشوده میشود، و پیامبران آورده میشوند، و امت محمد صلی الله علیه وسلم آورده میشوند تا به نفع پیامبران علیه اقوامشان گواهی دهند، و الله عادلانه میان همگی آنها داوری میکند، و در آن روز به آنها ستم روا نمیرود، یعنی بر بدی هیچ انسانی افزوده نمیشود، و از نیکیاش کاسته نمیگردد.
- 70
و الله جزای هرکسی را، بر اساس عملش که خیر باشد یا شر، بهطور کامل میدهد، و الله از آنچه انجام میدهند آگاهتر است، و ذرهای از کارهای خیر و شرشان بر او پوشیده نمیماند، و بهزودی در این روز آنها را در قبال اعمالشان جزا خواهد داد.
تفسیر آیات 71 تا 75
- 71
و فرشتگان، کافران به الله را گروه گروه خوارکنان بهسوی جهنم میرانند، تا اینکه به جهنم برسند فرشتگان نگهبان جهنم که بر آن گماشته شدهاند درهای جهنم را برایشان میگشایند، و با توبیخ اینگونه از آنها استقبال میکنند: آیا رسولانی از جنس خودتان نزدتان نیامدند تا آیات نازل شدۀ پروردگارتان به شما را برایتان بخوانند، و شما را از دیدار روز قیامت، بهسبب عذاب سختی که دارد بترسانند؟! کافران با اقرار علیه خودشان میگویند: آری، تمام این موارد حاصل شده است، اما فرمان عذاب بر کافران واجب گردید، و ما از کافران بودیم.
- 72
برای خوار و نومید کردن آنها از رحمت الله و خروج از جهنم به آنها گفته میشود: از درهای جهنم وارد شوید و برای همیشه در آن بمانید، و جایگاه متکبران و برتریجویان بر حق، چه بد و زشت است.
- 73
و فرشتگان با نرمی، مؤمنان را که با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی پروردگارشان تقوای او تعالی را پیشه کردهاند گروه گروه گرامی داشته بهسوی بهشت میبرند، تا اینکه به بهشت برسند. درهای بهشت به رویشان گشوده میشود، و فرشتگان گماشتهشدۀ به بهشت به آنها میگویند: بر شما از هر آسیب و هرچیز ناگواری سلامتی باد، دلها و اعمالتان پاک شدهاند، پس به بهشت درآیید و برای همیشه در آن بمانید.
- 74
و مؤمنان وقتی به بهشت درآیند میگویند: تمام ستایشها از آنِ الله است که وعدهای را که بر زبان رسولانش به ما داده بود محقق گردانید، چون به ما وعده داده بود که ما را به بهشت درمیآورد، و زمین بهشت را برایمان به میراث داد، که در هر مکانی از آن که بخواهیم جای میگیریم، پس چه نیکوست پاداش عاملانی که اعمال صالح را در جستجوی وجه پروردگارشان انجام میدهند.
- 75
و فرشتگان در این روز مشهود گرداگرد عرش حلقه میزنند، و الله را از آنچه سزاوارش نیست و کافران آن را به زبان میآورند منزه و پاک برمیشمارند، و الله میان تمام مخلوقات به عدالت داوری میکند، آنگاه هرکس را بخواهد گرامی میدارد و هرکس را بخواهد عذاب میکند، و گفته میشود: تمام ستایشها از آنِ الله پروردگار مخلوقات است بهسبب قضاوتی که در آن برای بندگان مؤمن خویش رحمت، و برای بندگان کافر خویش عذاب را حکم کرد.
پرسشهای رایج درباره سوره زمر
سوره زمر چند آیه دارد؟
سوره زمر 75 آیه دارد.
زمر به چه معناست؟
زمر به معنای «گروهها» است.
سوره زمر مکی است یا مدنی؟
سوره زمر سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 59مین سوره است.
سوره زمر در کدام جزء قرآن است؟
سوره زمر در جزء 23 آغاز میشود و در جزء 24 پایان مییابد.
سوره زمر چندمین سوره قرآن است؟
سوره زمر 39مین سوره قرآن است و پس از سوره ص و پیش از سوره غافر قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره زمر را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره زمر را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.