سوره 93 از 114 · جزء 30
سوره ضحی
11 آیه · مکی · ترتیب نزول: 11مین
سورهٔ ضحی در دورهٔ مکه نازل شده و 11 آیه دارد. به پیامبر (ص) که از نیامدن وحی برای مدتی اندوهگین بودند تسلی میدهد، نعمتهای عطاشده به ایشان را یادآوری میکند و به توجه به یتیم و درخواستکننده اندرز میدهد.
سوره ضحی به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
وَٱلضُّحَىٰ ﴿١﴾
سوگند به آغاز روز،
- 2
وَٱلَّيۡلِ إِذَا سَجَىٰ ﴿٢﴾
و سوگند به شب، هنگامی که آرام گیرد
- 3
مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَىٰ ﴿٣﴾
[که] پروردگارت تو را وانگذاشته و [بر تو] خشم نگرفته است.
- 4
وَلَلۡأٓخِرَةُ خَيۡرٞ لَّكَ مِنَ ٱلۡأُولَىٰ ﴿٤﴾
و مسلماً آخرت برای تو از دنیا بهتر است.
- 5
وَلَسَوۡفَ يُعۡطِيكَ رَبُّكَ فَتَرۡضَىٰٓ ﴿٥﴾
و به زودی پروردگارت به تو [و امت تو آنقدر] عطا خواهد کرد که راضی گردی.
- 6
أَلَمۡ يَجِدۡكَ يَتِيمٗا فَـَٔاوَىٰ ﴿٦﴾
آیا تو را یتیم نیافت، و پناه داد؟
- 7
وَوَجَدَكَ ضَآلّٗا فَهَدَىٰ ﴿٧﴾
و تو را [راهنایافته و] سرگشته یافت، و هدایت کرد.
- 8
وَوَجَدَكَ عَآئِلٗا فَأَغۡنَىٰ ﴿٨﴾
و تو را فقیر یافت، و بینیاز نمود.
- 9
فَأَمَّا ٱلۡيَتِيمَ فَلَا تَقۡهَرۡ ﴿٩﴾
پس [تو نیز] یتیم را میازار،
- 10
وَأَمَّا ٱلسَّآئِلَ فَلَا تَنۡهَرۡ ﴿١٠﴾
و [مستمندِ] نیازخواه را مران [و با او خشونت مکن]،
- 11
وَأَمَّا بِنِعۡمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثۡ ﴿١١﴾
و نعمتهای پروردگارت را بازگو کن [و سپاس گزار].
شنیدن تلاوت سوره ضحی
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 93 از 114
- معنای نام:
- چاشتگاه
- شمار آیات:
- 11
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 11
- جزء:
- 30
درباره سوره ضحی
نام سوره از واژهٔ «الضحی» گرفته شده که در آیهٔ نخست به آن سوگند یاد میشود و به معنای «وقت چاشت»، یعنی زمان بالا آمدن خورشید و پخش شدن روشنایی آن است.
سوره مکی است و 11 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 93 و در جزء 30 قرآن قرار دارد؛ در ترتیب رایج نزول، سورهٔ 11 است و به آغاز دورهٔ مکه تعلق دارد. از نظر محتوا پیوند نزدیکی با سورهٔ انشراح پس از خود دارد؛ هر دو سوره تسلی و بشارت به پیامبر (ص) و لطفهای خدا به ایشان را موضوع خود قرار میدهند.
زمان نزول سوره ضحی
سوره پس از دورهای از قطع وحی نازل شد. بنا بر نقل بخاری و مسلم از جندب بن عبدالله، پیامبر (ص) بیمار شدند و دو سه شب نتوانستند برای نماز شب برخیزند. در پی آن زنی آمد و گفت «ای محمد، میبینم شیطانت تو را ترک کرده است» و خدا با گفتن «پروردگارت تو را ترک نکرده و بر تو خشم نگرفته است» این سوره را نازل کرد.
در برخی روایات آمده زنی که این سخن را گفت همسر ابولهب بود. دربارهٔ طول قطع وحی اطلاعات متفاوتی در منابع وجود دارد. سوره پس از این انتظار به دل پیامبر (ص) آرامش و اطمینان بخشید.
موضوعات سوره ضحی
سوره با سوگند به چاشت و شب هنگامی که آرام میگیرد آغاز میشود. سپس به پیامبر (ص) خبر داده میشود پروردگارشان ایشان را ترک نکرده و بر ایشان خشم نگرفته است. بشارت داده میشود آخرت برایشان بهتر از دنیاست و پروردگار چیزهایی خواهد داد که ایشان خشنود شوند.
سپس لطفهای خدا به ایشان یادآوری میشود: یتیم یافت و پناه داد، در جستوجوی راه یافت و هدایت کرد، نیازمند یافت و بینیاز ساخت.
در برابر این نعمتها سه اندرز داده میشود: یتیم را میازار، درخواستکننده را مران و از نعمت پروردگارت سخن بگو. بدینسان توجه الهی تجربهشده در زندگی پیامبر (ص)، دلیل مهربانی ایشان با نیازمندان پیرامون معرفی میشود. این اندرزها معیاری اخلاقی برای همهٔ مؤمنان نیز هستند.
فضیلت سوره ضحی
میان خبرهای ثوابی که به خواندن سورهٔ ضحی بسته شده، خبر صحیحی شناخته نشده است. اما مژدهٔ آیهٔ پنجم که به پیامبر (ص) داده شد، یعنی اینکه پروردگارت او را خشنود خواهد کرد، با حدیثی در صحیح مسلم همراه یاد میشود. بنا بر روایت عبدالله بن عمرو، پیامبر (ص) دستهایش را بلند کرد و برای امتش گریان دعا کرد؛ خداوند نیز جبرئیل را فرستاد و اعلام کرد که او را دربارهٔ امتش راضی خواهد کرد و اندوهگینش نخواهد ساخت.
روایتی را هم که امر میکند در دو رکعت نماز چاشت سورههای شمس و ضحی خوانده شود، آلبانی موضوع، یعنی جعلی، دانسته است. سورهای که ویژهٔ نماز چاشت باشد وجود ندارد. خواندن سورهٔ ضحی در این نماز ممکن است، اما نباید آن را به عنوان سنت معرفی کرد.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره ضحی
توضیح کوتاه همه آیات سوره ضحی، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
الله به آغاز روز، سوگند یاد فرمود.
- 2
و به شب آنگاه که تاریکی اندازد و مردم در آن از حرکت آرام گیرند سوگند یاد فرمود.
- 3
که - ای رسول- پروردگارت تو را رها نکرده، و بر تو خشم نیز نگرفته است؛ چنانکه مشرکان وقتی وحی قطع شد گفتند.
- 4
و بهطور قطع آخرت برای تو از دنیا بهتر است؛ زیرا نعمتهای جاویدانی دارد که هرگز پایان نمیپذیرد.
- 5
و بهطور قطع بهزودی به تو و امتت پاداش بسیار خواهد داد تا اینکه به آنچه به تو و امت تو عطا کرده است راضی گردی.
- 6
بهطور قطع تو را کودکی بیپدر یافت، آنگاه پناهگاهی برایت قرار داد، وقتی پدربزرگت عبدالمطلب، سپس عمویت ابوطالب نسبت به تو دلسوزی و مهربانی کردند.
- 7
و تو را در حالی یافت که نه میدانستی کتاب چیست؛ و نه ایمان را. و آنچه از این موارد نمیدانستی به تو آموخت.
- 8
و تو را فقیر یافت و بینیاز کرد.
- 9
پس تو نیز با کسیکه در کودکی پدرش را از دست داده بدرفتاری نکن، و او را خوار نگردان.
- 10
و گدای نیازمند را از خود نران.
تفسیر آیات 11 تا 11
- 11
و شکر نعمتهایی را که الله به تو بخشیده است به جای آور و از آنها سخن بگوی.
پرسشهای رایج درباره سوره ضحی
سوره ضحی چند آیه دارد؟
سوره ضحی 11 آیه دارد.
ضحی به چه معناست؟
ضحی به معنای «چاشتگاه» است.
سوره ضحی مکی است یا مدنی؟
سوره ضحی سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 11مین سوره است.
سوره ضحی در کدام جزء قرآن است؟
سوره ضحی در جزء 30 است.
سوره ضحی چندمین سوره قرآن است؟
سوره ضحی 93مین سوره قرآن است و پس از سوره لیل و پیش از سوره شرح قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره ضحی را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره ضحی را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.