سوره 41 از 114 · جزء 24-25
سوره فصلت
54 آیه · مکی · ترتیب نزول: 61مین
سورهٔ فصلت در مکه نازل شده و 54 آیه دارد. روشن و فهمپذیر بودن قرآن، سرانجام رویگردانان از آن و بشارتهای دادهشده به درستکاران را بیان میکند.
سوره فصلت به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
حمٓ ﴿١﴾
حم [حا. میم]
- 2
تَنزِيلٞ مِّنَ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿٢﴾
[این قرآن،] از سوی الله بخشندۀ مهربان نازل شده است.
- 3
كِتَٰبٞ فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥ قُرۡءَانًا عَرَبِيّٗا لِّقَوۡمٖ يَعۡلَمُونَ ﴿٣﴾
کتابی است که آیاتش به زبان عربی، برای مردمی که میدانند، به شیوایی و روشنی بیان شده است.
- 4
بَشِيرٗا وَنَذِيرٗا فَأَعۡرَضَ أَكۡثَرُهُمۡ فَهُمۡ لَا يَسۡمَعُونَ ﴿٤﴾
[کتابی] بشارتدهنده و بیمدهنده است؛ ولی بیشتر مردم رویگردانند و [حقایق را] نمیشنوند.
- 5
وَقَالُواْ قُلُوبُنَا فِيٓ أَكِنَّةٖ مِّمَّا تَدۡعُونَآ إِلَيۡهِ وَفِيٓ ءَاذَانِنَا وَقۡرٞ وَمِنۢ بَيۡنِنَا وَبَيۡنِكَ حِجَابٞ فَٱعۡمَلۡ إِنَّنَا عَٰمِلُونَ ﴿٥﴾
مشرکان گفتند: «دلهای ما نسبت به آنچه ما را دعوت میکنی در پوششی [از بىتفاوتى] قرار دارد و در گوشهایمان سنگینی است و میان ما و تو فاصله است؛ پس تو به کارِ خود مشغول باش و ما نیز به کارِ خود».
- 6
قُلۡ إِنَّمَآ أَنَا۠ بَشَرٞ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَٰهُكُمۡ إِلَٰهٞ وَٰحِدٞ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُۗ وَوَيۡلٞ لِّلۡمُشۡرِكِينَ ﴿٦﴾
[ای پیامبر، به آنان] بگو: «من فقط بشرى همچون شما هستم [با این تفاوت] كه به من وحى مىشود: «معبودِ شما، معبودى است یگانه؛ پس به او روى آورید و از او آمرزش بخواهید؛ و واى به حال مشركان!»
- 7
ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ كَٰفِرُونَ ﴿٧﴾
همان کسانی که زكات نمىپردازند و آخرت را انكار مىكنند.
- 8
إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ لَهُمۡ أَجۡرٌ غَيۡرُ مَمۡنُونٖ ﴿٨﴾
[ولى] مؤمنانِ نیكوكار پاداشى بىپایان دارند.
- 9
۞ قُلۡ أَئِنَّكُمۡ لَتَكۡفُرُونَ بِٱلَّذِي خَلَقَ ٱلۡأَرۡضَ فِي يَوۡمَيۡنِ وَتَجۡعَلُونَ لَهُۥٓ أَندَادٗاۚ ذَٰلِكَ رَبُّ ٱلۡعَٰلَمِينَ ﴿٩﴾
بگو: آیا به آن [خالقِ توانمندی] كه زمین را در دو روز آفرید، کفر میورزید و همتایانى برایش قائل مىشوید؟ این [آفریدگار یکتاست که] پروردگار جهانیان است.
- 10
وَجَعَلَ فِيهَا رَوَٰسِيَ مِن فَوۡقِهَا وَبَٰرَكَ فِيهَا وَقَدَّرَ فِيهَآ أَقۡوَٰتَهَا فِيٓ أَرۡبَعَةِ أَيَّامٖ سَوَآءٗ لِّلسَّآئِلِينَ ﴿١٠﴾
او طى چهار روز، کوههای استواری بر روى زمین پدید آورد و خیر و بركتِ فراوان در آن نهاد و رزق و روزیِ آن را درست به اندازۀ نیازِ تقاضاكنندگان مقدّر نمود.
- 11
ثُمَّ ٱسۡتَوَىٰٓ إِلَى ٱلسَّمَآءِ وَهِيَ دُخَانٞ فَقَالَ لَهَا وَلِلۡأَرۡضِ ٱئۡتِيَا طَوۡعًا أَوۡ كَرۡهٗا قَالَتَآ أَتَيۡنَا طَآئِعِينَ ﴿١١﴾
آنگاه به آسمان پرداخت، در حالى كه [هنوز به صورت] دودی بود؛ و به آسمان و زمین گفت: «خواه یا ناخواه، از درِ تسلیم درآیید». آن دو گفتند: «با میل، از درِ تسلیم درآمدیم».
- 12
فَقَضَىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَٰوَاتٖ فِي يَوۡمَيۡنِ وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَاۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَٰبِيحَ وَحِفۡظٗاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ ﴿١٢﴾
سپس آن تودۀ گاز را به صورت هفت آسمان، در دو روز آفرید و به هر آسمانى برنامهاش را وحى كرد؛ و آسمان دنیا را با چراغهایى [از ستارگان] آراستیم و [آن را از شرِ شیاطین] حفظ نمودیم؛ این است تقدیر [پروردگارِ] شکستناپذیرِ دانا.
- 13
فَإِنۡ أَعۡرَضُواْ فَقُلۡ أَنذَرۡتُكُمۡ صَٰعِقَةٗ مِّثۡلَ صَٰعِقَةِ عَادٖ وَثَمُودَ ﴿١٣﴾
[ای پیامبر،] اگر آنان [از پذیرشِ اسلام] روی گرداندند، بگو: «من شما را از صاعقهاى مانند صاعقه [هلاکت قوم] عاد و ثمود هشدار مىدهم».
- 14
إِذۡ جَآءَتۡهُمُ ٱلرُّسُلُ مِنۢ بَيۡنِ أَيۡدِيهِمۡ وَمِنۡ خَلۡفِهِمۡ أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَۖ قَالُواْ لَوۡ شَآءَ رَبُّنَا لَأَنزَلَ مَلَٰٓئِكَةٗ فَإِنَّا بِمَآ أُرۡسِلۡتُم بِهِۦ كَٰفِرُونَ ﴿١٤﴾
آنگاه كه پیامبران الهی پیاپی به سراغشان میآمدند [با این پیام] كه: «جز الله را عبادت نکنید»، آنان [در پاسخ] میگفتند: «اگر پروردگارمان مىخواست [پیامِ هدایتگری بفرستد،] فرشتگانى نازل مىكرد. ما پیامى را كه شما مأمور [ابلاغ] آن هستید باور نمىكنیم».
- 15
فَأَمَّا عَادٞ فَٱسۡتَكۡبَرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّ وَقَالُواْ مَنۡ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةًۖ أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ ٱلَّذِي خَلَقَهُمۡ هُوَ أَشَدُّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗۖ وَكَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ ﴿١٥﴾
اما [قوم] عاد به ناحق در زمین تکبر میورزیدند و میگفتند: «چه كسى نیرومندتر از ماست؟» آیا نمىدانستند الله [آن خالق یکتایی] كه آنان را آفریده، نیرومندتر از آنان است؟ ولى [با لجاجت] آیات ما را انكار مىكردند.
- 16
فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِيحٗا صَرۡصَرٗا فِيٓ أَيَّامٖ نَّحِسَاتٖ لِّنُذِيقَهُمۡ عَذَابَ ٱلۡخِزۡيِ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَاۖ وَلَعَذَابُ ٱلۡأٓخِرَةِ أَخۡزَىٰۖ وَهُمۡ لَا يُنصَرُونَ ﴿١٦﴾
سرانجام تندبادى سرد و سخت در روزهایى شوم بر آنان فرستادیم تا عذابِ رسوایى [و خفت] را در زندگى دنیا به آنان بچشانیم؛ ولى عذاب آخرت رسواكنندهتر است و [از هیچ سو] یارى نخواهند شد.
- 17
وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيۡنَٰهُمۡ فَٱسۡتَحَبُّواْ ٱلۡعَمَىٰ عَلَى ٱلۡهُدَىٰ فَأَخَذَتۡهُمۡ صَٰعِقَةُ ٱلۡعَذَابِ ٱلۡهُونِ بِمَا كَانُواْ يَكۡسِبُونَ ﴿١٧﴾
و اما قوم ثمود را نیز هدایت كردیم؛ ولى آنان كوردلى را به هدایت ترجیح دادند و به [سزاى] دستاوردشان، صاعقۀ عذابِ خفتبار، آنان را فراگرفت؛
- 18
وَنَجَّيۡنَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ ﴿١٨﴾
و كسانى را كه ایمان آورده و [از گناه و نافرمانی] پروا مىكردند، نجات دادیم.
- 19
وَيَوۡمَ يُحۡشَرُ أَعۡدَآءُ ٱللَّهِ إِلَى ٱلنَّارِ فَهُمۡ يُوزَعُونَ ﴿١٩﴾
[ای پیامبر، یاد کن از] روزى كه دشمنان الله را به سوى آتشِ دوزخ احضار مىكنند و [از پراكندگى] بازمیدارند،
- 20
حَتَّىٰٓ إِذَا مَا جَآءُوهَا شَهِدَ عَلَيۡهِمۡ سَمۡعُهُمۡ وَأَبۡصَٰرُهُمۡ وَجُلُودُهُم بِمَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿٢٠﴾
تا هنگامی که به دوزخ میرسند، گوش و چشم و پوستشان به کارهایی که انجام میدادهاند بر ضدّشان گواهى میدهند.
- 21
وَقَالُواْ لِجُلُودِهِمۡ لِمَ شَهِدتُّمۡ عَلَيۡنَاۖ قَالُوٓاْ أَنطَقَنَا ٱللَّهُ ٱلَّذِيٓ أَنطَقَ كُلَّ شَيۡءٖۚ وَهُوَ خَلَقَكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةٖ وَإِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿٢١﴾
آنان به پوست خود میگویند: «چرا علیه ما گواهی دادید؟» [در جواب] میگویند: «الله [همان خالق توانمندی] كه همه موجودات را گویا كرده، ما را نیز به سخن درآورده است؛ و اوست كه نخستین بار شما را آفرید و [سرانجام، همگی] به پیشگاه او بازگردانده مىشوید».
- 22
وَمَا كُنتُمۡ تَسۡتَتِرُونَ أَن يَشۡهَدَ عَلَيۡكُمۡ سَمۡعُكُمۡ وَلَآ أَبۡصَٰرُكُمۡ وَلَا جُلُودُكُمۡ وَلَٰكِن ظَنَنتُمۡ أَنَّ ٱللَّهَ لَا يَعۡلَمُ كَثِيرٗا مِّمَّا تَعۡمَلُونَ ﴿٢٢﴾
شما كه [گناهانتان را] پنهان نمىكردید، نه از آن بابت بود كه تصور مىكردید گوش و چشم و پوستتان علیه شما گواهى نمىدهند؛ بلكه گمان میکردید الله بر بسیارى از اعمالى كه مىكنید، آگاه نیست.
- 23
وَذَٰلِكُمۡ ظَنُّكُمُ ٱلَّذِي ظَنَنتُم بِرَبِّكُمۡ أَرۡدَىٰكُمۡ فَأَصۡبَحۡتُم مِّنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ ﴿٢٣﴾
این پندار شما دربارۀ پروردگارتان بود كه موجب هلاكت شما گردید و [سرانجام] زیانكار شدید.
- 24
فَإِن يَصۡبِرُواْ فَٱلنَّارُ مَثۡوٗى لَّهُمۡۖ وَإِن يَسۡتَعۡتِبُواْ فَمَا هُم مِّنَ ٱلۡمُعۡتَبِينَ ﴿٢٤﴾
اگر شكیبایى و تحمل كنند [یا نكنند]، آتش جایگاهشان است؛ و اگر طلب رضایت [و آمرزش] كنند، پذیرفته نخواهد شد.
- 25
۞ وَقَيَّضۡنَا لَهُمۡ قُرَنَآءَ فَزَيَّنُواْ لَهُم مَّا بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَمَا خَلۡفَهُمۡ وَحَقَّ عَلَيۡهِمُ ٱلۡقَوۡلُ فِيٓ أُمَمٖ قَدۡ خَلَتۡ مِن قَبۡلِهِم مِّنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِۖ إِنَّهُمۡ كَانُواْ خَٰسِرِينَ ﴿٢٥﴾
ما همنشینانى [از شیاطین] بر آنان گماشتیم که [کارهای] گذشته و [آرزوهاى] آینده را در نظرشان آراستند؛ و [اینگونه،] فرمان [عذاب] در مورد آنان تحقق یافت و به عذاب اقوام گمراهی از جن و انس که پیش از آنان بودند گرفتار شدند. بىگمان، آنان زیانكار بودند.
- 26
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَسۡمَعُواْ لِهَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ وَٱلۡغَوۡاْ فِيهِ لَعَلَّكُمۡ تَغۡلِبُونَ ﴿٢٦﴾
کافران [که در برابر حق عاجز گشته بودند] گفتند: «به این قرآن گوش نکنید و در [هنگام تلاوت] آن، جنجال به راه اندازید [و سخنان بیهوده بگویید]؛ باشد که پیروز گردید».
- 27
فَلَنُذِيقَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ عَذَابٗا شَدِيدٗا وَلَنَجۡزِيَنَّهُمۡ أَسۡوَأَ ٱلَّذِي كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿٢٧﴾
یقیناً عذاب سختی به کافران میچشانیم و آنان را بر اساس [جزای] بدترین کارهایشان کیفر میدهیم.
- 28
ذَٰلِكَ جَزَآءُ أَعۡدَآءِ ٱللَّهِ ٱلنَّارُۖ لَهُمۡ فِيهَا دَارُ ٱلۡخُلۡدِ جَزَآءَۢ بِمَا كَانُواْ بِـَٔايَٰتِنَا يَجۡحَدُونَ ﴿٢٨﴾
این است سزاى دشمنان الله: آتشی كه در آن سكونتِ جاودان دارند؛ به كیفر آنكه آیات ما را انكار مىكردند.
- 29
وَقَالَ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ رَبَّنَآ أَرِنَا ٱلَّذَيۡنِ أَضَلَّانَا مِنَ ٱلۡجِنِّ وَٱلۡإِنسِ نَجۡعَلۡهُمَا تَحۡتَ أَقۡدَامِنَا لِيَكُونَا مِنَ ٱلۡأَسۡفَلِينَ ﴿٢٩﴾
کافران [به هنگام عذاب] میگویند: «پروردگارا، [افرادى] از دو گروه جن و انس را كه عامل گمراهىمان بودند، به ما نشان بده که لگدمالشان كنیم تا از همه ذلیلتر شوند».
- 30
إِنَّ ٱلَّذِينَ قَالُواْ رَبُّنَا ٱللَّهُ ثُمَّ ٱسۡتَقَٰمُواْ تَتَنَزَّلُ عَلَيۡهِمُ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ أَلَّا تَخَافُواْ وَلَا تَحۡزَنُواْ وَأَبۡشِرُواْ بِٱلۡجَنَّةِ ٱلَّتِي كُنتُمۡ تُوعَدُونَ ﴿٣٠﴾
[اما] كسانى كه گفتند: «پروردگار ما الله است» سپس [از عبادت و بندگى غیر او سر باز زدند و بر اعتقاد خود] پایداری کردند، [هنگام فرا رسیدن مرگشان] فرشتگان بر آنان فرود مىآیند، [و مىگویند:] «نترسید و اندوه نداشته باشید؛ و شما را بشارت باد به بهشتی که به آن وعده داده میشدید!
- 31
نَحۡنُ أَوۡلِيَآؤُكُمۡ فِي ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَفِي ٱلۡأٓخِرَةِۖ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَشۡتَهِيٓ أَنفُسُكُمۡ وَلَكُمۡ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ ﴿٣١﴾
ما در زندگى دنیا و آخرت دوستدار شماییم، و در بهشت هرچه دلتان بخواهد و درخواست كنید، در اختیار شماست.
- 32
نُزُلٗا مِّنۡ غَفُورٖ رَّحِيمٖ ﴿٣٢﴾
به عنوان پذیرایى از جانب آمرزگارى مهربان».
- 33
وَمَنۡ أَحۡسَنُ قَوۡلٗا مِّمَّن دَعَآ إِلَى ٱللَّهِ وَعَمِلَ صَٰلِحٗا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ ٱلۡمُسۡلِمِينَ ﴿٣٣﴾
کیست خوشگفتارتر از آن کس كه به سوى الله دعوت میدهد و به شایستگى عمل مینماید و میگوید: «تسلیم [اوامر الهی] هستم؟»
- 34
وَلَا تَسۡتَوِي ٱلۡحَسَنَةُ وَلَا ٱلسَّيِّئَةُۚ ٱدۡفَعۡ بِٱلَّتِي هِيَ أَحۡسَنُ فَإِذَا ٱلَّذِي بَيۡنَكَ وَبَيۡنَهُۥ عَدَٰوَةٞ كَأَنَّهُۥ وَلِيٌّ حَمِيمٞ ﴿٣٤﴾
[هرگز] نیکی و بدی یکسان نیست. همواره به شیوهاى كه بهتر است، پاسخ بده كه در آن صورت، [خواهی دید] همان كسى كه بین تو و او دشمنى بود، همچون دوستى مهربان [و دلسوز] گشته است.
- 35
وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ٱلَّذِينَ صَبَرُواْ وَمَا يُلَقَّىٰهَآ إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٖ ﴿٣٥﴾
تنها شكیبایان و کسانی كه بهرۀ بزرگی [از ایمان و اخلاق] دارند، به چنین مقامى مىرسند.
- 36
وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ نَزۡغٞ فَٱسۡتَعِذۡ بِٱللَّهِۖ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ ﴿٣٦﴾
و هر گاه وسوسهای از جانب شیطان تو را فراگرفت، به الله پناه ببر كه یقیناً او شنوای داناست.
- 37
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِ ٱلَّيۡلُ وَٱلنَّهَارُ وَٱلشَّمۡسُ وَٱلۡقَمَرُۚ لَا تَسۡجُدُواْ لِلشَّمۡسِ وَلَا لِلۡقَمَرِ وَٱسۡجُدُواْۤ لِلَّهِۤ ٱلَّذِي خَلَقَهُنَّ إِن كُنتُمۡ إِيَّاهُ تَعۡبُدُونَ ﴿٣٧﴾
از نشانههاى [توان و تدبیر] او، شب و روز و خورشید و ماه است. در برابر خورشید و ماه سجده نكنید؛ بلكه اگر تنها او را عبادت میکنید، بر الله كه آنها را آفریده است سجده کنید.
- 38
فَإِنِ ٱسۡتَكۡبَرُواْ فَٱلَّذِينَ عِندَ رَبِّكَ يُسَبِّحُونَ لَهُۥ بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَهُمۡ لَا يَسۡـَٔمُونَ۩ ﴿٣٨﴾
و اگر [گروههایی از نیایش او تعالی] تكبر ورزیدند، [فرشتگان و] مقربان درگاه پروردگارت، شب و روز، بدون خستگى او را به پاکی میستایند.
- 39
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنَّكَ تَرَى ٱلۡأَرۡضَ خَٰشِعَةٗ فَإِذَآ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهَا ٱلۡمَآءَ ٱهۡتَزَّتۡ وَرَبَتۡۚ إِنَّ ٱلَّذِيٓ أَحۡيَاهَا لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰٓۚ إِنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٌ ﴿٣٩﴾
از جمله نشانههاى [قدرت] الهى این است كه زمین خشک و فرسوده را مىبینى که چون باران بر آن فرومیریزیم، به جنبش درمیآید [و گیاه میرویاند] و [گیاهانش] رشد میكند؛ آن [پروردگار توانمندی] كه زمین را زنده مىكند، مردگان را نیز زنده خواهد كرد. به راستی كه او تعالی بر هر كارى تواناست.
- 40
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُلۡحِدُونَ فِيٓ ءَايَٰتِنَا لَا يَخۡفَوۡنَ عَلَيۡنَآۗ أَفَمَن يُلۡقَىٰ فِي ٱلنَّارِ خَيۡرٌ أَم مَّن يَأۡتِيٓ ءَامِنٗا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ ٱعۡمَلُواْ مَا شِئۡتُمۡ إِنَّهُۥ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿٤٠﴾
[گفتار و رفتارِ] كسانى كه در مورد آیات ما كجروى [و آن را تحریف] مىكنند بر ما پوشیده نخواهند بود. آیا كسی كه به آتش [دوزخ] افکنده میشود بهتر است یا کسی كه روز رستاخیز، ایمن [از عذاب] میآید؟ هر چه مىخواهید انجام دهید كه بیتردید، الله به آنچه مىكنید بیناست.
- 41
إِنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِٱلذِّكۡرِ لَمَّا جَآءَهُمۡۖ وَإِنَّهُۥ لَكِتَٰبٌ عَزِيزٞ ﴿٤١﴾
کسانی كه این قرآن را كه براى [هدایت]شان آمده است، انكار كردهاند، [در قیامت عذاب خواهند شد]. این [کلامِ الهی،] كتابى است شكستناپذیر.
- 42
لَّا يَأۡتِيهِ ٱلۡبَٰطِلُ مِنۢ بَيۡنِ يَدَيۡهِ وَلَا مِنۡ خَلۡفِهِۦۖ تَنزِيلٞ مِّنۡ حَكِيمٍ حَمِيدٖ ﴿٤٢﴾
سخن باطل، نه از پیش رو و نه از پشت سرش [= از هیچ جهت و از هیچ نظری] به آن راه نمییابد و از جانب [پروردگارِ] حکیمِ ستوده نازل شده است.
- 43
مَّا يُقَالُ لَكَ إِلَّا مَا قَدۡ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِن قَبۡلِكَۚ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغۡفِرَةٖ وَذُو عِقَابٍ أَلِيمٖ ﴿٤٣﴾
[ای پیامبر، کافران] همان [سخنان باطلی] را به تو میگویند که به پیامبران پیش از تو نیز میگفتند. بىگمان، پروردگارت آمرزش و [در عین حال،] كیفرى دردناک دارد.
- 44
وَلَوۡ جَعَلۡنَٰهُ قُرۡءَانًا أَعۡجَمِيّٗا لَّقَالُواْ لَوۡلَا فُصِّلَتۡ ءَايَٰتُهُۥٓۖ ءَا۬عۡجَمِيّٞ وَعَرَبِيّٞۗ قُلۡ هُوَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ هُدٗى وَشِفَآءٞۚ وَٱلَّذِينَ لَا يُؤۡمِنُونَ فِيٓ ءَاذَانِهِمۡ وَقۡرٞ وَهُوَ عَلَيۡهِمۡ عَمًىۚ أُوْلَٰٓئِكَ يُنَادَوۡنَ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٖ ﴿٤٤﴾
اگر قرآن را [به زبانِ] غیرعربی نازل كرده بودیم، کافران مىگفتند: «چرا آیاتش [عربی نیست و] به روشنی بیان نشده است؟ کتابی غیرعربی و پیامبری عرب؟» [ای پیامبر، به آنان] بگو: «این كتاب، براى مؤمنان مایۀ هدایت و شفاست و کسانی كه ایمان نمیآورند، در گوشهایشان سنگینى است و قرآن برایشان نامفهوم است؛ [گویى] آنان را از راهى دور صدا میزنند».
- 45
وَلَقَدۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ فَٱخۡتُلِفَ فِيهِۚ وَلَوۡلَا كَلِمَةٞ سَبَقَتۡ مِن رَّبِّكَ لَقُضِيَ بَيۡنَهُمۡۚ وَإِنَّهُمۡ لَفِي شَكّٖ مِّنۡهُ مُرِيبٖ ﴿٤٥﴾
ما به موسى كتاب [تورات] دادیم؛ اما در [مورد] آن اختلاف[نظر] پدید آمد؛ و اگر فرمانى از پروردگارت [در موردِ مهلت و آزمایش] از پیش مقرر نشده بود، [بىدرنگ] میانشان داورى مىشد. کافران [نیز] در موردِ قرآن در تردید و بدگمانىاند.
- 46
مَّنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِنَفۡسِهِۦۖ وَمَنۡ أَسَآءَ فَعَلَيۡهَاۗ وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّٰمٖ لِّلۡعَبِيدِ ﴿٤٦﴾
هر کس کاری شایسته كند، به سود خودِ اوست؛ و هر کس بدى كند، به زیان خویش بد كرده است؛ و پروردگار تو هرگز به بندگان ستم نمیکند.
- 47
۞ إِلَيۡهِ يُرَدُّ عِلۡمُ ٱلسَّاعَةِۚ وَمَا تَخۡرُجُ مِن ثَمَرَٰتٖ مِّنۡ أَكۡمَامِهَا وَمَا تَحۡمِلُ مِنۡ أُنثَىٰ وَلَا تَضَعُ إِلَّا بِعِلۡمِهِۦۚ وَيَوۡمَ يُنَادِيهِمۡ أَيۡنَ شُرَكَآءِي قَالُوٓاْ ءَاذَنَّٰكَ مَا مِنَّا مِن شَهِيدٖ ﴿٤٧﴾
آگاهى از [لحظۀ وقوع] قیامت، تنها به الله مربوط است؛ و خروجِ هر میوهاى از شكوفهاش و باردارى و وضع حملِ هر مادهاى، با آگاهىِ اوست؛ و روزی كه [الله] به مشركان ندا مىدهد: «افرادى كه [در قدرت،] شریک من تصور مىكردید [و به آنان توسل میجستید] كجا هستند؟» آنان میگویند: «اکنون در برابر تو اعتراف مىكنیم كه هیچ یک از ما [بر درستىِ اعتقاد مشرکانۀ خود] گواه نیست».
- 48
وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَدۡعُونَ مِن قَبۡلُۖ وَظَنُّواْ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٖ ﴿٤٨﴾
آنچه در گذشته [تكیهگاه خود] مىخواندند، از نظرشان ناپدید میشود و درمىیابند كه هیچ راه گریزی [از آتش عذاب الهی] نخواهند داشت.
- 49
لَّا يَسۡـَٔمُ ٱلۡإِنسَٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلۡخَيۡرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٞ قَنُوطٞ ﴿٤٩﴾
انسان در تمناى خیر، خستگیناپذیر است، و[لى] اگر بدى به او برسد، مأیوس و دلسرد خواهد شد.
- 50
وَلَئِنۡ أَذَقۡنَٰهُ رَحۡمَةٗ مِّنَّا مِنۢ بَعۡدِ ضَرَّآءَ مَسَّتۡهُ لَيَقُولَنَّ هَٰذَا لِي وَمَآ أَظُنُّ ٱلسَّاعَةَ قَآئِمَةٗ وَلَئِن رُّجِعۡتُ إِلَىٰ رَبِّيٓ إِنَّ لِي عِندَهُۥ لَلۡحُسۡنَىٰۚ فَلَنُنَبِّئَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِمَا عَمِلُواْ وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنۡ عَذَابٍ غَلِيظٖ ﴿٥٠﴾
و اگر پس از رنجی كه به انسان مىرسد، رحمتى از جانب خویش به او برسانیم، [مغرورانه] مىگوید: «این حق من است، و گمان نمىكنم قیامت برپا شود، و اگر [هم واقع شود و] به سوى پروردگارم بازگردانده شوم، [ثروت و پاداشهای] نیکویی نزدش خواهم داشت». مسلّماً کافران را از عملكردشان آگاه خواهیم ساخت و عذابى سخت به آنان میچشانیم.
- 51
وَإِذَآ أَنۡعَمۡنَا عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ أَعۡرَضَ وَنَـَٔا بِجَانِبِهِۦ وَإِذَا مَسَّهُ ٱلشَّرُّ فَذُو دُعَآءٍ عَرِيضٖ ﴿٥١﴾
هرگاه نعمتی به انسان میبخشیم، [با سرمستى] روى مىگرداند [و شکر نعمت را به جای نمیآورد] و متکبرانه [از حق] دور میشود؛ و هنگامى كه رنجی [همچون فقر و بیماری] به سراغش میآید، [به درگاه الهی] دعا و درخواست فراوان دارد.
- 52
قُلۡ أَرَءَيۡتُمۡ إِن كَانَ مِنۡ عِندِ ٱللَّهِ ثُمَّ كَفَرۡتُم بِهِۦ مَنۡ أَضَلُّ مِمَّنۡ هُوَ فِي شِقَاقِۭ بَعِيدٖ ﴿٥٢﴾
[ای پیامبر، به کافران] بگو: «به من بگویید اگر [قرآن] از جانب الله باشد و شما به آن کافر شوید، کیست گمراهتر از کسی كه [با وجود آشکار بودنِ حق،] در ستیزی بىپایان [با آن] قرار دارد؟»
- 53
سَنُرِيهِمۡ ءَايَٰتِنَا فِي ٱلۡأٓفَاقِ وَفِيٓ أَنفُسِهِمۡ حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَهُمۡ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّۗ أَوَلَمۡ يَكۡفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُۥ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ ﴿٥٣﴾
[در این دنیا و در هنگامۀ قیامت،] نشانههاى [توان و تدبیر] خود را در آفاق [جهان] و در [وجود] خودشان به آنان نشان خواهیم داد تا برایشان روشن شود كه قرآن حق است. آیا كافى نیست كه پروردگارت بر هر چیزی گواه است؟
- 54
أَلَآ إِنَّهُمۡ فِي مِرۡيَةٖ مِّن لِّقَآءِ رَبِّهِمۡۗ أَلَآ إِنَّهُۥ بِكُلِّ شَيۡءٖ مُّحِيطُۢ ﴿٥٤﴾
آگاه باشید كه آنان در مورد دیدار پروردگارشان [در قیامت] تردید دارند! [و] آگاه باشید كه الله بر همه چیز احاطه دارد!
شنیدن تلاوت سوره فصلت
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 41 از 114
- معنای نام:
- به تفصیل بیانشده
- شمار آیات:
- 54
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 61
- جزء:
- 24-25: آیات 1 تا 46 در جزء 24، آیات 47 تا 54 در جزء 25
درباره سوره فصلت
نام سوره از واژهٔ «فصلت» در آیهٔ سوم گرفته شده که بیان میکند آیات قرآن «به روشنی شرح داده شدهاند». چون با حا میم آغاز میشود و آیهٔ سجده دارد، به نام «حا میم السجده» نیز شناخته میشود.
سوره در مکه نازل شده و 54 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 41 است؛ در جزء 24 آغاز میشود و در جزء 25 ادامه مییابد. در ترتیب نزول، سورهٔ 61 و دومین سوره از حوامیم است. دربارهٔ اینکه سجدهٔ تلاوت در آیهٔ 37 یا 38 انجام شود، میان مذاهب اختلاف نظر وجود دارد. آیهٔ 34 که به دفع بدی به بهترین شیوه اندرز میدهد، در این سوره است.
زمان نزول سوره فصلت
سوره در دورهٔ مکه و در سالهایی نازل شد که بزرگان قریش از گسترش دعوت پیامبر (ص) نگران بودند و با پیشنهادهای گوناگون میکوشیدند ایشان را از دعوتشان منصرف کنند. بنا بر نقل منابع سیره، عتبه بن ربیعه، از بزرگان قریش، نزد پیامبر (ص) آمد و پیشنهاد مال، رهبری و اعتبار داد؛ پیامبر (ص) پس از آنکه تا پایان به سخنانش گوش دادند، بخش آغازین این سوره را خواندند. بنا بر روایت، عتبه از شنیدههایش بسیار تأثیر گرفت و نزد دوستانش بازگشت و گفت این سخن شعر، جادو یا پیشگویی نیست.
منابع سیره این رویداد را پس از مسلمان شدن حضرت حمزه نقل میکنند. بازگویی سخن مشرکان که «به این قرآن گوش ندهید و هنگام خواندن آن سر و صدا کنید» (آیهٔ 26) نیز فضای آن دوران را بازتاب میدهد.
موضوعات سوره فصلت
سوره با اعلام اینکه قرآن از سوی خدای رحمان و رحیم نازل شده و برای مردمی دانا به زبان عربی به روشنی شرح داده شده است آغاز میشود. رویگردانی منکران با گفتن «دلهای ما پوشیده است» نقل میشود؛ بیان میشود که پیامبر (ص) نیز انسانی مانند آنان هستند، اما به ایشان وحی میشود.
سپس آفرینش زمین و آسمانها بیان میشود؛ منکران با سرانجام اقوام عاد و ثمود هشدار داده میشوند. گواهی دادن گوشها، چشمها و پوستهای منکران علیه آنان در روز قیامت ترسیم میشود. خبر داده میشود بر کسانی که میگویند «پروردگار ما خداست» و استقامت میورزند، فرشتگان فرود میآیند و به آنان میگویند نترسند و اندوهگین نباشند و بهشت را بشارت میدهند. اندرز داده میشود بدی به بهترین شیوه دفع شود تا دشمنی بتواند به دوستی بدل گردد. فرمان داده میشود به جای خورشید و ماه، برای خدایی که آنها را آفریده سجده شود. تأکید میشود که باطل از پیش رو و پشت سر به قرآن راه نمییابد. سوره با اعلام اینکه خدا نشانههایش را هم در جهان بیرون و هم در وجود خود انسانها به آنان نشان خواهد داد و او بر همه چیز احاطه دارد، پایان مییابد.
فضیلت سوره فصلت
دربارهٔ سورهٔ فصلت روایت صحیحی در فضیلت ویژه شناخته نشده است. روایتی که بیهقی در شعب الایمان از خلیل بن مره نقل کرده و بیان میکند پیامبر (ص) تا تبارک و حم سجده را نمیخواند نمیخوابید، سندی گسسته دارد: بیهقی آن را منقطع و سیوطی مرسل خوانده است. روایت مشابهی که در ترمذی هست و در صحتش اختلاف است، این سوره را یاد نمیکند، بلکه «الم تنزیل» یعنی سورهٔ سجده را یاد میکند.
بنا بر روایتی در مشکل الآثار طحاوی که شعیب ارنؤوط سندش را حسن یافته، حضرت علی قویترین سجدههای قرآن را که «عزائم» نامیده میشود، سجدههای «الم تنزیل»، «حم»، نجم و علق شمرده است. از آنجا که میان هفت سورهای که با حم آغاز میشوند آیهٔ سجده فقط در فصلت هست، دانسته میشود که در اینجا همین سوره مقصود است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره فصلت
توضیح کوتاه همه آیات سوره فصلت، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
﴿حمٓ﴾ سخن در مورد حروف شبیه این حروف در ابتدای سورۀ بقره بیان شد.
- 2
این قرآن از جانب اللهِ بخشنده و مهربان نازل شده است.
- 3
کتابی است که آیات آن به بهترین و کاملترین وجه بیان شده است، و قرآنی به زبانی عربی نازل شده برای مردمی که میدانند؛ زیرا اینها همان کسانی هستند که از معانی قرآن، و هدایت بهسوی حق که در آن وجود دارد سود میبرند.
- 4
مژده دهندۀ مؤمنان به پاداش بزرگی که الله برایشان آماده ساخته است، و ترسانندۀ کافران از عذاب دردناک الله است، اما بیشتر آنها از قرآن رویگردان شدند، و هدایت موجود در آن را به نیت قبول کردن گوش نمیکنند.
- 5
و گفتند: دلهایمان با حجابهایی پوشیده شده و در آنچه ما را بهسوی آن فرا میخوانی نمیاندیشند، و در گوشهایمان سنگینیای است که آن را نمیشنوند، و میان ما و تو پردهای قرار دارد که هیچ یک از سخنان تو به ما نمیرسد. پس تو به روش خودت عمل کن، ما نیز به روش خودمان عمل میکنیم، و هرگز از تو پیروی نخواهیم کرد.
- 6
- ای رسول- به این ستیزهجویان بگو: من فقط انسانی مانند خودتان هستم که الله به من وحی میکند که معبود برحق شما معبودی یگانه یعنی فقط الله است. پس راه منتهی به او را بپیمایید، و بخشایش گناهانتان را از او بخواهید، و نابودی و عذاب بر مشرکان است که کسی را غیر الله عبادت میکنند یا با او تعالی شریک میگردانند.
- 7
همان کسانیکه زکات اموالشان را نمیپردازند، و همانها به آخرت- و نعمتهای جاویدان و عذاب دردناک آن- کافر هستند.
- 8
همانا کسانیکه به الله و رسولانش ایمان آورده، و اعمال صالح انجام دادهاند پاداشی جاویدان و قطع نشدنی یعنی بهشت برایشان است.
- 9
- ای رسول- برای توبیخ مشرکان بگو: چرا به الله که زمین را در دو روز: یکشنبه و دوشنبه، آفرید کفر میورزید، و همتایانی برایش قرار میدهید و آنها را به جای او عبادت میکنید؟! این است پروردگار تمام مخلوقات.
- 10
و بر فراز زمین، کوه هایی استوار که آن را از تكان خوردن نگه می دارند، قرار داد، و در آن برکت قرار داد و آن را برای همیشه پر خیر و برکت کرد، و رزق و روزی مردم و حیوانات را در آن قرار داد. این ها را در دو روز سه شنبه و چهارشنبه آفرید که همراه با دو روز قبل (که در آن زمین را آفريد) چهار روز می شود، و (حقیقت امر) برای سؤال کنندگان بیان و روشن گردید.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
سپس او سبحانه قصد آفرینش آسمان کرد، و آسمان در آن روز دودی بود که به آن و زمین فرمود: به اختیار، یا به اجبار از فرمان من اطاعت کنید، که هیچ راه گریزی از آن ندارید. آسمان و زمین گفتند: پروردگارا فرمانبردارانه آمدیم، و هیچ ارادهای جز ارادۀ تو نداریم.
- 12
پس الله آفرینش آسمانها را در دو روز: پنجشنبه و جمعه کامل کرد، و با این دو روز آفرینش آسمانها و زمین را در شش روز به پایان برد، و الله در هر آسمانی آنچه را که در آن مقدر میکند، و طاعت و عبادتی را که به آن امر میکند، وحی کرد. و آسمان دنیا را با ستارگان آراستیم، و با آنها آسمان را از استراق سمع شیاطین حفظ کردیم. تمام این موارد، تقدیر ذات شکست ناپذیری است که هیچکس بر او چیره نمیشود و از آفرینش خویش بسیار دانا است.
- 13
پس - ای رسول- اگر اینها از ایمان به آنچه آوردهای روی گرداندند به آنها بگو: شما را از عذابی ترساندم که بر شما واقع میشود مانند عذابی که بر عاد قوم هود علیه السلام، و ثمود قوم صالح علیه السلام وارد شد آنگاه که آن دو (پیامبر) را تکذیب کردند.
- 14
وقتی رسولانمان پیاپی نزدشان آمدند و هر یک از این پیامبران با دعوتی واحد به آنها امر میکرد که فقط الله را عبادت کنید، کافرانشان گفتند: اگر پروردگارمان فروفرستادن فرشتگان به عنوان رسول را بهسوی ما میخواست بهطور قطع آنها را فرو میفرستاد. پس ما به آنچه شما با آن فرستاده شدهاید کافر هستیم؛ چون انسانهایی مانند خودمان هستید.
- 15
اما عاد قوم هود علیه السلام افزون بر کفر به الله، در زمین بهناحق تکبر ورزیدند، و به کسانیکه پیرامونشان بودند ستم کردند، و درحالیکه به نیروی خویش مغرور بودند گفتند: چه کسی از ما نیرومندتر است؟! به گمانشان هیچکس از آنها نیرومندتر نبود، پس الله اینگونه به آنها پاسخ داد: آیا اینها نمیدانند و نمیبینند الله که آنها را آفریده و نیرویی را که آنها را از راه به در برده است در آنها به ودیعه گذاشته، از آنها نیرومندتر است؟! و به آیات الله که هود علیه السلام آنها را آورد کفر میورزیدند.
- 16
پس بادی با صدایی آزار دهنده که بهسبب عذابی که در آن وجود داشت برایشان شوم و نامبارک بود در شش روز بر آنها فرستادیم؛ تا عذاب ذلت و خواری را در زندگی دنیا به آنها بچشانیم، و بهطور قطع عذاب آخرت که در انتظارشان است خوارکنندهتر است، و هیچکس را نمییابند که به آنها یاری رساند و آنها را از عذاب نجات دهد.
- 17
و اما ثمود، قوم صالح -علیه السلام- را با روشن کردن راه حق راهنمایی کردیم، اما آنان گمراهی را بر هدایت ترجیح دادند، پس به سبب کفر و گناهانی که می کردند؛ آذرخش از عذاب و ذلت آور آنان را نابود کرد.
- 18
و کسانی را که به الله و رسولانش ایمان آورده بودند، و با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی الله از او تعالی میترسیدند نجات دادیم، و آنها را از عذابی که به قومشان رسید رهاندیم.
- 19
و روزیکه الله دشمنانش را بهسوی آتش گرد میآورد، مأموران جهنم همگی آنها را به یکجا میرانَند، و نمیتوانند از جهنم بگریزند.
- 20
تا به جهنم که بهسوی آن رانده میشدند برسند، و از آنچه که در دنیا انجام میدادند شانه خالی میکنند. گوشها و چشمها و پوستهایشان به کفر و گناهانی که در دنیا انجام میدادند بر ضد آنها گواهی میدهند.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
و کافران به پوستهایشان میگویند: چرا به آنچه که در دنیا انجام میدادیم بر ضد ما گواهی دادید؟! پوستها در پاسخ صاحبانشان میگویند: الله که هر چیزی را به سخن آورده ما را به سخن آورد، و او شما را اولین بار آنگاه که در دنیا بودید آفرید، و در آخرت برای حسابرسی و جزا فقط بهسوی او بازگردانیده میشوید.
- 22
و هنگام ارتکاب گناهان، آنها را پنهان نمیکردید تا گوشها و چشمها و پوستهایتان بر ضد شما گواهی ندهند؛ زیرا شما به حساب و کیفر و پاداش پس از مرگ ایمان نداشتید، اما گمان کردید که الله سبحانه بسیاری از کارهایتان را نمیداند، و بر او پوشیده میماند، پس فریب خوردید.
- 23
و همین گمان بدی که به پروردگارتان بردید شما را نابود کرد، و اینگونه در دنیا و آخرت از زیاندیدگان شدید.
- 24
پس اگر اینها که گوشها و چشمها و پوستهایشان بر ضد آنها گواهی دادهاند شکیبایی کنند، جهنم جایگاه و پناهگاهشان است که به آن پناه میبرند، و اگر دفع عذاب و جلب رضایت الله از خودشان را درخواست کنند، هرگز نه به رضایت او تعالی دست خواهند یافت و نه وارد بهشت خواهند شد.
- 25
و برای این کافران، همنشینانی از شیاطین آماده کردیم که همراه آنها بودند، و اعمال بدشان را در دنیا برایشان آراستند، و امر آخرت را که در پی آنها بود برایشان آراستند تا اینکه یادآوری آخرت و عمل به آن را از یادشان بردند، و عذاب در میان امتهای جن و انسی که قبل از آنها گذشته بودند بر آنها واجب شد، بهراستیکه آنها زیانکار بودند چون در روز قیامت به خودشان و خانوادههایشان با وارد شدن در جهنم زیان رساندهاند.
- 26
و کافران وقتی از رویارویی دلیل با دلیل ناتوان ماندند اینگونه به یکدیگر توصیه کردند: به این قرآن که محمد بر شما میخوانَد گوش ندهید، و از آنچه در آن است فرمانبرداری نکنید، و هنگام قرائت آن توسط محمد فریاد بکشید و صداهایتان را بالا ببرید؛ تا با این کار بر او پیروز شوید، و او از تلاوت قرآن و دعوت به آن دست بکشد، آنگاه از او راحت شویم.
- 27
و بهطور قطع به کسانیکه به الله کفر ورزیدند و رسولانش را تکذیب کردند عذابی سخت در روز قیامت خواهیم چشاند، و قطعاً آنها را به کیفر اعمالشان بر حسب بدترین شرک و گناهی که انجام میدادند مجازات خواهیم کرد.
- 28
این جزا، جزای دشمنان الله که به او تعالی کفر ورزیدند و رسولانش را تکذیب کردند: جهنم است، که جاویدان و برای همیشه در آن میمانند، جزایی بر انکار و عدم ایمان آنها به آیات الله، با وجود وضوح و حجت قویای که این آیات داشتند.
- 29
و کسانیکه به الله کفر ورزیدند و رسولانش را تکذیب کردند گفتند: پروردگارا، جنها و انسانهایی که ما را گمراه کردند به ما نشان بده: ابلیس که کفر و دعوت به آن را پایهگذاری کرد، و پسر آدم که ریختن خون را بنا نهاد، که این دو را در جهنم زیر پاهایمان قرار دهیم؛ تا از پایینترین کسانی باشند که سختترین عذاب جهنم برایشان است.
- 30
همانا کسانیکه گفتند: پروردگار ما الله است، و هیچ پروردگاری جز او نداریم، و بر اجرای اوامر و اجتناب از نواهی او تعالی پایداری کردند، فرشتگان هنگام فرا رسیدن مرگشان بر آنها فرود میآیند و به آنها میگویند: نه از مرگ بترسید و نه از آنچه پس از آن است، و بر آنچه در دنیا به جای میگذارید اندوهگین نشوید، و شما را بشارت باد به بهشتی که در دنیا در قبال ایمانتان به الله و اعمال صالحتان به آن وعده داده میشدید.
تفسیر آیات 31 تا 40
- 31
ما دوستان شما در زندگی دنیا هستیم، که شما را به راه راست ارشاد و محافظت میکردیم، و در آخرت نیز دوستان شما هستیم، پس دوستی ما با شما پایدار است، و در بهشت تمام خوشیها و آرزوها و خواستههایی را که میطلبید برایتان فراهم است.
- 32
رزق و روزیِ آمادهشدهای است برای پذیرایی شما از سوی پروردگاری که نسبت به گناهان کسانی از بندگانش که بهسوی او توبه کنند، بسیار آمرزنده، و نسبت به آنها بسیار مهربان است.
- 33
و هیچکس خوشگفتارتر از کسی نیست که بهسوی توحید الله و عمل به شریعت او تعالی فرامیخواند، و عملی صالح که پروردگارش را راضی میسازد انجام میدهد، و میگوید: همانا من از تسلیمشدگان و فرمانبرداران الله هستم، و هرکس تمام این موارد را انجام دهد خوشگفتارترین مردم است.
- 34
و انجام نیکیها و طاعات که الله را راضی میسازند، و انجام بدیها و گناهان که او تعالی را به خشم میآورند یکسان نیستند. بدی کسی را که به تو بدی کرده با نیکوترین خصلت دفع کن، آنگاه کسی که میان تو و او دشمنی دیرینهای وجود دارد- وقتی که بدیاش را با نیکوکاری به او دفع کردی- گویی رفیقی شفیق است.
- 35
و جز کسانیکه در برابر آزار و بدیهایی که از جانب مردم با آن روبرو میشوند شکیبایی کردهاند به این خصلت پسندیده دست نمییابند، و جز کسیکه صاحب سهمی بزرگ است به آن نمیرسد؛ زیرا خیر زیاد، و سود فراوانی در آن وجود دارد.
- 36
و اگر در هر زمان شیطان، شری را به تو وسوسه کرد به الله پناه ببر؛ زیرا او تعالی سخنانت را میشنود، و از حال تو بسیار آگاه است.
- 37
و از جمله آیات الله که بر عظمت و یگانگی او تعالی دلالت دارند در پی هم آمدن شب و روز، و خورشید و ماه است. - ای مردم- نه برای خورشید سجده کنید، و نه برای ماه؛ و فقط الله را سجده کنید که آنها را آفریده است اگر واقعا الله را عبادت میکنید.
- 38
پس اگر تکبر ورزیدند و روی گردانیدند، و برای الله آفریدگار سجده نکردند، فرشتگانی که نزد الله هستند شب و روز او سبحانه را تسبیح و ستایش میکنند، و از عبادت او تعالی خسته نمیشوند.
- 39
و از دیگر آیات الله که بر عظمت و یگانگی و قدرت او تعالی بر رستاخیز دلالت دارد این است که تو زمین را بدون گیاه میبینی، و چون آب باران را بر آن فرو فرستیم بهسبب نمو بذرهای نهان در آن به جنبش درمیآید، و برمیدمد. همان ذاتیکه این زمین مرده را با گیاهان زنده گردانید، بهطور قطع زنده کنندۀ مردگان و برانگیزانندۀ آنها برای حسابرسی و جزا است؛ زیرا او بر هر کاری توانا است، و نه زندهگرداندن زمین پس از اینکه مرده بود او را ناتوان میسازد، و نه زندهگرداندن و برانگیختن مردگان از قبرهایشان.
- 40
حالِ کسانیکه در آیات ما با انکار و تکذیب و تحریف آنها از حق به انحراف میروند، بر ما پوشیده نیست، و ما از آنها آگاه هستیم. پس آیا کسیکه در جهنم افکنده میشود بهتر است یا کسیکه روز قیامت در حالی میآید که از عذاب ایمن است؟ - ای مردم- هر خیر و شری که میخواهید انجام دهید، که ما خیر و شر را برایتان مشخص کردهایم. همانا الله آنچه را انجام میدهید میبیند، و ذرهای از اعمالتان بر او پوشیده نمیماند.
تفسیر آیات 41 تا 50
- 41
بهطور قطع کسانیکه به قرآن وقتی از جانب الله نزدشان آمد کفر ورزیدند در روز قیامت عذاب میشوند، و قطعاً قرآن کتاب محکم و استواری است، که نه هیچ تحریف کنندهای میتواند آن را تحریف کند، و نه هیچ تبدیل کنندهای میتواند آن را تغییر دهد.
- 42
باطل نه از پیش روی آن و نه از پشت سرش با کاسته شدن یا افزوده شدن یا تبدیل و تحریف بهسوی قرآن نمیآید، از جانب ذاتیکه در آفرینش و تقدیر و تشریعش بسیار دانا، و در هر حالتی ستودهشده است، نازل گردیده است.
- 43
- ای رسول- جز تکذیبی که به رسولان پیش از تو گفته شده است به تو گفته نمیشود پس شکیبا باش؛ زیرا پروردگارت برای هرکس از بندگانش که بهسوی او توبه کند صاحب آمرزش، وبرای کسیکه بر گناهانش اصرار ورزد و هرگز توبه نکند صاحب کیفری دردناک است.
- 44
و اگر این قرآن را به زبانی غیر از زبان عربی نازل کرده بودیم بهطور قطع کافران از میان آنها میگفتند: چرا آیاتش به روشنی بیان نشده تا آنها را بفهمیم، آیا قرآن، غیر عربی و کسیکه آن را آورده عربی است؟ - ای رسول- به اینها بگو: قرآن- برای کسانیکه به الله ایمان آوردهاند و رسولانش را تصدیق کردهاند- هدایتی از گمراهی و شفای جهل و آثار جهل که در سینهها وجود دارد است، و کسانیکه به الله ایمان نمیآورند در گوشهایشان سنگینی است، و قرآن برای آنها مبهم و غیر قابل فهم است. اینها که صفات مذکور را دارند مانند کسانی هستند که از مکان دور صدا زده میشوند، پس چگونه میتوانند صدای منادی را بشنوند!
- 45
و به تحقیق که به موسی علیه السلام تورات را دادیم و در آن اختلاف واقع شد؛ برخی از آنها به آن ایمان آوردند، و برخی از آنها به آن کفر ورزیدند، و اگر وعدهای از جانب الله نبود مبنی بر اینکه در روز قیامت میان بندگانش در آنچه در آن با هم اختلاف دارند داوری میکند بهطور قطع میان اختلاف کنندگان در تورات حکم میکرد، و راستگو و یاوهگو را مشخص میساخت، آنگاه راستگو را گرامی میداشت و یاوهگو را خوار میساخت، و بهراستیکه کافران دربارۀ قرآن به شکی سخت گرفتار هستند.
- 46
هرکس عمل صالحی انجام دهد سود عمل او به خودش بازمیگردد، زیرا عمل صالحِ هیچکسی به الله سود نمیرساند، و هرکس عمل بدی مرتکب شود زیان آن به خودش بازمیگردد، زیرا نافرمانی هیچیک از مخلوقات الله به او تعالی زیانی نمیرساند، و بهزودی هرکس را به آنچه که استحقاقش را دارد جزا خواهد داد، و - ای رسول- پروردگارت نسبت به بندگان خویش ستمکار نیست، و هرگز از نیکیهایشان نخواهد کاست، و بر بدیهایشان نخواهد افزود.
- 47
دانش قیامت فقط به الله بازگردانده میشود؛ زیرا فقط او میداند که چه زمانی رخ میدهد، و غیر او از این امر آگاه نیست. و جز به علم او تعالی هیچ میوهای از غلافش بیرون نمیآید، و هیچ مادهای بار برنمیدارد و بار نمیگذارد. و ذرهای از این امر از دستش نمیرود، و روزیکه الله مشرکان را که همراه او بتها را عبادت میکردند، از روی توبیخ به خاطر عبادت بتها، اینگونه ندا میدهد: شریکان من که ادعا میکردید شریکانم هستند کجایند؟ مشرکان میگویند: در برابر تو اعتراف کردیم، که اکنون هیچیک از ما نیست که گواهی دهد تو شریکی داری.
- 48
و بتهای ادعایی آنها از نظرشان پنهان میشوند، و یقین میکنند که هیچ راه فرار و گریزی از عذاب الله ندارند.
- 49
انسان از درخواست سلامتی و مال و فرزند و سایر نعمتها خسته نمیشود، و اگر فقر یا بیماری و آسیبی دیگر به او برسد از رحمت الله بسیار مأیوس و نومید میگردد.
- 50
و اگر سلامتی و ثروت و بهبودی از مصیبت و بیماریای که به او رسیده است به او بچشانیم بهطور قطع خواهد گفت: این از آنِ من است؛ چون شایسته و سزاوارش هستم، و گمان نمیکنم که قیامت برپا شود، و به فرض اگر قیامت برپا شود نزد الله صاحب ثروت و مال خواهم بود، و همانگونه که بهسبب استحقاقم در دنیا بر من نعمت ارزانی داشت در آخرت بر من نعمت میبخشد، و بهطور قطع کسانی را که به الله کفر ورزیدهاند از کفر و گناهانی که انجام دادهاند باخبر خواهیم ساخت، و بهطور قطع عذابی را که به نهایت سختی رسیده است به آنها خواهیم چشاند.
تفسیر آیات 51 تا 54
- 51
و هرگاه سلامتی و بهبودی و نعمتی دیگر به انسان بخشیم از یاد و طاعت الله غافل میشود، و متکبرانه روی میگرداند، و هرگاه بیماری و فقر و مانند آن به او رسد بسیار بهسوی الله دعا میکند، و از آسیبی که به او رسیده بهسوی الله شکوه و گلایه میکند تا آسیب را از او برطرف سازد؛ یعنی نه وقتی پروردگارش بر او نعمت بخشد از او سپاسگزاری میکند، و نه در برابر مصیبت او آنگاه که او را گرفتار سازد شکیبایی میکند.
- 52
- ای رسول- به این مشرکان تکذیبکننده بگو: به من خبر دهید اگر این قرآن از جانب الله باشد، و شما به آن کفر ورزید و آن را تکذیب کنید، پس چه حالی خواهید داشت؟! و چه کسی گمراهتر است از آن کس که با حق ستیزهجویی میکند با آنکه حق آشکار شده و دلیل و قوت دلیلش روشن شده است؟!
- 53
به زودی آیات خویش در کرانههای زمین از آنچه که الله برای مسلمانان فتح میکند، و آیات خویش را در خودشان با فتح مکه به آنها نشان خواهیم داد؛ تا آنچه این شک را برطرف میسازد که این قرآن حقیقتی است که هیچ شکی در آن راه ندارد برایشان روشن شود. آیا برای این مشرکان بر اینکه قرآن حقیقت است، این گواهی الله که قرآن از جانب او آمده، کافی نیست؟! گواهی چه کسی از گواهی الله بزرگتر است؟! پس اگر حق را میخواستند بهطور قطع به گواهی پروردگارشان بسنده میکردند.
- 54
آگاه باشید که مشرکان در مورد دیدار پروردگارشان در روز قیامت مردد هستند چون رستاخیز را انکار میکنند، و آنها به آخرت ایمان نمیآورند؛ از این رو با انجام عمل صالح برای آن آماده نمیشوند. بدانید که علم و قدرت الله بر هر چیزی احاطه دارد.
پرسشهای رایج درباره سوره فصلت
سوره فصلت چند آیه دارد؟
سوره فصلت 54 آیه دارد.
فصلت به چه معناست؟
فصلت به معنای «به تفصیل بیانشده» است.
سوره فصلت مکی است یا مدنی؟
سوره فصلت سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 61مین سوره است.
سوره فصلت در کدام جزء قرآن است؟
سوره فصلت در جزء 24 آغاز میشود و در جزء 25 پایان مییابد.
سوره فصلت چندمین سوره قرآن است؟
سوره فصلت 41مین سوره قرآن است و پس از سوره غافر و پیش از سوره شوری قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره فصلت را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره فصلت را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.