سوره 25 از 114 · جزء 18-19
سوره فرقان
77 آیه · مکی · ترتیب نزول: 42مین
سورهٔ فرقان که در مکه نازل شده، 77 آیه دارد. از قرآن، که حق را از باطل جدا میکند، و رسالت پیامبر (ص) در برابر اعتراضهای کافران دفاع میکند؛ و ویژگیهای نیکوی مؤمنانی را برمیشمارد که «بندگان رحمان» نامیده میشوند.
سوره فرقان به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
تَبَارَكَ ٱلَّذِي نَزَّلَ ٱلۡفُرۡقَانَ عَلَىٰ عَبۡدِهِۦ لِيَكُونَ لِلۡعَٰلَمِينَ نَذِيرًا ﴿١﴾
پربرکت [و بزرگوار] است ذاتی که قرآن را [که جداکنندۀ حق و باطل است] بر بندهاش نازل کرد تا بیمدهندۀ جهانیان باشد.
- 2
ٱلَّذِي لَهُۥ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَلَمۡ يَتَّخِذۡ وَلَدٗا وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ شَرِيكٞ فِي ٱلۡمُلۡكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَيۡءٖ فَقَدَّرَهُۥ تَقۡدِيرٗا ﴿٢﴾
همان ذاتی که فرمانروایی آسمانها و زمین از آنِ اوست و فرزندی [برای خویش] برنگزیده است و در فرمانروایی، هیچ شریکی ندارد و همه چیز را آفریده است و اندازۀ هر چیز را ـ چنان که مناسبش میباشدـ تدبیر نموده است.
- 3
وَٱتَّخَذُواْ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةٗ لَّا يَخۡلُقُونَ شَيۡـٔٗا وَهُمۡ يُخۡلَقُونَ وَلَا يَمۡلِكُونَ لِأَنفُسِهِمۡ ضَرّٗا وَلَا نَفۡعٗا وَلَا يَمۡلِكُونَ مَوۡتٗا وَلَا حَيَوٰةٗ وَلَا نُشُورٗا ﴿٣﴾
و [مشرکان] به جای او [= الله] معبودانی برگزیدهاند که چیزی نمیآفرینند و خود آفریده میشوند و مالک هیچ زیان و سودی برای خود نیستند و [نیز] مالک مرگ و زندگی و [قادر به] برانگیختن [مردگان] نیستند.
- 4
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِنۡ هَٰذَآ إِلَّآ إِفۡكٌ ٱفۡتَرَىٰهُ وَأَعَانَهُۥ عَلَيۡهِ قَوۡمٌ ءَاخَرُونَۖ فَقَدۡ جَآءُو ظُلۡمٗا وَزُورٗا ﴿٤﴾
و کسانی که کفر ورزیدند گفتند: «این [قرآن] جز دروغی نیست که [محمد خودش] بافته است و گروهی دیگر او را بر این [کار] یاری دادهاند». حقا که آنان [با این سخن،] به ستم و دروغ بزرگی روی آوردهاند.
- 5
وَقَالُوٓاْ أَسَٰطِيرُ ٱلۡأَوَّلِينَ ٱكۡتَتَبَهَا فَهِيَ تُمۡلَىٰ عَلَيۡهِ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلٗا ﴿٥﴾
و [کافران] گفتند: «[این قرآن، همان] افسانههای [خیالی] پیشینیان است که [محمد] آن را رونویسی کرده است و هر بامداد و شامگاه بر او املا میشود».
- 6
قُلۡ أَنزَلَهُ ٱلَّذِي يَعۡلَمُ ٱلسِّرَّ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ إِنَّهُۥ كَانَ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿٦﴾
بگو: «ذاتی آن را نازل کرده است که راز آسمانها و زمین را میداند. بیتردید، او همواره آمرزنده [و] مهربان است».
- 7
وَقَالُواْ مَالِ هَٰذَا ٱلرَّسُولِ يَأۡكُلُ ٱلطَّعَامَ وَيَمۡشِي فِي ٱلۡأَسۡوَاقِ لَوۡلَآ أُنزِلَ إِلَيۡهِ مَلَكٞ فَيَكُونَ مَعَهُۥ نَذِيرًا ﴿٧﴾
و [مشرکان] گفتند: «این چگونه پیامبری است که [همچون مردم عادی] غذا میخورد و در بازارها راه میرود؟ چرا فرشتهای بر او نازل نشده است تا [یاریاش کند و] همراه او هشداردهنده باشد؟
- 8
أَوۡ يُلۡقَىٰٓ إِلَيۡهِ كَنزٌ أَوۡ تَكُونُ لَهُۥ جَنَّةٞ يَأۡكُلُ مِنۡهَاۚ وَقَالَ ٱلظَّٰلِمُونَ إِن تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلٗا مَّسۡحُورًا ﴿٨﴾
یا چرا گنجی [از آسمان] بر او فرود نمیآید و یا چرا باغی ندارد که از [میوههای] آن بخورد؟» ستمکاران [مشرک] گفتند: «شما جز از مردى جادوشده پیروى نمىكنید».
- 9
ٱنظُرۡ كَيۡفَ ضَرَبُواْ لَكَ ٱلۡأَمۡثَٰلَ فَضَلُّواْ فَلَا يَسۡتَطِيعُونَ سَبِيلٗا ﴿٩﴾
بنگر که چگونه برایت مَثلها زدند و گمراه شدند! چنان که نمیتوانند راهی [به سوی حقیقت] بیابند.
- 10
تَبَارَكَ ٱلَّذِيٓ إِن شَآءَ جَعَلَ لَكَ خَيۡرٗا مِّن ذَٰلِكَ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ وَيَجۡعَل لَّكَ قُصُورَۢا ﴿١٠﴾
پربرکت [و بزرگوار] است ذاتی که اگر بخواهد، برایت بهتر از این قرار میدهد: باغهایی که جویبارها از زیر [درختان] آن جاری است و [حتی] کاخهایی [باشکوه] برایت پدید میآورد.
- 11
بَلۡ كَذَّبُواْ بِٱلسَّاعَةِۖ وَأَعۡتَدۡنَا لِمَن كَذَّبَ بِٱلسَّاعَةِ سَعِيرًا ﴿١١﴾
[مشرکان با این سخنان در پیِ حق نرفتند؛] بلکه قیامت را تکذیب کردند و [ما] برای هر کس که قیامت را دروغ انگارد، آتش سوزان [دوزخ را] مهیّا کردهایم.
- 12
إِذَا رَأَتۡهُم مِّن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ سَمِعُواْ لَهَا تَغَيُّظٗا وَزَفِيرٗا ﴿١٢﴾
هنگامی که [دوزخ] آنان را از دوردست میبیند آوای خشم و خروشی [وحشتناک] از آن میشنوند.
- 13
وَإِذَآ أُلۡقُواْ مِنۡهَا مَكَانٗا ضَيِّقٗا مُّقَرَّنِينَ دَعَوۡاْ هُنَالِكَ ثُبُورٗا ﴿١٣﴾
و چون دستوپابسته [با غُل و زنجیر] در جاى تنگى از آن [= دوزخ]، انداخته شوند، آنجاست كه مرگ [خود] را مىخواهند.
- 14
لَّا تَدۡعُواْ ٱلۡيَوۡمَ ثُبُورٗا وَٰحِدٗا وَٱدۡعُواْ ثُبُورٗا كَثِيرٗا ﴿١٤﴾
[به آنان گفته میشود:] «امروز نه یک بار، بلكه بارها درخواست مرگ كنید».
- 15
قُلۡ أَذَٰلِكَ خَيۡرٌ أَمۡ جَنَّةُ ٱلۡخُلۡدِ ٱلَّتِي وُعِدَ ٱلۡمُتَّقُونَۚ كَانَتۡ لَهُمۡ جَزَآءٗ وَمَصِيرٗا ﴿١٥﴾
[ای پیامبر، به کافران] بگو: «این [عذاب دردناک] بهتر است یا بهشت جاودانى كه به پرهیزکاران وعده داده شده و پاداش و سرانجام آنان است؟»
- 16
لَّهُمۡ فِيهَا مَا يَشَآءُونَ خَٰلِدِينَۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ وَعۡدٗا مَّسۡـُٔولٗا ﴿١٦﴾
در آنجا هر چه بخواهند، برایشان [فراهم] است [و] در آن جاودانند. این وعدهای است بر [عهدۀ] پروردگارت که [بندگان پرهیزگار، انجامش را] از او خواستهاند.
- 17
وَيَوۡمَ يَحۡشُرُهُمۡ وَمَا يَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ فَيَقُولُ ءَأَنتُمۡ أَضۡلَلۡتُمۡ عِبَادِي هَٰٓؤُلَآءِ أَمۡ هُمۡ ضَلُّواْ ٱلسَّبِيلَ ﴿١٧﴾
و روزی که [همۀ] آنان و آنچه را که به جای الله عبادت میکردند جمع میکند و [به معبودان باطل] میفرماید: «آیا شما این بندگانم را گمراه کردید یا خود، راه را گم کردند؟»
- 18
قَالُواْ سُبۡحَٰنَكَ مَا كَانَ يَنۢبَغِي لَنَآ أَن نَّتَّخِذَ مِن دُونِكَ مِنۡ أَوۡلِيَآءَ وَلَٰكِن مَّتَّعۡتَهُمۡ وَءَابَآءَهُمۡ حَتَّىٰ نَسُواْ ٱلذِّكۡرَ وَكَانُواْ قَوۡمَۢا بُورٗا ﴿١٨﴾
آنان میگویند: «تو منزّهی؛ شایستۀ ما نبود که به جای تو [دوستان و] کارسازانی برگزینیم؛ ولی تو آنان و پدرانشان را [از نعمتها] بهرهمند ساختی تا اینکه یاد [تو] را فراموش کردند و [به این خاطر،] گروهی هلاکشده گشتند».
- 19
فَقَدۡ كَذَّبُوكُم بِمَا تَقُولُونَ فَمَا تَسۡتَطِيعُونَ صَرۡفٗا وَلَا نَصۡرٗاۚ وَمَن يَظۡلِم مِّنكُمۡ نُذِقۡهُ عَذَابٗا كَبِيرٗا ﴿١٩﴾
[الله به مشرکان میفرماید:] «بیتردید، [معبودانتان] ادعای شما را دروغ شمردند. [اکنون] نه میتوانید [عذاب را از خود] دور کنید و نه [از کسی] یاری بجویید؛ و هر یک از شما که [شرک بورزد و به خود] ستم كند، عذابی بزرگ به وی میچشانیم».
- 20
وَمَآ أَرۡسَلۡنَا قَبۡلَكَ مِنَ ٱلۡمُرۡسَلِينَ إِلَّآ إِنَّهُمۡ لَيَأۡكُلُونَ ٱلطَّعَامَ وَيَمۡشُونَ فِي ٱلۡأَسۡوَاقِۗ وَجَعَلۡنَا بَعۡضَكُمۡ لِبَعۡضٖ فِتۡنَةً أَتَصۡبِرُونَۗ وَكَانَ رَبُّكَ بَصِيرٗا ﴿٢٠﴾
[ای پیامبر،] پیش از تو پیامبران را نفرستادیم، مگر اینکه آنان [نیز] غذا میخوردند و [همچون سایر انسانها] در بازارها راه میرفتند؛ و ما برخی از شما را وسیلۀ آزمایش برخی دیگر ساختیم [تا روشن شود] آیا شکیبایی میکنید؛ و پروردگارت همواره بیناست.
- 21
۞ وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ لِقَآءَنَا لَوۡلَآ أُنزِلَ عَلَيۡنَا ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَوۡ نَرَىٰ رَبَّنَاۗ لَقَدِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فِيٓ أَنفُسِهِمۡ وَعَتَوۡ عُتُوّٗا كَبِيرٗا ﴿٢١﴾
کسانی که به دیدار ما [در آخرت] امید ندارند گفتند: «چرا فرشتگانی بر ما نازل نشدهاند یا [چرا] پروردگارمان را نمیبینیم؟» بیتردید، آنان خود را بزرگ پنداشتند و سرکشیِ بزرگی کردند.
- 22
يَوۡمَ يَرَوۡنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةَ لَا بُشۡرَىٰ يَوۡمَئِذٖ لِّلۡمُجۡرِمِينَ وَيَقُولُونَ حِجۡرٗا مَّحۡجُورٗا ﴿٢٢﴾
روزی که [کافران] فرشتگان را میبینند، هیچ بشارتی برای مجرمان نخواهد بود [بلکه روز کیفر و عذاب است]؛ و [فرشتگان] میگویند: «[بهشت] بر شما ممنوع [و حرام] است».
- 23
وَقَدِمۡنَآ إِلَىٰ مَا عَمِلُواْ مِنۡ عَمَلٖ فَجَعَلۡنَٰهُ هَبَآءٗ مَّنثُورًا ﴿٢٣﴾
و به [بررسى] کارهایشان مىپردازیم و همه را [همچون] غبارى پراكنده مىسازیم.
- 24
أَصۡحَٰبُ ٱلۡجَنَّةِ يَوۡمَئِذٍ خَيۡرٞ مُّسۡتَقَرّٗا وَأَحۡسَنُ مَقِيلٗا ﴿٢٤﴾
در آن روز، بهشتیان بهترین جایگاه و نیكوترین استراحتگاه را دارند.
- 25
وَيَوۡمَ تَشَقَّقُ ٱلسَّمَآءُ بِٱلۡغَمَٰمِ وَنُزِّلَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ تَنزِيلًا ﴿٢٥﴾
و [یاد کن از] روزی که آسمان با ابرهای سپید شکافته میشود و فرشتگان [پیاپی به سرزمین محشر] فروفرستاده میشوند.
- 26
ٱلۡمُلۡكُ يَوۡمَئِذٍ ٱلۡحَقُّ لِلرَّحۡمَٰنِۚ وَكَانَ يَوۡمًا عَلَى ٱلۡكَٰفِرِينَ عَسِيرٗا ﴿٢٦﴾
در آن روز، فرمانروایی [راستین] از آنِ [الله] رحمان است و برای کافران روزی دشوار است.
- 27
وَيَوۡمَ يَعَضُّ ٱلظَّالِمُ عَلَىٰ يَدَيۡهِ يَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي ٱتَّخَذۡتُ مَعَ ٱلرَّسُولِ سَبِيلٗا ﴿٢٧﴾
و [یاد کن از] روزی که ستمکار، دستانش را [از حسرت] میگزد و میگوید: «ای کاش من راهی [هماهنگ] با پیامبر برگزیده بودم!
- 28
يَٰوَيۡلَتَىٰ لَيۡتَنِي لَمۡ أَتَّخِذۡ فُلَانًا خَلِيلٗا ﴿٢٨﴾
ای وای بر من! ای کاش فلان [کافر] را به دوستی نمیگرفتم!
- 29
لَّقَدۡ أَضَلَّنِي عَنِ ٱلذِّكۡرِ بَعۡدَ إِذۡ جَآءَنِيۗ وَكَانَ ٱلشَّيۡطَٰنُ لِلۡإِنسَٰنِ خَذُولٗا ﴿٢٩﴾
بیتردید، پس از آنکه قرآن [و دعوت پیامبر] به من رسید، او [بود که] مرا به گمراهی کشاند و شیطان همواره انسان را تنها [و خوار] وامیگذارد».
- 30
وَقَالَ ٱلرَّسُولُ يَٰرَبِّ إِنَّ قَوۡمِي ٱتَّخَذُواْ هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانَ مَهۡجُورٗا ﴿٣٠﴾
و پیامبر گفت: «پروردگارا، قوم من این قرآن را رها کردهاند».
- 31
وَكَذَٰلِكَ جَعَلۡنَا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوّٗا مِّنَ ٱلۡمُجۡرِمِينَۗ وَكَفَىٰ بِرَبِّكَ هَادِيٗا وَنَصِيرٗا ﴿٣١﴾
و اینچنین برای هر پیامبری دشمنی از بدکاران [قومش] قرار دادیم؛ و کافی است که پروردگارت راهنما و یاورت باشد.
- 32
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَوۡلَا نُزِّلَ عَلَيۡهِ ٱلۡقُرۡءَانُ جُمۡلَةٗ وَٰحِدَةٗۚ كَذَٰلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِۦ فُؤَادَكَۖ وَرَتَّلۡنَٰهُ تَرۡتِيلٗا ﴿٣٢﴾
و کسانی که کفر ورزیدند گفتند: «چرا قرآن یکباره بر او نازل نشده است؟» ما اینگونه [کلام الهی را به مرور نازل] کردهایم تا دلت را با آن [آرام و] استوار گردانیم و آن را به تدریج [بر تو] خواندهایم [تا درک و حفظش آسان باشد].
- 33
وَلَا يَأۡتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ وَأَحۡسَنَ تَفۡسِيرًا ﴿٣٣﴾
و [کافران] هیچ [اعتراض و] مَثلی برایت نمیآورند، مگر آنکه ما [نیز پاسخی] برحق و خوشبیانتر برایت میآوریم.
- 34
ٱلَّذِينَ يُحۡشَرُونَ عَلَىٰ وُجُوهِهِمۡ إِلَىٰ جَهَنَّمَ أُوْلَٰٓئِكَ شَرّٞ مَّكَانٗا وَأَضَلُّ سَبِيلٗا ﴿٣٤﴾
کسانی که بهرودرافتاده به دوزخ کشانده میشوند، اینان بدجایگاهتر و گمراهترند.
- 35
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ وَجَعَلۡنَا مَعَهُۥٓ أَخَاهُ هَٰرُونَ وَزِيرٗا ﴿٣٥﴾
و در حقیقت، ما به موسی کتاب [تورات] دادیم و برادرش هارون را همراهش دستیار ساختیم.
- 36
فَقُلۡنَا ٱذۡهَبَآ إِلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا فَدَمَّرۡنَٰهُمۡ تَدۡمِيرٗا ﴿٣٦﴾
و گفتیم: «شما دو نفر به سوی قومی بروید که آیات ما را تکذیب کردند»؛ پس [چون فرعونیان سرپیچی نمودند] آنان را به شدت نابود ساختیم.
- 37
وَقَوۡمَ نُوحٖ لَّمَّا كَذَّبُواْ ٱلرُّسُلَ أَغۡرَقۡنَٰهُمۡ وَجَعَلۡنَٰهُمۡ لِلنَّاسِ ءَايَةٗۖ وَأَعۡتَدۡنَا لِلظَّٰلِمِينَ عَذَابًا أَلِيمٗا ﴿٣٧﴾
و قوم نوح را ـ آنگاه که پیامبران را دروغگو انگاشتند ـ غرق کردیم و آنان را [نشانه و] عبرتی برای مردم قرار دادیم؛ و عذابی دردناک برای ستمکاران مهیّا کردهایم.
- 38
وَعَادٗا وَثَمُودَاْ وَأَصۡحَٰبَ ٱلرَّسِّ وَقُرُونَۢا بَيۡنَ ذَٰلِكَ كَثِيرٗا ﴿٣٨﴾
و [همچنین] قوم عاد و ثمود و اهالی «رَسّ» [= چاه] و نسلهای بسیاری را که بین آنان بودند [نابود ساختیم].
- 39
وَكُلّٗا ضَرَبۡنَا لَهُ ٱلۡأَمۡثَٰلَۖ وَكُلّٗا تَبَّرۡنَا تَتۡبِيرٗا ﴿٣٩﴾
و برای هر یک از آنها مَثَلها زدیم و [چون پند نگرفتند،] همه را به شدت از میان بردیم.
- 40
وَلَقَدۡ أَتَوۡاْ عَلَى ٱلۡقَرۡيَةِ ٱلَّتِيٓ أُمۡطِرَتۡ مَطَرَ ٱلسَّوۡءِۚ أَفَلَمۡ يَكُونُواْ يَرَوۡنَهَاۚ بَلۡ كَانُواْ لَا يَرۡجُونَ نُشُورٗا ﴿٤٠﴾
و [مشرکان] قطعاً از [سرزمین قوم لوط، همان] شهری که باران بلا بر آن باریده بود گذر کردهاند. آیا آن [ویرانههای باقیمانده از عذاب] را ندیدهاند؟ [چنین نیست؛] بلکه به زنده شدن [پس از مرگ] امیدی ندارند.
- 41
وَإِذَا رَأَوۡكَ إِن يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَٰذَا ٱلَّذِي بَعَثَ ٱللَّهُ رَسُولًا ﴿٤١﴾
و هنگامی که تو را میبینند، فقط به تمسخر میگیرند [و میگویند:] «آیا این همان کسی است که الله او را به پیامبری فرستاده است؟
- 42
إِن كَادَ لَيُضِلُّنَا عَنۡ ءَالِهَتِنَا لَوۡلَآ أَن صَبَرۡنَا عَلَيۡهَاۚ وَسَوۡفَ يَعۡلَمُونَ حِينَ يَرَوۡنَ ٱلۡعَذَابَ مَنۡ أَضَلُّ سَبِيلًا ﴿٤٢﴾
اگر بر [عبادتِ] معبودانمان [شکیبایی و] پایداری نمىكردیم، نزدیک بود [محمد] ما را از [راهِ] آنها گمراه كند؛» و[لی] آنگاه که عذاب [الهی] را ببینند، خواهند دانست چه کسی گمراهتر [بوده] است.
- 43
أَرَءَيۡتَ مَنِ ٱتَّخَذَ إِلَٰهَهُۥ هَوَىٰهُ أَفَأَنتَ تَكُونُ عَلَيۡهِ وَكِيلًا ﴿٤٣﴾
آیا کسی را که هوای نفسش را معبود خود کرده است دیدهای؟ آیا تو [میتوانی] نگهبانِ [ایمانِ] او باشی؟
- 44
أَمۡ تَحۡسَبُ أَنَّ أَكۡثَرَهُمۡ يَسۡمَعُونَ أَوۡ يَعۡقِلُونَۚ إِنۡ هُمۡ إِلَّا كَٱلۡأَنۡعَٰمِ بَلۡ هُمۡ أَضَلُّ سَبِيلًا ﴿٤٤﴾
آیا میپنداری بیشتر آنان میشنوند یا میفهمند؟ آنان جز همانند چهارپایان نیستند؛ بلکه گمراهترند.
- 45
أَلَمۡ تَرَ إِلَىٰ رَبِّكَ كَيۡفَ مَدَّ ٱلظِّلَّ وَلَوۡ شَآءَ لَجَعَلَهُۥ سَاكِنٗا ثُمَّ جَعَلۡنَا ٱلشَّمۡسَ عَلَيۡهِ دَلِيلٗا ﴿٤٥﴾
آیا [آفرینش] پروردگارت را ندیدهای که چگونه سایه را گسترانده است و اگر میخواست، آن را ثابت مینمود؟ آنگاه [تغییر جایگاه] خورشید [نسبت به زمین] را دلیل [گسترش و حركت] آن [سایه] قرار دادیم.
- 46
ثُمَّ قَبَضۡنَٰهُ إِلَيۡنَا قَبۡضٗا يَسِيرٗا ﴿٤٦﴾
سپس [با تغییر ارتفاع خورشید، سایه را کوتاه میکنیم و] آن را اندکاندک به سوی خویش بازمیگیریم.
- 47
وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيۡلَ لِبَاسٗا وَٱلنَّوۡمَ سُبَاتٗا وَجَعَلَ ٱلنَّهَارَ نُشُورٗا ﴿٤٧﴾
و او تعالی است که شب را [با تاریکیِ فراگیرش] پوششی برای شما قرار داد و خواب را مایۀ آسایش و روز را هنگام برخاستن [و کار و تلاش] ساخت.
- 48
وَهُوَ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ ٱلرِّيَٰحَ بُشۡرَۢا بَيۡنَ يَدَيۡ رَحۡمَتِهِۦۚ وَأَنزَلۡنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ طَهُورٗا ﴿٤٨﴾
و اوست كه پیش از [باران] رحمتش بادها را بشارتبخش فرستاد و از آسمان آبی پاک [و پاککننده] فروفرستادیم.
- 49
لِّنُحۡـِۧيَ بِهِۦ بَلۡدَةٗ مَّيۡتٗا وَنُسۡقِيَهُۥ مِمَّا خَلَقۡنَآ أَنۡعَٰمٗا وَأَنَاسِيَّ كَثِيرٗا ﴿٤٩﴾
تا با آن [آب]، سرزمین [خشک و] مُرده را زنده گردانیم و چهارپایان و انسانهای بسیاری را که آفریدهایم سیراب سازیم.
- 50
وَلَقَدۡ صَرَّفۡنَٰهُ بَيۡنَهُمۡ لِيَذَّكَّرُواْ فَأَبَىٰٓ أَكۡثَرُ ٱلنَّاسِ إِلَّا كُفُورٗا ﴿٥٠﴾
و به راستی، آن [دلایل و نشانههای قدرت الهی] را به صورتهای گوناگون بیان کردیم تا پند گیرند؛ ولی بیشتر مردم جز [انکار و] ناسپاسی نکردند.
- 51
وَلَوۡ شِئۡنَا لَبَعَثۡنَا فِي كُلِّ قَرۡيَةٖ نَّذِيرٗا ﴿٥١﴾
و اگر میخواستیم، در هر دیاری بیمدهندهای برمىانگیختیم.
- 52
فَلَا تُطِعِ ٱلۡكَٰفِرِينَ وَجَٰهِدۡهُم بِهِۦ جِهَادٗا كَبِيرٗا ﴿٥٢﴾
پس [ای پیامبر،] از کافران اطاعت نکن و به وسیلۀ قرآن به جهادی بزرگ با آنان برخیز [و در این راه شکیبا باش].
- 53
۞ وَهُوَ ٱلَّذِي مَرَجَ ٱلۡبَحۡرَيۡنِ هَٰذَا عَذۡبٞ فُرَاتٞ وَهَٰذَا مِلۡحٌ أُجَاجٞ وَجَعَلَ بَيۡنَهُمَا بَرۡزَخٗا وَحِجۡرٗا مَّحۡجُورٗا ﴿٥٣﴾
و او همان ذاتی است که دو دریا را به هم آمیخت: این یکی خوشگوار و شیرین است و آن یکی بسیار شور و تلخ؛ و در میان آن دو مانعی نفوذناپذیر قرار داد [تا با هم نیامیزند].
- 54
وَهُوَ ٱلَّذِي خَلَقَ مِنَ ٱلۡمَآءِ بَشَرٗا فَجَعَلَهُۥ نَسَبٗا وَصِهۡرٗاۗ وَكَانَ رَبُّكَ قَدِيرٗا ﴿٥٤﴾
و اوست که انسان را از آب [منی] آفرید و او را دارای [پیوند] نسبی و سببی گردانید؛ و پروردگارت همواره تواناست.
- 55
وَيَعۡبُدُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مَا لَا يَنفَعُهُمۡ وَلَا يَضُرُّهُمۡۗ وَكَانَ ٱلۡكَافِرُ عَلَىٰ رَبِّهِۦ ظَهِيرٗا ﴿٥٥﴾
و [مشرکان] به جای الله چیزی را عبادت میکنند که نه به آنان سودی میبخشد و نه زیانی میرساند؛ و کافر در برابر پروردگارش، پیوسته پشتیبان [شیطان] است.
- 56
وَمَآ أَرۡسَلۡنَٰكَ إِلَّا مُبَشِّرٗا وَنَذِيرٗا ﴿٥٦﴾
و [ای پیامبر،] ما تو را جز بشارتبخش و بیمدهنده نفرستادیم.
- 57
قُلۡ مَآ أَسۡـَٔلُكُمۡ عَلَيۡهِ مِنۡ أَجۡرٍ إِلَّا مَن شَآءَ أَن يَتَّخِذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ سَبِيلٗا ﴿٥٧﴾
بگو: «من [در برابر رسالتم] هیچ پاداشی از شما نمیخواهم؛ مگر کسی که بخواهد راهی به سوی پروردگارش برگزیند [و همین برایم کافی است]».
- 58
وَتَوَكَّلۡ عَلَى ٱلۡحَيِّ ٱلَّذِي لَا يَمُوتُ وَسَبِّحۡ بِحَمۡدِهِۦۚ وَكَفَىٰ بِهِۦ بِذُنُوبِ عِبَادِهِۦ خَبِيرًا ﴿٥٨﴾
و بر [پروردگارِ] زندهای که هرگز نمیمیرد توکل کن و او را با ستایش به پاکی یاد کن؛ و همین بس که او به گناهان بندگانش آگاه است.
- 59
ٱلَّذِي خَلَقَ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَا فِي سِتَّةِ أَيَّامٖ ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰ عَلَى ٱلۡعَرۡشِۖ ٱلرَّحۡمَٰنُ فَسۡـَٔلۡ بِهِۦ خَبِيرٗا ﴿٥٩﴾
[همان] ذاتی که آسمانها و زمین و آنچه را میان آنهاست در شش روز آفرید، سپس [آن گونه كه شايسته جلال و مقام اوست] بر عرش قرار گرفت. [او الله] رحمان است؛ پس در مورد او از کسی كه آگاه است بپرس [و او نیز کسی جز الله نیست].
- 60
وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ ٱسۡجُدُواْۤ لِلرَّحۡمَٰنِ قَالُواْ وَمَا ٱلرَّحۡمَٰنُ أَنَسۡجُدُ لِمَا تَأۡمُرُنَا وَزَادَهُمۡ نُفُورٗا۩ ﴿٦٠﴾
و هنگامی که به آنان گفته شود: «برای [الله] رحمان سجده کنید»، میگویند: «رحمان کیست؟ آیا [قرار است] بر هر چه تو امر میكنى سجده بریم؟» و [این دعوتِ تو، دوری از حق و] نفرتشان را میافزاید.
- 61
تَبَارَكَ ٱلَّذِي جَعَلَ فِي ٱلسَّمَآءِ بُرُوجٗا وَجَعَلَ فِيهَا سِرَٰجٗا وَقَمَرٗا مُّنِيرٗا ﴿٦١﴾
پربرکت [و بزرگوار] است آن ذاتی که در آسمان، منزلگاههایی [برای ستارگان] قرار داد و در [میان] آنها خورشیدی [درخشان و روشناییبخش] و ماهی تابان پدید آورد.
- 62
وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ ٱلَّيۡلَ وَٱلنَّهَارَ خِلۡفَةٗ لِّمَنۡ أَرَادَ أَن يَذَّكَّرَ أَوۡ أَرَادَ شُكُورٗا ﴿٦٢﴾
و او تعالی است که شب و روز را در پی یکدیگر قرار داد، برای هر کس که بخواهد [از تدبیر الهی] پند گیرد یا سپاسگزار باشد.
- 63
وَعِبَادُ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلَّذِينَ يَمۡشُونَ عَلَى ٱلۡأَرۡضِ هَوۡنٗا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ ٱلۡجَٰهِلُونَ قَالُواْ سَلَٰمٗا ﴿٦٣﴾
و بندگان [مؤمن و شایستۀ] رحمان، کسانی هستند که با فروتنی [و متانت] بر زمین راه میروند و هنگامی که جاهلان [با سخنان ناپسند] آنان را مورد خطاب قرار دهند، [به جای تلافی، به نیکی پاسخ دهند و] گویند: سلام [و با بیاعتنایی درگذرند].
- 64
وَٱلَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمۡ سُجَّدٗا وَقِيَٰمٗا ﴿٦٤﴾
و کسانی که برای پروردگارشان، در حال سجده و قیام، شبزندهداری میکنند.
- 65
وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا ٱصۡرِفۡ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ﴿٦٥﴾
و کسانی که میگویند: «پروردگارا، عذاب دوزخ را از ما بگردان [که] بیتردید، عذابش [سخت و] پایدار است.
- 66
إِنَّهَا سَآءَتۡ مُسۡتَقَرّٗا وَمُقَامٗا ﴿٦٦﴾
حقا که دوزخ جایگاه و اقامتگاه بدی است».
- 67
وَٱلَّذِينَ إِذَآ أَنفَقُواْ لَمۡ يُسۡرِفُواْ وَلَمۡ يَقۡتُرُواْ وَكَانَ بَيۡنَ ذَٰلِكَ قَوَامٗا ﴿٦٧﴾
و [مؤمنان] کسانی هستند که چون انفاق مینمایند، نه زیادهروی میکنند و نه سختگیری؛ و بین این دو [حالت، راهِ] اعتدال پیش میگیرند.
- 68
وَٱلَّذِينَ لَا يَدۡعُونَ مَعَ ٱللَّهِ إِلَٰهًا ءَاخَرَ وَلَا يَقۡتُلُونَ ٱلنَّفۡسَ ٱلَّتِي حَرَّمَ ٱللَّهُ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَلَا يَزۡنُونَۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ يَلۡقَ أَثَامٗا ﴿٦٨﴾
و کسانی که معبودی دیگر با الله نمیخوانند و کسی که الله [کشتنش را] حرام کرده است، جز بهحق نمیکشند و زنا نمیکنند؛ و هر کس این [گناهان] را مرتکب شود، کیفرِ گناه [خویش] را میبیند.
- 69
يُضَٰعَفۡ لَهُ ٱلۡعَذَابُ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ وَيَخۡلُدۡ فِيهِۦ مُهَانًا ﴿٦٩﴾
روز قیامت، عذابش چندین برابر میگردد و با خواری در آن [عذاب] جاودان میماند.
- 70
إِلَّا مَن تَابَ وَءَامَنَ وَعَمِلَ عَمَلٗا صَٰلِحٗا فَأُوْلَٰٓئِكَ يُبَدِّلُ ٱللَّهُ سَيِّـَٔاتِهِمۡ حَسَنَٰتٖۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورٗا رَّحِيمٗا ﴿٧٠﴾
مگر کسی که توبه کند و ایمان آورد و کاری شایسته انجام دهد؛ اینانند که الله بدیهایشان را به نیکیها تبدیل میکند و الله همواره آمرزگاری مهربان است.
- 71
وَمَن تَابَ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا فَإِنَّهُۥ يَتُوبُ إِلَى ٱللَّهِ مَتَابٗا ﴿٧١﴾
و کسی که توبه کند و کاری شایسته انجام دهد، یقیناً به درگاه الله ـ چنان که باید و شاید ـ توبه کرده است.
- 72
وَٱلَّذِينَ لَا يَشۡهَدُونَ ٱلزُّورَ وَإِذَا مَرُّواْ بِٱللَّغۡوِ مَرُّواْ كِرَامٗا ﴿٧٢﴾
و کسانی [مؤمن هستند] که گواهیِ دروغ نمیدهند [و در مجالس باطل حضور نمییابند] و چون به [کار ناپسند یا] بیهودهای برخورد میکنند، بزرگوارانه [از کنارش] میگذرند [و خود را آلوده نمىسازند].
- 73
وَٱلَّذِينَ إِذَا ذُكِّرُواْ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ لَمۡ يَخِرُّواْ عَلَيۡهَا صُمّٗا وَعُمۡيَانٗا ﴿٧٣﴾
و کسانی که چون به آیات پروردگارشان پند داده میشوند، [از آن غفلت نمیکنند و در برابر قرآن،] چون کران و کوران نیستند.
- 74
وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبۡ لَنَا مِنۡ أَزۡوَٰجِنَا وَذُرِّيَّٰتِنَا قُرَّةَ أَعۡيُنٖ وَٱجۡعَلۡنَا لِلۡمُتَّقِينَ إِمَامًا ﴿٧٤﴾
و کسانی که میگویند: «پروردگارا، از همسران و فرزندانمان [کسانی را] به ما عطا فرما که [مایۀ شادیِ دلها و] روشنیِ چشمها باشند و ما را پیشوای پرهیزگاران قرار بده».
- 75
أُوْلَٰٓئِكَ يُجۡزَوۡنَ ٱلۡغُرۡفَةَ بِمَا صَبَرُواْ وَيُلَقَّوۡنَ فِيهَا تَحِيَّةٗ وَسَلَٰمًا ﴿٧٥﴾
[آری،] اینان به پاس آنکه شکیبایی کردهاند، منازل [عالی بهشت] را پاداش میگیرند و در آنجا با درود و سلام [فرشتگان] روبرو میگردند.
- 76
خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ حَسُنَتۡ مُسۡتَقَرّٗا وَمُقَامٗا ﴿٧٦﴾
در آنجا جاودانند. چه نیکو جایگاه و [چه نیک] اقامتگاهی است!
- 77
قُلۡ مَا يَعۡبَؤُاْ بِكُمۡ رَبِّي لَوۡلَا دُعَآؤُكُمۡۖ فَقَدۡ كَذَّبۡتُمۡ فَسَوۡفَ يَكُونُ لِزَامَۢا ﴿٧٧﴾
[به کافران] بگو: «اگر عبادت و دعایتان نباشد، پروردگارم اعتنایی به شما ندارد [و ارزشی برایتان قائل نیست]. به راستی، شما [دعوت حق را] تکذیب کردید؛ به زودی [کیفرِ این کار،] گریبانگیرتان خواهد شد».
شنیدن تلاوت سوره فرقان
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 25 از 114
- معنای نام:
- جداکننده حق از باطل
- شمار آیات:
- 77
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 42
- جزء:
- 18-19: آیات 1 تا 20 در جزء 18، آیات 21 تا 77 در جزء 19
درباره سوره فرقان
فرقان به معنای «جداکنندهٔ حق از باطل» و یکی از نامهای قرآن است. نام سوره از نخستین آیه گرفته شده، به این معنا که «والاست خداوندی که فرقان را بر بندهاش نازل کرد تا هشداردهندهای برای جهانیان باشد». در مکه نازل شده و 77 آیه دارد. بیستوپنجمین سورهٔ مصحف است؛ در ترتیب نزول رایج در جایگاه 42 قرار دارد.
هرچند برخی عالمان گفتهاند چند آیه در مدینه نازل شده، مکی بودن سوره بهطور عمومی پذیرفته شده است. بنا بر نقل بخاری و مسلم، حضرت عمر شنید که هشام بن حکیم این سوره را به شیوهای متفاوت با آنچه او میدانست میخواند؛ هنگامی که موضوع را به پیامبر (ص) عرضه کرد، حدیث مشهورِ بیانکنندهٔ نزول قرآن بر هفت حرف بیان شد.
زمان نزول سوره فرقان
سورهٔ فرقان در میانهٔ دورهٔ مکه، در زمانی نازل شده که اعتراضهای مشرکان به پیامبر (ص) و قرآن شدت گرفته بود. مشرکان قرآن را افسانههای پیشینیان مینامیدند که با کمک دیگران ساخته شده است، و با گفتنِ «این چه پیامبری است که غذا میخورد و در بازارها راه میرود؛ آیا نباید فرشتهای بر او نازل میشد یا گنجی به او داده میشد؟» او را تحقیر میکردند و میپرسیدند چرا قرآن یکباره نازل نشده است.
رویداد مشخصی دربارهٔ نزول سوره نقل نشده است. سوره به هر یک از این اعتراضها پاسخ میدهد؛ و با تسلی دادن به پیامبر (ص)، یادآوری میکند که پیامبران پیشین نیز انسانهایی بودند که غذا میخوردند و در بازارها راه میرفتند.
موضوعات سوره فرقان
سوره با بزرگداشت خداوندی آغاز میشود که مالک فرمانروایی آسمانها و زمین است و فرزند و شریکی نگرفته؛ و کسانی را نکوهش میکند که او را واگذاشته و بتهایی را میپرستند که هیچچیز نمیآفرینند. به ادعاهای مشرکان دربارهٔ قرآن و پیامبر (ص) پاسخ داده میشود؛ و تصویر میشود که ستمگر در روز قیامت، با گفتنِ «ای کاش همراه پیامبر راهی در پیش گرفته بودم»، دستهای خود را میگزد. بیان میشود که قرآن برای استوار کردن قلب، بخشبهبخش نازل شده است.
سرانجام حضرت موسی، حضرت نوح، عاد، ثمود و اصحاب رس بهاختصار یادآوری میشود. به کسانی که هوای نفس خود را معبود گرفتهاند هشدار داده میشود. بلند و کوتاه شدن سایه، شب و روز، باد و باران و درهم نیامیختن دو دریای شیرین و شور، به عنوان دلایل قدرت خداوند ارائه میشوند.
در بخش پایانی «بندگان رحمان» معرفی میشوند: مؤمنانی که با وقار در زمین راه میروند، به نادانان با سلام پاسخ میدهند، شب را به عبادت میگذرانند، هنگام خرج کردن نه اسراف میکنند و نه بخل میورزند، برای خداوند شریک قرار نمیدهند، ناحق جان کسی را نمیگیرند، زنا نمیکنند، گواهی دروغ نمیدهند و برای همسران و فرزندانشان دعا میکنند. بشارت داده میشود که بدیهای توبهکنندگان به نیکی تبدیل خواهد شد. سوره با بیان اینکه اگر دعای بندگان نبود، خداوند برایشان ارزشی قائل نمیشد، پایان مییابد.
فضیلت سوره فرقان
دربارهٔ سورهٔ فرقان روایت صحیحی در فضیلت ویژه شناخته نشده است. خاطرهٔ مورد اعتماد مربوط به این سوره دربارهٔ نزول آیهٔ 68 است. بنا بر روایت بخاری و مسلم از عبدالله بن مسعود، از پیامبر (ص) دربارهٔ بزرگترین گناه پرسیده شد؛ او شرک ورزیدن به خدا، کشتن فرزند از ترس روزی، و زنا با همسر همسایه را برشمرد. سپس آیهای نازل شد که این سخن را تصدیق میکند و خبر میدهد که بندگان خدای رحمان از این سه گناه دوری میکنند.
یکی از آیههای سجدهٔ تلاوت، آیهٔ 60 است که واکنش کافران را هنگام دعوت به سجده برای خدای رحمان بیان میکند. دعای بندگان رحمان در آیهٔ 74، یعنی اینکه خداوند از همسران و فرزندانشان چشمروشنی به آنان ببخشد، میان مردم بسیار برای همسر و فرزند صالح خوانده میشود. این خواندن بر معنای آیه استوار است، نه بر حدیثی خاص.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره فرقان
توضیح کوتاه همه آیات سوره فرقان، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
بزرگ و زیاد است خیر ذاتیکه قرآن را جداسازندهای میان حق و باطل برای بنده و رسولش محمد صلی الله علیه وسلم نازل کرد؛ تا رسولی بهسوی دو گروه انس و جن، و ترسانندهای برای آنها از عذاب الله باشد.
- 2
همان ذاتیکه فرمانروایی آسمانها و زمین، تنها از آنِ او است، و هرگز فرزندی نگرفته است، و هیچ شریکی در فرمانروایی خویش ندارد، و تمام چیزها را آفریده، و هر یک از آنها را بر اساس اندازهای که علم و حکمتش ایجاب میکند و مناسب آن چیز، آفریده است.
- 3
و مشرکان به جای الله معبودهایی گرفتند که هیچ مخلوق کوچک یا بزرگی را نمیآفرینند و خود آفریده شدهاند، و الله آنها را از نیستی آفریده است، و نه بر دفع زیان از خودشان توانا هستند و نه بر جلب منفعت برای خودشان، و نه بر میراندن زنده، و نه بر زنده کردن مرده، و نه بر برانگیختن مردگان از قبرهایشان توانا هستند.
- 4
و کسانیکه به الله و رسولش کفر ورزیدند گفتند: این قرآن چیزی نیست جز دروغی که محمد صلی الله علیه وسلم آن را ساخته و از روی بهتان به الله نسبت داده است، و مردمانی دیگر او را بر ساختن آن کمک کردهاند، به تحقیق که این کافران سخن دروغی را افترا بستند، زیرا قرآن کلام الله است، و امکان ندارد که نه انسان و نه جن مانند آن بیاورد.
- 5
و این تکذیبکنندگان قرآن گفتند: قرآن سخنان نخستینیان و دروغهایی است که آنها مینوشتند، و محمد صلی الله علیه وسلم از روی آن نسخه برداشته است، و در آغاز و پایان روز بر او خوانده میشود.
- 6
- ای رسول- به این تکذیبکنندگان بگو: قرآن را الله فرستاده است همان ذاتیکه از هر چیزی در آسمانها و زمین آگاه است، و چنانکه ادعا میکنید ساختگی نیست، سپس برای ترغیب آنها به توبه فرمود: همانا الله نسبت به بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده و مهربان است.
- 7
و مشرکان تکذیبکنندۀ پیامبر صلی الله علیه وسلم گفتند: چرا این کسیکه ادعا میکند رسولی از جانب الله است همانند سایر مردم غذا میخورد، و برای جستجوی معاش در بازارها راه میرود، چرا الله فرشتهای با او نفرستاده تا همراهش باشد و او را تصدیق و یاری کند.
- 8
یا گنجی از آسمان بهسوی او نازل نشده، یا باغی ندارد که از میوۀ آن بخورد، تا از رفتن در بازارها و جستجوی روزی بینیاز گردد، و ستمکاران گفتند: - ای مؤمنان- شما از رسولی پیروی نمیکنید، جز این نیست که مردی را پیروی میکنید که بهسبب سحر عقلش را از دست داده است.
- 9
- ای رسول- بنگر تا از آنها تعجب کنی که چگونه تو را با اوصاف دروغین توصیف میکنند، زیرا گفتند: ساحر، و گفتند: سحرشده، و گفتند: مجنون، پس بهسبب این کار از حق گمراه شدند، و نه میتوانند راهی برای هدایت بپیمایند، و نه میتوانند راهی را به عیبجویی در راستی و امانتداری تو بیابند.
- 10
برتر و مقدس است الله همان ذاتیکه اگر بخواهد بهتر از آنچه که به تو پیشنهاد دادهاند برایت قرار میدهد، چنانکه در دنیا باغهایی برایت قرار دهد که از زیر کاخها و درختانش نهرها جاری است و از میوههایش میخوری، و کاخهایی برایت قرار دهد که با روزی و نعمت فراوان در آنها سکونت کنی.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
و سخنانی که از آنها صادر شد به هدف طلب حق و جستجوی دلیل نبود، بلکه برای این بود که روز قیامت را تکذیب کردند، و برای کسیکه روز قیامت را تکذیب کند آتشی بزرگ و بسیار شعلهور آماده کردهایم.
- 12
آنگاه که جهنم کافران را درحالیکه بهسوی آن رانده میشوند از مکانی دور ببیند التهابی شدید، و صدایی رنجآور بهسبب خشم زیاد جهنم از آنها، از آن میشنوند.
- 13
و چون این کافران در مکانی تنگ از جهنم افکنده شوند درحالیکه دستهای آنها با زنجیر به گردنهایشان بسته شده است نابودی برای خودشان بخواهند؛ تا از آن رهایی یابند.
- 14
- ای کافران- امروز یک نابودی را نخواهید و بسیار نابودی بخواهید، اما هرگز خواستهتان اجابت نخواهد گشت، بلکه در عذاب دردآور برای همیشه میمانید.
- 15
- ای رسول- به آنها بگو: آیا این عذابی که برایتان توصیف شد بهتر است یا بهشت جاویدانی که نعمتهایش ماندگار است و هرگز قطع نمیشود؟ و همان است که الله برای بندگان مؤمن پرهیزگار خویش وعده داده است که برایشان پاداش، و بازگشتگاهی باشد که در روز قیامت بهسوی آن بازگردانیده میشوند.
- 16
در بهشت برای آنها هر نعمتی را که بخواهند موجود است، این امر وعدهای برعهدۀ الله است، که بندگان پرهیزکارش آن را از او میخواهند، و وعدۀ الله تحققیافتنی است؛ زیرا او در وعده خلاف نمیکند.
- 17
و روزیکه الله مشرکان تکذیبکننده، و آنچه را که به جای الله عبادت میکردند گرد میآورد، آنگاه به معبودها برای توبیخ عبادتگزارانشان میفرماید: آیا شما بندگانم را با این فرمان که شما را عبادت کنند گمراه ساختید، یا آنها از جانب خودشان گمراه شدند؟!
- 18
معبودها میگویند: پروردگارا تو منزهی از اینکه شریکی داشته باشی، سزاوار ما نیست به جای تو دوستانی بگیریم که با آنها دوستی کنیم، پس چگونه از بندگانت میخواهیم که ما را به جای تو عبادت کنند؟! اما برای نزدیک ساختن تدریجی به عذاب، این مشرکان، و پیش از آنها پدرانشان را از خوشیهای دنیا بهرهمند ساختی تا اینکه یاد تو را فراموش کردند، پس دیگران را همراه تو عبادت کردند، و بهسبب دلسختیشان مردمی نابودشده بودند.
- 19
- ای مشرکان- بهطور قطع کسانیکه شما آنها را به جای الله عبادت میکردید در آنچه که در مورد آنها ادعا میکنید شما را تکذیب کردهاند، پس بهسبب ناتوانیتان نه میتوانید عذاب را از خودتان دفع کنید و نه میتوانید به خودتان یاری رسانید، و - ای مؤمنان- هر یک از شما که با شرک به الله ستم کند عذابی بزرگ به او میچشانیم همانند عذابی که به افراد مذکور چشاندیم.
- 20
و - ای رسول- ما پیش از تو پیامبران علیهم السلام را نفرستادیم جز انسانهایی که غذا میخوردند، و در بازارها راه میرفتند، پس تو نخستین فرد از رسولان در این مورد نیستی، و - ای مردم- بعضی از شما را برای بعضی دیگر بهسبب اختلاف در ثروت و فقر و سلامتی و بیماری وسیلۀ آزمایش قرار دادیم، آیا بر آنچه با آن آزمایش شدهاید شکیبایی میکنید تا الله در قبال صبرتان به شما پاداش دهد؟ و پروردگارت نسبت به هرکسیکه صبر میکند و هرکسی که صبر نمیکند، و به هرکس که از او اطاعت میکند، و هرکس از او نافرمانی میکند بیناست.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
و کافران که به دیدار ما امید ندارند، و از عذاب ما نمیترسند گفتند: چرا الله فرشتگانی بر ما فرو نفرستاد، تا از راستگویی محمد به ما خبر دهند، یا پروردگارمان را آشکارا نمیبینیم، تا از این امر به ما خبر دهد؟ به تحقیق که غرور در جان اینها بزرگ شد تا جاییکه آنها را از ایمان محروم کرد، و با این سخن خویش در کفر و طغیان از حد گذشتند.
- 22
روزیکه کافران فرشتگان را هنگام مرگ آنها، و در برزخ، و هنگام برانگیختنشان، و هنگامیکه برای حسابرسی رانده میشوند، و آنگاه که در جهنم درآورده میشوند ببینند، در این مواضع برخلاف مؤمنان بشارتی برایشان نیست، و فرشتگان به آنها میگویند: بشارت از جانب الله بر شما حرام و مُحَرَّم است.
- 23
و به تمام کارهای نیک و خیری که کافران در دنیا انجام دادهاند میپردازیم آنگاه کارهای آنها را از نظر بطلان و سودنرساندن بهسبب کفرشان مانند غباری پراکنده که بیننده در شعاع واردشدۀ خورشید از پنجره آن را میبیند قرار میدهیم.
- 24
در آن روز مؤمنان ساکنان بهشت جایگاهی بهتر، و استراحتگاهی خوشتر از استراحتگاه دنیا از این کافران دارند؛ این امر بهسبب ایمان به الله و عمل صالح آنها است.
- 25
و - ای رسول- روزی را به یاد آور که آسمان از ابری سفید و نازک میشکافد، و فرشتگان بهسبب کثرتشان بسیار به سرزمین محشر فرود میآیند.
- 26
روز قیامت فرمانروایی حق و ثابت از آنِ رحمان سبحانه است، و آن روز برای کافران بسیار سخت و دشوار است برخلاف مؤمنان که بر آنها آسان است.
- 27
و - ای رسول- به یاد آور روزی را که ستمگر بهسبب پیروی نکردن از رسول صلی الله علیه وسلم دستش را از پشیمانی زیاد میگزد و میگوید: کاش رسول را در آنچه از جانب پروردگارش آورد پیروی میکردم، و همراه او راهی بهسوی نجات برمیگزیدم.
- 28
و از شدت افسوس درحالیکه نابودی را برای خودش میخواهد میگوید: وای بر من کاش فلان کافر را دوست نگرفته بودم.
- 29
به تحقیق که این دوست کافر مرا از قرآن پس از اینکه از طریق رسول به من رسید گمراه کرد، و شیطان بسیار از یاری انسان دست میکشد، و آنگاه که اندوهی بر او نازل شود از او بیزاری میجوید.
- 30
و رسول صلی الله علیه وسلم در آن روز برای شکایت از حال قومش میگوید: پروردگارا، همانا قوم من که مرا بهسوی آنها فرستادی این قرآن را رها کردند و از آن روی گرداندند.
تفسیر آیات 31 تا 40
- 31
و - ای رسول- همانگونه که تو با آزار و بازداشته شدن از راه خویش توسط قوم خود روبرو شدی پیش از تو نیز برای هر یک از پیامبران، دشمنی از مجرمان قومش قرار دادیم، و همین کافی است که پروردگارت بهسوی حق هدایت میکند، و همین کافی است که او یاوری است که تو را در برابر دشمنانت یاری میرساند.
- 32
و کسانیکه به الله کفر ورزیدند گفتند: چرا این قرآن یکباره بر او نازل نشده، و به تدریج بر او نازل شده است، - ای رسول- این قرآن را با نزول تدریجی به صورت بخشبخش برای استوارسازی قلبت بر تو نازل کردیم، و آن را قسمتقسمت برای آسانسازی فهم و حفظ آن فرو فرستادیم.
- 33
- و ای رسول- مشرکان هیچ مثالی را [به عنوان اعتراض بر رسالت تو] پیشنهاد نمیدهند مگر اینکه ما پاسخ راست و درست آن را با بهترین وجه و زیباترین بیان و تفسیر برایت میآوریم.
- 34
کسانیکه در روز قیامت درحالیکه بر روی چهرههایشان کشیده میشوند بهسوی جهنم کشانده میشوند آنها بدترین مکان را دارند؛ که جهنم است، و دورترین راه از حق را دارند؛ زیرا راهشان راه کفر و گمراهی است.
- 35
و به تحقیق که تورات را به موسی علیه السلام دادیم، و همراه او برادرش هارون علیه السلام را رسولی قرار دادیم تا یاوری برایش باشد.
- 36
پس به آن دو گفتیم: بهسوی فرعون و قومش که آیات ما را تکذیب کردهاند بروید. آنگاه از فرمان ما اطاعت کردند، و بهسوی آنها رفتند و آنها را به توحید الله فراخواندند، اما آن دو را تکذیب کردند و آنها را به شدت نابود کردیم.
- 37
و قوم نوح را آنگاه که رسولان را با تکذیب نوح علیه السلام تکذیب کردند در دریا غرق و نابود کردیم، و نابودیشان را راهنمایی بر قدرت خویش بر ریشهکن کردن ستمکاران قرار دادیم، و عذابی رنجآور در روز قیامت برای ستمکاران آماده ساختیم.
- 38
و عاد قوم هود علیه السلام، و ثمود قوم صالح علیه السلام، و اصحاب رَسّ (چاه) را نابود کردیم، و امتهای زیادی را میان این سه امت نابود کردیم.
- 39
و برای هر یک از این نابودشدگان، نابودی امتهای پیشین و اسباب آن را توصیف کردیم تا پند بگیرند، هر یک از آنها را بهسبب کفر و ستیزهجوییشان از بین بردیم.
- 40
و به تحقیق که این تکذیب کنندگان از میان قومت- در مسیر رفتن به شام- به شهر قوم لوط علیه السلام که به کیفر فاحشهای که انجام میدادند سنگها بر آن باریده شد گذشتهاند تا از آن پند بگیرند؛ آیا از دیدن این شهر کور گشتهاند و آن را ندیدهاند؟ نه، بلکه در انتظار رستاخیز نیستند تا بعدش را محاسبه کنند.
تفسیر آیات 41 تا 50
- 41
و - ای رسول- هرگاه این تکذیبکنندگان با تو روبرو شوند تو را به ریشخند میگیرند و از روی تسمخر و اعتراض میگویند: آیا این همان کسی است که الله او را به عنوان رسول بهسوی ما فرستاده است؟!
- 42
نزدیک بود ما را از عبادت معبودهایمان بازگرداند، اگر بر عبادت آنها شکیبایی نکرده بودیم بهطور قطع ما را با دلایل و براهینش بازمیگرداند، و بهزودی آنگاه که در قبرهایشان و روز قیامت عذاب را میبینند خواهند دانست که چه کسی منحرفتر است آنها یا او؟ و بهزودی خواهند دانست که کدامیک از آنها گمراهتر است.
- 43
- ای رسول- آیا دیدی آن کسی را که هوا و هوس خود را معبود خویش قرار داده و از او اطاعت کرده است؟ آیا تو بر او نگهبان هستی که او را به ایمان بازگردانی، و از کفر بازداری؟!
- 44
-ای پیامبر- آیا گمان می کنی که بیشتر کسانی را که به توحید و اطاعت پروردگار دعوت می کنی، آن را به هدف قبول حق، گوش می کنند یا در دلایل و برهان های ذکر شده، می اندیشند؟! در شنیدن، اندیشیدن و فهم همچون چهارپایان هستند، بلکه از چهارپایان هم گمراه ترند.
- 45
- ای رسول- آیا آثار آفرینش الله را ندیدهای آنگاه که سایه را بر روی زمین گستراند، و اگر میخواست آن را ساکن و بدون حرکت قرار دهد بهطور قطع چنین میکرد، سپس خورشید را دلالتی بر آن قرار دادیم، که آن را بلند و کوتاه میکند.
- 46
سپس آن سایه را با کاستن به صورت تدریجی و اندکاندک بر اساس ارتفاع خورشید بازمیگیریم.
- 47
و الله همان ذاتی است که شب را به منزلۀ لباس برایتان قرار داد که شما، و اشیا را میپوشاند، و همان ذاتی است که خواب را مایۀ استراحت قرار داد که با آن در برابر خستگی کارهایتان استراحت میکنید، و همان ذاتی است که روز را زمانی برای شما قرار داد که در آن بهسوی کارهایتان روانه میشوید.
- 48
و همان ذاتی است که بادها را مژدهدهندۀ نزول باران که از رحمت او تعالی به بندگانش است فرستاد، و آب پاک باران را که با آن پاکیزگی حاصل میکنید از آسمان فرو فرستادیم.
- 49
تا با آن آب نازلشده، زمینی خشک و لمیزرع و بدون گیاه را با برآوردن انواع گیاهان و گستراندن سبزه زنده گردانیم، و با آن آب، حیوانات و انسانهای زیادی را که آفریدهایم سیراب کنیم.
- 50
و به تحقیق که در قرآن دلایل و براهین گوناگونی بیان کردیم تا از آن پند بگیرند، اما بیشتر مردم جز ناسپاسی از حق و پرهیز از آن نخواستند.
تفسیر آیات 51 تا 60
- 51
و اگر میخواستیم بهطور قطع در هر شهری رسولی میفرستادیم تا به آنها انذار دهد و آنها را از کیفر الله بترساند، اما این امر را نخواستیم، و فقط محمد صلی الله علیه وسلم را رسولی بهسوی تمام مردم فرستادیم.
- 52
پس از کافران در آنچه از روی فریب از تو میخواهند، و در پیشنهاداتی که به تو میدهند اطاعت نکن، و با این قرآن نازلشده بر تو با صبر در برابر آزارهایشان و تحمل دشواریها در دعوت آنها بهسوی الله به جهادی بزرگ با آنها بپرداز.
- 53
و الله سبحانه همان ذاتی است که آب دو دریا را که یکی شیرین و گوارا و دیگری شور است در کنار یکدیگر قرار داد، و میان آن دو، مانع و پردهای نهاد که مانع آمیختهشدن آن دو با هم میشود.
- 54
و او تعالی همان ذاتی است که از منی مرد و زن انسانی را آفرید، و همان ذاتیکه انسان را آفرید رابطۀ خویشاوندی نسبی و سببی (از طریق ازدواج) را پدید آورد، و - ای رسول- پروردگار تو توانایی است که هیچچیز او را ناتوان نمیسازد، و یکی از مظاهر قدرت او تعالی آفرینش انسان از منی مرد و زن است.
- 55
و کافران بتهایی را به جای الله عبادت میکنند که اگر از آنها اطاعت کنند به آنها نفعی نمیرسانند، و اگر از آنها نافرمانی کنند زیانی به آنها نمیرسانند، و کافر در آنچه که الله سبحانه را خشمگین میسازد همیشه پیرو شیطان است.
- 56
و - ای رسول- تو را نفرستادیم جز بشارتدهندهای برای کسیکه با ایمان و عمل صالح از الله اطاعت کند، و انذاردهندهای برای کسیکه با کفر و نافرمانی از او تعالی نافرمانی کند.
- 57
- ای رسول- بگو: در قبال تبلیغ رسالت هیچ مزدی از شما نمیخواهم جز اینکه هرکس از شما که بخواهد با انفاق، راهی بهسوی رضایت الله برگزیند، این کار را انجام دهد.
- 58
و - ای رسول- در تمام کارهایت بر اللهِ زنده و جاویدانی که هرگز نمیمیرد توکل کن، و با ستایش بر الله او تعالی را مُنَزّه بدان، و همین کافی است که او تعالی از گناهان بندگانش آگاه است و ذرهای از گناهانشان بر او پوشیده نمیماند، و بهزودی در قبال گناهانشان به آنها جزا خواهد داد.
- 59
همان ذاتیکه آسمانها و زمین و آنچه را میان آن دو است در شش روز آفرید، سپس آنگونه که سزاوار جلال اوست بر عرش استوا نمود و قرار گرفت، و او رحمان است، پس - ای رسول- در مورد او از دانای خبیر بپرس، و او الله است که از هر چیزی آگاه است، و هیچچیز بر او پوشیده نمیماند.
- 60
و هرگاه به کافران گفته شود: برای رحمان سجده کنید، میگویند: برای رحمان سجده نمیکنیم، و رحمان چیست؟ آن را نمیشناسیم و به آن اقرار نمیکنیم، آیا به چیزیکه به ما امر میکنی به او سجده کنیم درحالیکه او را نمیشناسیم، سجده کنیم؟! فرمان او به آنها برای سجده در برابر او تعالی به دوریشان از ایمان به الله میافزاید.
تفسیر آیات 61 تا 70
- 61
برتر و مقدس است ذاتیکه در آسمان منزلگاههایی برای ستارگان و سیارهها قرار داد، و خورشیدی در آسمان قرار داد که نور میپراکند، و در آن ماهی قرار داد که با نوری که از خورشید منعکس میکند زمین را روشن میگرداند.
- 62
و الله همان ذاتی است که برای هرکس که بخواهد از آیات الله پند بگیرد و هدایت شود، یا بخواهد شکر الله را در قبال نعمتهایش به جای آورد شب و روز را پی در پی قرار داد که هر یک از آن دو در پی دیگری میآید و جانشین آن میشود.
- 63
و بندگان مؤمن رحمان کسانی هستند که با وقار و فروتنانه بر روی زمین راه میروند، و هرگاه جاهلان آنها را مورد خطاب قرار دهند مقابله به مثل نمیکنند، بلکه آگاهانه سخن نیکی به آنها میگویند.
- 64
و همان کسانیکه با سجده بر پیشانیهایشان، و ایستادن بر روی پاهایشان که برای الله نماز میگزارند شب را به صبح میرسانند.
- 65
و همانها که در دعای خویش به پروردگارشان میگویند: پروردگارا، ما را از عذاب جهنم دور گردان، بهراستیکه عذاب جهنم برای کسیکه در حال کفر بمیرد همیشگی و جدانشدنی است.
- 66
در حقیقت جهنم قرارگاه بدی است برای کسیکه در آن مستقر شود، و جایگاه بدی است برای کسی که در آن اقامت کند.
- 67
و همان کسانیکه وقتی اموالشان را بخشش کنند در بخشش اموال زیادهروی نمیکنند، و در بخشش آن بر کسیکه نفقۀ او از خودشان یا دیگران واجب است سخت نمیگیرند، و انفاق به آنها حدی میانه بین زیادهروی و سختگرفتن است.
- 68
و همانها که همراه الله سبحانه معبودی دیگر را نمیخوانند، و نفسی را که الله قتل آن را حرام کرده است نمیکشند مگر به قتل قاتل یا مرتد یا زناکار محصن که الله اجازه داده است، و زنا نمیکنند، و هرکس که این گناهان کبیره را مرتکب شود کیفر گناهی را که مرتکب شده است در روز قیامت درخواهد یافت.
- 69
در روز قیامت عذاب برایش دوچندان میشود، و ذلیل و خوار برای همیشه در عذاب میماند.
- 70
اما کسیکه بهسوی الله توبه کند و ایمان آورد، و عمل صالحی که بر راستی توبهاش دلالت دارد انجام دهد، الله بدیهایی را که اینها انجام دادهاند به نیکیها تبدیل میکند، و الله نسبت به گناهان بندگان توبهکارش بسیار آمرزنده و مهربان است.
تفسیر آیات 71 تا 77
- 71
و کسیکه بهسوی الله توبه کند، و راستی توبهاش را با انجام طاعات و ترک گناهان ثابت گردانَد بهراستیکه توبهاش پذیرفتنی است.
- 72
و همان کسانیکه در باطل، مانند اماکن گناهان و بازیهای حرام حضور نمییابند، و چون به سخنان و کارهای لغو و پست بگذرند زود از کنارش عبور کنند، درحالیکه خویشتن را با دورگردانیدن از این امور گرامی میدارند.
- 73
و کسانیکه چون آیات شنیداری و دیداری الله بر آنها یادآوری شود گوشهایشان از آیات شنیداری کر نمیگردد، و از دیدن آیات دیداری کور نمیشوند.
- 74
و همان کسانی که در دعای خویش می گویند: پروردگارا، همسران و فرزندانی به ما ببخش که به خاطر تقوا و پایداری بر حق، روشنایی چشم ما باشند، و ما را برای پرهیزگاران، پیشوایانِ حقّی قرار بده که به ما اقتدا شود.
- 75
اینها که این صفات را دارند به پاس صبر بر طاعت الله اتاقهایی مرتفع در فردوس اعلی بهشت را پاداش میبرند، و در آنجا با درود و سلام فرشتگان روبرو میشوند، و از آسیبها نجات مییابند.
- 76
برای همیشه در آن میمانند، قرارگاه نیکویی است که در آن قرار میگیرند، و جایگاه نیکویی است که در آن اقامت میکنند.
- 77
- ای رسول- به کافران اصرارکننده بر کفر بگو: اگر عبادت و دعایتان نباشد، پروردگارم اعتنایی به شما ندارد و ارزشی برایتان قایل نیست؛ زیرا شما رسول صلی الله علیه وسلم را در آنچه از جانب پروردگارش برایتان آورد تکذیب کردهاید، پس بهزودی مجازات تکذیب، گریبانگیر شما خواهد شد.
پرسشهای رایج درباره سوره فرقان
سوره فرقان چند آیه دارد؟
سوره فرقان 77 آیه دارد.
فرقان به چه معناست؟
فرقان به معنای «جداکننده حق از باطل» است.
سوره فرقان مکی است یا مدنی؟
سوره فرقان سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 42مین سوره است.
سوره فرقان در کدام جزء قرآن است؟
سوره فرقان در جزء 18 آغاز میشود و در جزء 19 پایان مییابد.
سوره فرقان چندمین سوره قرآن است؟
سوره فرقان 25مین سوره قرآن است و پس از سوره نور و پیش از سوره شعراء قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره فرقان را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره فرقان را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.