سوره 62 از 114 · جزء 28
سوره جمعه
11 آیه · مدنی · ترتیب نزول: 110مین
سورهٔ جمعه که در مدینه نازل شده و 11 آیه دارد، فرستاده شدن پیامبر (ص) به جامعهای بیسواد را نعمتی بزرگ یادآوری میکند و مؤمنان را به شتافتن به نماز جمعه و ترک خریدوفروش در آن هنگام دعوت میکند.
سوره جمعه به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ ٱلۡمَلِكِ ٱلۡقُدُّوسِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ ﴿١﴾
آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است، تسبیحِ الله را میگویند؛ [الله] که فرمانروا، منزّه [و] پیروزمندِ حکیم است.
- 2
هُوَ ٱلَّذِي بَعَثَ فِي ٱلۡأُمِّيِّـۧنَ رَسُولٗا مِّنۡهُمۡ يَتۡلُواْ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتِهِۦ وَيُزَكِّيهِمۡ وَيُعَلِّمُهُمُ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحِكۡمَةَ وَإِن كَانُواْ مِن قَبۡلُ لَفِي ضَلَٰلٖ مُّبِينٖ ﴿٢﴾
و ذاتی است که از میان بیسوادان، پیامبری از میان خودشان برانگیخت که آیاتش را بر آنها بخوانَد و آنان را پاک گردانَد و کتاب [= قرآن] و حکمت [= سنت] به آنان بیاموزاند؛ و به راستی که آنان پیش از این[که پیامبر به سویشان فرستاده شود]، در گمراهیِ آشکاری بودند.
- 3
وَءَاخَرِينَ مِنۡهُمۡ لَمَّا يَلۡحَقُواْ بِهِمۡۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٣﴾
و [این پیامبر نیز] به سوی قومی دیگر از ایشان که هنوز به اینان ملحق نشدهاند [و بعدها به دنیا خواهند آمد، مبعوث شده است]؛ و او تعالی شکستناپذیرِ حکیم است.
- 4
ذَٰلِكَ فَضۡلُ ٱللَّهِ يُؤۡتِيهِ مَن يَشَآءُۚ وَٱللَّهُ ذُو ٱلۡفَضۡلِ ٱلۡعَظِيمِ ﴿٤﴾
این فضلِ الله است که آن را به هر کس که بخواهد میبخشد؛ و الله دارای فضل عظیم است.
- 5
مَثَلُ ٱلَّذِينَ حُمِّلُواْ ٱلتَّوۡرَىٰةَ ثُمَّ لَمۡ يَحۡمِلُوهَا كَمَثَلِ ٱلۡحِمَارِ يَحۡمِلُ أَسۡفَارَۢاۚ بِئۡسَ مَثَلُ ٱلۡقَوۡمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٥﴾
مَثَل کسانی که [عمل به] تورات به آنان تکلیف شد ولی آن را [چنان که باید و شاید] رعایت نکردند، مانند خری است که کتابهایی را حمل میکند، [اما چیزی از آن نمیفهمد]. چه بد است مَثَل گروهی که آیات الهی را تکذیب کردند! و الله گروه ستمکاران را هدایت نمیکند.
- 6
قُلۡ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ هَادُوٓاْ إِن زَعَمۡتُمۡ أَنَّكُمۡ أَوۡلِيَآءُ لِلَّهِ مِن دُونِ ٱلنَّاسِ فَتَمَنَّوُاْ ٱلۡمَوۡتَ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿٦﴾
بگو: «ای یهود، اگر گمان دارید که [تنها] شما دوستان الله هستید نه مردم دیگر، اگر راست میگویید، مرگ را آرزو کنید».
- 7
وَلَا يَتَمَنَّوۡنَهُۥٓ أَبَدَۢا بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡۚ وَٱللَّهُ عَلِيمُۢ بِٱلظَّٰلِمِينَ ﴿٧﴾
ولی آنها به خاطر آنچه از پیش فرستادهاند، هرگز آن آرزو را نخواهند کرد؛ و الله [از حالِ] ستمکاران آگاه است.
- 8
قُلۡ إِنَّ ٱلۡمَوۡتَ ٱلَّذِي تَفِرُّونَ مِنۡهُ فَإِنَّهُۥ مُلَٰقِيكُمۡۖ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَٰلِمِ ٱلۡغَيۡبِ وَٱلشَّهَٰدَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿٨﴾
[ای پیامبر،] بگو: «آن مرگی که از آن فرار میکنید، یقیناً به شما خواهد رسید؛ سپس به سوی [الله، آن] دانای غیب و آشکار بازگردانده میشوید؛ آنگاه شما را از آنچه انجام میدادید آگاه میسازد».
- 9
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَوٰةِ مِن يَوۡمِ ٱلۡجُمُعَةِ فَٱسۡعَوۡاْ إِلَىٰ ذِكۡرِ ٱللَّهِ وَذَرُواْ ٱلۡبَيۡعَۚ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ إِن كُنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴿٩﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، هنگامی که برای نماز روز جمعه، اذان گفته شد، به سوی [نماز و] ذکرِ الله بشتابید [و درنگ نکنید]، و خرید و فروش را رها کنید. اگر بدانید، این [کاری که به شما دستور داده میشود] برایتان بهتر است.
- 10
فَإِذَا قُضِيَتِ ٱلصَّلَوٰةُ فَٱنتَشِرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ وَٱبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِ ٱللَّهِ وَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَثِيرٗا لَّعَلَّكُمۡ تُفۡلِحُونَ ﴿١٠﴾
و هنگامی که نماز پایان یافت، [برای کسب رزق و روزی] در زمین پراکنده شوید و از فضلِ الله طلب کنید؛ و الله را بسیار یاد کنید تا رستگار شوید.
- 11
وَإِذَا رَأَوۡاْ تِجَٰرَةً أَوۡ لَهۡوًا ٱنفَضُّوٓاْ إِلَيۡهَا وَتَرَكُوكَ قَآئِمٗاۚ قُلۡ مَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرٞ مِّنَ ٱللَّهۡوِ وَمِنَ ٱلتِّجَٰرَةِۚ وَٱللَّهُ خَيۡرُ ٱلرَّٰزِقِينَ ﴿١١﴾
[ای پیامبر، برخی از این مردم] هنگامی که تجارت یا سرگرمیای ببینند، [از اطرافِ تو] به سوی آن پراکنده میشوند و تو را ایستاده [بر منبر] رها میکنند. بگو: «آنچه در نزد الله است، بهتر از سرگرمی و تجارت است؛ و الله بهترین روزیدهنده است».
شنیدن تلاوت سوره جمعه
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 62 از 114
- معنای نام:
- جمعه
- شمار آیات:
- 11
- محل نزول:
- مدینه
- ترتیب نزول:
- 110
- جزء:
- 28
درباره سوره جمعه
نام سوره از عبارت «یوم الجمعه» (روز جمعه) در آیهٔ نهم گرفته شده است. در این آیه فرمان داده میشود هنگام فراخوان نماز در روز جمعه، به سوی یاد خدا بشتابند و خریدوفروش را رها کنند.
در مدینه نازل شده و 11 آیه دارد. در ترتیب مصحف، سورهٔ 62 و بنا بر ترتیب رایج نزول، سورهٔ 110 است و در جزء 28 قرار دارد.
از سورههایی است که با تسبیح آغاز میشوند. چون آیات دلیل وجوب نماز جمعه را در بر دارد، در کتابهای فقه و تفسیر بهتفصیل به آن پرداخته میشود. به سبب روایات صحیح دربارهٔ خواندن این سوره در نماز جمعه به وسیلهٔ پیامبر (ص)، از سورههایی است که تلاوتشان در نماز جمعه سنت دانسته میشود.
زمان نزول سوره جمعه
سوره در دورهٔ مدینه و در سالهایی نازل شد که نماز جمعه به عنوان زمان گردهمایی هفتگی مسلمانان و پند گرفتن آنان تثبیت شده بود.
سبب نزول آیهٔ پایانی در بخاری و مسلم از جابر بن عبدالله نقل شده است. بنا بر آن، هنگامی که پیامبر (ص) روز جمعه خطبه میخواندند، کاروان تجاریای به مدینه رسید، بیشتر نمازگزاران به سوی کاروان رفتند و تنها دوازده نفر نزد پیامبر (ص) ماندند. در پی آن آیهای نازل شد که اعلام میکند پاداش نزد خدا از سرگرمی و تجارت بهتر است.
به مناسبت این رویداد، سوره به روشنی آموزش داد که وقت جمعه زمانی است که باید از مشغلههای دنیوی جدا و به یاد خدا اختصاص داده شود.
موضوعات سوره جمعه
سوره با اعلام اینکه آنچه در آسمانها و زمین است، خدای مالک فرمانروایی، بینقص و توانا را تسبیح میکند آغاز میشود. بیان میشود خدا برای جامعهای بیسواد، پیامبری از میان خودشان فرستاد که آیاتش را برایشان میخواند، آنان را پاک میکند و کتاب و حکمت میآموزد؛ این لطف نسلهای آینده را نیز در بر میگیرد.
سپس کسانی که تورات بر عهدهشان گذاشته شده، اما به آن عمل نمیکنند، به الاغی حامل کتاب تشبیه میشوند. به مدعیان دوستی خدا گفته میشود اگر در سخن خود صادقاند آرزوی مرگ کنند؛ یادآوری میشود مرگی که از آن میگریزند قطعاً به آنان خواهد رسید.
در بخش پایانی به مؤمنان فرمان داده میشود وقتی در روز جمعه برای نماز ندا داده میشود، به سوی یاد خدا بشتابند و خریدوفروش را رها کنند؛ اندرز داده میشود پس از نماز در زمین پراکنده شوند و از فضل خدا روزی بجویند و او را بسیار یاد کنند. به کسانی که برای تجارت و سرگرمی پیامبر (ص) را ایستاده رها کردند، یادآوری میشود آنچه نزد خداست بهتر است.
فضیلت سوره جمعه
بنا بر روایات نقلشده از ابوهریره و ابن عباس در صحیح مسلم، پیامبر (ص) در رکعت نخست نماز جمعه سورهٔ جمعه و در رکعت دوم سورهٔ منافقون را میخواندند. ابوهریره نیز هنگام امامت نماز جمعه این دو سوره را خواند و گفت شنیده است که پیامبر (ص) چنین میکردند.
بر پایهٔ این روایات، علما خواندن این سوره در نماز جمعه را سنت دانستهاند. چون در روایت دیگری در مسلم آمده که پیامبر (ص) در نماز جمعه سورههای اعلی و غاشیه را نیز میخواندند، گفته شده میتوان میان این سورهها انتخاب کرد.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره جمعه
توضیح کوتاه همه آیات سوره جمعه، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
تمام مخلوقاتی که در آسمانها و در زمین هستند، الله را از تمام صفات نقصی که سزاوار او تعالی نیست منزه و پاک برمیشمارند، مالک و فرمانروایی یگانه، منزه از هر نقصی، و ذات شکست ناپذیری است که هیچکس بر او چیره نمیشود، و در آفرینش و شریعت و تقدیرش بسیار دانا است.
- 2
او تعالی همان ذاتی است که در میان عرب که نه خواندن و نه نوشتن بلد بودند، رسولی از جنس خودشان فرستاد تا آیاتش را که بر او نازل کرد بر آنها بخواند، و آنها را از کفر و اخلاق زشت، پاکیزه سازد، و به آنها قرآن و سنت بیاموزد، و بهراستیکه آنها قبل از فرستاده شدن رسول بهسویشان در گمراهی آشکاری از حق بودند، چون بتها را عبادت میکردند، خونها میریختند، و پیوندهای خویشاوندی را میگسستند.
- 3
و این رسول را بهسوی قومی دیگر از عرب و غیر آنها که هنوز نیامدهاند، و خواهند آمد، فرستاد، و او ذات شکست ناپذیری است که هیچکس بر او چیره نمیشود، و در آفرینش و شریعت و تقدیرش بسیار دانا است.
- 4
این امر - یعنی فرستاده شدن رسول بهسوی عرب و غیر آنها- بخشش الله است که آن را به هرکس بخواهد میدهد، و الله دارای بخششی بزرگ است، و از جمله بخشش بزرگ او این است که رسولِ این امت را بهسوی تمام مردم فرستاد.
- 5
مَثَل کسانیکه به احکام تورات مکلف شدند اما آن را رها کردند، مانند مَثَل الاغی است که کتابهای زیادی بر پشت خویش حمل میکند، اما نمیداند آنچه بر او بار شده: کتاب است یا چیزی دیگر؟ زشت است مَثَل مردمی که آیات الله را تکذیب کردند، و الله مردم ستمکار را در رسیدن به حق توفیق نمیدهد.
- 6
- ای رسول- بگو: ای کسانیکه پس از تحریف یهودیت بر آن ماندهاید، اگر ادعا میکنید که شما آن دسته از دوستان الله هستید که از میان مردم فقط شما را برای دوستی برگزیده است مرگ را آرزو کنید؛ تا کرامتی که - به ادعای خودتان- به شما اختصاص داده شده است به تعجیل بیفتد اگر در این ادعا که از میان مردم فقط شما دوستان الله هستید، راست میگویید.
- 7
ولی بهسبب کفر و گناهان و ستم، و تحریف و تبدیل تورات که مرتکب شدهاند هرگز مرگ را آرزو نخواهند کرد، بلکه جاودانگی در دنیا را آرزو میکنند، و الله از ستمکاران آگاه است، و ذرهای از اعمالشان بر او پوشیده نمیماند، و به زودی آنها را در قبال اعمالشان جزا خواهد داد.
- 8
- ای رسول- به این یهودیان بگو: همانا مرگی که از آن میگریزید بدون تردید زود یا دیر شما را فرامیگیرد، سپس روز قیامت بهسوی الله که دانای تمام امور نهان و آشکار است و ذرهای از این دو بر او پوشیده نمیماند، بازگردانیده میشوید. آنگاه شما را از آنچه در دنیا انجام میدادید آگاه میسازد، و در قبال آن مجازات میکند.
- 9
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید و به احکامش عمل کردهاید، هرگاه موذن برای نماز روز جمعه بعد از بالارفتن خطیب بر منبر ندا داد، برای حضور در خطبه و نماز بهسوی مساجد بشتابید، و داد و ستد را رها کنید تا شما را از طاعت بازندارد. - ای مؤمنان- این شتاب و رهاکردنِ داد و ستد پس از اذان نماز جمعه که به آن فرمان داده شدهاید برایتان بهتر است اگر بدانید. پس آنچه را الله شما را به آن فرمان داد اجرا کنید.
- 10
و هنگامیکه نماز جمعه را به پایان رساندید برای جستجوی کسب حلال، و برآوردهکردن نیازهایتان در زمین پراکنده شوید، و بخشش الله را از راه کسب و سود حلال بجویید، و الله را در هنگام جستجوی رزق و روزی بسیار یاد کنید، و جستجوی روزی، ذکر الله را از یاد شما نبرد؛ تا به آنچه دوست دارید دست یابید، و از آنچه از آن میترسید نجات پیدا کنید.
تفسیر آیات 11 تا 11
- 11
و - ای رسول- برخی مسلمانان هرگاه تجارت یا سرگرمیای ببینند برای رفتن بهسوی آن پراکنده میشوند، و تو را ایستاده بر منبر رها میکنند، - ای رسول- بگو: پاداش عمل صالح که نزد الله است از تجارت و سرگرمیای که بهسوی آن رفتید بهتر است، و الله بهترین روزیدهندگان است.
پرسشهای رایج درباره سوره جمعه
سوره جمعه چند آیه دارد؟
سوره جمعه 11 آیه دارد.
جمعه به چه معناست؟
جمعه به معنای «جمعه» است.
سوره جمعه مکی است یا مدنی؟
سوره جمعه سورهای مدنی است که در مدینه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 110مین سوره است.
سوره جمعه در کدام جزء قرآن است؟
سوره جمعه در جزء 28 است.
سوره جمعه چندمین سوره قرآن است؟
سوره جمعه 62مین سوره قرآن است و پس از سوره صف و پیش از سوره منافقون قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره جمعه را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره جمعه را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.