سوره 58 از 114 · جزء 28
سوره مجادله
22 آیه · مدنی · ترتیب نزول: 105مین
سورهٔ مجادله در مدینه نازل شده و 22 آیه دارد. حکم ظهار را شرح میدهد و دربارهٔ نشستهای پنهانی، آداب مجلس و روابط با منافقان به مؤمنان راه نشان میدهد.
سوره مجادله به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
قَدۡ سَمِعَ ٱللَّهُ قَوۡلَ ٱلَّتِي تُجَٰدِلُكَ فِي زَوۡجِهَا وَتَشۡتَكِيٓ إِلَى ٱللَّهِ وَٱللَّهُ يَسۡمَعُ تَحَاوُرَكُمَآۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعُۢ بَصِيرٌ ﴿١﴾
الله سخن آن زن [= خَوله بنت ثَعلَبه] را شنید که دربارۀ شوهرش با تو صحبت میکرد و به الله شکایت میبُرد. الله گفتگوی شما را میشنود؛ چرا که الله شنوای بیناست.
- 2
ٱلَّذِينَ يُظَٰهِرُونَ مِنكُم مِّن نِّسَآئِهِم مَّا هُنَّ أُمَّهَٰتِهِمۡۖ إِنۡ أُمَّهَٰتُهُمۡ إِلَّا ٱلَّٰٓـِٔي وَلَدۡنَهُمۡۚ وَإِنَّهُمۡ لَيَقُولُونَ مُنكَرٗا مِّنَ ٱلۡقَوۡلِ وَزُورٗاۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٞ ﴿٢﴾
كسانى از شما كه همسران خویش را [از لحاظ حرمتِ همبستری، همچون] مادر خود تلقی مىكنند، [بدانند كه] آن زنان هرگز مادرانشان نخواهند بود؛ مادرانشان فقط زنانى هستند كه آنها را به دنیا آوردهاند. آنان سخنى ناپسند و ناحق مىگویند؛ و [اگر توبه كنند] الله بخشایندۀ آمرزگار است.
- 3
وَٱلَّذِينَ يُظَٰهِرُونَ مِن نِّسَآئِهِمۡ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا قَالُواْ فَتَحۡرِيرُ رَقَبَةٖ مِّن قَبۡلِ أَن يَتَمَآسَّاۚ ذَٰلِكُمۡ تُوعَظُونَ بِهِۦۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ ﴿٣﴾
کسانی که زنانشان را ظِهار میکنند، سپس از آنچه گفتهاند باز میگردند، باید پیش از آمیزش جنسی با هم، بردهای را آزاد کنند. این حکمی است که به آن [پند و] اندرز داده میشوید؛ و الله به آنچه میکنید آگاه است.
- 4
فَمَن لَّمۡ يَجِدۡ فَصِيَامُ شَهۡرَيۡنِ مُتَتَابِعَيۡنِ مِن قَبۡلِ أَن يَتَمَآسَّاۖ فَمَن لَّمۡ يَسۡتَطِعۡ فَإِطۡعَامُ سِتِّينَ مِسۡكِينٗاۚ ذَٰلِكَ لِتُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۚ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِۗ وَلِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿٤﴾
اگر کسی [بردهای را] نیابد، [باید] پیش از آمیزش جنسی، دو ماه پیاپی روزه بگیرد؛ و کسی که نمیتواند [روزه بگیرد، در آن صورت،] باید شصت مسکین را اِطعام کند. این [کفّاره،] برای آن است که به الله و رسولش ایمان بیاورید و اینها حدود [احکام] الهی است؛ و برای کافران عذاب دردناکی [در پیش] است.
- 5
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُحَآدُّونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ كُبِتُواْ كَمَا كُبِتَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ وَقَدۡ أَنزَلۡنَآ ءَايَٰتِۭ بَيِّنَٰتٖۚ وَلِلۡكَٰفِرِينَ عَذَابٞ مُّهِينٞ ﴿٥﴾
همانا کسانی که با الله و رسولش دشمنی میکنند، خوار [و ذلیل] میشوند؛ همان گونه که پیشینیانِ آنها نیز خوار [و ذلیل] شدند؛ و به راستی ما آیات روشنی نازل کردیم، و برای کافران عذابی خفتبار [در پیش] است.
- 6
يَوۡمَ يَبۡعَثُهُمُ ٱللَّهُ جَمِيعٗا فَيُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓاْۚ أَحۡصَىٰهُ ٱللَّهُ وَنَسُوهُۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ شَهِيدٌ ﴿٦﴾
روزی که الله همۀ آنها را [از گور] برمیانگیزد، سپس آنها را از آنچه کردهاند باخبر میسازد؛ [همان اعمالی که] الله حساب آن را نگه داشته، اما آنها فراموشش کردهاند؛ و الله بر همه چیز، گواه [و ناظر] است.
- 7
أَلَمۡ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعۡلَمُ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِي ٱلۡأَرۡضِۖ مَا يَكُونُ مِن نَّجۡوَىٰ ثَلَٰثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمۡ وَلَا خَمۡسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمۡ وَلَآ أَدۡنَىٰ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكۡثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمۡ أَيۡنَ مَا كَانُواْۖ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُواْ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمٌ ﴿٧﴾
مگر ندیدهای که الله آنچه را که در آسمانها و آنچه را که در زمین است میداند؟ هیچ نجوایی میان سه نفر نیست، مگر آنکه او [با علم خویش] چهارمینِ آنهاست؛ و نه میان پنج نفر، مگر آنکه او [با علم خویش] ششمینِ آنهاست؛ و نه کمتر از این [عدد] و نه بیشتر؛ مگر آنکه هر کجا باشند، او [با علم خویش] همراهِ آنهاست. سپس روز قیامت آنها را از آنچه کردهاند باخبر میسازد. بیگمان، الله به همه چیز داناست.
- 8
أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ نُهُواْ عَنِ ٱلنَّجۡوَىٰ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا نُهُواْ عَنۡهُ وَيَتَنَٰجَوۡنَ بِٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِ وَمَعۡصِيَتِ ٱلرَّسُولِۖ وَإِذَا جَآءُوكَ حَيَّوۡكَ بِمَا لَمۡ يُحَيِّكَ بِهِ ٱللَّهُ وَيَقُولُونَ فِيٓ أَنفُسِهِمۡ لَوۡلَا يُعَذِّبُنَا ٱللَّهُ بِمَا نَقُولُۚ حَسۡبُهُمۡ جَهَنَّمُ يَصۡلَوۡنَهَاۖ فَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٨﴾
[ای پیامبر،] مگر ندیدهای کسانی [= یهودیانی] را که از نجوا نهی شدند، ولی به آنچه از آن نهی شده بودند باز میگردند، و به [قصدِ] گناه و تجاوز و نافرمانی از پیامبر، با هم نجوا میکنند، و هنگامی که نزد تو میآیند، به نحوی به تو درود میفرستند که الله با آن [کلمات،] به تو درود و سلام نگفته است [و به جای السلام عليك، السَّامُ عَلَيكَ یعنی مرگ بر تو میگفتند]؛ و [آنها] در دل خود میگویند: «چرا الله ما را به [کیفر] آنچه میگوییم عذاب نمیکند؟» جهنم برایشان کافی است [که] به آن وارد میشوند؛ و چه بد [سرانجام و] جایگاهی است!
- 9
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا تَنَٰجَيۡتُمۡ فَلَا تَتَنَٰجَوۡاْ بِٱلۡإِثۡمِ وَٱلۡعُدۡوَٰنِ وَمَعۡصِيَتِ ٱلرَّسُولِ وَتَنَٰجَوۡاْ بِٱلۡبِرِّ وَٱلتَّقۡوَىٰۖ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَ ٱلَّذِيٓ إِلَيۡهِ تُحۡشَرُونَ ﴿٩﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، هنگامی که با یکدیگر نجوا میکنید، به [قصدِ] گناه و تجاوز و نافرمانی از رسول [الله] نجوا نکنید، و به نیکی و پرهیزگاری نجوا کنید؛ و از الله بترسید، که به سوی او محشور خواهید شد.
- 10
إِنَّمَا ٱلنَّجۡوَىٰ مِنَ ٱلشَّيۡطَٰنِ لِيَحۡزُنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَلَيۡسَ بِضَآرِّهِمۡ شَيۡـًٔا إِلَّا بِإِذۡنِ ٱللَّهِۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلۡيَتَوَكَّلِ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ﴿١٠﴾
همانا سخن پنهانی [که موجب گناه و دشمنی میگردد] از سوی شیطان است تا کسانی را که ایمان آوردهاند [با آنها گرفتار کند و در نتیجه،] اندوهگین سازد؛ و [حال آنکه او] جز به فرمانِ الله، نمیتواند هیچ ضرری به آنان برساند؛ پس مؤمنان باید بر الله توکل کنند.
- 11
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قِيلَ لَكُمۡ تَفَسَّحُواْ فِي ٱلۡمَجَٰلِسِ فَٱفۡسَحُواْ يَفۡسَحِ ٱللَّهُ لَكُمۡۖ وَإِذَا قِيلَ ٱنشُزُواْ فَٱنشُزُواْ يَرۡفَعِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنكُمۡ وَٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ دَرَجَٰتٖۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعۡمَلُونَ خَبِيرٞ ﴿١١﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، هنگامی که به شما گفته شود: «در مجالس جا باز کنید»، [جا] باز کنید [که با این کار،] الله برای شما گشایش میآورد؛ و هنگامی که گفته شود: «برخیزید» برخیزید. الله [جایگاهِ] کسانی از شما را که ایمان آوردهاند و [بهویژه] کسانی را که علم به آنان عطا شده است [به خاطر علمشان]، به درجاتی [عظیم و باارزش] بالا میبرد [اگر به علم خود عمل کنند]. و الله به آنچه میکنید آگاه است.
- 12
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا نَٰجَيۡتُمُ ٱلرَّسُولَ فَقَدِّمُواْ بَيۡنَ يَدَيۡ نَجۡوَىٰكُمۡ صَدَقَةٗۚ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ لَّكُمۡ وَأَطۡهَرُۚ فَإِن لَّمۡ تَجِدُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ ﴿١٢﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، هنگامی که میخواهید با رسول [الله] نجوا کنید، پیش از نجوایتان، صدقهای [در راه الله] بدهید. این [کار،] برای شما بهتر و پاکیزهتر است. اما اگر چیزی نیافتید، بیگمان، الله آمرزندۀ مهربان است.
- 13
ءَأَشۡفَقۡتُمۡ أَن تُقَدِّمُواْ بَيۡنَ يَدَيۡ نَجۡوَىٰكُمۡ صَدَقَٰتٖۚ فَإِذۡ لَمۡ تَفۡعَلُواْ وَتَابَ ٱللَّهُ عَلَيۡكُمۡ فَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُواْ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥۚ وَٱللَّهُ خَبِيرُۢ بِمَا تَعۡمَلُونَ ﴿١٣﴾
آیا [از فقر] ترسیدید که پیش از نجوایتان صدقاتی دهید؟ حال که چنین نکردید و الله از شما درگذشت، پس نماز برپا دارید و زکات بپردازید، و از الله و پیامبرش اطاعت کنید؛ و الله به آنچه میکنید آگاه است.
- 14
۞ أَلَمۡ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ تَوَلَّوۡاْ قَوۡمًا غَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيۡهِم مَّا هُم مِّنكُمۡ وَلَا مِنۡهُمۡ وَيَحۡلِفُونَ عَلَى ٱلۡكَذِبِ وَهُمۡ يَعۡلَمُونَ ﴿١٤﴾
[ای پیامبر،] آیا ندیدی کسانی [= منافقان] را که با قومی دوستی کردند که الله بر آنان خشم [و غضب] کرده است؛ آنها [= منافقان] نه از شما هستند و نه از آنان [= یهود]؛ و به دروغ سوگند یاد میکنند [که مسلمانند]، در حالی که خود میدانند [که منافقند].
- 15
أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُمۡ عَذَابٗا شَدِيدًاۖ إِنَّهُمۡ سَآءَ مَا كَانُواْ يَعۡمَلُونَ ﴿١٥﴾
الله عذاب سختی برای آنها آماده کرده است؛ چرا که بیگمان، اعمال بدی انجام میدادند.
- 16
ٱتَّخَذُوٓاْ أَيۡمَٰنَهُمۡ جُنَّةٗ فَصَدُّواْ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ فَلَهُمۡ عَذَابٞ مُّهِينٞ ﴿١٦﴾
آنها سوگندهای خود را سپر [بلا] قرار دادند و [مردم را] از راهِ الله بازداشتند؛ پس عذاب خفتباری [در پیش] دارند.
- 17
لَّن تُغۡنِيَ عَنۡهُمۡ أَمۡوَٰلُهُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُهُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيۡـًٔاۚ أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلنَّارِۖ هُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ ﴿١٧﴾
هرگز اموال و فرزندانشان چیزی از عذاب الله را از آنها دفع نخواهد کرد. آنها اهل [آتش] دوزخند و جاودانه در آن میمانند.
- 18
يَوۡمَ يَبۡعَثُهُمُ ٱللَّهُ جَمِيعٗا فَيَحۡلِفُونَ لَهُۥ كَمَا يَحۡلِفُونَ لَكُمۡ وَيَحۡسَبُونَ أَنَّهُمۡ عَلَىٰ شَيۡءٍۚ أَلَآ إِنَّهُمۡ هُمُ ٱلۡكَٰذِبُونَ ﴿١٨﴾
روزی که الله همگی آنها را برمیانگیزد، آنگاه آنها برای او [نیز] سوگند یاد میکنند، همانگونه که [امروز در دنیا] برای شما سوگند یاد میکنند و گمان میکنند که بر چیزی [سودمند] هستند. آگاه باشید [و بدانید] که آنها دروغگویانند.
- 19
ٱسۡتَحۡوَذَ عَلَيۡهِمُ ٱلشَّيۡطَٰنُ فَأَنسَىٰهُمۡ ذِكۡرَ ٱللَّهِۚ أُوْلَٰٓئِكَ حِزۡبُ ٱلشَّيۡطَٰنِۚ أَلَآ إِنَّ حِزۡبَ ٱلشَّيۡطَٰنِ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ ﴿١٩﴾
شیطان بر آنها چیره شده و یاد الله را از خاطرشان برده است. آنها حزب شیطان هستند؛ و آگاه باشید [و بدانید] که حزب شیطان زیانکارانند.
- 20
إِنَّ ٱلَّذِينَ يُحَآدُّونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓ أُوْلَٰٓئِكَ فِي ٱلۡأَذَلِّينَ ﴿٢٠﴾
بیگمان، کسانی که با الله و پیامبرش مخالفت [و دشمنی] میکنند، در زمرۀ خوارترین [افراد]ند.
- 21
كَتَبَ ٱللَّهُ لَأَغۡلِبَنَّ أَنَا۠ وَرُسُلِيٓۚ إِنَّ ٱللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٞ ﴿٢١﴾
الله مقرر داشته است که «یقیناً من و رسولانم پیروز میشویم». بیگمان، الله نیرومندِ شکستناپذیر است.
- 22
لَّا تَجِدُ قَوۡمٗا يُؤۡمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلۡيَوۡمِ ٱلۡأٓخِرِ يُوَآدُّونَ مَنۡ حَآدَّ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَوۡ كَانُوٓاْ ءَابَآءَهُمۡ أَوۡ أَبۡنَآءَهُمۡ أَوۡ إِخۡوَٰنَهُمۡ أَوۡ عَشِيرَتَهُمۡۚ أُوْلَٰٓئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ ٱلۡإِيمَٰنَ وَأَيَّدَهُم بِرُوحٖ مِّنۡهُۖ وَيُدۡخِلُهُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَاۚ رَضِيَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ وَرَضُواْ عَنۡهُۚ أُوْلَٰٓئِكَ حِزۡبُ ٱللَّهِۚ أَلَآ إِنَّ حِزۡبَ ٱللَّهِ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ﴿٢٢﴾
[ای پیامبر،] هیچ قومی را نمییابی که به الله و روز قیامت ایمان داشته باشند [و در عین حال،] با کسانی که با الله و رسولش [دشمنی و] مخالفت میورزند، دوستی کنند؛ اگر چه پدرانشان یا فرزندانشان یا برادرانشان یا خویشاوندانشان باشند. آنها کسانی هستند که [الله] ایمان را در [صفحۀ] دلهایشان نوشته است و به روحی از جانب خود، آنها را تقویت [و تأیید] نموده است؛ و آنها را به باغهایی [از بهشت] وارد میکند که از زیر [درختان] آن جویبارها جاری است؛ جاودانه در آن میمانند. الله از آنها راضی است و آنها [نیز] از الله راضیَند. آنها حزبِ الله هستند. آگاه باشید! بیتردید، حزبِ الله رستگارند.
شنیدن تلاوت سوره مجادله
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 58 از 114
- معنای نام:
- گفتوگو
- شمار آیات:
- 22
- محل نزول:
- مدینه
- ترتیب نزول:
- 105
- جزء:
- 28
درباره سوره مجادله
نام سوره از فعل «تجادلک» (با تو بحث میکرد) در آیهٔ نخست گرفته شده که زنی را توصیف میکند که دربارهٔ شوهرش با پیامبر (ص) گفتوگو و شکایت خود را به خدا عرضه میکرد. از این رو «مجادَله» (گفتوگو و بحث) یا «مجادِله» (زن گفتوگوکننده) نامیده میشود؛ به سبب واژههای آغازین، نام «قد سمع» نیز به آن داده شده است.
سوره در مدینه نازل شده و 22 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 58 است و جزء 28 با آن آغاز میشود؛ در ترتیب نزول، سورهٔ 105 است. آیات نخست که پس از شکایت این زن، با نام معمول خوله بنت ثعلبه در منابع، نازل شد، حکم ظهار را روشن کرد که در دوران جاهلیت سخنی پایاندهنده به ازدواج شمرده میشد.
زمان نزول سوره مجادله
سوره در دورهٔ مدینه نازل شد. بنا بر نقل منابع، اوس بن صامت با خشم به همسرش خوله گفته بود «تو برای من مانند پشت مادرم هستی» و رسم ظهار دوران جاهلیت را اجرا کرده بود. این سخن در آن زمان سخنی سنگین و پایاندهنده به ازدواج دانسته میشد. خوله نزد پیامبر (ص) آمد و وضعیتش را شرح داد، با توجه به فرزندان و خانوادهاش راهحلی خواست و درد خود را به خدا عرضه کرد. در پی آن آیات نخست سوره نازل شد.
در روایتی که بخاری بدون ذکر سند و نسائی و ابن ماجه با سند نقل کردهاند، حضرت عایشه گفته است: «حمد خدایی را که شنواییاش همهٔ صداها را در بر میگیرد. آن زن آمد و با پیامبر (ص) سخن میگفت؛ من در گوشهای از خانه بودم، اما سخنانش را نمیشنیدم».
موضوعات سوره مجادله
سوره با اعلام اینکه خدا سخنان زنی را شنید که دربارهٔ شوهرش با پیامبر (ص) بحث میکرد و به درگاه خدا دعا میکرد آغاز میشود. بیان میشود سخن کسانی که با همسرانشان ظهار میکنند زشت و بیاساس است و همسرانشان مادران آنان نیستند. کفارهٔ ظهار چنین مقرر میشود: آزاد کردن برده، و برای کسی که توانش را ندارد دو ماه روزهٔ پیدرپی، و برای کسی که این را نیز نمیتواند، غذا دادن به شصت نیازمند.
سپس یادآوری میشود خدا همهٔ آنچه در آسمانها و زمین است میداند و هر جا سه نفر پنهانی سخن بگویند، خدا چهارمین آنان است. گفتوگوهای پنهانی برای گناه، دشمنی و نافرمانی از پیامبر (ص) ممنوع و به گفتوگو دربارهٔ نیکی و تقوا اندرز داده میشود. فرمان داده میشود در مجالس جا باز کنند و اعلام میشود خدا مؤمنان و دانشیافتگان را درجاتی بالا میبرد. فرمان صدقه دادن پیش از گفتوگوی خصوصی با پیامبر (ص) و آسانگیری پس از آن بیان میشود. آشکار میشود منافقان سوگندهایشان را سپر قرار میدهند. سوره با اعلام اینکه مؤمنان به خدا و روز آخرت با دشمنان خدا و رسولش، حتی اگر خویشاوندشان باشند، پیوند محبت برقرار نمیکنند و خدا از آنان خشنود است و آنان نیز از او خشنودند، پایان مییابد.
فضیلت سوره مجادله
حدیث صحیحی که فضیلت سورهٔ مجادله را بیان کند شناسایی نشده است. عبارتی که در برخی تفسیرها آمده و میگوید هر که این سوره را بخواند روز قیامت در شمار حزبالله نوشته میشود، برگرفته از روایتی است که به ابیّ بن کعب نسبت داده شده و برای هر سوره ثواب جداگانهای میشمارد. ابن حجر و مناوی این سخن را ساختگی (موضوع) دانستهاند.
بخاری اما آیهٔ 11 را که به جاگشودن در مجلسها فرمان میدهد عنوان یک باب قرار داده و در ذیل آن از ابن عمر حدیثی نقل کرده که پیامبر (ص) در آن کسی را از اینکه دیگری را از جایش بلند کند و خودش در آنجا بنشیند نهی کرده و به جای آن خواسته است که جا باز شود و گشایش داده شود.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره مجادله
توضیح کوتاه همه آیات سوره مجادله، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
- ای رسول- به تحقیق که الله سخن آن زن (یعنی خَوله بنت ثَعلَبه) را که در مورد شوهرش (یعنی اَوس بن صامت) که او را ظِهار کرد، و از آنچه شوهرش در مورد او انجام داده بود به الله شکایت میکرد شنید، و الله گفتگوی شما را میشنود، و ذرهای از آن بر او تعالی پوشیده نمیماند. بهراستیکه الله نسبت به سخنان بندگانش شنوا، و نسبت به افعالشان بینا است، و ذرهای از آن بر او تعالی پوشیده نمیماند.
- 2
کسانیکه زنانشان را ظِهار میکنند؛ یعنی یکی از آنها به همسرش میگوید: تو بر من چون پشت مادرم هستی، در این سخنشان دروغ گفتهاند؛ زیرا همسران آنها مادرانشان نیستند، بلکه مادرانشان فقط کسانی هستند که آنها را زادهاند، و با گفتن این سخن، بهطور قطع سخن بسیار زشت، و دروغی گفتهاند، و به یقین که الله بسیار بخشنده و آمرزنده است، که برای رهایی آنها از گناه، کفاره را برایشان تشریع کرده است.
- 3
و کسانیکه این سخن بسیار زشت را میگویند، سپس خواهان جماع با زنانی که آنها را ظِهار کردهاند هستند، باید قبل از اینکه با آنها جماع کنند برای کفاره، بردهای را آزاد کنند. این حکم مذکور که به آن فرمان داده میشوید برای بازداشتن شما از ظِهار است، و الله نسبت به آنچه انجام میدهید بسیار دانا است، و ذرهای از اعمالتان بر او پوشیده نمیماند.
- 4
و اگر کسی از شما برده ای برای آزاد کردن، نیافت باید قبل از آمیزش با همسرش که او را ظِهار کرده، دو ماه متوالی روزه بگیرد و هر کس توانایی دو ماه روزه گرفتن پیاپی را نداشت، باید شصت مسکین را غذا بدهد، این حکم که برای شما صادر کردیم برای آن است که ایمان داشته باشید که الله به آن امر کرده است، پس از فرمان او اطاعت کرده و از پیامبرش پیروی کنید، و این احکامى را که برای شما تشریع کردیم، حدود و احکام الهی هستند که برای بندگانش تعيين کرده است، پس از آن ها تجاوز نکنید. کسانی که در مقابل احکام و حدود الهی کافر گشتند، عذابی دردناک در پیش دارند.
- 5
در حقیقت کسانیکه با الله و رسولش دشمنی میکنند خوار و ذلیل خواهند شد چنانکه کسانی از امتهای پیشین که با او دشمنی کردند خوار و ذلیل شدند، و به تحقیق که آیات روشن را نازل کردهایم، و برای کافران به الله و رسولانش و آیات او عذابی خوارکننده است.
- 6
روزیکه الله همگیشان را برمیانگیزد و هیچیک از آنها را بر جای نمیگذارد، و آنها را از اعمال زشتی که در دنیا انجام دادهاند آگاه میکند، الله اعمالشان را بر آنها برخواهد شمرد، پس ذرهای از اعمالشان بر الله پوشیده نمیماند. درحالیکه خودشان آن را فراموش کردهاند ولی آن را نوشتهشده در نامههای اعمالشان که هیچ کوچک و بزرگی را رها نکرده مگر آن را برشمرده است مییابند، و الله از هر چیزی آگاهی دارد و ذرهای از اعمالشان بر او تعالی پوشیده نمیماند.
- 7
- ای رسول- آیا ندیدهای که الله از آنچه در آسمانها و زمین است آگاهی دارد، و ذرهای از آنچه در آنها وجود دارد بر او پوشیده نمیماند. هیچ سخن محرمانهای میان سه نفر نیست مگر اینکه الله سبحانه با علم خویش چهارمیِ آنها است، و هیچ سخن محرمانهای میان پنج نفر نیست مگر او سبحانه به علم خویش ششمینِ آنها است. نه کمتر از این عدد و نه بیشتر از آن نیست مگر اینکه با علم خویش با آنها است هرجا که باشند، و ذرهای از سخنشان بر او پوشیده نمیماند، و در روز قیامت آنها را از آنچه انجام دادهاند باخبر میسازد، بهراستیکه الله از هر چیزی دانا است، و هیچچیز بر او پوشیده نمیماند.
- 8
- ای رسول- آیا ندیدی یهودیانی را که وقتی مؤمنی را میدیدند با یکدیگر نجوا میکردند، که الله آنها را از نجوا نهی فرمود، اما به نجوایی که الله آنها را نهی کرد بازمیگردند، و به کاری که در آن گناه است مانند غیبتکردن از مؤمنان، و به کاری که در آن تجاوز بر مؤمنان است، و به کاری که در آن از رسول صلی الله علیه وسلم نافرمانی میشود، میان یکدیگر نجوا میکنند. و - ای رسول- هرگاه نزد تو میآیند به سلامی که الله با آن روش به تو سلام نگفته به تو سلام میدهند؛ یعنی میگویند: السَّام علیک که مرگ را قصد میکنند، و برای تکذیب پیامبر صلی الله علیه وسلم میگویند: چرا الله به آنچه میگوییم ما را عذاب نمیکند. اگر در ادعای که پیامبری راستگو بود بهطور قطع الله به سبب آنچه در مورد او میگوییم ما را عذاب میکرد! برای کیفر آنچه در مورد او گفتند جهنم برایشان کافی است، که از گرمایش رنج میبرند، پس مقصد بسیار بدی دارند.
- 9
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید و به احکامی که برایتان تشریع فرموده عمل کردهاید، به سخنانی که متضمن گناه یا تجاوز یا نافرمانی از رسول صلی الله علیه وسلم است با یکدیگر نجوا نکنید تا مانند یهودیان نباشید. و در آنچه طاعت الله و بازداشتن از نافرمانی او تعالی در آن است با یکدیگر نجوا کنید، و از الله با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی او بترسید، زیرا در روز قیامت برای حسابرسی و جزا فقط بهسوی او گرد آورده میشوید.
- 10
جز این نیست که نجوای- مشتمل بر گناه و عدوان و نافرمانی از رسول صلی الله علیه وسلم - یکی از روشهای تزیین و وسوسهانگیزی شیطان برای دوستانش است؛ تا بر مؤمنان این اندوه را وارد کند که علیه آنها توطئه میکنند، اما نه شیطان و نه تزیین او، ذرهای به مؤمنان زیان نمیرساند مگر به مشیت و ارادۀ الله؛ و مؤمنان باید در تمام امورشان بر الله توکل کنند.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید و به احکامش عمل کردهاید، هرگاه به شما گفته شود: در مجالس جا باز کنید این کار را انجام دهید، تا الله در زندگی دنیا و در آخرت برایتان گشایش دهد. و هرگاه به شما گفته شود: از برخی جاها برخیزید تا اهل فضل در آنجا بنشینند این کار را انجام دهید، که الله سبحانه کسانی از شما را که ایمان آوردهاند و کسانی را که علم به آنها عطا شده است به درجات بزرگی بالا میبرد، و الله به آنچه انجام میدهید بسیار دانا است، و ذرهای از اعمالتان بر او پوشیده نمیماند، و به زودی شما را در قبال آن جزا خواهد داد.
- 12
هنگامى كه صحابه بسيار سخنان محرمانه اى را با پیامبر -صلی الله علیه و سلم- در ميان مى گذاشتند، الله متعال فرمودند: ای کسانی که ایمان آورده اید هرگاه خواستید با پیامبر محرمانه سخن بگويد، بايد قبل از سخن گفتن، صدقه دهید، این صدقه برای شما بهتر و پاکیزه تر است؛ چرا که اطاعت از پروردگار است و باعث تزکیه ى دل هایتان می شود. اما اگر چیزی برای صدقه دادن نیافتید؛ در سخن گفتن محرمانه با وى گناهی بر شما نیست، چرا که الله نسبت به گناهان بندگانش بسیار آمرزنده و نسبت به آنان بسیار مهربان است و آنان را خارج از توانشان مكلف نمى سازد.
- 13
آیا از فقر بهسبب تقدیم صدقه آنگاه که با رسول صلی الله علیه وسلم در گوشی صحبت کنید ترسیدید؟! پس چون این کار را که الله به شما فرمان داد انجام ندادید، و بر شما بخشید که در ترک آن به شما اجازه داد پس نماز را به کاملترین وجه برپا دارید، و زکات اموالتان را بدهید، و از الله و رسولش فرمانبرداری کنید، و الله به آنچه انجام میدهید بسیار دانا است، و ذرهای از اعمالتان بر او پوشیده نمیماند، و بهزودی شما را در قبال آن جزا خواهد داد.
- 14
- ای رسول- آیا ندیدی منافقانی را که یهودیان را که الله بهسبب کفر و گناهانشان بر آنها خشم گرفت به دوستی گرفتهاند. این منافقان نه از مؤمنان هستند و نه از یهودیان؛ بلکه سرگشته و حیرانند و نه با اینها هستند و نه با آنها؛ و به دروغ سوگند یاد میکنند که مسلمان هستند و اخبار مسلمانان را به یهودیان انتقال نمیدهند.
- 15
الله عذابی سخت در آخرت برایشان آماده ساخته است، چون آنها را در پایینترین طبقۀ جهنم وارد میکند، بهراستیکه آنها در دنیا اعمال کفرآمیز بسیار زشتی را انجام میدادند.
- 16
قسمهایشان را که با آنها سوگند یاد میکردند سپری در برابر قتل بهسبب کفر قرار دادند، وقتی با آنها اسلام را آشکار کردند تا از خونها و اموالشان محافظت کنند، و با سست و مایوس کردن مسلمانان، مردم را از حق بازداشتند. پس عذابی خوارکننده برایشان است که آنها را خوار و زبون میگرداند.
- 17
نه اموالشان و نه فرزندانشان آنها را ذرهای از الله بینیاز نخواهد ساخت. آنها ساکنان جهنم هستند که به آن وارد میشوند و برای همیشه در آن میمانند و عذاب از آنها قطع نمیشود.
- 18
روزیکه الله همگی آنها را برای جزا برمیانگیزد. آنگاه به الله سوگند یاد میکنند که بر کفر و نفاق نبودهاند، و واقعا مؤمن بودهاند و آنچه الله را راضی میسازد انجام میدادند. - ای مؤمنان- همانگونه که در دنیا برای شما سوگند یاد میکردند که مسلمان هستند در آخرت برای او تعالی سوگند یاد میکنند، و گمان میکنند با این سوگندهایی که برای الله یاد میکنند منفعتی برای خود جلب و آسیبی از خود دفع میکنند. بدانید که آنها همان دروغگویان واقعی در سوگندهایشان در دنیا، و سوگندهایشان در آخرت هستند.
- 19
شیطان بر آنها چیره شده و با وسوسۀ خویش ذکر الله را از یادشان برده است، پس آنچه الله را راضی میسازد انجام نمیدهند، و فقط آنچه او تعالی را خشمگین میسازد مرتکب میشوند. اینها که صفات مذکور را دارند همان لشکریان و پیروان ابلیس هستند. بدانید که لشکریان و پیروان ابلیس همان زیاندیدگان در دنیا و آخرت هستند؛ چون هدایت را به گمراهی و بهشت را به جهنم فروختهاند.
- 20
بهراستی کسانیکه با الله و رسولش دشمنی میکنند در زمرۀ کسانی از امتهای کافر هستند که الله آنها را در دنیا و آخرت ذلیل و خوار کرده است.
تفسیر آیات 21 تا 22
- 21
الله در علم ازلی خویش حکم کرده که بهطور قطع من و رسولانم با حجت و نیرو بر دشمنانمان پیروز خواهیم شد. بهراستیکه الله بر یاری رسولانش توانا است، و ذات شکست ناپذیری است که از دشمنانش انتقام میگیرد.
- 22
- ای رسول- هیچ گروهی را نمییابی که هم به الله و روز آخرت ایمان داشته باشند و هم کسانی را که با الله و رسولش دشمنی کردهاند دوست بدارند و به دوستی بگیرند. هر چند این دشمنانِ الله و رسولش، پدرانشان، یا پسرانشان، یا برادرانشان، یا افراد قبیلهای که به آن تعلق دارند باشند؛ زیرا ایمان از دوستی با دشمنان الله و رسولش بازمیدارد، و نیز رابطۀ ایمانی از تمام روابط بالاتر است، و هنگام تعارض بر سایر روابط مقدم میشود. اینها که با دشمنان الله و رسولش دوستی نمیکنند - هر چند نزدیکانشان باشند- همان کسانی هستند که الله ایمان را در دلهایشان ثابت گردانیده است؛ پس تغییر نمیکند، و آنها را به برهان و نوری از جانب خویش تقویت کرده است، و در روز قیامت آنها را وارد بهشتهایی میکند که رودها از زیر کاخها و درختانش جاری است و برای همیشه در آن میمانند، و نعمتهایش نه از آنها قطع میشود و نه خودشان در آنجا از بین میروند. الله به گونهای از آنها راضی شده است که دیگر هرگز بر آنها خشم نمیگیرد، و آنها نیز بهسبب نعمتهای جاویدانی که الله برایشان عطا کرده است، از او تعالی راضی شدهاند؛ که از جمله این نعمتها، رؤیت الله سبحانه است. آنها که صفات مذکور را دارند، لشکریان الله هستند که آنچه را به آن فرمان داده اجرا میکنند، و از آنچه از آن نهی فرموده دست میکشند. بدانید که لشکریان الله بهسبب اینکه در دنیا و آخرت به خواستۀ خویش میرسند و از آنچه میترسند نجات مییابند همان رستگاران هستند.
پرسشهای رایج درباره سوره مجادله
سوره مجادله چند آیه دارد؟
سوره مجادله 22 آیه دارد.
مجادله به چه معناست؟
مجادله به معنای «گفتوگو» است.
سوره مجادله مکی است یا مدنی؟
سوره مجادله سورهای مدنی است که در مدینه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 105مین سوره است.
سوره مجادله در کدام جزء قرآن است؟
سوره مجادله در جزء 28 است.
سوره مجادله چندمین سوره قرآن است؟
سوره مجادله 58مین سوره قرآن است و پس از سوره حدید و پیش از سوره حشر قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره مجادله را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره مجادله را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.