سوره 24 از 114 · جزء 18
سوره نور
64 آیه · مدنی · ترتیب نزول: 102مین
سورهٔ نور که در مدینه نازل شده، 64 آیه دارد. احکامی برای حفظ اخلاق زندگی خانوادگی و اجتماعی میآورد؛ تهمت به حضرت عایشه را رد میکند و آیهٔ نور را در بر دارد که بیان میکند خداوند نور آسمانها و زمین است.
سوره نور به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
سُورَةٌ أَنزَلۡنَٰهَا وَفَرَضۡنَٰهَا وَأَنزَلۡنَا فِيهَآ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖ لَّعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ ﴿١﴾
[این] سورهای است که آن را نازل کردهایم و [عمل به احکام] آن را واجب نمودهایم و آیات روشنی در آن نازل کردهایم؛ باشد که پند گیرید.
- 2
ٱلزَّانِيَةُ وَٱلزَّانِي فَٱجۡلِدُواْ كُلَّ وَٰحِدٖ مِّنۡهُمَا مِاْئَةَ جَلۡدَةٖۖ وَلَا تَأۡخُذۡكُم بِهِمَا رَأۡفَةٞ فِي دِينِ ٱللَّهِ إِن كُنتُمۡ تُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِۖ وَلۡيَشۡهَدۡ عَذَابَهُمَا طَآئِفَةٞ مِّنَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٢﴾
هر یک از زن و مرد زناکاری [که قبلا ازدواج نکردهاند] را صد تازیانه بزنید و اگر به الله و روز آخرت ایمان دارید، نباید در [اجرای احکام] دین الله نسبت به آن دو [نفر] دلسوزی [و مهربانیِ بیدلیل] داشته باشید؛ و باید گروهی از مؤمنان بر مجازاتشان گواه باشند.
- 3
ٱلزَّانِي لَا يَنكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوۡ مُشۡرِكَةٗ وَٱلزَّانِيَةُ لَا يَنكِحُهَآ إِلَّا زَانٍ أَوۡ مُشۡرِكٞۚ وَحُرِّمَ ذَٰلِكَ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٣﴾
مرد زناکار جز با زن زناکار یا مشرک ازدواج نمیکند و زن زناکار را [نیز] جز مرد زناکار یا مشرک به ازدواج خود درنمیآورد؛ و این [ازدواج] بر مؤمنان حرام است.
- 4
وَٱلَّذِينَ يَرۡمُونَ ٱلۡمُحۡصَنَٰتِ ثُمَّ لَمۡ يَأۡتُواْ بِأَرۡبَعَةِ شُهَدَآءَ فَٱجۡلِدُوهُمۡ ثَمَٰنِينَ جَلۡدَةٗ وَلَا تَقۡبَلُواْ لَهُمۡ شَهَٰدَةً أَبَدٗاۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ ﴿٤﴾
و کسانی که [مردان و] زنان پاکدامن را [به زنا] متهم میکنند و چهار شاهد [بر ادعای خود] نمیآورند، آنان را هشتاد تازیانه بزنید و هرگز شهادتشان را [در هیچ موردی] نپذیرید؛ و اینانند که نافرمانند.
- 5
إِلَّا ٱلَّذِينَ تَابُواْ مِنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَ وَأَصۡلَحُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿٥﴾
مگر کسانی که بعد از آن [تهمت،] توبه کنند و [رفتار گذشتۀ خود را] اصلاح [و جبران] نمایند؛ بیتردید، الله آمرزندۀ مهربان است.
- 6
وَٱلَّذِينَ يَرۡمُونَ أَزۡوَٰجَهُمۡ وَلَمۡ يَكُن لَّهُمۡ شُهَدَآءُ إِلَّآ أَنفُسُهُمۡ فَشَهَٰدَةُ أَحَدِهِمۡ أَرۡبَعُ شَهَٰدَٰتِۭ بِٱللَّهِ إِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ﴿٦﴾
و کسانی که همسران خود را [به زنا] متهم میکنند و شاهدی جز خویشتن [بر این ادعا] ندارند، هر یک از آنان باید چهار بار به الله سوگند یاد کند که قطعاً راست میگوید.
- 7
وَٱلۡخَٰمِسَةُ أَنَّ لَعۡنَتَ ٱللَّهِ عَلَيۡهِ إِن كَانَ مِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ ﴿٧﴾
و پنجمین بار [شوهر بگوید] که لعنت الله بر او باد اگر دروغگو باشد.
- 8
وَيَدۡرَؤُاْ عَنۡهَا ٱلۡعَذَابَ أَن تَشۡهَدَ أَرۡبَعَ شَهَٰدَٰتِۭ بِٱللَّهِ إِنَّهُۥ لَمِنَ ٱلۡكَٰذِبِينَ ﴿٨﴾
و کیفرِ زن در صورتی برداشته میشود که چهار بار به الله سوگند یاد کند که آن مرد قطعاً دروغگوست.
- 9
وَٱلۡخَٰمِسَةَ أَنَّ غَضَبَ ٱللَّهِ عَلَيۡهَآ إِن كَانَ مِنَ ٱلصَّٰدِقِينَ ﴿٩﴾
و پنجمین بار [بگوید] که خشم الله بر او باد اگر [شوهرش] راست گفته باشد.
- 10
وَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَرَحۡمَتُهُۥ وَأَنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٌ حَكِيمٌ ﴿١٠﴾
و [ای مردم،] اگر بخشش و رحمت الله بر شما نبود و اینکه الله توبهپذیرِ حکیم است، [قطعاً گرفتار عذاب میشدید].
- 11
إِنَّ ٱلَّذِينَ جَآءُو بِٱلۡإِفۡكِ عُصۡبَةٞ مِّنكُمۡۚ لَا تَحۡسَبُوهُ شَرّٗا لَّكُمۖ بَلۡ هُوَ خَيۡرٞ لَّكُمۡۚ لِكُلِّ ٱمۡرِيٕٖ مِّنۡهُم مَّا ٱكۡتَسَبَ مِنَ ٱلۡإِثۡمِۚ وَٱلَّذِي تَوَلَّىٰ كِبۡرَهُۥ مِنۡهُمۡ لَهُۥ عَذَابٌ عَظِيمٞ ﴿١١﴾
[ای مؤمنان،] بیتردید کسانی که آن تهمت بزرگ را [دربارۀ مادر مؤمنان، عایشه] مطرح کردند، گروهی از خود شما هستند. گمان نکنید که این [ماجرا] برای شما شرّ است؛ بلکه خیری برایتان در آن [نهفته] است. برای هر یک از آنان [که در این شایعهپراکنی نقش داشته] کیفر گناهی است که مرتکب شده است؛ و برای آن کسی از آنان که بخش بزرگ آن [تهمت] را به عهده دارد [= عبدالله بن اُبَیّ بن سلول]، عذاب بزرگی [در پیش] است.
- 12
لَّوۡلَآ إِذۡ سَمِعۡتُمُوهُ ظَنَّ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتُ بِأَنفُسِهِمۡ خَيۡرٗا وَقَالُواْ هَٰذَآ إِفۡكٞ مُّبِينٞ ﴿١٢﴾
چرا هنگامی که این [بهتان] را شنیدید، مردان و زنان مؤمن گمان نیک به خود نبردند و نگفتند: «این تهمتی [بزرگ و] آشکار [به همسرِ پیامبر] است»؟
- 13
لَّوۡلَا جَآءُو عَلَيۡهِ بِأَرۡبَعَةِ شُهَدَآءَۚ فَإِذۡ لَمۡ يَأۡتُواْ بِٱلشُّهَدَآءِ فَأُوْلَٰٓئِكَ عِندَ ٱللَّهِ هُمُ ٱلۡكَٰذِبُونَ ﴿١٣﴾
چرا چهار شاهد بر آن نیاوردند؟ پس چون شاهدان را نیاوردند، آنانند که نزد الله دروغگو هستند.
- 14
وَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَرَحۡمَتُهُۥ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ لَمَسَّكُمۡ فِي مَآ أَفَضۡتُمۡ فِيهِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿١٤﴾
و اگر بخشش و رحمت الله در دنیا و آخرت نبود، قطعاً به کیفرِ آنچه به آن پرداختید، به عذابی [سخت و] بزرگ گرفتار میشدید.
- 15
إِذۡ تَلَقَّوۡنَهُۥ بِأَلۡسِنَتِكُمۡ وَتَقُولُونَ بِأَفۡوَاهِكُم مَّا لَيۡسَ لَكُم بِهِۦ عِلۡمٞ وَتَحۡسَبُونَهُۥ هَيِّنٗا وَهُوَ عِندَ ٱللَّهِ عَظِيمٞ ﴿١٥﴾
آنگاه که آن [شایعه] را از زبان یکدیگر میشنیدید و سخنی را دهانبهدهان نقل میکردید که هیچ آگاهی [و یقینی] دربارۀ آن نداشتید و آن را ساده [و کوچک] میپنداشتید؛ در حالی که آن [تهمت،] نزد الله بسیار بزرگ است.
- 16
وَلَوۡلَآ إِذۡ سَمِعۡتُمُوهُ قُلۡتُم مَّا يَكُونُ لَنَآ أَن نَّتَكَلَّمَ بِهَٰذَا سُبۡحَٰنَكَ هَٰذَا بُهۡتَٰنٌ عَظِيمٞ ﴿١٦﴾
چرا هنگامی که آن را شنیدید نگفتید: «سزاوار نیست که این [سخن وقیح] را بر زبان آوریم. [پروردگارا،] تو منزّهی؛ این دروغ بزرگی است؟»
- 17
يَعِظُكُمُ ٱللَّهُ أَن تَعُودُواْ لِمِثۡلِهِۦٓ أَبَدًا إِن كُنتُم مُّؤۡمِنِينَ ﴿١٧﴾
الله شما را پند میدهد که اگر مؤمن هستید، هرگز این [کار] را تکرار نکنید.
- 18
وَيُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِۚ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ﴿١٨﴾
و الله آیات [خود] را برای شما بیان میکند و الله دانای حکیم است.
- 19
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُحِبُّونَ أَن تَشِيعَ ٱلۡفَٰحِشَةُ فِي ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٞ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ وَأَنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿١٩﴾
کسانی که دوست دارند زشتکاری در میان مؤمنان رایج گردد، قطعاً در دنیا و آخرت عذابی دردناک [در پیش] دارند؛ و الله [حقایق و مصالح را] میداند و شما نمیدانید.
- 20
وَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَرَحۡمَتُهُۥ وَأَنَّ ٱللَّهَ رَءُوفٞ رَّحِيمٞ ﴿٢٠﴾
و اگر بخشش و رحمت الله بر شما نبود و اینکه الله دلسوز مهربان است، [قطعاً مجازات سختی در انتظارتان بود].
- 21
۞ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَتَّبِعُواْ خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِۚ وَمَن يَتَّبِعۡ خُطُوَٰتِ ٱلشَّيۡطَٰنِ فَإِنَّهُۥ يَأۡمُرُ بِٱلۡفَحۡشَآءِ وَٱلۡمُنكَرِۚ وَلَوۡلَا فَضۡلُ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ وَرَحۡمَتُهُۥ مَا زَكَىٰ مِنكُم مِّنۡ أَحَدٍ أَبَدٗا وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يُزَكِّي مَن يَشَآءُۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ﴿٢١﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، در راههای شیطان گام نگذارید؛ و هرکس راههای شیطان را میپوید، [بداند که] او تنها به زشتکاری و اعمال ناپسند فرمان میدهد؛ و اگر بخشش و رحمت الله بر شما نبود، هرگز هیچ یک از شما [از گناهان] پاک نمیشد؛ ولی الله هر کس را که بخواهد پاک میکند؛ و الله شنوای داناست.
- 22
وَلَا يَأۡتَلِ أُوْلُواْ ٱلۡفَضۡلِ مِنكُمۡ وَٱلسَّعَةِ أَن يُؤۡتُوٓاْ أُوْلِي ٱلۡقُرۡبَىٰ وَٱلۡمَسَٰكِينَ وَٱلۡمُهَٰجِرِينَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِۖ وَلۡيَعۡفُواْ وَلۡيَصۡفَحُوٓاْۗ أَلَا تُحِبُّونَ أَن يَغۡفِرَ ٱللَّهُ لَكُمۡۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٌ ﴿٢٢﴾
افرادی از شما که برتری [ایمانی] و وسعت [مالی] دارند، نباید سوگند یاد کنند که به خویشاوندان و نیازمندان و مهاجران در راه الله [که مرتکب گناه شدهاند] چیزی ندهند. آنان باید عفو کنند و [از گناه دیگران] چشم بپوشند. آیا دوست ندارید که الله [نیز] شما را ببخشد؟ و الله آمرزندۀ مهربان است.
- 23
إِنَّ ٱلَّذِينَ يَرۡمُونَ ٱلۡمُحۡصَنَٰتِ ٱلۡغَٰفِلَٰتِ ٱلۡمُؤۡمِنَٰتِ لُعِنُواْ فِي ٱلدُّنۡيَا وَٱلۡأٓخِرَةِ وَلَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٞ ﴿٢٣﴾
کسانی که زنان پاکدامن بیخبر [از فحشا و] مؤمن را [به زنا] متهم میکنند، در دنیا و آخرت از رحمت الله دور گشتهاند؛ و [در آخرت] عذابی بزرگ [در پیش] دارند.
- 24
يَوۡمَ تَشۡهَدُ عَلَيۡهِمۡ أَلۡسِنَتُهُمۡ وَأَيۡدِيهِمۡ وَأَرۡجُلُهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿٢٤﴾
روزی که زبانها و دستها و پاهایشان دربارۀ آنچه میکردند [و میگفتند] علیه آنان گواهی میدهند.
- 25
يَوۡمَئِذٖ يُوَفِّيهِمُ ٱللَّهُ دِينَهُمُ ٱلۡحَقَّ وَيَعۡلَمُونَ أَنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلۡحَقُّ ٱلۡمُبِينُ ﴿٢٥﴾
آن روز، الله جزای واقعی آنان را بیکموکاست میدهد و خواهند دانست که الله همان حق آشکار است.
- 26
ٱلۡخَبِيثَٰتُ لِلۡخَبِيثِينَ وَٱلۡخَبِيثُونَ لِلۡخَبِيثَٰتِۖ وَٱلطَّيِّبَٰتُ لِلطَّيِّبِينَ وَٱلطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَٰتِۚ أُوْلَٰٓئِكَ مُبَرَّءُونَ مِمَّا يَقُولُونَۖ لَهُم مَّغۡفِرَةٞ وَرِزۡقٞ كَرِيمٞ ﴿٢٦﴾
زنان پلید برای مردانِ پلیدند و مردان پلید [نیز] برای زنانِ پلیدند؛ و زنان پاک از آنِ مردان پاکند و مردان پاک [نیز] از آنِ زنان پاکند. اینان از آنچه [ناپاکان دربارهشان] میگویند، مبرّا هستند [و] آمرزش [الهی] و روزیِ ارزشمندی [در پیش] دارند.
- 27
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَدۡخُلُواْ بُيُوتًا غَيۡرَ بُيُوتِكُمۡ حَتَّىٰ تَسۡتَأۡنِسُواْ وَتُسَلِّمُواْ عَلَىٰٓ أَهۡلِهَاۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ ﴿٢٧﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، به خانههایی جز خانههای خود وارد نشوید؛ مگر اینکه اجازه بگیرید و بر اهل آن [خانه] سلام کنید. این [کار،] برای شما بهتر است؛ باشد که پند گیرید.
- 28
فَإِن لَّمۡ تَجِدُواْ فِيهَآ أَحَدٗا فَلَا تَدۡخُلُوهَا حَتَّىٰ يُؤۡذَنَ لَكُمۡۖ وَإِن قِيلَ لَكُمُ ٱرۡجِعُواْ فَٱرۡجِعُواْۖ هُوَ أَزۡكَىٰ لَكُمۡۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ عَلِيمٞ ﴿٢٨﴾
اگر کسی را در آن [خانه] نیافتید، وارد نشوید تا به شما اجازه داده شود؛ و اگر به شما گفته شد: «برگردید»، پس برگردید؛ [چرا که] این [کسب اجازه،] برای شما شایستهتر است؛ و الله به آنچه میکنید داناست.
- 29
لَّيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٌ أَن تَدۡخُلُواْ بُيُوتًا غَيۡرَ مَسۡكُونَةٖ فِيهَا مَتَٰعٞ لَّكُمۡۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ مَا تُبۡدُونَ وَمَا تَكۡتُمُونَ ﴿٢٩﴾
بر شما گناهی نیست که به خانههای غیرمسکونی [و مکانهای عمومی] که در آنجا [احتیاج یا] بهرهای دارید وارد شوید؛ و الله آنچه آشکار میسازید و آنچه پنهان میدارید [همه را] میداند.
- 30
قُل لِّلۡمُؤۡمِنِينَ يَغُضُّواْ مِنۡ أَبۡصَٰرِهِمۡ وَيَحۡفَظُواْ فُرُوجَهُمۡۚ ذَٰلِكَ أَزۡكَىٰ لَهُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا يَصۡنَعُونَ ﴿٣٠﴾
[ای پیامبر،] به مردان مؤمن بگو: چشمان خود را [از نگاه حرام] فرو گیرند و پاکدامنی پیشه کنند. این [کار] برای آنان پاکیزهتر است. بیتردید، الله به آنچه انجام میدهند آگاه است.
- 31
وَقُل لِّلۡمُؤۡمِنَٰتِ يَغۡضُضۡنَ مِنۡ أَبۡصَٰرِهِنَّ وَيَحۡفَظۡنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبۡدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنۡهَاۖ وَلۡيَضۡرِبۡنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّۖ وَلَا يُبۡدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوۡ ءَابَآئِهِنَّ أَوۡ ءَابَآءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوۡ أَبۡنَآئِهِنَّ أَوۡ أَبۡنَآءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوۡ إِخۡوَٰنِهِنَّ أَوۡ بَنِيٓ إِخۡوَٰنِهِنَّ أَوۡ بَنِيٓ أَخَوَٰتِهِنَّ أَوۡ نِسَآئِهِنَّ أَوۡ مَا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُهُنَّ أَوِ ٱلتَّٰبِعِينَ غَيۡرِ أُوْلِي ٱلۡإِرۡبَةِ مِنَ ٱلرِّجَالِ أَوِ ٱلطِّفۡلِ ٱلَّذِينَ لَمۡ يَظۡهَرُواْ عَلَىٰ عَوۡرَٰتِ ٱلنِّسَآءِۖ وَلَا يَضۡرِبۡنَ بِأَرۡجُلِهِنَّ لِيُعۡلَمَ مَا يُخۡفِينَ مِن زِينَتِهِنَّۚ وَتُوبُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ لَعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ﴿٣١﴾
و به زنان مؤمن [نیز] بگو: چشمان خود را [از نگاه حرام] فروگیرند و پاکدامنی ورزند و زیور [و آرایشِ] خود را آشکار نکنند؛ مگر آنچه [به صورت طبیعی] نمایان است؛ و باید روسری خود را بر سینه بیفکنند [تا موها و چهرهها و سینههایشان پوشیده گردد] و زینت خود را آشکار نسازند، مگر برای شوهر یا پدر یا پدرشوهر یا پسرِ خود یا پسر شوهرشان یا برادر یا پسر برادر یا پسر خواهر یا زنان [همکیش] خود یا کنیزان و بردگانشان یا وابستگانی که نیاز و تمایلی به زنان ندارند یا کودکانی که از مسایل جنسیِ زنان آگاهی نیافتهاند؛ همچنین [هنگام راه رفتن] پاهای خود را [چنان بر زمین] نکوبند که [صدای] زینتهایی که [زیر لباس] پنهان کردهاند [همچون خلخال] آشکار شود؛ و ای مؤمنان، همگی به سوی الله توبه کنید؛ باشد که رستگار گردید.
- 32
وَأَنكِحُواْ ٱلۡأَيَٰمَىٰ مِنكُمۡ وَٱلصَّٰلِحِينَ مِنۡ عِبَادِكُمۡ وَإِمَآئِكُمۡۚ إِن يَكُونُواْ فُقَرَآءَ يُغۡنِهِمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦۗ وَٱللَّهُ وَٰسِعٌ عَلِيمٞ ﴿٣٢﴾
[ای مؤمنان،] مردان و زنان مجردِ خود را همسر دهید و غلامان و کنیزانتان را که شایستگی دارند [نیز همسر دهید]. اگر آنان فقیر [و تنگدست] باشند، الله از بخشش [و لطفِ] خویش بینیازشان میسازد؛ و الله گشایشگرِ آگاه است.
- 33
وَلۡيَسۡتَعۡفِفِ ٱلَّذِينَ لَا يَجِدُونَ نِكَاحًا حَتَّىٰ يُغۡنِيَهُمُ ٱللَّهُ مِن فَضۡلِهِۦۗ وَٱلَّذِينَ يَبۡتَغُونَ ٱلۡكِتَٰبَ مِمَّا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡ فَكَاتِبُوهُمۡ إِنۡ عَلِمۡتُمۡ فِيهِمۡ خَيۡرٗاۖ وَءَاتُوهُم مِّن مَّالِ ٱللَّهِ ٱلَّذِيٓ ءَاتَىٰكُمۡۚ وَلَا تُكۡرِهُواْ فَتَيَٰتِكُمۡ عَلَى ٱلۡبِغَآءِ إِنۡ أَرَدۡنَ تَحَصُّنٗا لِّتَبۡتَغُواْ عَرَضَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۚ وَمَن يُكۡرِههُّنَّ فَإِنَّ ٱللَّهَ مِنۢ بَعۡدِ إِكۡرَٰهِهِنَّ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿٣٣﴾
کسانی که [شرایط و امکانات] ازدواج ندارند، باید پاکدامنی پیشه کنند تا الله آنان را از بخششِ خویش بینیاز نماید؛ و بردگانی که خواستار بازخرید [و آزادی خویش] هستند، اگر [توانایى پرداخت مال و] شایستگی در آنان مىبینید، [درخواستشان را] بپذیرید و از ثروتی که الله به شما عطا کرده است، [مقداری] به آنان ببخشید [تا به آزادىشان کمک کنید]. همچنین کنیزانتان را که میخواهند پاکدامن باشند، به زنا وادار نکنید تا بهرۀ [ناچیز] زندگی دنیا را به دست آورید؛ و اگر کسی آنان را [به این کار] وادار نماید، الله پس از مجبورشدنشان قطعاً [نسبت به آنان] آمرزنده [و] مهربان است.
- 34
وَلَقَدۡ أَنزَلۡنَآ إِلَيۡكُمۡ ءَايَٰتٖ مُّبَيِّنَٰتٖ وَمَثَلٗا مِّنَ ٱلَّذِينَ خَلَوۡاْ مِن قَبۡلِكُمۡ وَمَوۡعِظَةٗ لِّلۡمُتَّقِينَ ﴿٣٤﴾
و به راستی، آیاتی روشنگر و داستانی از زندگیِ پیشینیانتان و پندی برای پرهیزگاران به سوی شما نازل کردهایم.
- 35
۞ ٱللَّهُ نُورُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ مَثَلُ نُورِهِۦ كَمِشۡكَوٰةٖ فِيهَا مِصۡبَاحٌۖ ٱلۡمِصۡبَاحُ فِي زُجَاجَةٍۖ ٱلزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوۡكَبٞ دُرِّيّٞ يُوقَدُ مِن شَجَرَةٖ مُّبَٰرَكَةٖ زَيۡتُونَةٖ لَّا شَرۡقِيَّةٖ وَلَا غَرۡبِيَّةٖ يَكَادُ زَيۡتُهَا يُضِيٓءُ وَلَوۡ لَمۡ تَمۡسَسۡهُ نَارٞۚ نُّورٌ عَلَىٰ نُورٖۚ يَهۡدِي ٱللَّهُ لِنُورِهِۦ مَن يَشَآءُۚ وَيَضۡرِبُ ٱللَّهُ ٱلۡأَمۡثَٰلَ لِلنَّاسِۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٞ ﴿٣٥﴾
الله نور آسمانها و زمین است. مَثلِ نور او همانند چراغدانی است که درونش چراغی [افروخته] است [و] آن چراغ در شیشهای قرار دارد [و] آن شیشه گویی ستارهای درخشان [و روشناییبخش] است. این چراغ، با [روغن] درخت پربرکت زیتون افروخته میشود که نه شرقی است و نه غربی [و خورشید همواره بر آن میتابد]. روغنش [چنان زلال است که] نزدیک است بدون تماس با آتش شعلهور گردد. نوری است افزون بر نور. [قلب مؤمن نیز با نور هدایت اینگونه روشن میشود] و الله هر کس را بخواهد به نور خویش هدایت میکند؛ و الله برای مردم مَثلها میزند؛ و الله به همه چیز داناست.
- 36
فِي بُيُوتٍ أَذِنَ ٱللَّهُ أَن تُرۡفَعَ وَيُذۡكَرَ فِيهَا ٱسۡمُهُۥ يُسَبِّحُ لَهُۥ فِيهَا بِٱلۡغُدُوِّ وَٱلۡأٓصَالِ ﴿٣٦﴾
[این چراغ هدایت،] در مساجدی است که الله امر کرده است تا [قدر و منزلتشان] گرامی داشته شود و نامش در آنها برده شود [و] در آنجا بامدادان و شامگاهان او را به پاکی بستایند.
- 37
رِجَالٞ لَّا تُلۡهِيهِمۡ تِجَٰرَةٞ وَلَا بَيۡعٌ عَن ذِكۡرِ ٱللَّهِ وَإِقَامِ ٱلصَّلَوٰةِ وَإِيتَآءِ ٱلزَّكَوٰةِ يَخَافُونَ يَوۡمٗا تَتَقَلَّبُ فِيهِ ٱلۡقُلُوبُ وَٱلۡأَبۡصَٰرُ ﴿٣٧﴾
مردانی که هیچ تجارت و خرید و فروشی آنان را از یاد الله و برپا داشتن نماز و پرداخت زکات غافل نمیکند [و] از روزی که دلها و چشمها در آن دگرگون میشود بیم دارند.
- 38
لِيَجۡزِيَهُمُ ٱللَّهُ أَحۡسَنَ مَا عَمِلُواْ وَيَزِيدَهُم مِّن فَضۡلِهِۦۗ وَٱللَّهُ يَرۡزُقُ مَن يَشَآءُ بِغَيۡرِ حِسَابٖ ﴿٣٨﴾
تا الله بر اساس نیکوترین کردارشان به آنان پاداش دهد و از فضل خود [نیز] بر پاداششان بیفزاید و الله به هر کس که بخواهد، بیحساب روزی میدهد.
- 39
وَٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَعۡمَٰلُهُمۡ كَسَرَابِۭ بِقِيعَةٖ يَحۡسَبُهُ ٱلظَّمۡـَٔانُ مَآءً حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَهُۥ لَمۡ يَجِدۡهُ شَيۡـٔٗا وَوَجَدَ ٱللَّهَ عِندَهُۥ فَوَفَّىٰهُ حِسَابَهُۥۗ وَٱللَّهُ سَرِيعُ ٱلۡحِسَابِ ﴿٣٩﴾
و کسانی که کفر ورزیدند، اعمالشان همچون سرابی در بیابانی هموار است که [از دور، انسانِ] تشنه آن را آب میپندارد تا آنکه نزدیکش میشود [و] چیزی نمییابد و [اعمال کافر نیز سرابی است که سودی برایش ندارد و در عوض،] الله را نزد خویش مییابد که حسابش را به طور کامل میدهد؛ و الله در حسابرسی سریع است.
- 40
أَوۡ كَظُلُمَٰتٖ فِي بَحۡرٖ لُّجِّيّٖ يَغۡشَىٰهُ مَوۡجٞ مِّن فَوۡقِهِۦ مَوۡجٞ مِّن فَوۡقِهِۦ سَحَابٞۚ ظُلُمَٰتُۢ بَعۡضُهَا فَوۡقَ بَعۡضٍ إِذَآ أَخۡرَجَ يَدَهُۥ لَمۡ يَكَدۡ يَرَىٰهَاۗ وَمَن لَّمۡ يَجۡعَلِ ٱللَّهُ لَهُۥ نُورٗا فَمَا لَهُۥ مِن نُّورٍ ﴿٤٠﴾
یا [اعمالش] همچون تاریکیهایی در دریای ژرف است که موجی آن را میپوشانَد و بر فرازِ آن، موجی دیگر است [و] بر فرازش ابری [تاریک] قرار دارد. تاریکیهایی است یکی بر فراز دیگری؛ [چنانکه] اگر [شخصی که در این تاریکیها گرفتار شده] دست خود را بیرون آورد، [در اثر شدت تاریکی] ممکن نیست آن را ببیند. و کسی که الله نوری [از هدایت] برایش قرار نداده باشد، [هیچ هدایت و] نوری برایش نیست.
- 41
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُۥ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱلطَّيۡرُ صَٰٓفَّٰتٖۖ كُلّٞ قَدۡ عَلِمَ صَلَاتَهُۥ وَتَسۡبِيحَهُۥۗ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِمَا يَفۡعَلُونَ ﴿٤١﴾
آیا ندیدی هر كه [و هر چه] در آسمانها و زمین است و [حتی] پرندگانِ پرگشوده [در آسمان، همگی] الله را به پاکی میستایند. هر یک از آنان نیایش و ستایش خویش را میداند و الله به آنچه میکنند آگاه است.
- 42
وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَإِلَى ٱللَّهِ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٤٢﴾
و فرمانرواییِ آسمانها و زمین از آنِ الله است و بازگشت [همه] به سوی الله است.
- 43
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يُزۡجِي سَحَابٗا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيۡنَهُۥ ثُمَّ يَجۡعَلُهُۥ رُكَامٗا فَتَرَى ٱلۡوَدۡقَ يَخۡرُجُ مِنۡ خِلَٰلِهِۦ وَيُنَزِّلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن جِبَالٖ فِيهَا مِنۢ بَرَدٖ فَيُصِيبُ بِهِۦ مَن يَشَآءُ وَيَصۡرِفُهُۥ عَن مَّن يَشَآءُۖ يَكَادُ سَنَا بَرۡقِهِۦ يَذۡهَبُ بِٱلۡأَبۡصَٰرِ ﴿٤٣﴾
آیا ندیدی که الله ابرهایی را به آرامی میرانَد، سپس بین [اجزای] آن پیوند میدهد، آنگاه تودۀ انبوهى پدید مىآورَد، پس قطرههای باران را میبینی که از میانش تراوش میکند؛ و از کوههایی [از انبوه ابرها] كه در آسمان است دانههای تگرگ فرومیبارد؛ آنگاه آن را به هر کس که بخواهد فرومیریزد و از هر کس که بخواهد بازمیدارد. نزدیک است درخشندگیِ برقش چشمها را [از بین] ببرد.
- 44
يُقَلِّبُ ٱللَّهُ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبۡرَةٗ لِّأُوْلِي ٱلۡأَبۡصَٰرِ ﴿٤٤﴾
الله شب و روز را میگردانَد [و پیاپی میآورد]. یقیناً در این [گردش،] عبرتی برای اهل بصیرت است.
- 45
وَٱللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَآبَّةٖ مِّن مَّآءٖۖ فَمِنۡهُم مَّن يَمۡشِي عَلَىٰ بَطۡنِهِۦ وَمِنۡهُم مَّن يَمۡشِي عَلَىٰ رِجۡلَيۡنِ وَمِنۡهُم مَّن يَمۡشِي عَلَىٰٓ أَرۡبَعٖۚ يَخۡلُقُ ٱللَّهُ مَا يَشَآءُۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿٤٥﴾
و الله هر موجود زندهای را [ابتدا] از آب آفرید؛ برخی از آنها بر شکم خود میروند و برخی بر دو پا راه میروند و برخی از آنها بر چهار [پا] راه میروند. الله هر چه بخواهد میآفریند. بیتردید، الله بر همه چیز تواناست.
- 46
لَّقَدۡ أَنزَلۡنَآ ءَايَٰتٖ مُّبَيِّنَٰتٖۚ وَٱللَّهُ يَهۡدِي مَن يَشَآءُ إِلَىٰ صِرَٰطٖ مُّسۡتَقِيمٖ ﴿٤٦﴾
به راستی که [ما] آیات روشنگری نازل کردیم و الله هر کس را بخواهد به راه راست هدایت میکند.
- 47
وَيَقُولُونَ ءَامَنَّا بِٱللَّهِ وَبِٱلرَّسُولِ وَأَطَعۡنَا ثُمَّ يَتَوَلَّىٰ فَرِيقٞ مِّنۡهُم مِّنۢ بَعۡدِ ذَٰلِكَۚ وَمَآ أُوْلَٰٓئِكَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٤٧﴾
و [منافقان] میگویند: «به الله و پیامبر [او] ایمان آوردیم و [از فرمانشان] اطاعت کردیم»؛ اما پس از این [ادعا]، گروهی از آنان رویگردان میشوند و اینان [در حقیقت] مؤمن نیستند.
- 48
وَإِذَا دُعُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ لِيَحۡكُمَ بَيۡنَهُمۡ إِذَا فَرِيقٞ مِّنۡهُم مُّعۡرِضُونَ ﴿٤٨﴾
و هنگامی که به سوی الله و پیامبرش فراخوانده میشوند تا در میانشان داوری کند، ناگاه گروهی از آنان رویگردان میشوند.
- 49
وَإِن يَكُن لَّهُمُ ٱلۡحَقُّ يَأۡتُوٓاْ إِلَيۡهِ مُذۡعِنِينَ ﴿٤٩﴾
و اگر حق با آنان باشد، مطیعانه [و فروتنانه] به سوی او میآیند.
- 50
أَفِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَمِ ٱرۡتَابُوٓاْ أَمۡ يَخَافُونَ أَن يَحِيفَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡ وَرَسُولُهُۥۚ بَلۡ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ﴿٥٠﴾
آیا در دلهایشان بیماری [نفاق] است یا [دربارۀ رسالتش] تردید دارند؟ یا میترسند که الله و پیامبرش بر آنان ستم کنند؟ [نه،] بلکه آنان خود ستمکارند.
- 51
إِنَّمَا كَانَ قَوۡلَ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ إِذَا دُعُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ لِيَحۡكُمَ بَيۡنَهُمۡ أَن يَقُولُواْ سَمِعۡنَا وَأَطَعۡنَاۚ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ﴿٥١﴾
سخن مؤمنان ـ هنگامی که به سوی الله و پیامبرش فراخوانده میشوند تا میانشان داوری کند ـ فقط این است که میگویند: «شنیدیم و اطاعت کردیم»؛ و اینان همان رستگارانند.
- 52
وَمَن يُطِعِ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَيَخۡشَ ٱللَّهَ وَيَتَّقۡهِ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡفَآئِزُونَ ﴿٥٢﴾
و هر کس از الله و پیامبرش اطاعت کند و از الله بترسد و از [نافرمانیِ] او بپرهیزد، اینان کامیابند.
- 53
۞ وَأَقۡسَمُواْ بِٱللَّهِ جَهۡدَ أَيۡمَٰنِهِمۡ لَئِنۡ أَمَرۡتَهُمۡ لَيَخۡرُجُنَّۖ قُل لَّا تُقۡسِمُواْۖ طَاعَةٞ مَّعۡرُوفَةٌۚ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ﴿٥٣﴾
[منافقان] با سختترین سوگندهایشان به الله سوگند یاد کردند که اگر به آنان فرمان دهی، [برای جهاد] رهسپار میشوند. بگو: «سوگند یاد نکنید. اطاعت [و سخنان دروغتان] شناختهشده است. بیتردید، الله از آنچه میکنید آگاه است».
- 54
قُلۡ أَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَۖ فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَإِنَّمَا عَلَيۡهِ مَا حُمِّلَ وَعَلَيۡكُم مَّا حُمِّلۡتُمۡۖ وَإِن تُطِيعُوهُ تَهۡتَدُواْۚ وَمَا عَلَى ٱلرَّسُولِ إِلَّا ٱلۡبَلَٰغُ ٱلۡمُبِينُ ﴿٥٤﴾
بگو: «از الله و پیامبر اطاعت کنید؛ اگر سرپیچی کردید، پیامبر مسئول چیزى است كه بر او تكلیف شده [= ابلاغِ وحی] و شما نیز مسئول چیزى هستید كه به آن تكلیف شدهاید؛ اما اگر از او اطاعت كنید، هدایت میشوید؛ و پیامبر وظیفهای جز رساندن آشكار [وحی] ندارد».
- 55
وَعَدَ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمۡ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَيَسۡتَخۡلِفَنَّهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ كَمَا ٱسۡتَخۡلَفَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمۡ دِينَهُمُ ٱلَّذِي ٱرۡتَضَىٰ لَهُمۡ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّنۢ بَعۡدِ خَوۡفِهِمۡ أَمۡنٗاۚ يَعۡبُدُونَنِي لَا يُشۡرِكُونَ بِي شَيۡـٔٗاۚ وَمَن كَفَرَ بَعۡدَ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ ﴿٥٥﴾
الله به افرادی از شما که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته انجام دادهاند، وعده داده است که قطعاً آنان را در زمین جانشین [مشرکان] میسازد؛ همان گونه که کسانی را که پیش از آنان بودند [نیز] جانشین [کافران و ستمگران] نمود؛ و [فرموده است] دینشان را که برای آنان پسندیده است، حتما برایشان استوار [و پیروزمند] میسازد و یقینا ترسشان را به آرامش و امنیت تبدیل میکند؛ [چرا که] تنها مرا عبادت میکنند و چیزی را با من شریک نمیسازند؛ و هر کس از این پس کفر بورزد، اینانند که نافرمانند.
- 56
وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ لَعَلَّكُمۡ تُرۡحَمُونَ ﴿٥٦﴾
و نماز برپا دارید و زکات بپردازید و از پیامبر اطاعت کنید؛ باشد که مورد رحمت قرار گیرید.
- 57
لَا تَحۡسَبَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ مُعۡجِزِينَ فِي ٱلۡأَرۡضِۚ وَمَأۡوَىٰهُمُ ٱلنَّارُۖ وَلَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٥٧﴾
[ای پیامبر،] هرگز مپندار کسانی که کفر ورزیدند، ناتوانکننده[ی الله] در زمینند [و میتوانند از مجازات الهی بگریزند]. جایگاه اینان آتش است و چه بد بازگشتگاهی است!
- 58
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لِيَسۡتَـٔۡذِنكُمُ ٱلَّذِينَ مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُمۡ وَٱلَّذِينَ لَمۡ يَبۡلُغُواْ ٱلۡحُلُمَ مِنكُمۡ ثَلَٰثَ مَرَّٰتٖۚ مِّن قَبۡلِ صَلَوٰةِ ٱلۡفَجۡرِ وَحِينَ تَضَعُونَ ثِيَابَكُم مِّنَ ٱلظَّهِيرَةِ وَمِنۢ بَعۡدِ صَلَوٰةِ ٱلۡعِشَآءِۚ ثَلَٰثُ عَوۡرَٰتٖ لَّكُمۡۚ لَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ وَلَا عَلَيۡهِمۡ جُنَاحُۢ بَعۡدَهُنَّۚ طَوَّٰفُونَ عَلَيۡكُم بَعۡضُكُمۡ عَلَىٰ بَعۡضٖۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ﴿٥٨﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، بردگانتان و کسانی از [کودکان] شما که به [سن] بلوغ نرسیدهاند، باید در سه وقت از شما اجازه [ورود] بگیرند: پیش از نماز صبح و نیمروز ـ هنگامی که لباسهایتان را بیرون میآورید ـ و پس از نماز عشاء. [این] سه [وقت،] هنگام خلوتِ شماست. جز این [سه وقت،] بر شما و بر آنان هیچ گناهی نیست [که بدون اجازه وارد شوند؛ چرا که] آنان پیرامونتان در رفت و آمدند [و] با یکدیگر [معاشرت میکنید]. الله اینچنین آیات [خود] را برایتان بیان میکند؛ و الله دانای حکیم است.
- 59
وَإِذَا بَلَغَ ٱلۡأَطۡفَٰلُ مِنكُمُ ٱلۡحُلُمَ فَلۡيَسۡتَـٔۡذِنُواْ كَمَا ٱسۡتَـٔۡذَنَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمۡ ءَايَٰتِهِۦۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٞ ﴿٥٩﴾
و هنگامی که کودکانتان به [سن] بلوغ رسیدند، باید [برای ورود به خانههای دیگران] اجازه بگیرند؛ همانگونه که اشخاصی که پیش از آنان [به سنّ بلوغ رسیده بودند]، اجازه میگرفتند. الله اینچنین آیاتش را برایتان بیان میکند؛ و الله دانای حکیم است.
- 60
وَٱلۡقَوَٰعِدُ مِنَ ٱلنِّسَآءِ ٱلَّٰتِي لَا يَرۡجُونَ نِكَاحٗا فَلَيۡسَ عَلَيۡهِنَّ جُنَاحٌ أَن يَضَعۡنَ ثِيَابَهُنَّ غَيۡرَ مُتَبَرِّجَٰتِۭ بِزِينَةٖۖ وَأَن يَسۡتَعۡفِفۡنَ خَيۡرٞ لَّهُنَّۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٞ ﴿٦٠﴾
و بر زنان [یائسه و] از کار افتادهای که [دیگر میل و] امید زناشویی ندارند، گناهی نیست که پوشش [سر و صورتِ] خویش را کنار گذارند، [به شرط آنکه آرایش و] زینتی را آشکار نکنند؛ و اگر عفت بورزند [و خود را بپوشانند] برایشان بهتر است؛ و الله شنوای داناست.
- 61
لَّيۡسَ عَلَى ٱلۡأَعۡمَىٰ حَرَجٞ وَلَا عَلَى ٱلۡأَعۡرَجِ حَرَجٞ وَلَا عَلَى ٱلۡمَرِيضِ حَرَجٞ وَلَا عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمۡ أَن تَأۡكُلُواْ مِنۢ بُيُوتِكُمۡ أَوۡ بُيُوتِ ءَابَآئِكُمۡ أَوۡ بُيُوتِ أُمَّهَٰتِكُمۡ أَوۡ بُيُوتِ إِخۡوَٰنِكُمۡ أَوۡ بُيُوتِ أَخَوَٰتِكُمۡ أَوۡ بُيُوتِ أَعۡمَٰمِكُمۡ أَوۡ بُيُوتِ عَمَّٰتِكُمۡ أَوۡ بُيُوتِ أَخۡوَٰلِكُمۡ أَوۡ بُيُوتِ خَٰلَٰتِكُمۡ أَوۡ مَا مَلَكۡتُم مَّفَاتِحَهُۥٓ أَوۡ صَدِيقِكُمۡۚ لَيۡسَ عَلَيۡكُمۡ جُنَاحٌ أَن تَأۡكُلُواْ جَمِيعًا أَوۡ أَشۡتَاتٗاۚ فَإِذَا دَخَلۡتُم بُيُوتٗا فَسَلِّمُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِكُمۡ تَحِيَّةٗ مِّنۡ عِندِ ٱللَّهِ مُبَٰرَكَةٗ طَيِّبَةٗۚ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمُ ٱلۡأٓيَٰتِ لَعَلَّكُمۡ تَعۡقِلُونَ ﴿٦١﴾
بر [افراد] نابینا و لنگ و بیمار [که از تکالیف اجتماعی ـ همچون جهاد ـ معاف شدهاند] گناهی نیست و [همچنین] بر خود شما گناهی نیست که از خانههای خود [یا فرزندان و همسرانتان، غذایی] بخورید یا از خانههای پدرانتان یا خانههای مادرانتان یا خانههای برادرانتان یا خانههای خواهرانتان یا خانههای عموهایتان یا خانههای عمههایتان یا خانههای داییهایتان یا خانههای خالههایتان یا خانهای که کلیدش در اختیار شماست یا [از خانههای] دوستانتان. [نیز] بر شما گناهی نیست که دستهجمعی یا جداگانه [غذا] بخورید؛ و هنگامی که به خانهها وارد میشوید، به یکدیگر سلام کنید که درودی مبارک [و] پسندیده از سوی الله است. الله این گونه آیات [خویش] را برایتان به روشنی بیان میکند؛ باشد که بیندیشید.
- 62
إِنَّمَا ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَإِذَا كَانُواْ مَعَهُۥ عَلَىٰٓ أَمۡرٖ جَامِعٖ لَّمۡ يَذۡهَبُواْ حَتَّىٰ يَسۡتَـٔۡذِنُوهُۚ إِنَّ ٱلَّذِينَ يَسۡتَـٔۡذِنُونَكَ أُوْلَٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۚ فَإِذَا ٱسۡتَـٔۡذَنُوكَ لِبَعۡضِ شَأۡنِهِمۡ فَأۡذَن لِّمَن شِئۡتَ مِنۡهُمۡ وَٱسۡتَغۡفِرۡ لَهُمُ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿٦٢﴾
مؤمنان [واقعی] کسانی هستند که به الله و پیامبرش ایمان آوردهاند و هنگامی که برای [اجرای یک] امر اجتماعی با او [= پیامبر] همراه هستند، تا از وی اجازه نگرفتهاند، [از جمع] خارج نمیشوند. بیتردید، کسانی که از تو اجازه میگیرند، آنان کسانی هستند که به الله و پیامبرش ایمان آوردهاند. پس اگر برای انجام برخی کارهای [مهم] خود از تو اجازه میخواهند، به هر یک از آنان که میخواهی اجازه بده و از الله برایشان آمرزش بخواه. به راستی که الله آمرزندۀ مهربان است.
- 63
لَّا تَجۡعَلُواْ دُعَآءَ ٱلرَّسُولِ بَيۡنَكُمۡ كَدُعَآءِ بَعۡضِكُم بَعۡضٗاۚ قَدۡ يَعۡلَمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ يَتَسَلَّلُونَ مِنكُمۡ لِوَاذٗاۚ فَلۡيَحۡذَرِ ٱلَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنۡ أَمۡرِهِۦٓ أَن تُصِيبَهُمۡ فِتۡنَةٌ أَوۡ يُصِيبَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿٦٣﴾
[ای مؤمنان] آنگونه که یکدیگر را [با نام خودتان یا با نام پدرانتان] صدا میزنید، پیامبر را [با نام خودش یا با نام پدرش] صدا نزنید [نگویید: ای محمد، ای پسر عبدالله، بلکه بگویید: ای رسول الله، ای نبی الله]. یقیناً الله افرادی از شما را که پشت دیگران پنهان میشوند و مخفیانه [از نزد پیامبر] میگریزند [به خوبی] میشناسد. پس کسانی که از فرمانش سرپیچی میکنند، باید بترسند از اینکه اندوه و بلایی بر سرشان بیاید یا به عذابی دردناک گرفتار شوند.
- 64
أَلَآ إِنَّ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ قَدۡ يَعۡلَمُ مَآ أَنتُمۡ عَلَيۡهِ وَيَوۡمَ يُرۡجَعُونَ إِلَيۡهِ فَيُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُواْۗ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمُۢ ﴿٦٤﴾
آگاه باشید! بیتردید، آنچه در آسمانها و زمین است از آنِ الله است و یقیناً او میداند که شما [بر چه کار و] در چه حالى هستید؛ و روزی که [بندگان] به سویش بازگردانده میشوند، آنان را از آنچه [در دنیا] کردهاند آگاه میسازد؛ و الله به همه چیز داناست.
شنیدن تلاوت سوره نور
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 24 از 114
- معنای نام:
- نور
- شمار آیات:
- 64
- محل نزول:
- مدینه
- ترتیب نزول:
- 102
- جزء:
- 18
درباره سوره نور
نور به معنای «روشنایی» است. نام سوره از آیهٔ 35 گرفته شده که بیان میکند خداوند نور آسمانها و زمین است و نور او را با مثال چراغدانی که در آن چراغی قرار دارد شرح میدهد؛ این آیه به «آیهٔ نور» معروف است. در مدینه نازل شده و 64 آیه دارد. بیستوچهارمین سورهٔ مصحف است؛ در ترتیب نزول رایج در جایگاه 102 قرار دارد.
سوره با آیهای آغاز میشود که بیان میکند این سوره نازل شده و احکام آن واجب گردیدهاند. احکام بسیاری دربارهٔ اخلاق خانوادگی و اجتماعی، مانند مجازات زنا و تهمت، لعان، ورود به خانهها با اجازه، فروگرفتن چشمها از حرام و پوشش، در این سوره گرد آمدهاند.
زمان نزول سوره نور
سورهٔ نور در مدینه، عمدتاً در سال پنجم یا ششم هجرت، پس از غزوهٔ بنیمصطلق نازل شده است. بنا بر روایت مفصلِ حضرت عایشه از زبان خودش در صحیح بخاری و صحیح مسلم، هنگام بازگشت از این لشکرکشی، حضرت عایشه در جستوجوی گردنبند گمشدهاش از کاروان جا ماند و منافقان با استفاده از این وضعیت به او تهمت زدند. پس از انتظار دشواری که حدود یک ماه طول کشید، آیات 11-20 نازل شدند که پاکی حضرت عایشه را بیان میکنند.
بنا بر روایاتِ صحیح بخاری، آیات لعان (6-9)، که وضعیت شوهری را تعیین میکنند که همسرش را به زنا متهم کرده، اما نمیتواند چهار شاهد بیاورد، نیز پس از آن نازل شدند که یکی از صحابه این وضعیت را از پیامبر (ص) پرسید.
موضوعات سوره نور
سوره با معرفی خود به عنوان سورهای که احکامش واجب گردیده، آغاز میشود. مجازاتِ زن و مردِ زناکار، مجازات تهمتزنندگان به زنان پاکدامن و شیوهٔ لعان میان همسران توضیح داده میشوند. سپس رویداد تهمتِ زدهشده به حضرت عایشه (افک) بررسی میشود؛ و به مؤمنان سفارش میشود هر سخنی را که میشنوند باور نکنند و سخنان بد را گسترش ندهند.
فرمان داده میشود که بدون اجازه گرفتن و سلام کردن وارد خانههای دیگران نشوند، مردان و زنان مؤمن چشمهای خود را از حرام فروگیرند، پاکدامنی خود را حفظ کنند و زنان پوشش داشته باشند. به همسر دادن افراد مجرد تشویق میشود.
در آیهٔ نور، نور خداوند با مثال چراغی بیان میشود؛ و مؤمنانی ستوده میشوند که تجارت و خریدوفروش آنان را از یاد خداوند بازنمیدارد. اعمال کافران به سراب و تاریکیهای دریای عمیق تشبیه میشوند. به کسانی که ایمان آورده و عمل صالح انجام دادهاند، وعدهٔ جانشینی در زمین داده میشود. سوره با احکام مربوط به وقتهای اجازه خواستن در خانه، غذا خوردن در خانهٔ خویشاوندان و ادب در مجلس پیامبر (ص) پایان مییابد.
فضیلت سوره نور
دربارهٔ ثواب خواندن سورهٔ نور روایت صحیحی در فضیلت شناخته نشده است، اما این سوره به سبب احکامی که دارد در شمار سورههایی آمده که آموختنشان توصیه شده است. بنا بر آنچه حاکم از مسور بن مخرمه نقل کرده، حضرت عمر گفته است که سورههای بقره، نساء، مائده، حج و نور را بیاموزید، زیرا در آنها فرایض است. حاکم این روایت را بر شرط بخاری و مسلم صحیح دانسته است. بنا بر روایتهایی که حاکم و ابن حجر سندشان را صحیح دانستهاند، ابن عباس در موسم حج سورهٔ نور را خواند و تفسیر کرد، و یکی از شنوندگان گفت که اگر ملتهای دیگر این تفسیر را بشنوند مسلمان میشوند.
سخن مشهور میان مردم که به مردانتان مائده و به زنانتان سورهٔ نور را بیاموزید، روایتی مرسل است که مجاهد بیآنکه نام صحابی را بیاورد نقل کرده و آلبانی آن را ضعیف شمرده است. روایتی که توصیهٔ مشابهی را از حضرت عایشه نقل میکند و میافزاید که به زنان نوشتن آموخته نشود، از نظر ذهبی ساختگی (موضوع) است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره نور
توضیح کوتاه همه آیات سوره نور، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
این سورۀ [مهمی] است که آن را نازل کردیم، و عمل به احکامش را واجب گرداندیم، و آیاتی روشن در آن فرو فرستادیم؛ تا از احکامی که در آن است پند بگیرید و به آنها عمل کنید.
- 2
به هر یک از زن و مرد زناکار بکر صد ضربه تازیانه بزنید، و نسبت به آن دو دلسوزی و مهربانی نکنید که حد را بر آن دو اجرا نکنید یا حدشان را تخفیف دهید، اگر به الله و روز آخرت ایمان دارید، و باید گروهی از مؤمنان برای رسواسازی بیشتر آن دو، و بازداشتن آن دو و دیگران، هنگام اقامۀ حد بر آنها حاضر شوند.
- 3
الله برای بیان زشتی و پلیدی زیاد زنا فرمود مردی که به آن عادت داشته باشد به ازدواج تمایل ندارد جز با زن زناکار مثل خودش یا با زنی مشرک که از زنا پرهیز نمیکند درحالیکه نکاح با او جایز نیست، و زنی که به زنا عادت کرده باشد تمایلی به ازدواج ندارد جز با زناکاری مثل خودش یا با مشرکی که از زنا دوری نمیکند درحالیکه ازدواج وی با او حرام است، و نکاح با زن زناکار و به نکاحدادن مرد زناکار، بر مؤمنان حرام شده است.
- 4
و - ای حاکمان- به کسانیکه به زنان پاکدامن (و نیز مردان پاکدامن) نسبتِ زنا میدهند، سپس بر زنایی که به آنها نسبت دادهاند چهار شاهد نمیآورند هشتاد تازیانه بزنید، و شهادت آنها را هرگز نپذیرید، و اینها که به پاکدامنان افترا میبندند خود از طاعت الله خارج هستند.
- 5
مگر کسانیکه پس از افترایی که به آن دست زدند بهسوی الله توبه کرده، و اعمالشان را صالح گردانند که الله توبه و گواهی آنها را میپذیرد؛ زیرا الله نسبت به آن دسته از بندگانش که توبه کنند بسیار آمرزنده و مهربان است.
- 6
و مردانی که بر همسرانشان افترا میبندند و جز خودشان شاهدانی ندارند که بر صحت این اتهام گواهی دهند؛ هر یک از آنها چهار بار به الله سوگند یاد کند که: به یقین در زنایی که به همسرش نسبت داده است راستگو است.
- 7
و در گواهی پنجم خویش بر خودش نفرین فرستد که اگر در آنچه به همسرش نسبت داده است دروغگو باشد.
- 8
پس از این امر سزاوار است که حد بر زن جاری شود، اما این حد در صورتی از زن ساقط میشود که چهار بار اینگونه به الله گواهی دهد که: بهطور قطع مرد در آنچه به او نسبت داده است دروغگو است.
- 9
و در گواهی پنجمش به خشم الله بر خودش نفرین کند که اگر مرد در آنچه به او نسبت داده است راستگو باشد.
- 10
و - ای مردم- اگر لطف و رحمت الله بر شما نبود، و نسبت به بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده نبود، و در تدبیر و شریعتش حکیم نبود بهطور قطع کیفر گناهانتان را به تعجیل میانداخت، و شما را با آنها رسوا میساخت.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
- ای مؤمنان- در حقیقت کسانیکه این بهتان (یعنی متهم کردن مادر مؤمنان عایشه رضی الله عنها به زنا) را آوردند گروهی هستند که به شما انتساب دارند، افترای آنان را برای خودتان شر مپندارید، بلکه به دلیل پاداش و خالصسازی مؤمنان، و تبرئۀ مادر مؤمنان که در آن وجود دارد خیری است، برای هر یک از آنها که در متهمکردن او به زنا شرکت داشته به خاطر سخنگفتن به اِفک (دروغ) مجازات گناهی است که مرتکب شده است، و برای کسیکه بخش بزرگ آن را با آغاز اتهام به دوش کشید عذابی بزرگ است، منظور از این شخص رئیس منافقان عبدالله بن اُبَیّ ابن سَلول است.
- 12
چرا وقتیکه مردان و زنان مؤمن این بهتان بزرگ را شنیدند بیگناهی برادر مؤمنشان که این بهتان بر او زده شده است را گمان نبردند، و نگفتند: این دروغی آشکار است.
- 13
چرا افترا زنندگان به مادر مؤمنان عایشه رضی الله عنها برای دروغ بزرگشان چهار گواه نیاوردند تا بر صحت آنچه به مادر مؤمنان نسبت دادند گواهی دهند، پس چون چهار گواه بر این کار نیاوردند- و هرگز نخواهند توانست بیاورند- در حکم الله دروغگویان هستند.
- 14
و - ای مؤمنان- اگر لطف و رحمت الله بر شما نبود که در کیفر شما تعجیل نکرد، و توبۀ توبهکاران شما را پذیرفت؛ بهطور قطع بهسبب دروغ و بهتان بر مادر مؤمنان که در آن فرو رفتید عذابی بزرگ به شما میرسید.
- 15
آنگاه که این بهتان را به یکدیگر روایت میکردید، و با وجود دروغ بودنش آن را دهان به دهان نقل میکردید؛ حال آنکه هیچ دانشی به آن نداشتید، و گمان میکردید سهل و آسان است، درحالیکه نزد الله [گناه بسیار] بزرگ است؛ چون دروغ و اتهامزدن به انسان پاک را دربردارد.
- 16
و چرا وقتی این بهتان بزرگ را شنیدید نگفتید: پروردگارا برای منزه دانستن تو، سزاوار ما نیست که در مورد این امر شنیع سخن بگوییم، این اتهام به مادر مؤمنان، دروغی بزرگ است.
- 17
الله به شما اندرز میدهد و شما را نصیحت میکند که اگر به الله ایمان دارید به مانند این بهتان بزرگ بازنگردید که انسان پاکدامنی را به زنا متهم کنید.
- 18
و الله آیاتی مشتمل بر احکام و اندرزهایش برایتان آشکار میگرداند، و او تعالی از اعمالتان آگاه است، و ذرهای از اعمالتان بر او پوشیده نمیماند، و بهزودی شما را در قبال آن جزا خواهد داد، و در تدبیر و شریعتش بسیار داناست.
- 19
همانا کسانیکه دوست دارند منکرات - از جمله اتهام به زنا- در میان مؤمنان منتشر شود، عذابی رنجآور در دنیا با اقامۀ حد دارند، و در آخرت عذاب جهنم برایشان است، و الله دروغشان، و عاقبتِ کار بندگانش و مصالح آنها را میداند، حال آنکه شما این موارد را نمیدانید.
- 20
و - ای افتادگان در اِفک- اگر لطف و رحمت الله بر شما نبود، و اگر الله نسبت به شما مهربان و بخشنده نبود، بهطور قطع در کیفر شما شتاب میکرد.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید و به شریعت او تعالی عمل کردهاید، از راههای شیطان در آراستن باطل پیروی نکنید، و هرکس از راههای او پیروی کند [باید بداند که] همانا شیطان به کارها و سخنان زشت، و به آنچه که شریعت نمیپسندد امر میکند، و - ای مؤمنان- اگر بخشش الله بر شما نبود هیچیک از شما هرگز با توبه پاک نمیشد. اما الله هرکس را بخواهد با پذیرش توبهاش پاک میگرداند، و الله سخنان شما را میشنود، و از اعمالتان آگاه است، چنانکه ذرهای از سخنان و اعمالتان بر او پوشیده نمیماند، و بهزودی شما را در قبال آن جزا خواهد داد.
- 22
و نیکوکاران و بزرگان در دین و ثروتمندان نباید سوگند بخورند که به خویشاوندانِ نیازمندشان -از جمله مهاجران در راه الله، که فقیر هستند- به خاطر گناهی که مرتکب شده اند؛ صدقه بدهند، بلکه گذشت کرده و آنان را ببخشند، آیا دوست ندارید، اگر آن ها را بخشیديد و گذشت کرديد؛ الله متعال نيز گناهان شما را ببخشد؟! الله متعال نسبت به بندگان توبه کارش بسیار آمرزنده و مهربان است، پس باید بندگانش نیز به او اقتدا کنند. این آیه در مورد ابوبکر صدیق -رضی الله عنه- نازل شد که به خاطر مشارکت مِسطَح در قضیه ی اِفک، سوگند یاد کرده بود که دیگر به او صدقه ندهد.
- 23
کسانی که زنان مؤمن پاکدامن و بی خبر را به فحشا متهم می کنند، آن كسانى كه آگاهى در باره ى آن ندارند ؛ در دنیا و آخرت از رحمت الهی دور، و در آخرت عذابی بزرگ دارند.
- 24
این عذاب در روز قیامت به آنها میرسد همان روزیکه زبانهایشان به دروغی که گفتند علیه آنها گواهی میدهند، و دستها و پاهایشان به اعمالی که انجام میدادند علیه آنها گواهی میدهند.
- 25
در آن روز، الله جزایشان را به عدالت میدهد، و میدانند که الله سبحانه همان حق است، پس هر خبر یا وعده یا وعیدی که از او صادر میشود حق آشکاری است که تردیدی در آن راه ندارد.
- 26
هر مرد و زن و سخن و عمل ناپاکی مناسب و سازگار با ناپاکِ همان مورد است، و هر پاکیزهای از این موارد، مناسب و موافق پاکیزۀ آن است، این مردان و زنان پاک از سخنان ناروایی که مردان و زنان ناپاک در مورد آنها میگویند بری هستند، و آمرزشی از جانب الله برایشان است که گناهانشان را میآمرزد، و روزیای گرامی یعنی بهشت دارند.
- 27
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید و به شریعتش عمل کردهاید، به خانههایی که خانههای خودتان نیست وارد نشوید تا اینکه از ساکنان آن خانهها در هنگام ورود بر آنها اجازه بگیرید، و بر آنها سلام کنید به این نحو که در سلام و کسب اجازه، بگویید: السلام علیکم آیا وارد شوم؟ این کسب اجازه که به آن امر شدید از ورود ناگهانی برایتان بهتر است، تا به آنچه که امر شدید متذکر شوید و آن را اجرا کنید.
- 28
پس اگر کسی را در آن خانهها نیافتید وارد نشوید تا از کسانیکه صاحب اجازه هستند به شما اجازۀ ورود بدهند، و اگر صاحبان خانه به شما گفتند: (بازگردید) بازگردید و وارد نشوید، زیرا این کار نزد الله برایتان پاکیزهتر است، و الله به آنچه انجام میدهید آگاه است و ذرهای از اعمالتان بر او پوشیده نمیماند، و بهزودی شما را در قبال آن جزا خواهد داد.
- 29
بر شما گناهی نیست که به خانههای عمومی که به کسی اختصاص ندارد و برای استفادۀ عموم آماده شده مانند کتابخانهها و مغازههای بازارها بدون کسب اجازه وارد شوید، و الله تمام اعمال و احوالتان را که آشکار و پنهان میدارید میداند، و ذرهای از اعمال و احوالتان بر او پوشیده نمیماند، و بهزودی در قبال آن به شما جزا خواهد داد.
- 30
-ای پیامبر- به مؤمنان بگو چشمانشان را از نگاه کردن به آنچه برایشان حلال نیست از جمله زنان و عورت ها بازدارند، و عورت هایشان را از حرام و ظاهر شدن، حفظ کنند. این خودداری از نگاه کردن به حرام و حفظ شرمگاه ها نزد الله متعال پاکیزه تر است، همانا الله متعال از اعمالشان آگاه است، و چیزی از آن بر او پنهان نمی ماند و در مقابل آن، سزا یا پادششان خواهد داد.
تفسیر آیات 31 تا 40
- 31
و به زنان مؤمن بگو چشمانشان را از نگاه به عورتهایی که نگاه به آن برایشان حلال نیست بازدارند، و عورتهایشان را با دوری از زنا و با پوشش حفظ کنند، و زیورهایشان را به بیگانگان آشکار نکنند مگر آنچه که از آن آشکار است و مخفیکردن آن ممکن نیست مانند لباسها، و باید رواندازهایشان را بر شکافهای بالای لباسهایشان بیندازند تا موها و صورتها و گردنهایشان را بپوشانند، و زیورهای مخفی خود را آشکار نکنند جز به شوهرانشان، یا پدرانشان، یا پدران شوهرانشان، یا پسرانشان، یا پسران شوهرانشان، یا برادرانشان، یا پسران برادرانشان، یا پسران خواهرانشان، یا زنان امانتدارشان، چه مسلمان و چه کافر، یا بردگان مرد و زنی که مالکِ آن هستند، یا پیروانی که خواسته و نیازی به زنان ندارند، یا کودکانی که بهسبب خردسالی بر عورتهای زنان اطلاع نیافتهاند، و - ای مؤمنان- همگی از نگاه حرام و سایر گناهانی که کسب میکنید بهسوی الله توبه کنید؛ تا به مطلوب برسید، و از هلاکت و وحشت نجات یابید.
- 32
و - ای مؤمنان- مردانی را که همسر ندارند، و زنان آزادی را که شوهر ندارند همسر دهید، و غلامان و کنیزان مؤمن خویش را همسر دهید، اگر فقیر باشند الله آنها را از فضل گستردۀ خویش بینیاز میسازد، و الله گشایندۀ رزق و روزی است و بینیاز ساختن کسی از رزقش نمیکاهد، و از احوال بندگانش آگاه است.
- 33
و کسانیکه به خاطر فقر توان ازدواج ندارند باید پاکدامنی بجویند تا الله آنها را از فضل گستردۀ خویش بینیاز گرداند، و غلامانی که خواستار بازخرید از اربابان خویش در قبال پرداخت مال هستند تا آزاد شوند، اربابانشان اگر در آنها قدرت پرداخت و اصلاح در دین دانستند باید این پیشنهاد را از آنها بپذیرند، و باید از مال الله که به آنها عطا کرده است بدهند به این نحو که بخشی از آنچه را که برای پرداخت با آنها مکاتبه کردهاند برایشان در نظر بگیرند، و برای جستجوی مال، کنیزانتان را بر زنا مجبور نکنید- مانند کاری که عبدالله بن اُبَی با دو کنیزش که خواستار پاکدامنی و دوری از زنا بودند مرتکب شد- تا آنچه را که از طریق عورت خویش کسب میکنند بطلبید، و هرکس از شما که آنها را بر این کار مجبور کند بهراستیکه الله پس از اجبار آنها نسبت به گناهانشان آمرزنده، و نسبت به آنها بسیار مهربان است؛ زیرا مجبور بودهاند، و گناه بر کسانی است که آنها را مجبور کردهاند.
- 34
و -ای مردم- به درستی، آیات روشنی که حق را از باطل جدا می کند، و مثالی از سرگذشت مؤمنان و کافرانی که پیش از شما بوده اند، برایتان فرو فرستادیم، همچنین پند و اندرزی برایتان نازل کردیم تا کسانی که با اطاعت از اوامر و دوری از منهيات الهی، تقوای او را پیشه مى کنند؛ از آن پند گیرند.
- 35
الله نور آسمانها و زمین، و هدایتگر کسانیکه در این دو قرار دارند است، مثال نور او سبحانه در قلب مؤمن مانند منفذ و پنجرهای در دیواری نفوذناپذیر است که در آن چراغی است، و آن چراغ در شیشهای درخشان قرار دارد که آن شیشه گویی ستارهای روشنگر مانند دُرّ است. آن چراغ از روغن درختی مبارک، یعنی درخت زیتون افروخته میشود، درختی که نه صبحگاه و نه شامگاه هیچچیز او را از خورشید نمیپوشاند، و نزدیک است روغن آن از پاکی زیاد روشنایی بخشد، هر چند آتشی به او نرسیده باشد، پس وقتیکه آتشی به او رسد چگونه خواهد بود؟! نور چراغ بر فراز نور شیشه است، قلب مؤمن نیز چنین است آنگاه که نور هدایت در آن بتابد، و الله هر یک از بندگانش را بخواهد بر پیروی از قرآن توفیق میدهد، و الله با بیان مثالها، اشیا را با موارد مشابه توضیح میدهد، و الله بر هر چیزی داناست و هیچچیز بر او تعالی پوشیده نمیماند.
- 36
این چراغ در مساجدی برمیافروزد که الله فرمان داده منزلت و بنایش بالا رود، و اسم او تعالی با اذان و ذکر و نماز در آنها یاد شود، و در آغاز و پایان روز در جستجوی رضایت الله در آن نماز برپا میدارند.
- 37
مردانی که هیچ خرید و هیچ فروشی آنها را از یاد الله سبحانه، و برپایی نماز به کاملترین صورت، و پرداخت زکات برای مصارفش، به خود سرگرم نمیسازد، و از روز قیامت میترسند، همان روزیکه در آن دلها میان امید در نجات از عذاب و ترس از عذاب زیر و رو میشود، و در آن چشمها به هر سویی که برود منقلب میگردد.
- 38
این کار را کردند تا الله در قبال اعمالشان، بر حسب بهترین اعمالشان به آنها پاداش دهد، و افزون بر آن، پاداشی از فضل خویش برایشان بیفزاید، و الله هرکس را بخواهد بدون شمارش بر اندازۀ اعمالشان روزی میدهد، بلکه چند برابر آنچه انجام دادهاند به آنها میبخشد.
- 39
و کسانیکه به الله کفر ورزیدند اعمالشان هیچ پاداشی ندارد و مانند سراب در زمینی پَست است که شخص تشنه آن را آب میپندارد، پس بهسویش حرکت میکند تا اینکه به آن برسد و بر کنارش بایستد امّا آبی نیابد، و همچنین کافر گمان میکند اعمالش به او نفع میرساند تا اینکه بمیرد و برانگیخته شود. آنگاه پاداش اعمالش را نیابد، و پروردگارش را در برابر خویش بیابد و او تعالی حساب عملش را به صورت کامل به او بدهد، و الله زودشمار است.
- 40
یا اعمالشان مانند تاریکیهایی در دریایی عمیق است، که موجی آنها را میپوشاند، و از بالای این موج موجی دیگر است، و از بالای آن ابری است که آنچه را ستارگان به آن هدایت میکنند میپوشاند، تاریکیهای متراکم که بر روی یکدیگر قرار دارند، کسیکه در این تاریکیها افتاده است هرگاه دستش را درآورد بر اثر تاریکی زیاد به سختی دستش را ببیند، و کافر اینچنین است، که تاریکیهای جهل و شک و حیرت و مُهر روی قلبش، بر او متراکم شده است، و هرکس که الله هدایت از گمراهی، و علم به کتابش را به او روزی نداده باشد، هیچ هدایتی نخواهد داشت که با آن راه یابد، و هیچ کتابی نخواهد داشت که از آن روشنایی برگیرد.
تفسیر آیات 41 تا 50
- 41
- ای رسول- آیا ندانستهای که تمام مخلوقات الله که در آسمانها و زمین هستند تسبیح او تعالی را میگویند، و پرندگان که بالهایشان را در هوا گشودهاند تسبیح او را میگویند، الله نماز هر یک از این مخلوقات را که نماز میگزارند مانند انسان، و تسبیح هر یک از آنها را که تسبیح میگویند مانند پرندگان میداند، و الله از آنچه که انجام میدهند آگاه است، و ذرهای از کارهایشان بر او تعالی پوشیده نمیماند.
- 42
و فرمانروایی آسمانها و زمین تنها از آنِ الله است، و در روز قیامت بازگشت برای حسابرسی و جزا فقط بهسوی اوست.
- 43
- ای رسول- آیا ندانستهای که الله ابر را میرانَد، سپس اجزای آن را به یکدیگر پیوند میزند، سپس آن را متراکم و بر روی هم قرار میدهد، آنگاه باران را میبینی که از درون ابر درمیآید، و از سوی آسمان از ابری متراکم که از نظر بزرگی به کوهها میماند تکههای منجمد آب مانند سنگریزه فرو میفرستد، آنگاه آن تگرگ را به هر یک از بندگانش که بخواهد میرساند، و آن را از هر یک از بندگانش که بخواهد بازمیدارد، نزدیک است که روشنایی برق ابر بر اثر شدت درخشندگی، چشمها را ببرد.
- 44
الله میان شب و روز را از نظر بلندی و کوتاهی، و آمدن و رفتن به نوبت میآورد، بهراستیکه در این نشانه از دلایل ربوبیت، اندرزی است برای کسانیکه بر قدرت و وحدانیت الله مینگرند.
- 45
و الله تمام حیواناتی را که روی زمین میجنبند از نطفهای آفرید، که برخی از آنها مانند مارها بر روی شمکشان راه میروند، و برخی از آنها مانند انسان و پرندگان بر روی دو پا راه میروند، و برخی از آنها مانند چارپایان بر روی چهار پا راه میروند، الله آنچه از موارد مذکور و غیرمذکور را که بخواهد میآفریند، زیرا الله تعالی بر هر چیزی تواناست، و هیچچیز او را ناتوان نمیسازد.
- 46
همانا برای محمد -صلی الله علیه وسلم- آیاتی روشن نازل کردیم که آن ها به راه حق، هدایت می کنند. الله متعال هر کس را بخواهد به راه راستی که هیچ انحرافی در آن نیست، توفیق هدایت می دهد، و این راه او را به بهشت می رساند.
- 47
و منافقان میگویند: به الله ایمان آوردیم، و به رسول صلی الله علیه وسلم ایمان آوردیم، و از الله اطاعت کردیم، و از رسولش اطاعت کردیم، سپس گروهی از آنها روی میگردانند، و پس از ادعای ایمان به الله و رسولش و اطاعت از آن دو، از الله و رسولش در امر به جهاد در راه الله و سایر فرامین اطاعت نمیکنند، و این رویگردانان از طاعت الله و رسولش مؤمن نیستند هر چند چنین ادعای ایمان داشته باشند.
- 48
و چون این منافقان بهسوی الله و بهسوی رسولش فراخوانده شوند تا در اموری که با هم اختلاف دارند رسول صلی الله علیه وسلم میانشان داوری کند، بهسبب نفاقی که دارند بهناگاه از حکم رسول صلی الله علیه وسلم روی میگردانند.
- 49
و اگر بدانند که حق با آنها است، و رسول به مصلحت آنها حکم خواهد کرد تسلیمشده و فروتن نزدش میآیند.
- 50
آیا در دلهای اینها بیماریای همیشگی است، یا در اینکه او رسول الله است تردید دارند، یا میترسند الله و رسولش در داوری بر آنها ستم کنند؟ دلیل این امر موارد مذکور نیست، بلکه بهسبب رویگردانی از داوری رسول صلی الله علیه وسلم و دشمنیشان با اوست.
تفسیر آیات 51 تا 60
- 51
سخن مؤمنان جز این نیست که وقتی بهسوی الله، و بهسوی رسولش فراخوانده شوند تا میان آنها داوری کند میگویند: سخنش را شنیدیم، و از امرش اطاعت کردیم، و همان کسانیکه این صفات را دارند در دنیا و آخرت رستگارانند.
- 52
و هرکس از الله و رسولش فرمانبرداری کند، و تسلیم حکمشان شود، و از آنچه که او را به گناهان میکشاند بترسد، و از عذاب الله با اجرای اوامر، و ترک نواهی او تعالی بترسد، فقط اینها همان دستیافتگان به خیر دنیا و آخرت هستند.
- 53
و با استوارترین سوگندهایی که میتوانستند با آن سوگند یاد کنند به الله سوگند یاد کردند که: اگر آنها را به خروج به جهاد فرمان دهی بهطور قطع خارج خواهند شد. - ای رسول- به آنها بگو: سوگند یاد نکنید، زیرا دروغ شما شناخته شده است، و اطاعت ادعاییتان نیز شناخته شده است، و الله به آنچه انجام میدهید آگاه است، و ذرهای از اعمالتان هر چند آنها را نهان کنید بر او تعالی پوشیده نمیماند.
- 54
- ای رسول- به این منافقان بگو: در آشکار و نهان از الله و رسول اطاعت کنید، پس اگر از اطاعت آن دو روی بگردانید فقط تبلیغی که رسول به آن مکلف شده است برعهدۀ اوست، و طاعتی که به آن مکلف شدهاید و عمل به آنچه که آورده است برعهدۀ خودتان است، و اگر از اوامر و نواهی الهی اطاعت کنید بهسوی حق راه مییابید. جز ابلاغ آشکار، چیزی برعهدۀ رسول صلی الله علیه وسلم نیست، و واداشتن و اجبار شما بر هدایت، برعهدۀ او نیست.
- 55
الله به کسانی از شما که به الله ایمان آوردهاند و اعمال صالح انجام دادهاند وعده داده که آنها را در برابر دشمنانشان یاری رساند، و آنها را جانشینانی در روی زمین قرار خواهد داد همانگونه که مؤمنان پیش از آنها را جانشینانی بر روی زمین قرار داد، و به آنها وعده داده که آن دینشان که برایشان پسندیده است- یعنی همان دین اسلام- را بزرگ و نیرومند قرار خواهد داد، و به آنها وعده داده که ترس آنها را به آرامش تبدیل خواهد کرد، تنها مرا عبادت کنید، و هیچچیز را با من شریک قرار ندهید، و هرکس بعد از این نعمتها کفر ورزد، همانها خارجشدگان از طاعت الله هستند.
- 56
و نماز را به کاملترین وجه برپا دارید، و زکات اموالتان را بدهید، و رسول را با انجام آنچه به شما فرمان داده، و ترک آنچه شما را از آن نهی کرده است اطاعت کنید؛ امید است که به رحمت الله دست یابید.
- 57
- ای رسول- مپندار کسانیکه به الله کفر ورزیدهاند آنگاه که بخواهم عذاب را بر آنها فرو فرستم از چنگ من فرار میکنند، پناهگاه آنها در روز قیامت جهنم است، و چه بد است مقصد کسانیکه به جهنم میروند.
- 58
ای کسانی که به الله ایمان آورده اید و به آنچه برایتان تشریع کرده است، عمل کرده اید؛ بردگانتان، کنیزانتان و کودکانِ آزادی که به سن بلوغ نرسیده اند، (هنگام ورود به اطاق هاى خوابتان) در سه وقت: قبل از نماز صبح؛ هنگام تعویض لباس خواب با لباس های دیگر، هنگام ظهر؛ که لباس هایتان را برای خواب قیلوله بیرون می آورید و پس از نماز عشا؛ باید از شما اجازه بگیرند، چرا که این وقت ها، وقت خواب شما و درآوردن لباس و پوشیدن لباس خواب است، اين سه وقت (ويژه ی خلوت و آشكار شدن) عورت شما است که شایسته نیست مگر با کسب اجازه به اطاق های خوابتان وارد شوند. غیر از این وقت ها گناهی بر شما و ایشان نیست که بدون کسب اجازه وارد شوند، آنان پيوسته با شما در رفت و آمد هستند و با يكديگر نشست و برخاست داريد، پس کسب اجازه برای ورودشان در تمامی وقت ها، دشوار است. الله همان گونه که احکام اجازه گرفتن را برایتان بیان کرد، دیگر آیات احکام را برای شما بیان می کند. الله به مصالح بندگانش آگاه است و در احکامی که برایشان تشریع می کند، بسیار داناست.
- 59
و کودکان شما هرگاه به سن احتلام رسیدند باید هنگام ورود به خانهها در تمام اوقات اجازه بگیرند همانگونه که قبلا در مورد بزرگان گفته شد، همانگونه که الله احکام کسب اجازه را برایتان بیان کرد آیاتش را برای شما بیان میکند، و الله از مصالح بندگانش آگاه است و در آنچه برایشان تشریع میکند بسیار داناست.
- 60
و زنان سالخوردهای که به دلیل سن زیاد حیض نمیبینند و باردار نمیشوند، کسانیکه امیدی به نکاح ندارند گناهی بر آنها نیست که بعضی پوششهای خویش مانند روسری را کنار گذارند، بدون اینکه زیور پنهانی را که به پوشاندن آن فرمان یافتهاند آشکار کنند، و برای پوشش و عفت بیشتر اگر این لباس را کنار نگذارند برایشان بهتر است از اینکه آن را کنار بگذارند، و الله سخنانتان را میشنود، و از کارهایتان آگاه است، و ذرهای از سخنان و کارهایتان بر او پوشیده نمیماند، و شما را در قبال آن جزا خواهد داد.
تفسیر آیات 61 تا 64
- 61
بر شخص نابینا و لنگ و بیمار گناهی نیست، اگر تکالیفی مانند جهاد در راه الله را که قادر بر انجام آن نیستند ترک کنند، و - ای مؤمنان- نه در خوردن از خانههای خودتان که خانههای پسرانتان نیز از جملۀ آن است بر شما گناهی است، و نه در خوردن از خانههای پدرانتان یا مادرانتان یا برادرانتان یا خواهرانتان یا عموهایتان یا عمههایتان، یا داییهایتان یا خالههایتان، یا خانههایی که محافظت از آنها به شما سپرده شده است مانند نگهبان باغ، و در خوردن از خانههای دوستانتان نیز به خاطر رضایت او از این امر طبق عادت گناهی بر شما نیست. گناهی بر شما نیست که با هم یا به تنهایی بخورید، پس چون به خانههایی مثل خانههای مذکور و سایر خانهها وارد شدید به افراد حاضر در آن اینگونه سلام کنید: السلام علیکم، اما اگر کسی در آن نبود بر خودتان اینگونه سلام کنید: السلام علینا و علی عباد الله الصالحین، این درودی مبارک از جانب الله است که برایتان تشریع شده است؛ چون مودت و الفت میان شما را گسترش میدهد، و سخن پاکی است که شنونده را خوشحال میکند، مانند موضوع بحث این سوره، الله آیات را برایتان بیان میکند تا در آنها بیندیشید، و به مقتضای آنها عمل کنید.
- 62
در حقیقت مؤمنان راستین همان کسانی هستند که به الله و رسولش ایمان آوردهاند، و هنگامیکه همراه پیامبر صلی الله علیه وسلم در کاری که آنها را برای مصلحت مسلمانان گرد میآورد باشند، تا برای رفتن از او کسب اجازه نکنند نمیروند، - ای رسول- کسانیکه هنگام رفتن از تو کسب اجازه میکنند همانها هستند که واقعاً به الله و رسولش ایمان دارند، پس چون برای برخی امور مهم از تو اجازه خواستند به هر یک از آنها که خواستی اجازه دهی اجازه بده، و برای آنها آمرزش گناهانشان را طلب کن، زیرا الله نسبت به گناهان بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده، و نسبت به آنها بسیار مهربان است.
- 63
-ای مؤمنان- رسول الله -صلی الله علیه وسلم- را گرامی بدارید، و هرگاه او را صدا زدید، با اسم مجردش، آن گونه كه يكديگر را صدا مى زنيد او را نيز صد نزنيد، مانند: ای محمد یا با اسم پدرش مثل: ای پسر عبدالله، بلکه بگویید: ای رسول الله، ای نبی الله، و هرگاه شما را برای کاری عمومى فراخواند، دعوتش را مانند دعوت های عادی میان خودتان، بی اهمیت مپندارید، بلکه برای اجابت دعوتش بشتابید، همانا الله متعال كسانى از شما را كه پنهانی از نزد او بيرون مى روند، مى شناسد. پس کسانی که از فرمان رسول الله -صلی الله علیه وسلم- سرپیچی می کنند، باید از اين بترسند که الله متعال آنان را دچار مصیبت و امتحان یا عذابی دردناک و غیر قابل تحمل کند.
- 64
بدانید که آفرینش و فرمانروایی و تدبیر آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است فقط از آنِ الله است،- ای مردم- او تعالی از احوال شما آگاه است، و ذرهای از آن بر او پوشیده نمیماند، و روز قیامت - آنگاه که با رستاخیز پس از مرگ بهسوی او بازگردانیده میشوید- شما را از اعمالیکه در دنیا انجام دادهاید باخبر میسازد، و الله از همه چیز آگاه است، و ذرهای نه در آسمانها و نه در زمین بر او پوشیده نمیماند.
پرسشهای رایج درباره سوره نور
سوره نور چند آیه دارد؟
سوره نور 64 آیه دارد.
نور به چه معناست؟
نور به معنای «نور» است.
سوره نور مکی است یا مدنی؟
سوره نور سورهای مدنی است که در مدینه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 102مین سوره است.
سوره نور در کدام جزء قرآن است؟
سوره نور در جزء 18 است.
سوره نور چندمین سوره قرآن است؟
سوره نور 24مین سوره قرآن است و پس از سوره مؤمنون و پیش از سوره فرقان قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره نور را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره نور را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.