سوره 45 از 114 · جزء 25
سوره جاثیه
37 آیه · مکی · ترتیب نزول: 65مین
سورهٔ جاثیه در مکه نازل شده و 37 آیه دارد. توجه را به نشانههای آسمانها، زمین و آفرینش انسان جلب میکند و کسانی را که هوای نفسشان را معبود گرفتهاند و آخرت را انکار میکنند، به روز حساب هشدار میدهد.
سوره جاثیه به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
حمٓ ﴿١﴾
حم [حا. میم].
- 2
تَنزِيلُ ٱلۡكِتَٰبِ مِنَ ٱللَّهِ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡحَكِيمِ ﴿٢﴾
نزول [این] کتاب از جانب الله شکستناپذیرِ حکیم است.
- 3
إِنَّ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٣﴾
به راستى كه در آسمانها و زمین، نشانههایى [از قدرت الهى] براى مؤمنان [پدیدار] است.
- 4
وَفِي خَلۡقِكُمۡ وَمَا يَبُثُّ مِن دَآبَّةٍ ءَايَٰتٞ لِّقَوۡمٖ يُوقِنُونَ ﴿٤﴾
و [نیز] در آفرینش خودتان و موجودات زندهاى كه [در زمین] پراكنده مىسازد، نشانههایى [از توان و تدبیر الله] برای اهل یقین [آشکار] است.
- 5
وَٱخۡتِلَٰفِ ٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَمَآ أَنزَلَ ٱللَّهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مِن رِّزۡقٖ فَأَحۡيَا بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَا وَتَصۡرِيفِ ٱلرِّيَٰحِ ءَايَٰتٞ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ﴿٥﴾
و در گردش پیاپى شب و روز و رِزقى كه الله [به صورت باران] از آسمان مىفرستد و با آن، زمین را پس از خزان و خشكىاش زنده میسازد؛ و [نیز] در گردش بادها، نشانههایى [از قدرت پروردگار،] برای خردورزان است.
- 6
تِلۡكَ ءَايَٰتُ ٱللَّهِ نَتۡلُوهَا عَلَيۡكَ بِٱلۡحَقِّۖ فَبِأَيِّ حَدِيثِۭ بَعۡدَ ٱللَّهِ وَءَايَٰتِهِۦ يُؤۡمِنُونَ ﴿٦﴾
[ای پیامبر،] اینها آیات و [نشانههای] الهی است كه بهحق بر تو مىخوانیم. [به راستی، مشرکان] پس از [سخن] الله و آیاتش، كدام سخن را باور مىكنند؟
- 7
وَيۡلٞ لِّكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٖ ﴿٧﴾
وای بر هر دروغگوی گنهکاری!
- 8
يَسۡمَعُ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسۡتَكۡبِرٗا كَأَن لَّمۡ يَسۡمَعۡهَاۖ فَبَشِّرۡهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٖ ﴿٨﴾
[آن کافری] كه آیات الهی را كه بر او خوانده مىشود، مىشنود؛ ولى متكبرانه بر مخالفت اصرار دارد؛ گویى آنها را نشنیده است؛ پس او را به عذابى دردناک بشارت بده.
- 9
وَإِذَا عَلِمَ مِنۡ ءَايَٰتِنَا شَيۡـًٔا ٱتَّخَذَهَا هُزُوًاۚ أُوْلَٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ ﴿٩﴾
[همان کسی که] چون بر گوشهاى از آیات ما واقف شود، آن را به سُخره مىگیرد. آنان عذابى خفتبار [در پیش] دارند.
- 10
مِّن وَرَآئِهِمۡ جَهَنَّمُۖ وَلَا يُغۡنِي عَنۡهُم مَّا كَسَبُواْ شَيۡـٔٗا وَلَا مَا ٱتَّخَذُواْ مِن دُونِ ٱللَّهِ أَوۡلِيَآءَۖ وَلَهُمۡ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿١٠﴾
پیش رویشان دوزخ است؛ و دستاوردشان و [یاوران و] كارسازانى كه به جاى الله برگزیدهاند، هیچ سودی به حالشان نخواهند داشت؛ و عذابى سهمگین [در پیش] دارند.
- 11
هَٰذَا هُدٗىۖ وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِ رَبِّهِمۡ لَهُمۡ عَذَابٞ مِّن رِّجۡزٍ أَلِيمٌ ﴿١١﴾
این [قرآن، موجبِ] هدایت است؛ و كسانى كه آیات پروردگارشان را انكار میكنند، عذابی از سختترین عذابهای دردناک [دوزخ را در پیش] دارند.
- 12
۞ ٱللَّهُ ٱلَّذِي سَخَّرَ لَكُمُ ٱلۡبَحۡرَ لِتَجۡرِيَ ٱلۡفُلۡكُ فِيهِ بِأَمۡرِهِۦ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ﴿١٢﴾
الله همان ذاتی است كه دریاها را در خدمت شما گماشت تا کشتیها به فرمانش در آن حرکت کنند و [شما بتوانید] از فضل او [روزى] بجویید؛ باشد که شکر به جای آورید.
- 13
وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِ جَمِيعٗا مِّنۡهُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿١٣﴾
آنچه را در آسمانها و زمین است، از [رحمت] خویش در خدمت شما گماشت؛ كه در این [امر،] نشانههایی [از لطف و قدرت الهی] برای اندیشمندان است.
- 14
قُل لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ يَغۡفِرُواْ لِلَّذِينَ لَا يَرۡجُونَ أَيَّامَ ٱللَّهِ لِيَجۡزِيَ قَوۡمَۢا بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿١٤﴾
[ای پیامبر] به مؤمنان بگو: «از كسانى كه به روزهاى الله [= روزهای پیروزی بر کفر و گرفتن انتقام از مشرکان] امیدى ندارند، درگذرند تا [الله در زمان مشخص، هر] گروهى را در برابر آنچه که انجام دادهاند سزا دهد».
- 15
مَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَسَآءَ فَعَلَيۡهَاۖ ثُمَّ إِلَىٰ رَبِّكُمۡ تُرۡجَعُونَ ﴿١٥﴾
هر کس کار شایستهای انجام دهد، به سود خود و هر کس کار بدى كند، به زیان خود كرده است؛ آنگاه [براى محاسبه و جزا] به پیشگاه پروردگارتان بازگردانده مىشوید.
- 16
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا بَنِيٓ إِسۡرَٰٓءِيلَ ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡحُكۡمَ وَٱلنُّبُوَّةَ وَرَزَقۡنَٰهُم مِّنَ ٱلطَّيِّبَٰتِ وَفَضَّلۡنَٰهُمۡ عَلَى ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿١٦﴾
به بنیاسرائیل، کتاب [تورات و انجیل] و [علمِ] داوری [بین مردم] و نبوت بخشیدیم و از نعمتهای پاكیزه، روزیشان دادیم و آنان را [به موهبت توحید] بر مردم زمانه برترى بخشیدیم؛
- 17
وَءَاتَيۡنَٰهُم بَيِّنَٰتٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِۖ فَمَا ٱخۡتَلَفُوٓاْ إِلَّا مِنۢ بَعۡدِ مَا جَآءَهُمُ ٱلۡعِلۡمُ بَغۡيَۢا بَيۡنَهُمۡۚ إِنَّ رَبَّكَ يَقۡضِي بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ فِيمَا كَانُواْ فِيهِ يَخۡتَلِفُونَ ﴿١٧﴾
و در امر [بازشناسی حق از باطل]، آیات روشنى در اختیارشان قرار دادیم؛ پس اختلاف نکردند مگر بعد از اینکه علم [و آگاهی] برایشان حاصل شد [و حجت بر آنان اقامه گشت، آنگاه] به سبب برتریجویی [و حسادتی] كه بینشان بود، اختلاف ورزیدند؛ قطعاً، پروردگارت روز قیامت دربارۀ آنچه [در دنیا] راجع به آن اختلاف میورزیدند میان آنان داورى خواهد كرد.
- 18
ثُمَّ جَعَلۡنَٰكَ عَلَىٰ شَرِيعَةٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡرِ فَٱتَّبِعۡهَا وَلَا تَتَّبِعۡ أَهۡوَآءَ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿١٨﴾
آنگاه تو را بر روشی [روشن و كامل] از امر [دین] قرار دادیم؛ پس پیرو همان راه باش و از هوسهای نادانان پیروى نكن.
- 19
إِنَّهُمۡ لَن يُغۡنُواْ عَنكَ مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـٔٗاۚ وَإِنَّ ٱلظَّٰلِمِينَ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلِيَآءُ بَعۡضٖۖ وَٱللَّهُ وَلِيُّ ٱلۡمُتَّقِينَ ﴿١٩﴾
آنان در برابر [عذاب] الله هیچ نفعی براى تو ندارند؛ ستمکاران [یاور و] كارساز یكدیگرند؛ و الله كارسازِ پرهیزگاران است.
- 20
هَٰذَا بَصَٰٓئِرُ لِلنَّاسِ وَهُدٗى وَرَحۡمَةٞ لِّقَوۡمٖ يُوقِنُونَ ﴿٢٠﴾
این [قرآن] مایۀ بصیرت مردم است و هدایت و رحمتی برای اهل یقین است.
- 21
أَمۡ حَسِبَ ٱلَّذِينَ ٱجۡتَرَحُواْ ٱلسَّيِّـَٔاتِ أَن نَّجۡعَلَهُمۡ كَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ سَوَآءٗ مَّحۡيَاهُمۡ وَمَمَاتُهُمۡۚ سَآءَ مَا يَحۡكُمُونَ ﴿٢١﴾
آیا كسانى كه مرتكب کارهای ناشایست شدند، پنداشتهاند كه آنان را مانند کسانی قرار میدهیم که ایمان آورده و کارهای نیک انجام دادهاند، به گونهاى كه زندگى و مرگشان [با آنان] یكسان باشد؟ چه بد داوری میکنند!
- 22
وَخَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ بِٱلۡحَقِّ وَلِتُجۡزَىٰ كُلُّ نَفۡسِۭ بِمَا كَسَبَتۡ وَهُمۡ لَا يُظۡلَمُونَ ﴿٢٢﴾
الله آسمانها و زمین را [هدفمند و] بهحق آفرید تا [همه آزمایش شوند] و جزاى دستاوردهاى همه [بندگان] داده شود؛ بدون آنكه ظلمی به آنان شود.
- 23
أَفَرَءَيۡتَ مَنِ ٱتَّخَذَ إِلَٰهَهُۥ هَوَىٰهُ وَأَضَلَّهُ ٱللَّهُ عَلَىٰ عِلۡمٖ وَخَتَمَ عَلَىٰ سَمۡعِهِۦ وَقَلۡبِهِۦ وَجَعَلَ عَلَىٰ بَصَرِهِۦ غِشَٰوَةٗ فَمَن يَهۡدِيهِ مِنۢ بَعۡدِ ٱللَّهِۚ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ ﴿٢٣﴾
آیا آن كسی را دیدهای كه آگاهانه هواى نفسش را به جاى معبود خود نشانده [و تسلیم آن شده] است؟ الله نیز او را گمراه ساخت و بر گوش و دلش مُهر [غفلت] نهاد و بر دیدهاش پردهاى كشید؛ [اگر الله هدایتش نکند،] پس از الله چه كسى هدایتش خواهد كرد؟ آیا پند نمىگیرید؟
- 24
وَقَالُواْ مَا هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا ٱلدُّنۡيَا نَمُوتُ وَنَحۡيَا وَمَا يُهۡلِكُنَآ إِلَّا ٱلدَّهۡرُۚ وَمَا لَهُم بِذَٰلِكَ مِنۡ عِلۡمٍۖ إِنۡ هُمۡ إِلَّا يَظُنُّونَ ﴿٢٤﴾
[مشرکان] میگویند: «جز زندگى دنیاى ما هیچ [خبرى] نیست؛ زندگى مىكنیم و مىمیریم؛ و این گردشِ روزگار است كه ما را به كامِ مرگ مىبرد». آنان در مورد این [امر،] ناآگاه هستند و فقط از حدس و گمان پیروی میکنند.
- 25
وَإِذَا تُتۡلَىٰ عَلَيۡهِمۡ ءَايَٰتُنَا بَيِّنَٰتٖ مَّا كَانَ حُجَّتَهُمۡ إِلَّآ أَن قَالُواْ ٱئۡتُواْ بِـَٔابَآئِنَآ إِن كُنتُمۡ صَٰدِقِينَ ﴿٢٥﴾
و چون آیات روشنگر ما [در مورد قیامت] بر آنان خوانده میشود، دلیل [انكار]شان فقط این است كه مىگویند: «اگر راست مىگویید، نیاکانمان را [زنده کنید و] بازگردانید».
- 26
قُلِ ٱللَّهُ يُحۡيِيكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يَجۡمَعُكُمۡ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡقِيَٰمَةِ لَا رَيۡبَ فِيهِ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٢٦﴾
[ای پیامبر، به آنان] بگو: «الله است كه شما را حیات مىبخشد و مرگ مىدهد؛ آنگاه شما را در روز قیامت ـ که هیچ تردیدی در [وقوع] آن نیست ـ جمع مىكند؛ ولى بیشتر مردم [این حقیقت را] نمىدانند».
- 27
وَلِلَّهِ مُلۡكُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يَوۡمَئِذٖ يَخۡسَرُ ٱلۡمُبۡطِلُونَ ﴿٢٧﴾
فرمانروایی آسمانها و زمین از آنِ الله است و روزی که قیامت برپا شود، اهل باطل زیانکار خواهند بود.
- 28
وَتَرَىٰ كُلَّ أُمَّةٖ جَاثِيَةٗۚ كُلُّ أُمَّةٖ تُدۡعَىٰٓ إِلَىٰ كِتَٰبِهَا ٱلۡيَوۡمَ تُجۡزَوۡنَ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿٢٨﴾
[در آن روز] هر گروهى را [از وحشت حساب و جزا، خوار و] بهزانودرآمده مىبینى؛ همه را براى [گرفتن] نامۀ اعمالشان فرامیخوانند [و به آنان خطاب میشود:] «امروز شما در برابر آنچه كردهاید، جزا مىبینید.
- 29
هَٰذَا كِتَٰبُنَا يَنطِقُ عَلَيۡكُم بِٱلۡحَقِّۚ إِنَّا كُنَّا نَسۡتَنسِخُ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿٢٩﴾
این نامۀ [اعمالِ شما نزد] ماست كه بهحق بر شما گواهى مىدهد. ما [تمام] اعمالی را که انجام میدادید [دقیقاً] ثبت مىكردیم.
- 30
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَيُدۡخِلُهُمۡ رَبُّهُمۡ فِي رَحۡمَتِهِۦۚ ذَٰلِكَ هُوَ ٱلۡفَوۡزُ ٱلۡمُبِينُ ﴿٣٠﴾
مؤمنان نیكوكار را پروردگارشان مشمول رحمت خویش قرار خواهد داد. این همان كامیابى آشكار است».
- 31
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ أَفَلَمۡ تَكُنۡ ءَايَٰتِي تُتۡلَىٰ عَلَيۡكُمۡ فَٱسۡتَكۡبَرۡتُمۡ وَكُنتُمۡ قَوۡمٗا مُّجۡرِمِينَ ﴿٣١﴾
ولى [به] کافران [خطاب میشود:] «مگر نه این بود كه در برابر آیات من كه بر شما عرضه مىشد، گردنكشى مىكردید و گروهى بزهكار بودید؟
- 32
وَإِذَا قِيلَ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞ وَٱلسَّاعَةُ لَا رَيۡبَ فِيهَا قُلۡتُم مَّا نَدۡرِي مَا ٱلسَّاعَةُ إِن نَّظُنُّ إِلَّا ظَنّٗا وَمَا نَحۡنُ بِمُسۡتَيۡقِنِينَ ﴿٣٢﴾
و چون گفته میشد: "وعدۀ الله حق است و [در وقوع] قیامت هیچ تردیدی نیست"، میگفتید: "نمیدانیم قیامت چیست؛ [آن را] توهّمی بیش نمیدانیم و به یقین نرسیدهایم"».
- 33
وَبَدَا لَهُمۡ سَيِّـَٔاتُ مَا عَمِلُواْ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُواْ بِهِۦ يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿٣٣﴾
رفتار زشتشان بر آنان آشكار مىشود و عذابى كه آن را مسخره مىكردند، دامنگیرشان خواهد شد.
- 34
وَقِيلَ ٱلۡيَوۡمَ نَنسَىٰكُمۡ كَمَا نَسِيتُمۡ لِقَآءَ يَوۡمِكُمۡ هَٰذَا وَمَأۡوَىٰكُمُ ٱلنَّارُ وَمَا لَكُم مِّن نَّٰصِرِينَ ﴿٣٤﴾
[به آنان] گفته میشود: «امروز شما را [در عذاب دوزخ] رها میکنیم؛ چنان كه شما [نیز در دنیا نسبت] به دیدار امروز بیاعتنا بودید؛ و جایگاهتان آتش است و هیچ یاورى نخواهید داشت.
- 35
ذَٰلِكُم بِأَنَّكُمُ ٱتَّخَذۡتُمۡ ءَايَٰتِ ٱللَّهِ هُزُوٗا وَغَرَّتۡكُمُ ٱلۡحَيَوٰةُ ٱلدُّنۡيَاۚ فَٱلۡيَوۡمَ لَا يُخۡرَجُونَ مِنۡهَا وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ ﴿٣٥﴾
این [گرفتارى] از آن روست كه آیات الهی را مسخره میکردید و زندگى دنیا فریبتان داده بود». امروز [کافران را] از آتش بیرون نخواهند آورد و از آنان خواسته نمیشود که [با توبه و طاعت، پروردگارشان را از خود] خشنود سازند.
- 36
فَلِلَّهِ ٱلۡحَمۡدُ رَبِّ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَرَبِّ ٱلۡأَرۡضِ رَبِّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٣٦﴾
ستایش مخصوص الله است؛ پروردگار آسمانها و زمین و تمامیِ جهانیان.
- 37
وَلَهُ ٱلۡكِبۡرِيَآءُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٣٧﴾
بزرگی در آسمانها و زمین از آنِ اوست؛ و او تعالی شکستناپذیرِ حکیم است.
شنیدن تلاوت سوره جاثیه
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 45 از 114
- معنای نام:
- به زانو درآمده
- شمار آیات:
- 37
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 65
- جزء:
- 25
درباره سوره جاثیه
نام سوره از واژهٔ «جاثیه» در آیهٔ 28 گرفته شده که به معنای «به زانو درآمده» است؛ در این آیه اعلام میشود روز قیامت هر امتی در حالی که به زانو درآمده، به سوی کتاب خود خوانده میشود. به سبب واژهٔ «شریعت» در آیهٔ 18، «شریعه» و به سبب نقل سخن منکران در آیهٔ 24 که «ما را تنها زمان (دهر) هلاک میکند»، «دهر» نیز نامیده میشود.
سوره در مکه نازل شده و 37 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 45 و در جزء 25 قرار دارد؛ در ترتیب نزول، سورهٔ 65 و ششمین سوره از حوامیم است.
زمان نزول سوره جاثیه
سوره در دورهٔ مکه و زمانی نازل شد که مشرکان آیات قرآن را مسخره میکردند و با انکار رستاخیز پس از مرگ، زندگی را تنها همین دنیا میدانستند. سخن نقلشده در آیهٔ 24، «زندگی جز همین زندگی دنیای ما نیست؛ میمیریم و زندگی میکنیم و تنها زمان ما را هلاک میکند»، بازتاب این نگرش رایج در جامعهٔ عرب آن دوران است.
در منابع تفسیر، روایات متفاوتی دربارهٔ سبب نزول آیهٔ 14 نقل شده که به مؤمنان فرمان میدهد کسانی را که به روزهای خدا امید ندارند ببخشند. جز این، سبب نزول مشخصی برای این سوره که به طور گسترده پذیرفته شده باشد شناخته نیست.
موضوعات سوره جاثیه
سوره با اعلام اینکه کتاب از سوی خدای دارای قدرت مطلق و حکمت نازل شده است آغاز میشود. تأکید میشود در آسمانها و زمین، آفرینش انسان و جانداران، آمدوشد شب و روز، زنده شدن زمین مرده با روزی فروفرستاده از آسمان و گرداندن بادها، برای مردمی که ایمان دارند و عقل خود را به کار میگیرند نشانههایی هست.
دروغگویان گناهکاری که آیات خدا را میشنوند و با تکبر روی میگردانند هشدار داده میشوند. یادآوری میشود دریا و همهٔ آنچه در آسمانها و زمین است در خدمت انسان قرار گرفته است. بیان میشود به بنیاسرائیل کتاب، داوری و پیامبری داده شد، اما به سبب حسادت میانشان دچار اختلاف شدند؛ اعلام میشود پیامبر (ص) بر راهی روشن در دین (شریعت) قرار گرفتهاند و نباید از هوسهای نادانان پیروی کنند. حال کسی که هوای نفسش را معبود گرفته ترسیم میشود. بیان میشود در روز قیامت هر امتی به زانو درمیآید و کتابی که اعمال در آن نوشته شده، به حق علیه آنان سخن میگوید. سوره با حمد پروردگار آسمانها و زمین و بیان اینکه بزرگی تنها از آنِ اوست پایان مییابد.
فضیلت سوره جاثیه
دربارهٔ ثواب خواندن سورهٔ جاثیه حدیث صحیحی در فضیلت شناخته نشده است. برجستهترین روایت صحیح مربوط به این سوره حدیث قدسیای است که بخاری در تفسیر این سوره آورده است. بنا بر روایت ابوهریره، خداوند فرموده است: «فرزند آدم با دشنامدادن به زمانه مرا میآزارد؛ حال آنکه زمانه من هستم و کار به دست من است، شب و روز را من میگردانم». این حدیث در مسلم نیز هست. ابن کثیر این حدیث را در تفسیر آیهٔ 24 یاد میکند که سخن کافران را نقل میکند که ما را جز روزگار نابود نمیکند، و توضیحی را که از شافعی و ابوعبیده نقل کرده درستترین دیدگاه میشمارد: هر که آنچه بر سرش میآید را به زمانه نسبت دهد و دشنامش بدهد، در حقیقت به خدایی که آن رخدادها را آفریده روی کرده است.
سخنی که در برخی تفسیرها به ابیّ بن کعب نسبت داده شده و بنا بر آن خواننده این سوره عیبهایش پوشانده میشود و ترسش از روز حساب آرام میگیرد، از نظر عالمانی چون زرکشی ساختگی (موضوع) شمرده شده است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره جاثیه
توضیح کوتاه همه آیات سوره جاثیه، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
﴿حمٓ﴾ سخن در مورد حروف شبیه این حروف در ابتدای سورۀ بقره بیان شد.
- 2
قرآن از جانب الله ذات شکست ناپذیری که هیچکس بر او چیره نمیشود، و در آفرینش و تقدیر و تدبیرش بسیار دانا است فرو فرستاده شده است.
- 3
بهراستیکه در آسمانها و زمین بهطور قطع دلایلی بر قدرت و یگانگی الله برای مؤمنان است؛ زیرا آنها همان کسانی هستند که از آیات پند میگیرند.
- 4
و -ای مردم- در آفرینش شما از نطفه، سپس از یک تکه خون، سپس از یک قطعه گوشت، و در آفرینش جنبندگانی که الله پراکنده است و در روی زمین میجنبند دلایلی بر یگانگی او تعالی است برای مردمی که یقین دارند که الله همان آفریدگار است.
- 5
و در پشت سر هم آمدن شب و روز، و در بارانی که الله از آسمان فرو فرستاد و زمین را با رویانیدنش پس از اینکه مرده و بدون گیاه بود زنده گرداند، و در گردش بادها با آوردن آنها از یک سمت، و باری دیگر از سویی دیگر برای منافع شما؛ دلایلی است برای مردمی که میاندیشند، و با آنها بر یگانگی الله و قدرت او بر رستاخیز، و توانایی او بر هر چیزی راهنمایی میشوند.
- 6
- ای رسول- این است آیات و براهینی که آنها را به حق برایت میخوانیم، پس اگر به سخن نازلشدۀ الله بر بندهاش و حجتهای او ایمان نیاوردند، بعد از آن به کدام سخن ایمان میآورند، و پس از آن کدام حجتها را تصدیق میکنند؟!
- 7
عذاب و نابودی از جانب الله بر هر دروغگوی بسیار گناهکار.
- 8
این کافر، آیات الله در قرآن را که بر او خوانده میشود میشنود، سپس با برتریجویی در نفس خویش از پیروی حق، به کفر و گناهانی که بر آن بوده ادامه میدهد؛ گویی این آیات را که بر او خوانده شده، هرگز نشنیده است، پس - ای رسول- او را به آنچه مایۀ ناراحتیاش در آخرت است خبر بده، یعنی عذابی دردناک که در آخرت منتظرش است.
- 9
و هرگاه چیزی از قرآن به او برسد آن را مایۀ ریشخند میگیرد و مسخره میکند، برای اینها که قرآن را به تمسخر و ریشخند میگیرند عذابی خوارکننده در روز قیامت است.
- 10
در مقابل آنها آتش جهنم است که در آخرت در انتظارشان است. و نه اموالی که کسب کردهاند آنها را ذرهای از الله بینیاز میسازد، و نه بتهایی که آنها را به جای او تعالی گرفتند و به جای او عبادت میکردند ذرهای از آنها دفاع میکنند، و در روز قیامت عذابی سخت دارند.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
این کتابی که بر رسولمان محمد صلی الله علیه وسلم نازل کردیم بهسوی راه حق هدایت میکند، و کسانیکه به آیات پروردگارشان که بر رسولش نازل شده است کفر ورزیدند عذابی سخت و دردناک دارند.
- 12
- ای مردم- فقط الله همان ذاتی است که دریا را برای شما رام کرد تا کشتیها به فرمان او در آن به حرکت درآیند، و انواع مکاسب مباح را از بخشش او بخواهید. باشد که از نعمت الله بر خودتان سپاسگزاری کنید.
- 13
و هر آنچه را در آسمان ها وجود دارد از جمله خورشید، ماه و ستارگان، و هر آنچه را در زمین است از جمله رودها، درختان و کوه ها و غيره، در تسخیر شما قرار داده است؛ همه ی این نعمت ها از فضل و احسان اوست. به راستی که در تسخیر کردن آن، دلایل روشنی بر قدرت و یگانگی الله؛ برای کسانی که در آیات او می اندیشند و از آن ها پند و اندرز می گیرند، وجود دارد.
- 14
- ای رسول- به کسانیکه به الله ایمان آوردهاند، و رسولش را تصدیق کردهاند بگو: از کافرانی که به نعمتها یا کیفرهای الله اهمیت نمیدهند و به شما بدی کردهاند درگذرید؛ زیرا الله به زودی هر یک از مؤمنان شکیبا، و کافران متجاوز، را در قبال اعمالیکه در دنیا کسب میکردند جزا خواهد داد.
- 15
هرکس عملی صالح انجام دهد نتیجۀ عمل صالح او به نفع خودش است، و الله از عمل او بینیاز است، و هرکس عمل بدی مرتکب شود نتیجۀ عمل بدش این است که در قبال آن کیفر میشود، و بدکاری او به الله زیان نمیرساند، سپس در آخرت فقط بهسوی ما بازگردانیده میشوید تا هرکس را به آنچه استحقاق دارد جزا دهیم.
- 16
و به تحقیق که به بنیاسرائیل تورات و داوری میان مردم به حکم تورات را دادیم، و بیشتر پیامبران را از میان آنها از نسل ابراهیم علیه السلام قرار دادیم، و انواع روزیهای پاکیزه و حلال به آنها دادیم، و آنها را بر جهانیان روزگارشان برتری دادیم.
- 17
و دلایل آشکارسازی حق از باطل را به آنها دادیم، پس اختلاف نکردند مگر بعد از اینکه با بعثت پیامبرمان محمد صلی الله علیه وسلم حجتها بر آنها اقامه شد، و تنها سبب این اختلاف، تجاوز برخی از آنها بر برخی دیگر از روی حرص بر ریاست و مقام بود. - ای رسول- بهراستیکه پروردگارت در روز قیامت در مورد آنچه در دنیا با هم اختلاف میکردند میان آنها داوری میکند، آنگاه مشخص میگرداند که چه کسی بر حق، و چه کسی بر باطل است.
- 18
سپس تو را بر راه و سنت و روشی از امر خویش قرار دادیم که آن را بر رسولانمان که پیش از تو بودند فرمان دادیم که به ایمان و عمل صالح فرامیخوانَد. پس، از این شریعت پیروی کن، و از هوسهای کسانیکه حق را نمیشناسند پیروی نکن؛ زیرا هوسهایشان از حق گمراه میسازد.
- 19
قطعاً اگر از هوسهای کسانیکه حق را نمیشناسند پیروی کنی ذرهای از عذاب الله را از تو باز نخواهند داشت، و بهراستیکه ستمکاران هر دین و مذهبی یاور و تقویت کنندۀ یکدیگر در برابر مؤمنان هستند، و الله یاور کسانی است که با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی او تقوایش را پیشه میکنند.
- 20
این قرآن نازلشده بر رسولمان بینشهایی است که مردم با آنها حق را از باطل میشناسند، و هدایتی بهسوی حق، و رحمتی است برای مردمی که یقین دارند؛ زیرا آنها همان کسانی هستند که با قرآن به راه راست هدایت میشوند تا پروردگارشان از آنها راضی شود، و آنها را به بهشت درآورد، و از جهنم دور نگه دارد.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
آیا کسانیکه با اعضای خویش کفر و گناهان را مرتکب شدهاند میپندارند که آنها را در جزا همانند کسانی قرار میدهیم که به الله ایمان آوردهاند و اعمال صالح انجام دادهاند، بهگونهای که در دنیا و آخرت یکسان هستند؟! چه زشت است این حکم آنها.
- 22
و الله آسمانها و زمین را براساس حکمتی فراگیر آفریده، و این دو را بیهوده نیافریده است، تا هرکسی در قبال خیر یا شری که کسب کرده است جزا داده شود، و الله نه با کاستن از نیکیهایشان، و نه با افزودن بر بدیهایشان بر آنها ستم نمیکند.
- 23
- ای رسول- به کسی بنگر که از هوسش پیروی کرده و آن را به منزلۀ معبودی برای خویش که با آن مخالفت نمیکند قرار داده است. به تحقیق که الله بهسبب علمی از جانب خویش او را گمراه ساخته است؛ زیرا استحقاق گمراه شدن را دارد، و بر قلبش مُهر نهاده است، پس آنگونه که نفعی ببرد گوش نمیکند، و الله بر چشمش پوششی قرار داده است که مانع او از دیدن حق میشود، پس بعد از اینکه الله او را گمراه ساخت چه کسی میتواند او را بهسوی حق توفیق میدهد؟! آیا زیان پیروی از هوس، و نفع پیروی از شریعت الله را متذکر نمیشوید؟!
- 24
و کافران منکر رستاخیز گفتند: غیر از همین زندگی دنیای ما زندگی دیگری نیست، یعنی پس از آن زندگی نیست، نسلهایی میمیرند و بازنمیگردند، و نسلهایی زنده میشوند، و فقط از پی یکدیگر آمدن شب و روز ما را میمیراند. و آنها برای انکار رستاخیز هیچ دانشی ندارند، و فقط گمان میکنند، درحالیکه گمان، ذرهای از حق بینیاز نمیسازد.
- 25
و هرگاه آیات روشن ما بر مشرکان منکر رستاخیز خوانده شود دلیلی ندارند که به آن استدلال کنند مگر اینکه به رسول صلی الله علیه وسلم و اصحابش رضی الله عنهم میگویند: اگر در این ادعا که پس از مرگ برانگیخته میشویم راستگو هستید پدرانمان را که مردهاند برای ما زنده گردانید.
- 26
- ای رسول- به آنها بگو: الله با آفریدنتان شما را زنده میکند، سپس شما را میمیراند، سپس شما را پس از مرگتان در روز قیامت برای حسابرسی و جزا گرد میآورد، همان روزیکه بدون هیچ تردیدی آمدنی است، اما بیشتر مردم نمیدانند؛ و به همین دلیل با انجام عمل صالح برای آن روز آماده نمیشوند.
- 27
و فرمانروایی آسمانها و زمین فقط از آنِ الله است، یعنی معبود برحقّی جز الله در آسمانها و زمین وجود ندارد. و روزیکه قیامت برپا میشود و الله در آن روز مردگان را برای حسابرسی و جزا برمیانگیزد پیروان باطل که غیر الله را عبادت میکردند زیان میکنند، و برای باطلکردن حق، و احقاق باطل میکوشند.
- 28
و - ای رسول- در آن روز هر امتی را افتاده بر زانو میبینی که منتظر است چه کاری با آن انجام میشود. هر امتی بهسوی نامۀ اعمالش که فرشتگان نگهبان نوشتهاند فراخوانده میشود. - ای مردم- در این روز در قبال خیر و شری که در دنیا انجام میدادید جزا داده میشوید.
- 29
این کتاب ماست- که فرشتگانمان اعمالتان را در آن مینوشتند- به حق بر شما گواهی میدهد پس آن را بخوانید، زیرا ما به نگهبانان فرمان میدادیم که آنچه را شما در دنیا انجام میدهید بنویسند.
- 30
اما كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام مى دهند، پروردگارشان با رحمت خویش آنان را به بهشت خویش وارد می کند. این پاداشی که الله متعال به آنان بخشیده، همان رستگاری آشکارى است که هیچ رستگاری دیگری با آن برابری نمی کند.
تفسیر آیات 31 تا 37
- 31
و اما کسانیکه به الله کفر ورزیدهاند از روی سرزنش به آنها گفته میشود: آیا آیات من بر شما خوانده نمیشد و شما از ایمان به آن تکبر میورزیدید، و مردمی جنایتکار بودید، و مرتکب کفر و گناهان میشدید؟!
- 32
و هرگاه به شما گفته میشد، قطعاً وعدۀ الله- که با آن به بندگانش وعده داده آنها را به زودی برمیانگیزد و جزا میدهد- حقیقتی بدون تردید است، و قیامت حقیقتی است که هیچ شکی در آن راه ندارد پس برای آن بکوشید، میگفتید: نمیدانیم که این قیامت چیست، جز گمان اندکی، گمان نمیکنیم که میآید، و یقین نداریم که خواهد آمد.
- 33
و کفر و سایر گناهان بدی که در دنیا مرتکب شدهاند بر آنها آشکار میشود، و عذابی که وقتی از آن ترسانده میشدند آن را به مسخره میگرفتند بر آنها فرو فرستاده میشود.
- 34
و الله به آنها میفرماید: همانگونه که دیدار امروزتان را فراموش کردید، و با ایمان و عمل صالح برایش آماده نشدید ما نیز امروز شما را در جهنم رها میکنیم، و جایگاه شما که به آن پناه میبرید همان جهنم است، و هیچ یاوری ندارید که عذاب الله را از شما دفع کند.
- 35
این عذابتان که با آن عذاب میشوید به این سبب است که آیات الله را به ریشخند و تمسخر گرفتهاید، و زندگی با خوشیها و تمایلاتش شما را فریب داد، پس امروز این کافران مسخره کنندۀ آیات الله از جهنم بیرون آورده نمیشوند، بلکه برای همیشه در آن میمانند، و به زندگی دنیا بازگردانده نمیشوند که عملی صالح انجام دهند، و پروردگارشان از آنها راضی نمیگردد.
- 36
پس تمام ستایشها فقط از آنِ الله، پروردگار آسمانها و زمین، و پروردگار تمام مخلوقات است.
- 37
و شکُوه و عظمت در آسمانها و زمین برای او است، و او ذات شکست ناپذیری است که هیچکس بر او چیره نمیشود، و در آفرینش و تقدیر و تدبیر و شریعتش بسیار دانا است.
پرسشهای رایج درباره سوره جاثیه
سوره جاثیه چند آیه دارد؟
سوره جاثیه 37 آیه دارد.
جاثیه به چه معناست؟
جاثیه به معنای «به زانو درآمده» است.
سوره جاثیه مکی است یا مدنی؟
سوره جاثیه سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 65مین سوره است.
سوره جاثیه در کدام جزء قرآن است؟
سوره جاثیه در جزء 25 است.
سوره جاثیه چندمین سوره قرآن است؟
سوره جاثیه 45مین سوره قرآن است و پس از سوره دخان و پیش از سوره أحقاف قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره جاثیه را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره جاثیه را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.