سوره 66 از 114 · جزء 28
سوره تحریم
12 آیه · مدنی · ترتیب نزول: 107مین
سورهٔ تحریم که در مدینه نازل شده و 12 آیه دارد، به مناسبت رویدادی در زندگی خانوادگی پیامبر (ص)، اندرز میدهد انسان حلال را بر خود حرام نکند؛ مؤمنان را به حفظ خود و خانوادهشان از آتش و توبهٔ خالصانه دعوت میکند.
سوره تحریم به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَآ أَحَلَّ ٱللَّهُ لَكَۖ تَبۡتَغِي مَرۡضَاتَ أَزۡوَٰجِكَۚ وَٱللَّهُ غَفُورٞ رَّحِيمٞ ﴿١﴾
ای پیامبر، چرا چیزی را که الله بر تو حلال کرده است، به خاطر راضیکردن همسرانت [بر خود] حرام میکنی؟ و [بدان که در همه حال،] الله آمرزندۀ مهربان است.
- 2
قَدۡ فَرَضَ ٱللَّهُ لَكُمۡ تَحِلَّةَ أَيۡمَٰنِكُمۡۚ وَٱللَّهُ مَوۡلَىٰكُمۡۖ وَهُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٢﴾
به راستی که الله شکستن سوگندهایتان را [با دادن کفّاره] بر شما روا داشته است؛ و الله دوستدار [و کارساز] شماست و او دانای حکیم است.
- 3
وَإِذۡ أَسَرَّ ٱلنَّبِيُّ إِلَىٰ بَعۡضِ أَزۡوَٰجِهِۦ حَدِيثٗا فَلَمَّا نَبَّأَتۡ بِهِۦ وَأَظۡهَرَهُ ٱللَّهُ عَلَيۡهِ عَرَّفَ بَعۡضَهُۥ وَأَعۡرَضَ عَنۢ بَعۡضٖۖ فَلَمَّا نَبَّأَهَا بِهِۦ قَالَتۡ مَنۡ أَنۢبَأَكَ هَٰذَاۖ قَالَ نَبَّأَنِيَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡخَبِيرُ ﴿٣﴾
و [به یاد آور] آنگاه که پیامبر با یکی از همسرانش رازی را در میان نهاد، و [آن همسر] آن راز را [به همسر دیگر] خبر داد و الله او [= پیامبر] را از آن [افشای راز] آگاه کرد، [پیامبر] قسمتی از آن [رازگویی] را [برای همسر رازگویش] بازگو کرد و از [بازگویی] قسمتی [دیگر] خودداری نمود؛ هنگامی که [پیامبر] او را از آن[چه که ذکر کرده بود] باخبر ساخت، [آن زن] گفت: «چه کسی تو را از این امر باخبر کرده است؟» [پیامبر] گفت: «[الله] دانای آگاه مرا باخبر ساخته است».
- 4
إِن تَتُوبَآ إِلَى ٱللَّهِ فَقَدۡ صَغَتۡ قُلُوبُكُمَاۖ وَإِن تَظَٰهَرَا عَلَيۡهِ فَإِنَّ ٱللَّهَ هُوَ مَوۡلَىٰهُ وَجِبۡرِيلُ وَصَٰلِحُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَۖ وَٱلۡمَلَٰٓئِكَةُ بَعۡدَ ذَٰلِكَ ظَهِيرٌ ﴿٤﴾
[شما ای دو همسر پیامبر،] اگر به درگاه الله توبه کنید [به سود شماست]؛ بیگمان، دلهایتان [از حفظ سرّ که پیغمبر دوست میداشت] منحرف گشته است، و اگر شما دو نفر علیه او همدست [و متفق] شوید، [بدانید] که الله دوست و یاورِ اوست و [نیز] جبرئیل و مردمان شایسته ـ از مؤمنان و فرشتگانـ [نیز] بعد از آن، پشتیبان [و مددکار او] هستند.
- 5
عَسَىٰ رَبُّهُۥٓ إِن طَلَّقَكُنَّ أَن يُبۡدِلَهُۥٓ أَزۡوَٰجًا خَيۡرٗا مِّنكُنَّ مُسۡلِمَٰتٖ مُّؤۡمِنَٰتٖ قَٰنِتَٰتٖ تَٰٓئِبَٰتٍ عَٰبِدَٰتٖ سَٰٓئِحَٰتٖ ثَيِّبَٰتٖ وَأَبۡكَارٗا ﴿٥﴾
چه بسا اگر شما را طلاق دهد، پروردگارش همسرانی اعم از بیوه و دوشیزه بهتر از شما برایش جایگزین کند [که] زنانی مسلمان، مؤمن، فرمانبردار، توبهکار، عبادتگر [و] روزهدار باشند.
- 6
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ قُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ وَأَهۡلِيكُمۡ نَارٗا وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلۡحِجَارَةُ عَلَيۡهَا مَلَٰٓئِكَةٌ غِلَاظٞ شِدَادٞ لَّا يَعۡصُونَ ٱللَّهَ مَآ أَمَرَهُمۡ وَيَفۡعَلُونَ مَا يُؤۡمَرُونَ ﴿٦﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، خود و خانوادهتان را از آتشی که هیزمِ آن مردم و سنگهاست نگه دارید؛ [آتشی که] فرشتگانِ خشن و سختگیر بر آن، [گمارده شدهاند] که هرگز از الله در [مورد] آنچه به آنان فرمان داده، نافرمانی نمیکنند، و هر چه فرمان مییابند انجام میدهند.
- 7
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ لَا تَعۡتَذِرُواْ ٱلۡيَوۡمَۖ إِنَّمَا تُجۡزَوۡنَ مَا كُنتُمۡ تَعۡمَلُونَ ﴿٧﴾
[و در روز قیامت به کافران گفته میشود:] ای کسانی که کافر شدهاید، امروز عذرخواهی نکنید. فقط در برابر آنچه [در دنیا] میکردید جزا داده میشوید.
- 8
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ تُوبُوٓاْ إِلَى ٱللَّهِ تَوۡبَةٗ نَّصُوحًا عَسَىٰ رَبُّكُمۡ أَن يُكَفِّرَ عَنكُمۡ سَيِّـَٔاتِكُمۡ وَيُدۡخِلَكُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُ يَوۡمَ لَا يُخۡزِي ٱللَّهُ ٱلنَّبِيَّ وَٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ مَعَهُۥۖ نُورُهُمۡ يَسۡعَىٰ بَيۡنَ أَيۡدِيهِمۡ وَبِأَيۡمَٰنِهِمۡ يَقُولُونَ رَبَّنَآ أَتۡمِمۡ لَنَا نُورَنَا وَٱغۡفِرۡ لَنَآۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿٨﴾
ای کسانی که ایمان آوردهاید، به سوی الله توبه کنید؛ توبهای خالصانه. امید است پروردگارتان گناهانتان را از شما بزداید و شما را به باغهایی [از بهشت] وارد کند که جویبارها از زیر [درختان] آن جاری است؛ [در] روزی که الله، پیامبر و کسانی را که همراه او ایمان آوردهاند، خوار نمیکند. نورشان پیشاپیش آنان و سمت راستشان [بر روی صراط] در حرکت است؛ میگویند: «پروردگارا، نور ما را به تمام [و کمال] برسان [که وارد بهشت شویم] و ما را بیامرز. بیگمان، تو بر هر چیز توانایی».
- 9
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِيُّ جَٰهِدِ ٱلۡكُفَّارَ وَٱلۡمُنَٰفِقِينَ وَٱغۡلُظۡ عَلَيۡهِمۡۚ وَمَأۡوَىٰهُمۡ جَهَنَّمُۖ وَبِئۡسَ ٱلۡمَصِيرُ ﴿٩﴾
ای پیامبر، با کافران و منافقان جهاد کن و بر آنها سخت بگیر، و جایگاهشان جهنم است؛ و چه بد جایگاهی است!
- 10
ضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ ٱمۡرَأَتَ نُوحٖ وَٱمۡرَأَتَ لُوطٖۖ كَانَتَا تَحۡتَ عَبۡدَيۡنِ مِنۡ عِبَادِنَا صَٰلِحَيۡنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمۡ يُغۡنِيَا عَنۡهُمَا مِنَ ٱللَّهِ شَيۡـٔٗا وَقِيلَ ٱدۡخُلَا ٱلنَّارَ مَعَ ٱلدَّٰخِلِينَ ﴿١٠﴾
الله برای کسانی که کافر شدهاند، همسر نوح و همسر لوط را مَثَل زده است که آن دو در نکاح دو تن از بندگان صالح ما بودند؛ و به آن دو خیانت کردند، و [آن دو بندۀ صالح] نتوانستند چیزی از [عذاب] الله را از آن دو [زن] دفع کنند؛ و [به آنها] گفته شد: «همراه واردشوندگانِ به آتش [جهنم، شما نیز] وارد شوید».
- 11
وَضَرَبَ ٱللَّهُ مَثَلٗا لِّلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱمۡرَأَتَ فِرۡعَوۡنَ إِذۡ قَالَتۡ رَبِّ ٱبۡنِ لِي عِندَكَ بَيۡتٗا فِي ٱلۡجَنَّةِ وَنَجِّنِي مِن فِرۡعَوۡنَ وَعَمَلِهِۦ وَنَجِّنِي مِنَ ٱلۡقَوۡمِ ٱلظَّٰلِمِينَ ﴿١١﴾
الله برای کسانی که ایمان آوردهاند، همسر فرعون [= آسیه] را مَثَل زده است؛ هنگامی که گفت: «پروردگارا، نزد خود در بهشت خانهای برایم بساز و مرا از فرعون و کردارش نجات بده، و مرا از قوم ستمگر رهایی بخش».
- 12
وَمَرۡيَمَ ٱبۡنَتَ عِمۡرَٰنَ ٱلَّتِيٓ أَحۡصَنَتۡ فَرۡجَهَا فَنَفَخۡنَا فِيهِ مِن رُّوحِنَا وَصَدَّقَتۡ بِكَلِمَٰتِ رَبِّهَا وَكُتُبِهِۦ وَكَانَتۡ مِنَ ٱلۡقَٰنِتِينَ ﴿١٢﴾
و [نیز] مریم ـ دختر عمرانـ را [مَثَل زده است] که شرمگاه خویش را [پاک] نگه داشت؛ و ما از روح[ی از جانب] خود در آن دمیدیم و [او] کلمات پروردگارش و کتابهای او را تصدیق کرد و از فرمانبرداران بود.
شنیدن تلاوت سوره تحریم
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 66 از 114
- معنای نام:
- حرام کردن
- شمار آیات:
- 12
- محل نزول:
- مدینه
- ترتیب نزول:
- 107
- جزء:
- 28
درباره سوره تحریم
نام سوره از عبارت «لم تحرم» (چرا حرام میکنی) در آیهٔ نخست گرفته شده است. تحریم به معنای حرام کردن و ممنوع کردن چیزی است. در آیه از پیامبر (ص) پرسیده میشود چرا برای جلب رضایت همسرانشان چیزی را که خدا حلال کرده، بر خود حرام میکنند.
در مدینه نازل شده و 12 آیه دارد. در ترتیب مصحف، سورهٔ 66 و بنا بر ترتیب رایج نزول، سورهٔ 107 است و آخرین سورهٔ جزء 28 است.
سوره از رویدادی در زندگی خانگی پیامبر (ص) آغاز میکند و به همهٔ مؤمنان دربارهٔ روابط خانوادگی، توبه و مسئولیت درس میدهد. در پایان با نمونههایی از زنان منکر و مؤمن تأکید میکند هر کس با ایمان و عمل خود سنجیده میشود.
زمان نزول سوره تحریم
در بیان سبب نزول آیات نخست، ماجرای نقلشده از حضرت عایشه در بخاری و مسلم برجسته است. بنا بر آن، پیامبر (ص) نزد همسرشان زینب بنت جحش عسل مینوشیدند. حضرت عایشه و حضرت حفصه توافق کردند که وقتی ایشان نزدشان آمدند بگویند بویی ناخوشایند از ایشان میآید. در پی آن پیامبر (ص) گفتند دیگر عسل نمینوشند و آیات نازل شد.
هرچند در منابع روایات دیگری نیز دربارهٔ نزول آیات نخست هست، روایت صحیح بخاری و صحیح مسلم همین است. همچنین در بخاری نقل شده که وقتی دربارهٔ دو همسر دعوتشده به توبه در آیهٔ چهارم پرسیدند، حضرت عمر گفت آنان حضرت حفصه و حضرت عایشه هستند.
موضوعات سوره تحریم
سوره با پرسش از پیامبر (ص) آغاز میشود که چرا برای رضایت همسرانشان حلال خدا را بر خود حرام میکنند و اعلام میکند خدا راه رهایی از سوگند با کفاره را مشروع کرده است. افشای رازی که پیامبر (ص) به یکی از همسرانشان گفته بودند بیان میشود؛ آن دو همسر به توبه دعوت میشوند و یادآوری میشود خدا، جبرئیل، مؤمنان صالح و فرشتگان یاور پیامبر (ص) هستند.
سپس به مؤمنان فرمان داده میشود خود و خانوادهشان را از آتشی حفظ کنند که سوخت آن انسانها و سنگهاست. به منکران اعلام میشود عذرخواهی در آن روز سودی ندارد؛ مؤمنان به بازگشت به سوی خدا با توبهای خالصانه دعوت میشوند. به پیامبر (ص) فرمان داده میشود با کافران و منافقان مبارزه کنند و با آنان سختگیر باشند.
در آیات پایانی، همسران حضرت نوح و حضرت لوط که با وجود همسری دو بندهٔ صالح، در امر ایمان به آنان خیانت کردند، نمونهٔ منکران قرار میگیرند؛ همسر فرعون که در برابر ستم او از خدا خانهای در بهشت خواست و حضرت مریم که پاکدامنی خود را حفظ کرد، نمونهٔ مؤمنان معرفی میشوند.
فضیلت سوره تحریم
سورهٔ تحریم با نشاندادن همسر فرعون و مریم دختر عمران بهعنوان نمونه برای ایمانآورندگان پایان مییابد. بنا بر روایت بخاری و مسلم از ابوموسی اشعری، پیامبر (ص) خبر داد که از مردان بسیاری به کمال رسیدهاند، اما از زنان فقط آسیه همسر فرعون و مریم دختر عمران به کمال رسیدهاند. بخاری این حدیث را در بخشی آورده که آیهٔ نمونهقرارگرفتن همسر فرعون را عنوان آن ساخته است.
حاکم نقل کرده که حضرت علی آیهٔ ششم را، که مؤمنان را به نگاهداشتن خود و خانوادهشان از آتش فرمان میدهد، چنین تفسیر کرده است: «به خود و خانوادهتان خیر بیاموزید»؛ حاکم این روایت را بر شرط بخاری و مسلم صحیح دانسته و ذهبی نیز با او موافقت کرده است. روایت تفسیری که میگوید خواننده این سوره توبهٔ نصوح نصیبش میشود، از نظر عالمانی که اخبار ساختگی را بررسی کردهاند دروغین شمرده شده است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره تحریم
توضیح کوتاه همه آیات سوره تحریم، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
ای رسول، چرا کامجویی از کنیز خویش ماریه رضی الله عنها را که الله برایت حلال کرده، برای خشنودکردن همسرانت که احساساتشان علیه او برانگیخته شده، بر خودت حرام میکنی، و الله نسبت به تو بسیار آمرزنده و مهربان است؟!
- 2
الله گشودن سوگندهایتان را با کفاره اگر در آن خیری دیدید یا در آن حانث شدید برایتان تشریع کرده است، و الله یاور شماست، و او تعالی از احوال شما و مصلحت شما آگاه است، و در شریعت و تقدیرش بسیار دانا است.
- 3
و به یاد آور آنگاه که پیامبر -صلی الله علیه وسلم- تنها براى حفصه -رضی الله عنها- رازى را در ميان نهادند و بخشی از آن راز این بود که با کنیزش ماریه نزدیکی نخواهد کرد، پس وقتی كه حفصه -رضی الله عنها- اين راز را با عایشه -رضی الله عنها- در ميان گذاشت و الله پیامبر خویش را از افشای رازش آگاه نمود؛ پیامبر -صلی الله علیه وسلم- به اين خاطر حفصه -رضی الله عنها- را سرزنش نمود، و برخی از سخنان حفصه را برایش بازگو نمود و برخی دیگر را بازگو ننمود، پس حفصه -رضی الله عنها- از ایشان پرسید: چه کسی تو را از این امر آگاه کرده است؟ فرمودند: ذاتی که از همه چیز آگاه، و نسبت به همه ى امور پنهانی داناست، من را باخبر نمود.
- 4
بر شما دو نفر لازم شد که توبه کنید؛ زیرا نفس شما چیزی را دوست دارد که رسولالله صلی الله علیه وسلم آن را نمیپسندد یعنی این امر که از کنیزکش دوری گزیند و او را بر خود حرام کند. و اگر همچنان بر همدستشدن علیه او اصرار ورزید، بدانید که الله خود، دوست و یاور او است، و نیز جبرئیل علیه السلام و مؤمنان شایسته، دوستان و یاوران او هستند. و فرشتگان پس از الله یاران و یاوران او در برابر کسی هستند که آزاری به او برساند.
- 5
امید است که پروردگارش سبحانه اگر پیامبر او شما را طلاق دهد همسرانی بهتر از شما، که از امرش فرمانبرداری میکنند، به او و رسولش مؤمن هستند، فرمانبردار الله هستند، از گناهانشان توبه میکنند، عبادتگزار پروردگارشان هستند، روزهگیر هستند، چه بیوهزنان، و چه دوشیزگانی که با آنها نزدیکی نشده است، به او بدهد. اما پیامبر صلی الله علیه وسلم آنها را طلاق نداده است.
- 6
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید و به احکامش عمل کردهاید، برای خودتان و خانوادههایتان سپری در برابر آتشی بزرگ که با مردم و سنگها برافروخته میشود قرار دهید. بر این آتش فرشتگانی هستند که در برابر کسانیکه در آن وارد میشود خشن و سختگیر هستند، و از امر الله آنگاه که به آنها امر کند نافرمانی نمیکنند، و آنچه را آنها را به آن فرمان میدهد بدون سستی و تأخیر انجام میدهند.
- 7
و در روز قیامت به کافران گفته میشود: ای کسانیکه به الله کفر ورزیدهاید، در برابر کفر و گناهانی که انجام میدادید عذرخواهی نکنید، که عذرهایتان هرگز پذیرفته نخواهد شد؛ زیرا یقیناً در برابر کفر به الله و تکذیب رسولانش که در دنیا مرتکب میشدید در این روز جزا داده میشوید.
- 8
ای کسانیکه به الله ایمان آوردهاید و به احکامش عمل کردهاید، از گناهانتان صادقانه بهسوی الله توبه کنید. امید است که پروردگارتان بدیهایتان را از شما پاک کند، و روز قیامت شما را به بهشتهایی که نهرها از زیر کاخهایش جاری است وارد کند. روزیکه الله پیامبر و کسانی را که همراه او ایمان آوردهاند با وارد کردن در جهنم خوار نمیسازد، و نور آنها در پیشاپیش و سمت راستشان بر روی صراط حرکت میکند، و میگویند: پروردگارا نورمان را بر ما کامل گردان، که وارد بهشت شویم، تا مانند منافقان که نورشان بر روی صراط خاموش میشود نباشیم، و گناهانمان را بیامرز، زیرا تو بر هر کاری توانایی، و از کامل کردن نور ما و گذشتن از گناهانمان ناتوان نیستی.
- 9
ای رسول، در برابر کافران با شمشیر، و در برابر منافقان با زبان و اقامۀ حدود پیکار کن، و بر آنها سخت بگیر تا از تو بترسند، و پناهگاه آنها که در روز قیامت به آن پناه میآورند همان جهنم است، و مقصدشان که به آن بازگردانده میشوند بسیار بد است.
- 10
الله برای کسانیکه به الله و رسولش کفر ورزیدهاند- به اینکه رابطهشان با مؤمنان هرگز سودی به آنها نمیرساند- دو زن دو پیامبر از پیامبران الله: نوح و لوط علیهما السلام را مثال زده است، که همسر دو بندۀ صالح بودند، اما با بازداشتن از راه الله، و یاری رساندن به کافران قوم خویش، به شوهرانشان خیانت کردند؛ پس همسربودن برای این دو بندۀ صالح سودی به آن دو زن نرساند، و به آنها گفته شد: در زمرۀ کافران و فاسقانی که وارد جهنم میشوند در آن داخل شوید.
تفسیر آیات 11 تا 12
- 11
و الله برای کسانیکه به الله و رسولانش ایمان آوردهاند بر اینکه پیوند آنها با کافران زیانی به آنها نمیرساند، و تا زمانیکه بر راه حق استوار باشند تاثیری در آنها ندارد، زن فرعون را مثال زده است آنگاه که گفت: پروردگارا، نزد خودت در بهشت خانهای برایم بنا کن، و مرا از جبروت و قدرت و اعمال بد فرعون نجات دِه، و مرا از قومی که با پیروی از فرعون در طغیان و ستم او، بر خودشان ستم کردهاند نجات دِه.
- 12
و الله برای کسانیکه به الله و رسولانش ایمان آوردهاند، حالت مریم دختر عمران را مثال زده است که عورتش را از زنا حفظ کرد، و الله به جبرئیل علیه السلام فرمان داد که در او بدمد. پس به قدرت الله بدون پدر به عیسی علیه السلام حامله شد، و شریعتهای الله و کتابهای نازلشده بر رسولانش را تصدیق کرد، و از جمله فرمانبرداران الله با اجرای اوامر و خودداری از نواهیاش بود.
پرسشهای رایج درباره سوره تحریم
سوره تحریم چند آیه دارد؟
سوره تحریم 12 آیه دارد.
تحریم به چه معناست؟
تحریم به معنای «حرام کردن» است.
سوره تحریم مکی است یا مدنی؟
سوره تحریم سورهای مدنی است که در مدینه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 107مین سوره است.
سوره تحریم در کدام جزء قرآن است؟
سوره تحریم در جزء 28 است.
سوره تحریم چندمین سوره قرآن است؟
سوره تحریم 66مین سوره قرآن است و پس از سوره طلاق و پیش از سوره ملک قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره تحریم را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره تحریم را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.