سوره 61 از 114 · جزء 28
سوره صف
14 آیه · مدنی · ترتیب نزول: 109مین
سورهٔ صف که در مدینه نازل شده و 14 آیه دارد، به هماهنگی سخن و رفتار و وحدتی استوار در راه خدا اندرز میدهد؛ ایمان و فداکاری را تجارتی معرفی میکند که در آخرت نجاتبخش است.
سوره صف به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿١﴾
آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، تسبیح الله را میگویند؛ و او پیروزمندِ حکیم است.
- 2
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفۡعَلُونَ ﴿٢﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، چرا چیزی را میگویید که [به آن] عمل نمیکنید؟
- 3
كَبُرَ مَقۡتًا عِندَ ٱللَّهِ أَن تَقُولُواْ مَا لَا تَفۡعَلُونَ ﴿٣﴾
نزد الله سخت ناپسند [و موجب خشم] است که چیزی را بگویید که [به آن] عمل نمیکنید.
- 4
إِنَّ ٱللَّهَ يُحِبُّ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَ فِي سَبِيلِهِۦ صَفّٗا كَأَنَّهُم بُنۡيَٰنٞ مَّرۡصُوصٞ ﴿٤﴾
بیگمان، الله کسانی را که چون بنیانی آهنین، صف بسته [و] در راه او پیکار میکنند دوست دارد.
- 5
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ لِمَ تُؤۡذُونَنِي وَقَد تَّعۡلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ ٱللَّهِ إِلَيۡكُمۡۖ فَلَمَّا زَاغُوٓاْ أَزَاغَ ٱللَّهُ قُلُوبَهُمۡۚ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلۡفَٰسِقِينَ ﴿٥﴾
و [ای پیامبر، به یاد آور] هنگامی را که موسی به قومش گفت: «ای قوم من، چرا به من آزار [و اذیت] میرسانید، در حالی که میدانید بیگمان، من فرستادۀ الله به سوی شما هستم؟» آنان چون [از حق] منحرف شدند، الله دلهایشان را منحرف ساخت؛ و الله قومِ نافرمان را هدایت نمیکند.
- 6
وَإِذۡ قَالَ عِيسَى ٱبۡنُ مَرۡيَمَ يَٰبَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ إِنِّي رَسُولُ ٱللَّهِ إِلَيۡكُم مُّصَدِّقٗا لِّمَا بَيۡنَ يَدَيَّ مِنَ ٱلتَّوۡرَىٰةِ وَمُبَشِّرَۢا بِرَسُولٖ يَأۡتِي مِنۢ بَعۡدِي ٱسۡمُهُۥٓ أَحۡمَدُۖ فَلَمَّا جَآءَهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ قَالُواْ هَٰذَا سِحۡرٞ مُّبِينٞ ﴿٦﴾
و [به یاد آور] هنگامی که عیسی ـ پسر مریم ـ گفت: «ای بنیاسرائیل، بیگمان، من فرستادۀ الله به سوی شما هستم. آنچه از تورات را که پیش از من بوده تصدیق میکنم و [نیز] مژدهدهنده به رسولی هستم که بعد از من میآید و نامش "احمد" است». اما هنگامی که [احمد] با معجزهها [و دلایل روشن] به سوی آنان آمد، گفتند: «این جادوی آشکاری است».
- 7
وَمَنۡ أَظۡلَمُ مِمَّنِ ٱفۡتَرَىٰ عَلَى ٱللَّهِ ٱلۡكَذِبَ وَهُوَ يُدۡعَىٰٓ إِلَى ٱلۡإِسۡلَٰمِۚ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٧﴾
چه کسی ستمکارتر از آن کسی است که بر الله دروغ ببندد، در حالی که به [دین] اسلام دعوت میشود؟ و الله گروه ستمکاران را هدایت نمیکند.
- 8
يُرِيدُونَ لِيُطۡفِـُٔواْ نُورَ ٱللَّهِ بِأَفۡوَٰهِهِمۡ وَٱللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡكَٰفِرُونَ ﴿٨﴾
آنها میخواهند نورِ الله را با دهان خود خاموش کنند؛ و[لی] الله کاملکنندۀ نور خویش است؛ هر چند کافران خوششان نیاید.
- 9
هُوَ ٱلَّذِيٓ أَرۡسَلَ رَسُولَهُۥ بِٱلۡهُدَىٰ وَدِينِ ٱلۡحَقِّ لِيُظۡهِرَهُۥ عَلَى ٱلدِّينِ كُلِّهِۦ وَلَوۡ كَرِهَ ٱلۡمُشۡرِكُونَ ﴿٩﴾
او ذاتی است که فرستادۀ خود را با هدایت و دین حق فرستاد، تا آن را بر همۀ ادیان پیروز گردانَد؛ هر چند مشرکان خوششان نیاید.
- 10
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ هَلۡ أَدُلُّكُمۡ عَلَىٰ تِجَٰرَةٖ تُنجِيكُم مِّنۡ عَذَابٍ أَلِيمٖ ﴿١٠﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، آیا [میخواهید] شما را به تجارتی راهنمایی کنم که شما را از عذاب دردناک نجات دهد؟
- 11
تُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَتُجَٰهِدُونَ فِي سَبِيلِ ٱللَّهِ بِأَمۡوَٰلِكُمۡ وَأَنفُسِكُمۡۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴿١١﴾
به الله و پیامبرش ایمان بیاورید و با اموال و جانهایتان در راهِ الله جهاد کنید. اگر بدانید، این [کار] برای شما بهتر است.
- 12
يَغۡفِرۡ لَكُمۡ ذُنُوبَكُمۡ وَيُدۡخِلۡكُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ وَمَسَٰكِنَ طَيِّبَةٗ فِي جَنَّٰتِ عَدۡنٖۚ ذَٰلِكَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡعَظِيمُ ﴿١٢﴾
[اگر چنین کردید، [الله] گناهانتان را میبخشد و شما را در باغهایی [از بهشت] وارد میکند که جویبارها از زیر [درختان] آن جاری است و در خانههای پاکیزه در بهشت جاویدان [جای میدهد]. این کامیابی بزرگی است.
- 13
وَأُخۡرَىٰ تُحِبُّونَهَاۖ نَصۡرٞ مِّنَ ٱللَّهِ وَفَتۡحٞ قَرِيبٞۗ وَبَشِّرِ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿١٣﴾
و [نعمت] دیگری که آن را دوست دارید [نیز به شما عنایت میفرماید که آن،] یاری از سوی الله و پیروزیِ نزدیک است؛ و مؤمنان را [به این پیروزی] بشارت ده.
- 14
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ كُونُوٓاْ أَنصَارَ ٱللَّهِ كَمَا قَالَ عِيسَى ٱبۡنُ مَرۡيَمَ لِلۡحَوَارِيِّـۧنَ مَنۡ أَنصَارِيٓ إِلَى ٱللَّهِۖ قَالَ ٱلۡحَوَارِيُّونَ نَحۡنُ أَنصَارُ ٱللَّهِۖ فَـَٔامَنَت طَّآئِفَةٞ مِّنۢ بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ وَكَفَرَت طَّآئِفَةٞۖ فَأَيَّدۡنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ عَلَىٰ عَدُوِّهِمۡ فَأَصۡبَحُواْ ظَٰهِرِينَ ﴿١٤﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، یاورانِ [دین] الله باشید؛ همان گونه که عیسی ـ پسر مریمـ به حواریون گفت: «چه کسانی یاوران من [در دعوت] به سوی الله هستند؟» حواریون گفتند: «ما یاوران [دینِ] الله هستیم». سپس گروهی از بنیاسرائیل ایمان آوردند و گروهی کافر شدند. آنگاه ما کسانی را که ایمان آورده بودند بر دشمنانشان نیرو [و توانایی] دادیم، و سرانجام پیروز شدند.
شنیدن تلاوت سوره صف
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 61 از 114
- معنای نام:
- صف
- شمار آیات:
- 14
- محل نزول:
- مدینه
- ترتیب نزول:
- 109
- جزء:
- 28
درباره سوره صف
نام سوره از واژهٔ «صف» در آیهٔ چهارم گرفته شده است. در آیه اعلام میشود خدا کسانی را دوست دارد که در راه او همچون بنایی استوار و بههمپیوسته صف میبندند و مبارزه میکنند.
در مدینه نازل شده و 14 آیه دارد. در ترتیب مصحف، سورهٔ 61 و بنا بر ترتیب رایج نزول، سورهٔ 109 است و در جزء 28 قرار دارد. نقل شده به سبب واژهٔ «حواریون» در آیهٔ پایانی، «سورهٔ حواریون» نیز نامیده میشود.
از سورههایی است که با تسبیح آغاز میشوند. آیهٔ ششم که خبر میدهد حضرت عیسی پیامبری را بشارت داده که پس از او میآید و نامش احمد است، از شناختهشدهترین آیات سوره است.
زمان نزول سوره صف
سوره در دورهٔ مدینه و در سالهایی نازل شد که مسلمانان هم با دشمنان بیرونی مبارزه میکردند و هم سازگاری سخن و رفتار درون جامعه آزموده میشد.
بنا بر روایتی که ترمذی، احمد بن حنبل و دارمی از عبدالله بن سلام نقل کردهاند، گروهی از صحابه میگفتند اگر میدانستند محبوبترین عمل نزد خدا چیست، آن را انجام میدادند؛ در پی آن این سوره نازل شد و پیامبر (ص) آن را از آغاز تا پایان برایشان خواندند. در منابع تفسیر بیان میشود آیات دوم و سوم که گفتن و انجام ندادن را نکوهش میکنند، به چنین سخنانی مربوطاند.
موضوعات سوره صف
سوره با اعلام اینکه آنچه در آسمانها و زمین است خدا را تسبیح میکند آغاز میشود و مؤمنان را از گفتن آنچه انجام نمیدهند بازمیدارد؛ بیان میشود کسانی که در راه خدا مانند بنایی استوار صف میبندند، به محبت او دست مییابند.
آزار حضرت موسی به دست قومش با آنکه میدانستند پیامبر است و آمدن حضرت عیسی نزد بنیاسرائیل برای تصدیق تورات و بشارت پیامبری به نام احمد یادآوری میشود. اعلام میشود کسانی که میخواهند نور خدا را با دهانهایشان خاموش کنند موفق نخواهند شد؛ خدا فرستادهاش را با هدایت و دین حق فرستاده و این دین را بر همهٔ دینها برتری خواهد داد.
در بخش پایانی تجارتی به مؤمنان معرفی میشود که آنان را از عذاب دردناک نجات میدهد: ایمان به خدا و رسولش و کوشش با مال و جان در راه او. پاداش آن آمرزش و بهشت است. سوره با دعوت مؤمنان به یاری دین خدا همچون حواریون حضرت عیسی پایان مییابد.
فضیلت سوره صف
سورهٔ صف با روایتی ویژه یاد میشود که در علم حدیث «مسلسل» نامیده میشود. در سندهای حدیث عبدالله بن سلام، که به سبب نزول سوره مربوط است، در ترمذی و حاکم یکبهیک ثبت شده که هر راوی حدیث همان سوره را برای شاگرد خود خوانده است، همانگونه که پیامبر (ص) سوره را بر صحابه خواند. حاکم این روایت را بر شرط بخاری و مسلم صحیح دانسته و آلبانی نیز سندش را صحیح یافته است؛ اما ترمذی یادآور میشود که دیگران با یکی از راویان سند مخالفت کردهاند.
روایتی که در تفسیرهای زمخشری و بیضاوی آمده و بنا بر آن حضرت عیسی برای کسی که این سوره را بخواند در تمام عمرش آمرزش میطلبد و در قیامت همراهش خواهد بود، از سوی منتقدان حدیث بیاساس شناخته شده است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره صف
توضیح کوتاه همه آیات سوره صف، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است الله را از هرچه سزاوارش نیست منزه و پاک برمیشمارند، و او ذات شکست ناپذیری است که هیچکس بر او چیره نمیشود، و در آفرینش و تقدیر و شریعتش بسیار دانا است.
- 2
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید، چرا میگویید: کاری را انجام دادم، حال آنکه در واقع آن را انجام ندادهاید؟! مانند سخن یکی از شما که میگوید: با شمشیرم جنگیدم و ضربه زدم، درحالیکه با شمشیرش نه جنگیده و نه ضربه زده است.
- 3
این کار یعنی اینکه چیزی را که انجام نمیدهید بگویید بسیار مورد خشم الله است. پس برای مؤمن سزاوار نیست جز اینکه با الله صادق باشد، و عمل او سخنش را تصدیق کند.
- 4
بهراستیکه الله مؤمنانی را دوست دارد که در راه او و در پی رضایت او تعالی صف در صف کنار یکدیگر چنانکه گویی بنایی بههم پیوسته هستند میجنگند.
- 5
و -ای رسول- به یاد آور آنگاه که موسی علیه السلام به قومش گفت: ای قوم من، چرا با مخالفت با فرمانم به من آزار میرسانید درحالیکه میدانید من فرستادۀ الله بهسوی شما هستم؟! پس چون از حقیقتی که نزدشان آمده بود بازگشتند و منحرف شدند الله دلهایشان را از حق و استقامت بازگرداند، و الله مردمی را که از او تعالی اطاعت نکنند بهسوی حق توفیق نمیدهد.
- 6
و - ای رسول- به یاد آور آنگاه که عیسی پسر مریم گفت: ای بنیاسرائیل، در حقیقت من فرستادۀ الله هستم که مرا بهسوی شما مبعوث کرد درحالیکه تورات را که پیش از من نازل شد تصدیق میکنم، پس نخستین فرد از رسولان نیستم، و مژدهدهندۀ رسولی هستم که پس از من میآید و نامش احمد است، اما وقتی عیسی علیه السلام با حجتهای دلالتکننده بر راستگویی خویش نزد آنها آمد گفتند: این سحری آشکار است، و از او پیروی نخواهیم کرد.
- 7
و هیچکس ستمکارتر از کسی نیست که بر الله دروغ میبندد آنجا که شریکانی برای او تعالی قرار میدهد و آنها را به جای او عبادت میکند درحالیکه به اسلام یعنی دین توحید خالص برای الله فراخوانده میشود، و الله مردمی را که با شرک و گناهان به خودشان ستم میکنند، به هدایت و راستی توفیق نمیدهد.
- 8
این تکذیب کنندگان میخواهند با سخنان فاسد و تخریب حق نور الله را خاموش کنند، حال آنکه الله برخلاف میل آنها نورش را با اظهار دین خویش در تمام زمین و بالابردن کلمهاش کامل میگرداند.
- 9
الله همان ذاتی است که رسولش محمد صلی الله علیه وسلم را با دین اسلام، دین هدایت و راهنمایی به خیر، دین علم سودمند و عمل صالح، فرستاد؛ تا برخلاف میل مشرکان که نفرت دارند از اینکه دین اسلام در زمین قدرت یابد آن را بر تمام ادیان برتری دهد.
- 10
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید، و به احکامش عمل کردهاید، آیا شما را به تجارتی سودآور که شما را از عذابی دردناک نجات میدهد راهنمایی و هدایت کنم؟
تفسیر آیات 11 تا 14
- 11
این تجارت سودآور آن است که به الله و رسولش ایمان آورید، و با انفاق اموالتان و بخشیدن جانهایتان در جستجوی رضایت او تعالی در راه او سبحانه بجنگید؛ این کار برایتان بهتر است اگر بدانید. پس بهسوی آن بشتابید.
- 12
و سود این تجارت آن است که الله گناهانتان را برای شما میآمرزد، و شما را به بهشتهایی که رودها از زیر کاخها و درختانش جاری است وارد میکند، و شما را در مسکنهای خوشاقامتی در بهشت که هرگز از آنها جابهجا نمیشوید وارد میسازد. این جزای مذکور، همان رستگاری بزرگی است که هیچ رستگاریای با آن برابری نمیکند.
- 13
و یکی دیگر از منفعت های این تجارت که پیشاپیش در دنیا نصیبتان می شود و شما آن را دوست دارید؛ این است که الله متعال شما را در برابر دشمنانتان یاری کرده و فتح و پیروزی ی نزدیکى -فتح مکه و غیر آن- را به شما ارزانی می دارد -ای پیامبر- مؤمنان را به آنچه خشنودشان می کند؛ به پیروزی در دنیا و به بهشت در آخرت، مژده بده.
- 14
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید و به احکامش عمل کردهاید، با یاری دین الله که رسولتان آن را آورد یاران الله باشید همانند حواریون آنگاه که عیسی علیه السلام به آنها گفت: یاران من در راه الله چه کسانی هستند؟ و آنها سریع به او پاسخ دادند: ما یاران الله هستیم. سپس گروهی از بنیاسرائیل به عیسی علیه السلام ایمان آوردند، و گروهی دیگر به او کفر ورزیدند. ما کسانی را که به عیسی علیه السلام ایمان آوردند در برابر کسانیکه به او کفر ورزیدند یاری کردیم، تا بر آنها چیره شدند.
پرسشهای رایج درباره سوره صف
سوره صف چند آیه دارد؟
سوره صف 14 آیه دارد.
صف به چه معناست؟
صف به معنای «صف» است.
سوره صف مکی است یا مدنی؟
سوره صف سورهای مدنی است که در مدینه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 109مین سوره است.
سوره صف در کدام جزء قرآن است؟
سوره صف در جزء 28 است.
سوره صف چندمین سوره قرآن است؟
سوره صف 61مین سوره قرآن است و پس از سوره ممتحنه و پیش از سوره جمعه قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره صف را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره صف را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.