سوره 76 از 114 · جزء 29
سوره انسان
31 آیه · مدنی · ترتیب نزول: 98مین
سورهٔ انسان که دربارهٔ نزولش در مکه یا مدینه دیدگاههای متفاوتی وجود دارد، 31 آیه دارد. آفرینش و آزمون انسان را یادآوری میکند و نعمتهای بهشتی نیکوکاری را بیان میکند که برای رضای خدا به نیازمند، یتیم و اسیر غذا میدهند.
سوره انسان به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
هَلۡ أَتَىٰ عَلَى ٱلۡإِنسَٰنِ حِينٞ مِّنَ ٱلدَّهۡرِ لَمۡ يَكُن شَيۡـٔٗا مَّذۡكُورًا ﴿١﴾
یقیناً زمانی طولانی بر انسان گذشت که چیزی [مهم و] قابل ذکری نبود.
- 2
إِنَّا خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن نُّطۡفَةٍ أَمۡشَاجٖ نَّبۡتَلِيهِ فَجَعَلۡنَٰهُ سَمِيعَۢا بَصِيرًا ﴿٢﴾
به راستی ما انسان را از نطفۀ مختلطی آفریدیم، او را میآزماییم؛ [از این رو] او را شنوای بینا قرار دادیم.
- 3
إِنَّا هَدَيۡنَٰهُ ٱلسَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرٗا وَإِمَّا كَفُورًا ﴿٣﴾
همانا ما راه را به او نشان دادیم؛ خواه سپاسگزار باشد یا ناسپاس.
- 4
إِنَّآ أَعۡتَدۡنَا لِلۡكَٰفِرِينَ سَلَٰسِلَاْ وَأَغۡلَٰلٗا وَسَعِيرًا ﴿٤﴾
به راستی که ما زنجیرها و بندها و آتش سوزان برای کافران مهیا کردهایم.
- 5
إِنَّ ٱلۡأَبۡرَارَ يَشۡرَبُونَ مِن كَأۡسٖ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورًا ﴿٥﴾
بیگمان، نیکوکاران [در بهشت] از جامی مینوشند که آمیخته به کافور است.
- 6
عَيۡنٗا يَشۡرَبُ بِهَا عِبَادُ ٱللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفۡجِيرٗا ﴿٦﴾
[از] چشمهای که بندگان [خاص] الله از آن مینوشند؛ [هر وقت و] هر جا بخواهند آن [چشمه] را جاری میسازند.
- 7
يُوفُونَ بِٱلنَّذۡرِ وَيَخَافُونَ يَوۡمٗا كَانَ شَرُّهُۥ مُسۡتَطِيرٗا ﴿٧﴾
[بندگان نیکوکار] به نذر وفا میکنند و از روزی میترسند که [عذاب و] شرّ آن فراگیر است.
- 8
وَيُطۡعِمُونَ ٱلطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِۦ مِسۡكِينٗا وَيَتِيمٗا وَأَسِيرًا ﴿٨﴾
و غذا را با اینکه [نیاز و] دوست دارند به مستمند و یتیم و اسیر میبخشند.
- 9
إِنَّمَا نُطۡعِمُكُمۡ لِوَجۡهِ ٱللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنكُمۡ جَزَآءٗ وَلَا شُكُورًا ﴿٩﴾
[و در دل میگویند:] «ما فقط به خاطر الله به شما غذا میدهیم؛ نه از شما پاداشی میخواهیم و نه سپاسی.
- 10
إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا يَوۡمًا عَبُوسٗا قَمۡطَرِيرٗا ﴿١٠﴾
همانا ما از پروردگارمان میترسیم، [از عذابِ] روزی که تُرشروی و دشوار است».
- 11
فَوَقَىٰهُمُ ٱللَّهُ شَرَّ ذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمِ وَلَقَّىٰهُمۡ نَضۡرَةٗ وَسُرُورٗا ﴿١١﴾
پس الله آنان را از [سختی و] شرِ آن روز نگه داشت و خرّمی و شادمانی به آنان بخشید.
- 12
وَجَزَىٰهُم بِمَا صَبَرُواْ جَنَّةٗ وَحَرِيرٗا ﴿١٢﴾
و به [پاداش] صبری که کردند، بهشت و [لباسهای] حریر [بهشتی] به آنان پاداش داد.
- 13
مُّتَّكِـِٔينَ فِيهَا عَلَى ٱلۡأَرَآئِكِۖ لَا يَرَوۡنَ فِيهَا شَمۡسٗا وَلَا زَمۡهَرِيرٗا ﴿١٣﴾
در آنجا بر تختها[ی زیبا] تکیه کردهاند؛ نه [حرارتِ] آفتابی در آنجا میبینند و نه [سوزِ] سرمایی،
- 14
وَدَانِيَةً عَلَيۡهِمۡ ظِلَٰلُهَا وَذُلِّلَتۡ قُطُوفُهَا تَذۡلِيلٗا ﴿١٤﴾
و سایههایش بر آنان فروافتاده و میوههایش [برای چیدن] در دسترس [و آسان] است.
- 15
وَيُطَافُ عَلَيۡهِم بِـَٔانِيَةٖ مِّن فِضَّةٖ وَأَكۡوَابٖ كَانَتۡ قَوَارِيرَا۠ ﴿١٥﴾
و ظرفهای سیمین [غذا] و کاسههای بلورین [نوشیدنی]، در گِرداگرد آنان، گردانده میشود.
- 16
قَوَارِيرَاْ مِن فِضَّةٖ قَدَّرُوهَا تَقۡدِيرٗا ﴿١٦﴾
[کاسههای] بلورینی از نقره که آنها را به اندازۀ مناسب، [لبریز و] آماده کردهاند؛
- 17
وَيُسۡقَوۡنَ فِيهَا كَأۡسٗا كَانَ مِزَاجُهَا زَنجَبِيلًا ﴿١٧﴾
و در آنجا از جامهایی سیراب میشوند که آمیزهاش زَنجبیل است.
- 18
عَيۡنٗا فِيهَا تُسَمَّىٰ سَلۡسَبِيلٗا ﴿١٨﴾
[این جامها، از] چشمهای در آنجا که سَلسَبیل نامیده میشود [پر میشوند]؛
- 19
۞ وَيَطُوفُ عَلَيۡهِمۡ وِلۡدَٰنٞ مُّخَلَّدُونَ إِذَا رَأَيۡتَهُمۡ حَسِبۡتَهُمۡ لُؤۡلُؤٗا مَّنثُورٗا ﴿١٩﴾
و همواره نوجوانانی جاودانه بر گِردشان میچرخند که هر گاه آنها را ببینی، گمان میکنی مرواریدِ پراکنده هستند.
- 20
وَإِذَا رَأَيۡتَ ثَمَّ رَأَيۡتَ نَعِيمٗا وَمُلۡكٗا كَبِيرًا ﴿٢٠﴾
و چون [به هر سَمتی] بنگری، نعمت بسیار و فرمانرواییِ عظیمی آنجا میبینی.
- 21
عَٰلِيَهُمۡ ثِيَابُ سُندُسٍ خُضۡرٞ وَإِسۡتَبۡرَقٞۖ وَحُلُّوٓاْ أَسَاوِرَ مِن فِضَّةٖ وَسَقَىٰهُمۡ رَبُّهُمۡ شَرَابٗا طَهُورًا ﴿٢١﴾
بر آنان [= بهشتیان] لباسهایی سبزرنگ از دیبای نازک و دیبای ضخیم [پوشانده شده] است، و با دستبندهایی از نقره آراسته شدهاند، و پروردگارشان شراب پاک به آنان مینوشانَد.
- 22
إِنَّ هَٰذَا كَانَ لَكُمۡ جَزَآءٗ وَكَانَ سَعۡيُكُم مَّشۡكُورًا ﴿٢٢﴾
[و به آنها گفته میشود:] «این [نعمتها،] پاداش شماست، و [بدانید که] از سعی و کوشش شما قدردانی شده است».
- 23
إِنَّا نَحۡنُ نَزَّلۡنَا عَلَيۡكَ ٱلۡقُرۡءَانَ تَنزِيلٗا ﴿٢٣﴾
[ای پیامبر،] یقیناً ما قرآن را به صورت تدریجی بر تو نازل کردیم؛
- 24
فَٱصۡبِرۡ لِحُكۡمِ رَبِّكَ وَلَا تُطِعۡ مِنۡهُمۡ ءَاثِمًا أَوۡ كَفُورٗا ﴿٢٤﴾
پس بر حُکم پروردگارت شکیبا باش و از هیچ یک از گناهکاران و بیدینان آنان فرمان مبر.
- 25
وَٱذۡكُرِ ٱسۡمَ رَبِّكَ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلٗا ﴿٢٥﴾
و صبح و شام، نامِ پروردگارت را یاد کن.
- 26
وَمِنَ ٱلَّيۡلِ فَٱسۡجُدۡ لَهُۥ وَسَبِّحۡهُ لَيۡلٗا طَوِيلًا ﴿٢٦﴾
و [نیز] بخشی از شب برایش سجده کن [و نماز بگزار]، و در بخش بلندی از شب، او را تسبیح گوی.
- 27
إِنَّ هَٰٓؤُلَآءِ يُحِبُّونَ ٱلۡعَاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَرَآءَهُمۡ يَوۡمٗا ثَقِيلٗا ﴿٢٧﴾
بیگمان، اینان [= کافران] دنیای زودگذر را دوست دارند و روز سختی [را که در پیش دارند] پشت سر خود رها میکنند [و به آن اهمیت نمیدهند].
- 28
نَّحۡنُ خَلَقۡنَٰهُمۡ وَشَدَدۡنَآ أَسۡرَهُمۡۖ وَإِذَا شِئۡنَا بَدَّلۡنَآ أَمۡثَٰلَهُمۡ تَبۡدِيلًا ﴿٢٨﴾
ما آنها را آفریدیم و پیوند وجودشان را محکم کردیم، و هر زمان که بخواهیم، جای آنان را به [گروه دیگری] همانندشان میدهیم.
- 29
إِنَّ هَٰذِهِۦ تَذۡكِرَةٞۖ فَمَن شَآءَ ٱتَّخَذَ إِلَىٰ رَبِّهِۦ سَبِيلٗا ﴿٢٩﴾
بیگمان، این یادآوری [و پند] است؛ پس هر کس که بخواهد، راهی به سوی پروردگارش برگزیند.
- 30
وَمَا تَشَآءُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُۚ إِنَّ ٱللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمٗا ﴿٣٠﴾
و تا الله اراده نکند، [شما چیزی را] نخواهید خواست. بیگمان، الله دانای حکیم است؛
- 31
يُدۡخِلُ مَن يَشَآءُ فِي رَحۡمَتِهِۦۚ وَٱلظَّٰلِمِينَ أَعَدَّ لَهُمۡ عَذَابًا أَلِيمَۢا ﴿٣١﴾
هر کس را که بخواهد، در رحمت خود وارد میکند؛ و عذاب دردناکی برای ستمکاران آماده کرده است.
شنیدن تلاوت سوره انسان
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 76 از 114
- معنای نام:
- انسان
- شمار آیات:
- 31
- محل نزول:
- مدینه
- ترتیب نزول:
- 98
- جزء:
- 29
درباره سوره انسان
نام سوره از واژهٔ «انسان» در آیهٔ نخست گرفته شده است: «آیا زمانی طولانی بر انسان نگذشت که هنوز چیزی درخور یاد کردن نبود؟». به سبب واژهٔ «دهر» (زمان) در همان آیه، «سورهٔ دهر» و به سبب واژههای آغازین «هل اتی» نیز نامیده میشود.
سوره 31 آیه دارد. در ترتیب مصحف، سورهٔ 76 است و در جزء 29 قرار دارد. دربارهٔ محل نزول میان علما اختلاف نظر هست: برخی آن را نازلشده در مکه، برخی در مدینه و برخی بخشی را مکی و بخشی را مدنی دانستهاند. در ترتیب مبنای اینجا، مدنی پذیرفته شده و در ترتیب نزول، سورهٔ 98 ذکر شده است.
زمان نزول سوره انسان
اختلاف نظر دربارهٔ محل و زمان نزول سوره به سبک و محتوای آیات مربوط است. کسانی به سبب آیات آهنگین دربارهٔ نعمتهای آخرت و آفرینش، آن را مکی میدانند و کسانی نیز ذکر غذا دادن به اسیران در آیهٔ هشتم را نشانهٔ دورهٔ مدینه ارزیابی میکنند.
هرچند در منابع روایاتی دربارهٔ نزول سوره در پی رویدادی مشخص آمده، استواری آنها نزد علمای حدیث محل بحث است. از این رو سوره در سیاق عمومی آیات به عنوان پندی خوانده میشود که انسان را به اندیشیدن در هدف آفرینش و نیکی بیانتظار پاداش دعوت میکند.
موضوعات سوره انسان
سوره با یادآوری گذشت زمانی طولانی بر انسان آغاز میشود که هنوز چیزی درخور یاد کردن نبود. اعلام میشود خدا انسان را برای آزمودن از قطرهای آب آمیخته آفرید، او را شنوا و بینا کرد و راه را نشان داد؛ انسان یا سپاسگزار است یا ناسپاس. خبر داده میشود برای منکران زنجیرها، بندها و آتشی شعلهور آماده شده است.
سپس بیان میشود نیکوکاران به نذر خود وفا میکنند، از روزی میترسند که شرش همهجا را فرا میگیرد و با وجود علاقه به غذا، آن را به نیازمند، یتیم و اسیر میدهند. میگویند: «تنها برای رضای خدا به شما غذا میدهیم؛ از شما نه پاداش میخواهیم و نه تشکر». در پاداش این کار، سایهها، میوهها، ظرفهای نقره، نوشیدنیهای آمیخته با زنجبیل، چشمهٔ سلسبیل و لباسهای ابریشمی بهشت ترسیم میشود.
در بخش پایانی به پیامبر (ص) اندرز داده میشود بر حکم پروردگار صبر کنند، صبح و شام نام او را یاد کنند و شب سجده و تسبیح کنند. اعلام میشود انسانها تا خدا نخواهد نمیتوانند بخواهند.
فضیلت سوره انسان
بنا بر نقل بخاری و مسلم از ابوهریره، پیامبر (ص) روز جمعه در رکعت نخست نماز صبح سورهٔ سجده و در رکعت دوم این سوره را میخواندند که با «هل اتی علی الانسان» آغاز میشود. همین شیوه در مسلم از ابن عباس نیز روایت شده است.
بر پایهٔ این روایات، علما خواندن این دو سوره را در نماز صبح جمعه مستحب دانستهاند. برخی علما به هماهنگی یادآوری آفرینش انسان، رستاخیز و آخرت در این دو سوره با روز جمعه توجه دادهاند که روز آفرینش حضرت آدم و برپا شدن قیامت معرفی شده است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره انسان
توضیح کوتاه همه آیات سوره انسان، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
زمانی طولانی بر انسان گذشته که در آن زمان، معدومی غیر قابل ذکر بوده است.
- 2
بهراستیکه ما انسان را از نطفهای آمیخته از آب مرد و آب زن آفریدیم، و او را با تکالیفی که بر او لازم گرداندیم میآزماییم، از این رو او را شنوا و بینا قرار دادیم تا احکامی که او را به آنها مکلف کردهایم، برپا دارد.
- 3
بهراستیکه ما برایش راه هدایت را بر زبان رسولانمان آشکار کردیم، و با این کار راه گمراهی نیز برایش آشکار شد. سپس او یا به راه راست هدایت مییابد، و بندهای مؤمن و سپاسگزار الله میشود، و یا از راه راست گمراه میگردد و بندهای کافر و منکر آیات الله میشود.
- 4
بهراستیکه ما برای کافرانِ به الله و رسولانش، غل و زنجیرهایی که با آنها در جهنم کشیده میشوند، و آتشی شعلهور آماده کردهایم.
- 5
بهراستیکه مؤمنان فرمانبردار از الله در روز قیامت از جام شرابی لبریز که با کافور بهسبب رایحه خوش آن آمیخته شده است مینوشند.
- 6
این شراب آمادهشده برای اهل طاعت از چشمهای سهلالوصول و پُر آب است که نمیخشکد، بندگان الله از آن سیراب میشوند، و آن را به هرجا بخواهند روان و جاری میکنند.
- 7
و صفات بندگانی که از آن مینوشند این است که به طاعاتی که خودشان را به آن ملزم کردهاند وفا میکنند، و از روزیکه شر آن گسترده و آشکار است یعنی روز قیامت میترسند.
- 8
و طعام را با وجود اینکه آن را به خاطر نیاز و اشتها دوست دارند، به فقرا و یتیمان و اسیران میدهند.
- 9
و از درون شادمان هستند که جز برای وجه الله به آنها طعام نمیدهند، زیرا در قبال طعام دادن، هیچ پاداش و تشکری از آنها نمیخواهند.
- 10
بهراستیکه ما از پروردگارمان در روزیکه از سختی و ترسناکی آن چهرههای بدبختان در هم کشیده میشود میترسیم.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
پس الله برای گرامی داشتن آنها و شاد کردن دلهایشان، آنها را به فضل خویش از شر آن روز بزرگ نجات داد، و زیبایی و نوری در چهرههایشان به آنها عطا کرد.
- 12
و الله - بهسبب صبرشان بر طاعات و بر قضا و قدرهای الله، و صبرشان در برابر ترک گناهان- بهشتی را که در آن بهرهمند میشوند، و ابریشمی که آن را میپوشند به آنها پاداش داد.
- 13
در آنجا بر تختهایی آراسته تکیه میزنند، و نه خورشیدی که پَرتوش آنها را اذیت کند، و نه سرمای شدیدی میبینند، بلکه در سایهبانی همیشگی و بدون هیچ گرما و سرمایی قرار دارند.
- 14
سایههایش به آنها نزدیک است، و میوههایش رام کسانی است که آنها را میخورند، یعنی به آسانی و سهولت آنها را میخورند، بهگونهای که به پهلو آرمیده و نشسته و ایستاده به آنها دسترسی دارند.
- 15
و خدمتکاران با ظرفهایی نقرهای، و جامهایی درخشان هر وقت شراب بخواهند پیرامون آنها میگردانند.
- 16
که در درخشندگی رنگش مانند شیشه است اما از نقره هستند، و براساس مقداری که میخواهند اندازهگیریشده هستند، بهگونهای که نه از آن بیشتر است و نه کمتر.
- 17
و این گرامیداشتهشدگان از جام شرابی آمیخته با زنجبیل نوشانده میشوند.
- 18
از چشمهای در بهشت به نام سَلسبیل مینوشند.
- 19
و در بهشت پسرانی که بر جوانیشان باقی میمانند، گردشان میچرخند که هرگاه آنها را ببینی بهسبب صورتهای زیبا، و رنگهای نیکو، و زیاد بودن و پراکندگیشان، گویی مرواریدهایی پراکنده شده هستند.
- 20
و چون به آنچه در بهشت است بنگری نعمتهایی غیر قابل توصیف، و مُلک و پادشاهیای بزرگ و بیهمتا میبینی.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
بر تنهایشان لباسهایی سبز و فاخر از ابریشم نازک، و ابریشم کلفت پوشیده شده است، و در آنجا دستبندهایی از نقره پوشانده شدهاند، و الله شرابی خالی از هرگونه ناگواری به آنها مینوشاند.
- 22
و برای تکریم به آنها گفته میشود: قطعاً این نعمتهایی که به شما داده شده است پاداش شما در قبال اعمال صالحتان است، و عملتان نزد الله پذیرفته شده است.
- 23
- ای رسول- به تحقیق که ما قرآن را بخشبخش بر تو نازل کردیم، و آن را یکباره بر تو فرو نفرستادیم.
- 24
پس در برابر تمام احکام تقدیری و تشریعی الله شکیبایی کن، و نه از گناهکاری در گناهی که بهسوی آن فرامیخواند فرمان بر، و نه از کافری در کفری که بهسوی آن فرامیخواند.
- 25
و پروردگارت را با نماز صبح در اول روز، و نماز ظهر و عصر در پایان روز یاد کن.
- 26
و او تعالی را در دو نماز شب: نماز مغرب و نماز عشا، یاد کن، و پس از این دو نماز، برای او نماز شب (تَهَجُّد) بگزار.
- 27
بهراستیکه این مشرکان زندگی دنیا را دوست دارند و بر آن حرص میورزند، و روز قیامت را که بهسبب سختیها و مصیبتهایش روزی سنگین است، پشت سرشان رها کردهاند.
- 28
ما آنها را آفریدهایم و آفرینش آنها را با تقویت مفاصل و اعضا و غیر آن مستحکم کردهایم. و هرگاه نابودی و تبدیل آنها با امثالشان را بخواهیم بهطور قطع این کار را انجام خواهیم داد.
- 29
بهراستیکه این سوره مایۀ اندرز و یادآوری است، پس هرکس انتخاب راهی که او را به رضایت پروردگارش میرساند بخواهد آن را برگزیند.
- 30
و انتخاب راهی بهسوی رضایت الله را نمیخواهید مگر اینکه الله آن را از شما بخواهد، زیرا تمام کارها بهسوی او است. بهراستیکه الله از آنچه که به صلاح بندگانش است و آنچه به صلاح آنها نیست بسیار آگاه است، و در آفرینش و تقدیر و شریعتش بسیار دانا است.
تفسیر آیات 31 تا 31
- 31
هر یک از بندگانش را که بخواهد وارد رحمت خویش میکند، آنگاه آنها را به ایمان و عمل صالح توفیق میدهد، و برای کسانیکه با کفر و گناهان به خودشان ستم کردهاند عذابی دردناک یعنی عذاب جهنم، در آخرت آماده کرده است.
پرسشهای رایج درباره سوره انسان
سوره انسان چند آیه دارد؟
سوره انسان 31 آیه دارد.
انسان به چه معناست؟
انسان به معنای «انسان» است.
سوره انسان مکی است یا مدنی؟
سوره انسان سورهای مدنی است که در مدینه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 98مین سوره است.
سوره انسان در کدام جزء قرآن است؟
سوره انسان در جزء 29 است.
سوره انسان چندمین سوره قرآن است؟
سوره انسان 76مین سوره قرآن است و پس از سوره قیامه و پیش از سوره مرسلات قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره انسان را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره انسان را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.