سوره 30 از 114 · جزء 21
سوره روم
60 آیه · مکی · ترتیب نزول: 84مین
سورهٔ روم که در مکه نازل شده، 60 آیه دارد. خبر میدهد که بیزانس پس از شکست در برابر ایرانیان، در چند سال پیروز خواهد شد؛ و توجه را به نشانههای خداوند در جهان و رستاخیز پس از مرگ جلب میکند.
سوره روم به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
الٓمٓ ﴿١﴾
الم [= الف. لام. میم].
- 2
غُلِبَتِ ٱلرُّومُ ﴿٢﴾
رومیان [در جنگ با فارس] شكست خوردند.
- 3
فِيٓ أَدۡنَى ٱلۡأَرۡضِ وَهُم مِّنۢ بَعۡدِ غَلَبِهِمۡ سَيَغۡلِبُونَ ﴿٣﴾
در نزدیکترین سرزمین [مرزی شام با فارس]؛ و آنان پس از شکستشان، [در نبردی دیگر] پیروز خواهند شد؛
- 4
فِي بِضۡعِ سِنِينَۗ لِلَّهِ ٱلۡأَمۡرُ مِن قَبۡلُ وَمِنۢ بَعۡدُۚ وَيَوۡمَئِذٖ يَفۡرَحُ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ ﴿٤﴾
در چند سال [آینده]. چه قبل و چه بعد از این [پیروزی، سررشتۀ] کار در اختیار الله است؛ و در آن روز، مؤمنان شادمان میگردند.
- 5
بِنَصۡرِ ٱللَّهِۚ يَنصُرُ مَن يَشَآءُۖ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلرَّحِيمُ ﴿٥﴾
[این شادی،] به خاطرِ یاری رساندنِ الله [به اهل کتاب] است؛ و او تعالی هر کس را که بخواهد یاری میکند و او شکستناپذیرِ مهربان است.
- 6
وَعۡدَ ٱللَّهِۖ لَا يُخۡلِفُ ٱللَّهُ وَعۡدَهُۥ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٦﴾
[این پیروزی] وعدۀ الله است [و] الله هرگز از وعدۀ خود تخلف نمیکند؛ ولی بیشتر مردم نمیدانند.
- 7
يَعۡلَمُونَ ظَٰهِرٗا مِّنَ ٱلۡحَيَوٰةِ ٱلدُّنۡيَا وَهُمۡ عَنِ ٱلۡأٓخِرَةِ هُمۡ غَٰفِلُونَ ﴿٧﴾
آنان فقط ظاهری از زندگی دنیا را میدانند و از آخرت غافلند.
- 8
أَوَلَمۡ يَتَفَكَّرُواْ فِيٓ أَنفُسِهِمۗ مَّا خَلَقَ ٱللَّهُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضَ وَمَا بَيۡنَهُمَآ إِلَّا بِٱلۡحَقِّ وَأَجَلٖ مُّسَمّٗىۗ وَإِنَّ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلنَّاسِ بِلِقَآيِٕ رَبِّهِمۡ لَكَٰفِرُونَ ﴿٨﴾
آیا با خود نمیاندیشند که الله آسمانها و زمین و آنچه را که میان آنهاست، جز بهحق و برای مدت معیّنی نیافریده است؟ بیتردید، بسیاری از مردم به دیدار پروردگارشان [در قیامت] باور ندارند.
- 9
أَوَلَمۡ يَسِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَيَنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۚ كَانُوٓاْ أَشَدَّ مِنۡهُمۡ قُوَّةٗ وَأَثَارُواْ ٱلۡأَرۡضَ وَعَمَرُوهَآ أَكۡثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَجَآءَتۡهُمۡ رُسُلُهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِۖ فَمَا كَانَ ٱللَّهُ لِيَظۡلِمَهُمۡ وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ ﴿٩﴾
آیا [مشرکان] در زمین گشت و گذار نکردهاند تا ببینند سرانجامِ کسانی که پیش از آنان بودند چگونه بوده است؟ آنها بسیار نیرومندتر از اینان بودند و زمین را [برای کشاورزی و عمران،] بیش از اینان دگرگون ساختند و آباد کردند؛ و پیامبرانشان با دلایل روشن به سراغشان آمدند [اما آنان انکار کردند و نابود شدند]. الله هرگز بر آن نبود که به آنان ستم کند؛ بلکه آنان خود به خویشتن ستم میکردند.
- 10
ثُمَّ كَانَ عَٰقِبَةَ ٱلَّذِينَ أَسَٰٓـُٔواْ ٱلسُّوٓأَىٰٓ أَن كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِ وَكَانُواْ بِهَا يَسۡتَهۡزِءُونَ ﴿١٠﴾
آنگاه سرانجامِ کسانی که بدی کرده بودند، بسیار بدتر شد؛ چرا که آیات الله را دروغ میانگاشتند و آنها را به تمسخر میگرفتند.
- 11
ٱللَّهُ يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ ثُمَّ إِلَيۡهِ تُرۡجَعُونَ ﴿١١﴾
الله آفرینش مخلوقات را آغاز میکند؛ سپس آنان را [پس از مرگشان] بازمیگردانَد؛ آنگاه [در قیامت، همگی] به سویش بازگردانده میشوید.
- 12
وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُبۡلِسُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ ﴿١٢﴾
روزی که قیامت بر پا گردد، گناهکاران [از رحمت الهی] ناامید میشوند.
- 13
وَلَمۡ يَكُن لَّهُم مِّن شُرَكَآئِهِمۡ شُفَعَٰٓؤُاْ وَكَانُواْ بِشُرَكَآئِهِمۡ كَٰفِرِينَ ﴿١٣﴾
[در آن روز،] مشرکان از بین معبودان خود [که عبادت میکردند] هیچ شفاعتگری نخواهند داشت و نسبت به معبودانشان [که آنها را همتای الله قرار داده بودند] کفر میورزند.
- 14
وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يَوۡمَئِذٖ يَتَفَرَّقُونَ ﴿١٤﴾
روزی که قیامت برپا گردد، [مردم بر اساس کارهایشان] از یکدیگر جدا میشوند.
- 15
فَأَمَّا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ فَهُمۡ فِي رَوۡضَةٖ يُحۡبَرُونَ ﴿١٥﴾
اما کسانی که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته انجام دادهاند، در بوستانی [از بهشت] شادمان میگردند.
- 16
وَأَمَّا ٱلَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِنَا وَلِقَآيِٕ ٱلۡأٓخِرَةِ فَأُوْلَٰٓئِكَ فِي ٱلۡعَذَابِ مُحۡضَرُونَ ﴿١٦﴾
و اما کسانی که کفر ورزیدند و آیات ما و دیدارمان در آخرت را تکذیب کردند، در عذاب [دوزخ] احضار میشوند.
- 17
فَسُبۡحَٰنَ ٱللَّهِ حِينَ تُمۡسُونَ وَحِينَ تُصۡبِحُونَ ﴿١٧﴾
پس الله را به پاکی ستایش کنید، آنگاه که به شب درمیآیید و آن دَم که به صبح میرسید
- 18
وَلَهُ ٱلۡحَمۡدُ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَعَشِيّٗا وَحِينَ تُظۡهِرُونَ ﴿١٨﴾
و عصرگاهان و هنگامی که به نیمروز میرسید؛ و حمد و ستایش در آسمانها و زمین از آنِ اوست.
- 19
يُخۡرِجُ ٱلۡحَيَّ مِنَ ٱلۡمَيِّتِ وَيُخۡرِجُ ٱلۡمَيِّتَ مِنَ ٱلۡحَيِّ وَيُحۡيِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَاۚ وَكَذَٰلِكَ تُخۡرَجُونَ ﴿١٩﴾
او تعالی [موجود] زنده را از [مادّۀ] بیجان [= نطفه] پدید میآورد و [مادّۀ] بیجان را از [موجود] زنده خارج میسازد؛ و زمین را ـ پس از خشکی و خزانش ـ زنده میسازد؛ و [شما نیز روز قیامت،] اینچنین برانگیخته میشوید.
- 20
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَكُم مِّن تُرَابٖ ثُمَّ إِذَآ أَنتُم بَشَرٞ تَنتَشِرُونَ ﴿٢٠﴾
و [یکی دیگر] از نشانههای او تعالی [این] است که شما را از خاک آفرید، سپس انسانهایی شدید [که تولید مثل کردید و در زمین] پراکنده گشتید.
- 21
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَنۡ خَلَقَ لَكُم مِّنۡ أَنفُسِكُمۡ أَزۡوَٰجٗا لِّتَسۡكُنُوٓاْ إِلَيۡهَا وَجَعَلَ بَيۡنَكُم مَّوَدَّةٗ وَرَحۡمَةًۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَتَفَكَّرُونَ ﴿٢١﴾
و از [دیگر] نشانههای او [این] است که از جنس خود شما همسرانی برایتان آفرید تا در کنارشان آرام گیرید و در میانتان محبت و مهربانی قرار داد. بیگمان، در این [نعمت،] نشانههایی است [از قدرت پروردگار] برای مردمی که تفکر میکنند.
- 22
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ خَلۡقُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِ وَٱخۡتِلَٰفُ أَلۡسِنَتِكُمۡ وَأَلۡوَٰنِكُمۡۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّلۡعَٰلِمِينَ ﴿٢٢﴾
و از [دیگر] نشانههای او تعالی، آفرینش آسمانها و زمین و اختلاف زبانها و رنگهای شماست. بیتردید، در این [امور،] نشانههایی [از قدرت پروردگار] برای دانشوران است.
- 23
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ مَنَامُكُم بِٱلَّيۡلِ وَٱلنَّهَارِ وَٱبۡتِغَآؤُكُم مِّن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَسۡمَعُونَ ﴿٢٣﴾
و [یکی دیگر] از نشانههای او، خواب شما در شب و روز و تلاشتان برای بهرهگیری از بخشش پروردگار [و تأمین معاش] است. بیگمان، در این امور، برای مردمی که گوش شنوا دارند، نشانههایی [از قدرتِ پروردگار] است.
- 24
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦ يُرِيكُمُ ٱلۡبَرۡقَ خَوۡفٗا وَطَمَعٗا وَيُنَزِّلُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءٗ فَيُحۡيِۦ بِهِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ﴿٢٤﴾
و از [دیگر] نشانههای او [این] است که برق را برای ترس [از صاعقه] و امید [به باران]، به شما نشان میدهد و آبی از آسمان میفرستد و زمین را ـ پس از خشکی و خزانش ـ با آن زنده میسازد. بیگمان، در این امور، برای مردمی که میاندیشند، نشانههایی [از قدرتِ پروردگار] است.
- 25
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَن تَقُومَ ٱلسَّمَآءُ وَٱلۡأَرۡضُ بِأَمۡرِهِۦۚ ثُمَّ إِذَا دَعَاكُمۡ دَعۡوَةٗ مِّنَ ٱلۡأَرۡضِ إِذَآ أَنتُمۡ تَخۡرُجُونَ ﴿٢٥﴾
و از نشانههای او [این] است که آسمانها و زمین به فرمانش برپاست و [روز قیامت] هنگامی که با ندایی شما را از زمین فرامیخوانَد، ناگهان [همگی از گورها] بیرون میآیید.
- 26
وَلَهُۥ مَن فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ كُلّٞ لَّهُۥ قَٰنِتُونَ ﴿٢٦﴾
هر کس [و هر چه] در آسمانها و زمین است از آنِ الله است و همگی [تسلیم و] فرمانبردارِ او هستند.
- 27
وَهُوَ ٱلَّذِي يَبۡدَؤُاْ ٱلۡخَلۡقَ ثُمَّ يُعِيدُهُۥ وَهُوَ أَهۡوَنُ عَلَيۡهِۚ وَلَهُ ٱلۡمَثَلُ ٱلۡأَعۡلَىٰ فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۚ وَهُوَ ٱلۡعَزِيزُ ٱلۡحَكِيمُ ﴿٢٧﴾
او همان ذاتی است که آفرینش مخلوقات را آغاز میکند، سپس آنان را [پس از مرگشان] بازمیگردانَد و این کار برایش آسانتر [از آفرینش نخستین] است؛ و برترین صفت در آسمانها و زمین برای اوست و او تعالی شکستناپذیرِ حکیم است.
- 28
ضَرَبَ لَكُم مَّثَلٗا مِّنۡ أَنفُسِكُمۡۖ هَل لَّكُم مِّن مَّا مَلَكَتۡ أَيۡمَٰنُكُم مِّن شُرَكَآءَ فِي مَا رَزَقۡنَٰكُمۡ فَأَنتُمۡ فِيهِ سَوَآءٞ تَخَافُونَهُمۡ كَخِيفَتِكُمۡ أَنفُسَكُمۡۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يَعۡقِلُونَ ﴿٢٨﴾
[ای مشرکان،] الله برای شما از خودتان مثالی میآورد: آیا از بردگانتان کسی هست که در اموالی که به شما دادهایم شریکتان باشد؛ چنان که هر دو [در برخورداری از آن اموال،] یکسان باشید و همان طور که [به خاطر تصرف مال] از یکدیگر بیم دارید، از آنان نیز بیم داشته باشید؟ [حال که چنین نیست، پس چرا بندگان و مخلوقات الله را با او شریک میدانید؟] ما آیات خویش را برای کسانی که میاندیشند، اینچنین به روشنی بیان میکنیم.
- 29
بَلِ ٱتَّبَعَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُوٓاْ أَهۡوَآءَهُم بِغَيۡرِ عِلۡمٖۖ فَمَن يَهۡدِي مَنۡ أَضَلَّ ٱللَّهُۖ وَمَا لَهُم مِّن نَّٰصِرِينَ ﴿٢٩﴾
[دلیل شرک، کمبود دلایل توحیدی نیست؛] بلکه ستمکاران بدون علم و آگاهی، از هوی و هوس خود پیروی میکنند؛ پس کسی را که الله گمراه کرده است چه کسی هدایت میکند؟ و آنان [در برابر عذاب الهی] هیچ یاوری نخواهند داشت.
- 30
فَأَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفٗاۚ فِطۡرَتَ ٱللَّهِ ٱلَّتِي فَطَرَ ٱلنَّاسَ عَلَيۡهَاۚ لَا تَبۡدِيلَ لِخَلۡقِ ٱللَّهِۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلۡقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَ ٱلنَّاسِ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٣٠﴾
[ای پیامبر،] حقگرایانه و خالصانه به این دین روی آور. [این آیین پاک،] اسلام است که الله فطرت مردم را بر اساس آن سرشته است. هیچ تغییری در آفرینشِ الله نیست. این است [راه راست و] دین استوار؛ ولی بیشتر مردم [حقیقت را] نمیدانند.
- 31
۞ مُنِيبِينَ إِلَيۡهِ وَٱتَّقُوهُ وَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَلَا تَكُونُواْ مِنَ ٱلۡمُشۡرِكِينَ ﴿٣١﴾
[ای مؤمنان، به درگاه پروردگار توبه کنید و] به سوی او بازگردید و از او پروا کنید و نماز برپا دارید و از مشرکان نباشید.
- 32
مِنَ ٱلَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمۡ وَكَانُواْ شِيَعٗاۖ كُلُّ حِزۡبِۭ بِمَا لَدَيۡهِمۡ فَرِحُونَ ﴿٣٢﴾
از کسانی [نباشید] که در دینشان تفرقه ایجاد کردند و دستهدسته شدند و هر گروهی به آنچه نزد خویش دارند خشنودند.
- 33
وَإِذَا مَسَّ ٱلنَّاسَ ضُرّٞ دَعَوۡاْ رَبَّهُم مُّنِيبِينَ إِلَيۡهِ ثُمَّ إِذَآ أَذَاقَهُم مِّنۡهُ رَحۡمَةً إِذَا فَرِيقٞ مِّنۡهُم بِرَبِّهِمۡ يُشۡرِكُونَ ﴿٣٣﴾
هنگامی که به مردم [رنج و] زیانی برسد، زاریکنان پروردگارشان را میخوانند؛ سپس چون [الله] رحمتی از جانب خویش به آنان بچشاند [و گره از کارشان بگشاید]، آنگاه گروهی از آنان به پروردگارشان شرک میآورند
- 34
لِيَكۡفُرُواْ بِمَآ ءَاتَيۡنَٰهُمۡۚ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوۡفَ تَعۡلَمُونَ ﴿٣٤﴾
تا به آنچه که به آنان دادهایم ناسپاسی کنند. [از لذتهای دنیوی] بهره بگیرید که به زودی [نتیجۀ کردارتان را] خواهید دانست.
- 35
أَمۡ أَنزَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ سُلۡطَٰنٗا فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِمَا كَانُواْ بِهِۦ يُشۡرِكُونَ ﴿٣٥﴾
آیا [در کتابهای آسمانی] دلیل محکمی بر آنان نازل کردهایم که از [درستیِ] آنچه به او [= الله] شرک ورزیدهاند سخن میگوید [و این کار را تأیید میکند]؟
- 36
وَإِذَآ أَذَقۡنَا ٱلنَّاسَ رَحۡمَةٗ فَرِحُواْ بِهَاۖ وَإِن تُصِبۡهُمۡ سَيِّئَةُۢ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيهِمۡ إِذَا هُمۡ يَقۡنَطُونَ ﴿٣٦﴾
وقتی رحمتی به مردم بچشانیم، از آن [بیش از حد] شاد میگردند [و تکبر میورزند] و اگر به سزای کارهایی که میکردند رنج و مصیبتی به آنان برسد، [از رحمت الهی و دفع بلا] ناامید میشوند.
- 37
أَوَلَمۡ يَرَوۡاْ أَنَّ ٱللَّهَ يَبۡسُطُ ٱلرِّزۡقَ لِمَن يَشَآءُ وَيَقۡدِرُۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَأٓيَٰتٖ لِّقَوۡمٖ يُؤۡمِنُونَ ﴿٣٧﴾
آیا ندیدند که الله [نعمت و] روزی را بر هر کس که بخواهد میگشاید و [یا] تنگ میگرداند؟ بیگمان، در این [گشایش و سختی،] نشانههایی [از لطف و رحمت پروردگار،] برای مؤمنان است.
- 38
فَـَٔاتِ ذَا ٱلۡقُرۡبَىٰ حَقَّهُۥ وَٱلۡمِسۡكِينَ وَٱبۡنَ ٱلسَّبِيلِۚ ذَٰلِكَ خَيۡرٞ لِّلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجۡهَ ٱللَّهِۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُفۡلِحُونَ ﴿٣٨﴾
حقِ [صلۀ رَحِم] خویشاوند و [صدقه و زکاتِ] مستمند و درراهمانده را ادا کن. این [کار] برای کسانی که [خشنودی] الله را میطلبند بهتر است و آنان همان رستگارانند.
- 39
وَمَآ ءَاتَيۡتُم مِّن رِّبٗا لِّيَرۡبُوَاْ فِيٓ أَمۡوَٰلِ ٱلنَّاسِ فَلَا يَرۡبُواْ عِندَ ٱللَّهِۖ وَمَآ ءَاتَيۡتُم مِّن زَكَوٰةٖ تُرِيدُونَ وَجۡهَ ٱللَّهِ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُضۡعِفُونَ ﴿٣٩﴾
آنچه از اموال [خود، که به قصد] ربا به مردم میدهید تا [با پس گرفتنِ آن به میزان بیشتری بر اموالتان] افزوده گردد، نزد الله افزایش نمییابد و[لی] آنچه برای خشنودی الله [به عنوان] زکات میپردازید، [برکت و افزایش مییابد] و [کسانی که چنین میکنند] اینانند که پاداششان [نزد الله] چند برابر میگردد.
- 40
ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَكُمۡ ثُمَّ رَزَقَكُمۡ ثُمَّ يُمِيتُكُمۡ ثُمَّ يُحۡيِيكُمۡۖ هَلۡ مِن شُرَكَآئِكُم مَّن يَفۡعَلُ مِن ذَٰلِكُم مِّن شَيۡءٖۚ سُبۡحَٰنَهُۥ وَتَعَٰلَىٰ عَمَّا يُشۡرِكُونَ ﴿٤٠﴾
الله است که شما را آفرید و روزی داد؛ آنگاه شما را میمیراند و باز [در قیامت] زنده میکند. آيا در ميان شريكانتان كسى هست که چیزی از این [کارها] را انجام دهد؟ او تعالی منزّه است و از چیزهایی که [با وی] شریک میسازند برتر است.
- 41
ظَهَرَ ٱلۡفَسَادُ فِي ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ بِمَا كَسَبَتۡ أَيۡدِي ٱلنَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعۡضَ ٱلَّذِي عَمِلُواْ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ ﴿٤١﴾
به سبب گناهانی که مردم مرتکب شدهاند، فساد [و تباهی] در خشکی و دریا آشکار گشته است تا [الله] جزای برخی از اعمالشان را به آنان بچشاند؛ باشد که [به سوی حق] بازگردند.
- 42
قُلۡ سِيرُواْ فِي ٱلۡأَرۡضِ فَٱنظُرُواْ كَيۡفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلُۚ كَانَ أَكۡثَرُهُم مُّشۡرِكِينَ ﴿٤٢﴾
[ای پیامبر، به مشرکان] بگو: «در زمین بگردید تا ببینید سرانجامِ کسانی که پیش از شما بودند چگونه بوده است؛ بیشتر آنان مشرک بودند [و به همین سبب هلاک شدند]».
- 43
فَأَقِمۡ وَجۡهَكَ لِلدِّينِ ٱلۡقَيِّمِ مِن قَبۡلِ أَن يَأۡتِيَ يَوۡمٞ لَّا مَرَدَّ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِۖ يَوۡمَئِذٖ يَصَّدَّعُونَ ﴿٤٣﴾
به سوى دین مستقیم [و پایدار] روی آور پیش از آنكه روزى از جانب الله فرارسد كه برگشتناپذير است [و قطعاً واقع میگردد]. در آن روز، [مردم] پراکنده میشوند [سپس گروهی به بهشت میروند و گروهی به دوزخ].
- 44
مَن كَفَرَ فَعَلَيۡهِ كُفۡرُهُۥۖ وَمَنۡ عَمِلَ صَٰلِحٗا فَلِأَنفُسِهِمۡ يَمۡهَدُونَ ﴿٤٤﴾
هر کس کفر بورزد، کفرش به زیان [خودِ] اوست و هر کس کاری شایسته انجام دهد، [بهشت را] برای خود آماده میسازد.
- 45
لِيَجۡزِيَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ مِن فَضۡلِهِۦٓۚ إِنَّهُۥ لَا يُحِبُّ ٱلۡكَٰفِرِينَ ﴿٤٥﴾
تا [الله] کسانی را که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته انجام دادهاند، از فضل خود پاداش دهد. بیتردید، او تعالی کافران را دوست ندارد.
- 46
وَمِنۡ ءَايَٰتِهِۦٓ أَن يُرۡسِلَ ٱلرِّيَاحَ مُبَشِّرَٰتٖ وَلِيُذِيقَكُم مِّن رَّحۡمَتِهِۦ وَلِتَجۡرِيَ ٱلۡفُلۡكُ بِأَمۡرِهِۦ وَلِتَبۡتَغُواْ مِن فَضۡلِهِۦ وَلَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ ﴿٤٦﴾
از نشانههای [قدرتِ] او این است که بادهای بشارتبخش را [با مژدۀ باران] میفرستد تا از رحمت خویش به شما بچشاند و کشتیها به فرمانش حرکت کنند تا از بخشش او [روزی] بجویید؛ باشد که شکر به جای آورید.
- 47
وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا مِن قَبۡلِكَ رُسُلًا إِلَىٰ قَوۡمِهِمۡ فَجَآءُوهُم بِٱلۡبَيِّنَٰتِ فَٱنتَقَمۡنَا مِنَ ٱلَّذِينَ أَجۡرَمُواْۖ وَكَانَ حَقًّا عَلَيۡنَا نَصۡرُ ٱلۡمُؤۡمِنِينَ ﴿٤٧﴾
و در حقیقت، پیش از تو [نیز] پیامبرانی را به سوی قومشان فرستادیم و آنان با دلایل روشن نزدشان آمدند [ولی آن دلایل را تکذیب کردند]؛ سپس از کسانی که مرتکب گناه شده بودند انتقام گرفتیم [و مؤمنان را نجات دادیم] و یاریدادن مؤمنان [حقی] بر عهدۀ ما است.
- 48
ٱللَّهُ ٱلَّذِي يُرۡسِلُ ٱلرِّيَٰحَ فَتُثِيرُ سَحَابٗا فَيَبۡسُطُهُۥ فِي ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ يَشَآءُ وَيَجۡعَلُهُۥ كِسَفٗا فَتَرَى ٱلۡوَدۡقَ يَخۡرُجُ مِنۡ خِلَٰلِهِۦۖ فَإِذَآ أَصَابَ بِهِۦ مَن يَشَآءُ مِنۡ عِبَادِهِۦٓ إِذَا هُمۡ يَسۡتَبۡشِرُونَ ﴿٤٨﴾
الله است که بادها را روانه میکند و [آنها نیز تودۀ] ابری را به حرکت درمیآورند و [الله] آنها را چنان که میخواهد در [پهنۀ] آسمان میگسترانَد و به صورت پارههایی درمیآورَد و باران را میبینی که از میان آن [ابرها] بیرون میآید؛ و چون [پروردگار مهربان] این [بارانِ حیاتبخش] را به هر یک از بندگانش که بخواهد فروبارَد، آنگاه است که شادمان میشوند.
- 49
وَإِن كَانُواْ مِن قَبۡلِ أَن يُنَزَّلَ عَلَيۡهِم مِّن قَبۡلِهِۦ لَمُبۡلِسِينَ ﴿٤٩﴾
و قطعاً پیش از آنکه بر آنان ببارد، [آری] پیش از آن، ناامید بودند.
- 50
فَٱنظُرۡ إِلَىٰٓ ءَاثَٰرِ رَحۡمَتِ ٱللَّهِ كَيۡفَ يُحۡيِ ٱلۡأَرۡضَ بَعۡدَ مَوۡتِهَآۚ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمُحۡيِ ٱلۡمَوۡتَىٰۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٖ قَدِيرٞ ﴿٥٠﴾
پس به آثار رحمت الهی بنگر که چگونه زمین را پس از خشکی و خزانش زنده میکند. به راستی، اوست که یقیناً زندگیبخشِ مردگان است و او تعالی بر هر چیزی تواناست.
- 51
وَلَئِنۡ أَرۡسَلۡنَا رِيحٗا فَرَأَوۡهُ مُصۡفَرّٗا لَّظَلُّواْ مِنۢ بَعۡدِهِۦ يَكۡفُرُونَ ﴿٥١﴾
اگر بادی [سوزان] بفرستیم و آن [کشتزارهایشان] را زرد [و پژمرده] ببینند، قطعاً پس از آن، ناسپاسی میکنند.
- 52
فَإِنَّكَ لَا تُسۡمِعُ ٱلۡمَوۡتَىٰ وَلَا تُسۡمِعُ ٱلصُّمَّ ٱلدُّعَآءَ إِذَا وَلَّوۡاْ مُدۡبِرِينَ ﴿٥٢﴾
[ای پیامبر،] تو هرگز نمیتوانی مردگان را شنوا سازی و آواى دعوت [حق] را به گوش كران برسانى؛ آنگاه که آنان پشت میکنند و روی میگردانند.
- 53
وَمَآ أَنتَ بِهَٰدِ ٱلۡعُمۡيِ عَن ضَلَٰلَتِهِمۡۖ إِن تُسۡمِعُ إِلَّا مَن يُؤۡمِنُ بِـَٔايَٰتِنَا فَهُم مُّسۡلِمُونَ ﴿٥٣﴾
و تو راهنمای کوردلان از گمراهیشان نیستی. تو تنها [سخن حق را] به گوش کسانی میرسانی که به آیات ما ایمان دارند و [در برابر فرمان الله] تسلیمند.
- 54
۞ ٱللَّهُ ٱلَّذِي خَلَقَكُم مِّن ضَعۡفٖ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ ضَعۡفٖ قُوَّةٗ ثُمَّ جَعَلَ مِنۢ بَعۡدِ قُوَّةٖ ضَعۡفٗا وَشَيۡبَةٗۚ يَخۡلُقُ مَا يَشَآءُۚ وَهُوَ ٱلۡعَلِيمُ ٱلۡقَدِيرُ ﴿٥٤﴾
الله است که شما را از [آب] بیارزشی آفرید؛ سپس بعد از ناتوانى [دوران خردسالی،] نیرومندى بخشید؛ آنگاه پس از نیرومندى، ضعف و کهنسالی پدید آورد. او هر چه بخواهد میآفریند و او دانای تواناست.
- 55
وَيَوۡمَ تَقُومُ ٱلسَّاعَةُ يُقۡسِمُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ مَا لَبِثُواْ غَيۡرَ سَاعَةٖۚ كَذَٰلِكَ كَانُواْ يُؤۡفَكُونَ ﴿٥٥﴾
و روزی که قیامت برپا گردد، گناهکاران سوگند یاد میکنند که جز ساعتی [در گور] درنگ نکردهاند. آنان [در دنیا نیز] این گونه به انحراف كشیده مىشدند.
- 56
وَقَالَ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡعِلۡمَ وَٱلۡإِيمَٰنَ لَقَدۡ لَبِثۡتُمۡ فِي كِتَٰبِ ٱللَّهِ إِلَىٰ يَوۡمِ ٱلۡبَعۡثِۖ فَهَٰذَا يَوۡمُ ٱلۡبَعۡثِ وَلَٰكِنَّكُمۡ كُنتُمۡ لَا تَعۡلَمُونَ ﴿٥٦﴾
و کسانی که به آنان دانش و ایمان داده شده است [به گناهکاران] میگویند: «بیتردید، شما [بر اساس آنچه] در كتاب الله [مقدر بوده است] تا روز رستاخیز درنگ کردهاید. پس این روز رستاخیز است؛ اما شما نمیدانستید [و آن را انکار میکردید]».
- 57
فَيَوۡمَئِذٖ لَّا يَنفَعُ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مَعۡذِرَتُهُمۡ وَلَا هُمۡ يُسۡتَعۡتَبُونَ ﴿٥٧﴾
در آن روز، عذرخواهیِ کسانی که ستم کردهاند سودی ندارد و از آنان خواسته نمیشود که [برای به دست آوردن خشنودی الله] عذرخواهی کنند.
- 58
وَلَقَدۡ ضَرَبۡنَا لِلنَّاسِ فِي هَٰذَا ٱلۡقُرۡءَانِ مِن كُلِّ مَثَلٖۚ وَلَئِن جِئۡتَهُم بِـَٔايَةٖ لَّيَقُولَنَّ ٱلَّذِينَ كَفَرُوٓاْ إِنۡ أَنتُمۡ إِلَّا مُبۡطِلُونَ ﴿٥٨﴾
به راستی که در این قرآن، از هرگونه مَثَلی برای مردم آوردیم؛ و اگر نشانهای [در مورد راستگوییات] برایشان بیاوری، کسانی که کفر ورزیدند میگویند: «شما باطلاندیشانی بیش نیستید».
- 59
كَذَٰلِكَ يَطۡبَعُ ٱللَّهُ عَلَىٰ قُلُوبِ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ ﴿٥٩﴾
الله بر دلهای کسانی که [سخن حق را] نمیفهمند، این گونه مُهر [غفلت] مینهد.
- 60
فَٱصۡبِرۡ إِنَّ وَعۡدَ ٱللَّهِ حَقّٞۖ وَلَا يَسۡتَخِفَّنَّكَ ٱلَّذِينَ لَا يُوقِنُونَ ﴿٦٠﴾
[ای پیامبر، بر آزار و تکذیبِ مشرکان] شکیبا باش [که] قطعاً وعدۀ [یاریِ] الله، حق است؛ و مبادا کسانی که [به رستاخیز] باور ندارند، تو را به [بیصبری و] سبكسرى وادار کنند.
شنیدن تلاوت سوره روم
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 30 از 114
- معنای نام:
- رومیان
- شمار آیات:
- 60
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 84
- جزء:
- 21
درباره سوره روم
نام سوره از واژهٔ «روم» در آیهٔ دوم گرفته شده که به مردم روم شرقی (بیزانس) اشاره دارد. در مکه نازل شده و 60 آیه دارد. در ترتیب مصحف، سورهٔ 30 است و در جزء 21 قرار دارد؛ بر اساس ترتیب نزول، سورهٔ 84 شمرده میشود.
در آغاز سوره خبر داده میشود که رومیان در سرزمینی نزدیک شکست خوردهاند، اما در چند سال دوباره پیروز خواهند شد. این خبر یکی از شناختهشدهترین نمونههای خبرهای غیبی قرآن دانسته میشود. سوره همچنین با عبارتهای «و من آیاته» (از نشانههای اوست) شناخته میشود که نشانههای وجود و قدرت خداوند را پیدرپی برمیشمارند؛ آیهٔ 21 که بیان میکند میان همسران محبت و رحمت قرار داده شده، یکی از آنهاست.
زمان نزول سوره روم
سوره در دورهٔ مکه، در سالهایی نازل شده که ایرانیانِ ساسانی پیروزیهای بزرگی بر روم شرقی (بیزانس) به دست آوردند و بیتالمقدس را گرفتند (حدود سالهای 614-615 میلادی). مشرکان مکه، برتری ایرانیانِ مجوسی بر رومیانی را که اهل کتاب شمرده میشدند، به سود خود تفسیر کرده و در برابر مسلمانان به آن میبالیدند.
آیات نازلشده در این فضا خبر دادند که رومیان در چند سال («بضع سنین»، میان سه تا نه سال) دوباره پیروز خواهند شد و آن روز مؤمنان شاد خواهند شد. در روایات ترمذی نقل شده است که حضرت ابوبکر در پی این خبر با مشرکان شرط بست. همچنین بنا بر روایتی در سنن ترمذی، خبرِ پیروزی رومیان بر ایرانیان با روزهایی همزمان شد که مسلمانان پیروزی بدر را به دست آوردند.
موضوعات سوره روم
سوره با خبرِ شکست رومیان و پیروزی آیندهٔ آنان آغاز میشود؛ سپس تأکید میشود که بیشتر مردم تنها ظاهر زندگی دنیا را میدانند و از آخرت غافلاند. به نگریستن در سرانجام قومهای پیشین دعوت میشود و بیان میشود که مردم در روز قیامت به گروهها تقسیم خواهند شد.
در بخش میانی سوره، دلایل یگانگی و قدرت خداوند برشمرده میشوند: آفرینش انسان از خاک، قرار دادن محبت و رحمت میان همسران، آفرینش آسمانها و زمین، گوناگونی زبانها و رنگها، خواب، برق، باران و زنده کردن زمین مرده. از انسان خواسته میشود به فطرتی که خداوند در آفرینش به او داده، یعنی دین حنیف، روی آورد. بیان میشود که ربا مال را نزد خداوند افزایش نمیدهد، اما زکاتی که برای رضای خداوند داده میشود، پاداش چندبرابر میآورد. یادآوری میشود که فسادِ دیدهشده در خشکی و دریا به سبب کارهایی پدید آمده که انسانها با دست خود انجام دادهاند. سوره گذر انسان از ناتوانی به توانایی و سپس دوباره به ناتوانی را بیان میکند و با سفارش به صبر پایان مییابد.
فضیلت سوره روم
دربارهٔ سورهٔ روم روایت صحیحی در فضیلت ویژه شناخته نشده است. بنا بر آنچه نسائی و احمد بن حنبل از صحابیای که نامش برده نشده نقل کردهاند، پیامبر (ص) در یک نماز صبح سورهٔ روم را خواند و در خواندنش آشفتگی پیش آمد. پس از نماز فرمود کسانی که وضوی خود را درست نمیگیرند و به جماعت میپیوندند، قرائت قرآن را بر ما آشفته میکنند. آلبانی این روایت را حسن و شعیب ارنؤوط سندش را حسن دانستهاند؛ اما ابن قطان یادآور شده که وضع یکی از راویان آن، شبیب، شناخته نیست.
در روایت ابوداود از ابن عباس آمده است که هر که آیههای 17 تا 19 سوره را صبح بخواند آنچه را در آن روز از دست داده جبران میکند، و هر که شامگاه بخواند آنچه را در آن شب از دست داده جبران میکند؛ آلبانی این روایت را بسیار ضعیف شمرده است. روایتی که در برخی تفسیرها به ابیّ بن کعب نسبت داده شده و برای خواننده این سوره ثوابی ده برابر شمار فرشتگانی که میان آسمان و زمین خدا را تسبیح میگویند وعده میدهد، از نظر عالمان حدیث ساختگی (موضوع) شمرده شده است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره روم
توضیح کوتاه همه آیات سوره روم، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
﴿الٓمٓ﴾ سخن در مورد حروف شبیه این حروف در ابتدای سورۀ بقره بیان شد.
- 2
فارس روم را شکست داد.
- 3
در نزدیکترین سرزمین شام به سرزمینهای فارس، و پس از پیروزی فارس بر آنها، به زودی روم بر آنها چیره خواهند شد.
- 4
در زمانیکه کمتر از سه سال، و بیشتر از ده سال نیست. تمام امور قبل و بعد پیروزی روم از آنِ الله است، و روزیکه روم بر فارس پیروز میشود مؤمنان شاد میشوند.
- 5
بهسبب یاری روم توسط الله شاد میشوند زیرا آنها اهل کتاب هستند، الله هرکس را بخواهد بر هرکس که بخواهد پیروز میگرداند، و او تعالی ذات شکست ناپذیری است که هرگز مغلوب نمیشود و نسبت به بندگان مؤمن خویش بسیار مهربان است.
- 6
این پیروزی وعده اى از جانب الله متعال بود و او به هيچ وجه خلاف وعده نمى كند و با محقق شدن آن، مؤمنان به وعده ی یاری الهی، یقین بیشتری پیدا می کنند، اما بیشتر مردم به سبب کفرشان این امر را درک نمی کنند.
- 7
ایمان و احکام شریعت را نمیشناسند، و فقط ظاهری از زندگی دنیا را که به کسب معاش و ساختن تمدن مادی مربوط است میشناسند، اما از آخرت که سرای زندگی حقیقی است رویگردان هستند، و به آن اهمیت نمیدهند.
- 8
آیا این مشرکانِ تکذیب کننده، در خویشتن نیندیشیده اند که پروردگار چگونه آن ها را آفریده و آراسته است. الله متعال آسمان ها و زمين و چيزهايى كه در ميان آن دو است را به حق آفريده و آن ها را بیهوده نیافریده، و برای بقای آن ها مدتی معین، مشخص کرده، ولی بسیاری از مردم به دیدار پروردگارشان در روز قیامت، باور ندارند و از این رو با انجام عمل صالح و مورد رضایت پروردگار، برای معاد آماده نمی شوند.
- 9
آیا اینها در زمین نگشتهاند تا بیندیشند سرانجامِ امتهای تکذیبکننده پیش از آنها چگونه بوده است، درحالیکه آن امتها از اینها نیرومندتر بودند، و زمین را برای کشاورزی و آبادانی زیر و رو کردند، و آن را بیشتر از اینها آباد کردند، و رسولانشان با دلایل و حجتهای آشکار بر توحید الله آمدند اما تکذیب کردند، پس الله بر آنها ستم نکرد وقتی آنها را نابود ساخت، بلکه خود آنها بهسبب کفرشان با قرار دادن خویش در معرض نابودی، بر خویشتن ستم میکردند.
- 10
سپس کسانیکه با شرک به الله و انجام گناهان، مرتکب اعمال بدی شدند، سرانجامِ بسیار بدی داشتند؛ زیرا آیات الله را تکذیب کردند، و به تمسخر و ریشخند میگرفتند.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
الله آفرینش را بدون نمونۀ قبلی آغاز میکند، سپس آن را از بین میبرد، سپس آن را بازمیگرداند، آنگاه در روز قیامت برای حسابرسی و جزا فقط بهسوی او بازگردانده میشوید.
- 12
و روزیکه قیامت برپا میشود مجرمان از رحمت الله نومید میشوند، و آرزویشان از بین میرود؛ چون دلیل آنها بر کفر بر الله بریده میشود.
- 13
و از شریکانشان - که آنها را در دنیا عبادت میکردند- کسانی ندارند که برای نجات آنها از عذاب شفاعت کنند، و خودشان به شریکان خویش کافر میشوند، زیرا وقتیکه به آنها نیاز دارند دست از یاریشان میکشند و همگی در نابودی یکسان هستند.
- 14
و روزی که قیامت برپا میگردد مردم براساس اعمالیکه در دنیا داشتند جزای متفاوتی دارند، برخی از آنها به عِلّیین بالا برده میشوند، و برخی دیگر به اَسفل السافلین افکنده میشوند.
- 15
اما کسانیکه به الله ایمان آوردهاند و اعمال صالح و پسندیده نزد او تعالی انجام دادهاند، از نعمتهایی جاویدانی که در بهشت به آنها میرسد و هرگز پایان نمییابد شادمان هستند.
- 16
و اما کسانیکه به الله کفر ورزیدهاند، و آیات نازلشدۀ ما بر رسولمان، و رستاخیز و حسابرسی را تکذیب کردهاند، در عذاب حاضر، و همنشین آن عذاب میشوند.
- 17
پس تسبیح الله را بگویید آنگاه که در وقت شب داخل میشوید؛ یعنی وقت دو نماز: مغرب و عشاء، و تسبیح او تعالی را بگویید آنگاه که در وقت صبح داخل میشوید؛ یعنی وقت نماز فجر.
- 18
و تمام ستایشها، تنها از آنِ او سبحانه است؛ در آسمانها فرشتگان او را میستایند، و در زمین مخلوقاتش او را میستایند، و او را آنگاه که به شامگاه داخل میشوید یعنی وقت نماز عصر تسبیح بگویید، و تسبیح او را بگویید آنگاه که در وقت ظهر داخل میشوید.
- 19
زنده را از مرده درمیآورد، مانند اینکه انسان را از نطفه، و جوجه را از تخم بیرون میآورد؛ و مرده را از زنده درمیآورد، مثل اینکه نطفه را از انسان، و تخم را از ماکیان خارج میسازد. و زمین را پس از خشکی آن با فروفرستادن باران و رویانیدن گیاهان زنده میگرداند، و همچنانکه زمین را با رویانیدن گیاهان زنده میگرداند شما نیز برای حسابرسی و جزا از قبرهایتان درآورده میشوید.
- 20
و از آیات بزرگ و دالّ بر قدرت و یگانگی الله متعال این است که: اصل شما را -ای مردم- از خاک آفرید، آنگاه که پدرتان را از آن خلق کرد. سپس شما به گونه ای گشتید که با زاد و ولد، افزايش يافته و در مشرق و مغرب زمین منتشر شدید.
تفسیر آیات 21 تا 30
- 21
و نیز از آیات بزرگ و دلالتکنندۀ او تعالی بر قدرت و یگانگی او این است که - ای مردان- از جنس خود شما همسرانی برایتان آفرید تا بهسبب همجنسی نفسهایتان به آنها آرام گیرد، و میان شما و آنها محبت و مهربانی قرار داد، بهراستیکه در این مورد برهانها و دلالتهای آشکاری است برای مردمی که میاندیشند؛ زیرا آنها هستند که از بهکارانداختن عقلهایشان فایده میبرند.
- 22
و از جمله نشانههای بزرگ و دلالتکنندۀ الله بر قدرت و یگانگی او تعالی: آفرینش آسمانها و زمین، و اختلاف زبانهای شما، و اختلاف رنگهایتان است، بهراستیکه در این موارد برهانها و دلالتهایی برای اهل علم و بصیرت است.
- 23
و از جمله آیات بزرگ و دلالتکنندۀ الله بر قدرت و یگانگی او تعالی: خوابتان در شب و روز است تا از خستگی کارها استراحت کنید، و از آیات او تعالی این است که روز را برایتان قرار داد تا در آن برای جستجوی روزی از پروردگارتان، پراکنده شوید، بهراستیکه در این مورد برهانها و دلالتهایی است برای مردمی که با تدبر و پذیرش، گوش فرا میدهند.
- 24
و از جمله آیات بزرگ و دلالتکنندۀ الله بر قدرت و یگانگی او تعالی این است که: برق را در آسمان برایتان نشان میدهد، و ترس از صاعقهها و امید به باران را یکجا در آن برایتان فراهم میآورد، و آب باران را از آسمان برایتان فرو میفرستد، آنگاه زمین را پس از اینکه خشک بود با گیاهانی که در آن میرویاند زنده میگرداند. بهراستیکه در این مورد برهانها و دلالتهای آشکاری است برای مردمی که میاندیشند، آنگاه با آنها بر رستاخیز پس از مرگ برای حسابرسی و جزا راهنمایی میشوند.
- 25
و از جمله آیات بزرگ و دلالتکنندۀ الله بر قدرت و یگانگی او تعالی: برپایی آسمان بدون سقوط، و زمین بدون انهدام، به فرمان او سبحانه است، سپس وقتی او سبحانه شما را با دمیدن فرشته در صور از زمین فراخواند بهناگاه از قبرهایتان برای حسابرسی و جزا درمیآیید.
- 26
و فرمانروایی و آفرینش و تقدیر هر مخلوقی که در آسمانها و در زمین است فقط برای او تعالی است. تمام مخلوقات الله که در آسمانها و زمین هستند از او تعالی اطاعت میکنند و تسلیم فرمانش هستند.
- 27
و او سبحانه ذاتی است که آفرینش را بدون نمونۀ قبلی آغاز میکند، سپس آن را پس از نابود کردنش بازمیگرداند، و بازگرداندن از آغاز کردن آسانتر است، و هر یک از این دو بر او تعالی آسان است زیرا او تعالی هر وقت چیزی را اراده کند به او میفرماید: (کن: باش) بهناگاه موجود میشود، و در هر یک از صفات جلال و کمال که به آن توصیف میشود صفت برتر از آنِ اوست، و او تعالی ذات شکست ناپذیری است که مغلوب نمیشود، و در آفرینش و تدبیرش بسیار دانا است.
- 28
- ای مشرکان- الله مثالی برگرفته از خودتان برای شما زده است: آیا از میان بردگان و غلامهایتان شریکی دارید که در اموالتان به صورت یکسان با شما مشارکت کنند، و بترسید که اموالتان را با شما تقسیم کنند چنانکه یکی از شما از شریک آزادش میترسد که مالش را با او قسمت کند؟ آیا برای خودتان این کار را از بردگانتان راضی میشوید؟ بدون تردید بر این کار راضی نمیشوید، پس الله سزاوارتر است به اینکه از میان مخلوقات و بندگانش شریکی در فرمانروایی خویش نداشته باشد. همانند بیان این مثالها و غیر آن حجتها و دلایل گوناگون را برای مردمی که میاندیشند بیان میکنیم، زیرا آنها هستند که از این موارد بهره میبرند.
- 29
سبب گمراهی آنان، نبودِ دلیل کافی و عدم بیان آن ها نیست، بلکه سبب آن، پیروی از هوا و هوس، تقلید از پدرانشان و جهل نسبت به حق الهی بر آنان، می باشد. پس فردی که الله متعال او را گمراه کرده؛ چه کسی می تواند او را به هدایت كند؟! هیچ کس نمی تواند او را توفیق دهد، و یارانی ندارند که عذاب الهی را از آنان دور کنند.
- 30
پس - ای رسول- تو و کسانیکه همراه تو هستند به دینی که الله روی تو را بهسوی آن گرداند روی آورید، و از تمام ادیان بهسوی آن متمایل شوید، همان دین اسلام که مردم به صورت طبیعی به آن تمایل دارند. هیچ تغییری برای آفرینش الله وجود ندارد. این است دین راستیکه هیچ انحرافی در آن نیست، اما بیشتر مردم نمیدانند که دین حقیقی همین دین است.
تفسیر آیات 31 تا 40
- 31
و با توبه از گناهانتان بهسوی او سبحانه بازگردید، و با اجرای اوامر و اجتناب از نواهی او تعالی از او بترسید، و نماز را به کاملترین وجه برپا دارید، و از مشرکان که با فطرت مخالفت میکنند و همراه الله دیگران را در عبادت خویش شریک میگردانند نباشید.
- 32
و از مشرکان که دینشان را تغییر دادند، و به بخشی از آن ایمان آوردند، و به بخشی دیگر کفر ورزیدند، و به گروهها و احزاب تقسیم شدند، و هر حزب از آنها با باطلی که بر آن هستند شادمان هستند نباشید که تنها خودشان را بر حق، و دیگران را بر باطل میپندارند.
- 33
و وقتی آسیبی مانند بیماری یا فقر یا قحطی به مشرکان برسد با تضرع و پناه بردن و بازگشت به پروردگارشان سبحانه، تنها او را میخوانند تا مصیبتی را که به آنها رسیده است از آنها برطرف سازد، سپس وقتی با کشف مصیبت بر آنها مهربانی میکند، بهناگاه گروهی از آنها به شریک قرار دادن دیگران همراه الله در دعا بازمیگردند.
- 34
چون به نعمتهای الله - از جمله نعمت زدودن آسیب- کفر ورزیدند و به آنچه در این زندگی در برابرشان بود برخوردار شدند به زودی در روز قیامت به چشمان خویش خواهند دید که در گمراهی آشکاری بودهاند.
- 35
چه چیزی آنها را به شرک به الله فراخواند درحالیکه هیچ دلیلی نداشتند؟! زیرا هیچ حجت و دلیلی از کتابی بر آنها فرو نفرستادیم تا بر شرک خویش به الله بر آن استدلال کنند، و خودشان نیز کتابی ندارند که از شرک آنها سخن بگوید، و درستی کفری را که بر آن بودند برایشان تأیید کند.
- 36
و هرگاه یکی از نعمتهای خویش مانند سلامتی و ثروت را به مردم بچشانیم بیش از حد شاد میگردند و تکبر میورزند، و اگر بهسبب گناهانی که مرتکب شدهاند بیماری و فقری که آنها را غمگین میسازد به آنها برسد، بهناگاه از رحمت الله مأیوس میگردند، و از برطرف شدن آسیبی که آنها را اندوهگین ساخته است نومید میشوند.
- 37
آیا ندیدهاند که الله رزق و روزی را برای هر یک از بندگانش که بخواهد برای امتحان او میگشاید که آیا شکر میگزارد یا ناسپاسی میکند؟ و آن را برای هر یک از آنها که بخواهد برای آزمایش تنگ میگرداند که آیا صبر میکند یا خشم میگیرد؟! بهراستیکه در گستراندن روزی برای برخی، و تنگگردانیدن آن برای برخی، برای مؤمنان دلالتهایی بر لطف و رحمت الله است.
- 38
پس -ای مسلمان- به خویشاوندان خود چنان که شایسته است، نیکی كن و با آنان در ارتباط باش، و به نیازمندان برای رفع نیازشان کمک کن، و به مسافر غریبی که در راه مانده، یاری رسان. بخشش در امور ذکر شده برای کسانی که رضایت الهی را می خواهند، بهتر است. کسانی که این کمک ها را انجام داده و این حقوق را ادا می کنند؛ همان رستگارانی هستند که به بهشت مطلوبشان دست یافته و از عذابی که می ترسند؛ نجات می یابند.
- 39
و پاداش اموالی که به یکی از مردم میپردازید به این هدف که همراهِ مالِ اضافهای آن را بازگرداند نزد الله افزایش نمییابد، و آنچه از اموالتان را که به کسی بدهید تا نیازی را با آن برطرف سازد و با آن وجه الله را اراده کنید، نه جایگاه و پاداشی از جانب مردم؛ اینها هستند که مزدشان نزد الله افزوده میشود.
- 40
فقط الله همان ذاتی است که شما را به تنهایی آفرید، سپس به شما روزی داد، سپس شما را میمیراند سپس شما را برای رستاخیز زنده میگرداند، آیا از میان بتهایتان که آنها را به جای او تعالی عبادت میکنید کسی هست که ذرهای از این موارد را انجام دهد؟! او سبحانه از آنچه که مشرکان میگویند و باور دارند برتر و منزه است.
تفسیر آیات 41 تا 50
- 41
به سبب گناهان مردم، در دریا و خشکی، فساد و تباهی از جمله خشکسالی، کم بارانی، فراوانی بیماری ها و امراض واگیردار، پدیدار گشته است تا الله متعال سزای برخی از اعمال بدشان را در زندگی دنیا به آنان بچشاند، باشد که توبه کرده و به سوی او بازگردند.
- 42
- ای رسول- به این مشرکان بگو: در زمین بگردید، و بیندیشید که سرانجام امتهای تکذیبکننده پیش از شما چگونه بوده است؟ به تحقیق که سرانجام بدی داشتهاند، بیشتر آنها به الله مشرک بودند، و دیگران را همراه او عبادت میکردند، پس بهسبب شریک قرار دادن برای الله نابود شدند.
- 43
پس - ای رسول- بهسوی دین راست اسلام که هیچ انحرافی در آن نیست روی آور پیش از آنکه روز قیامت بیاید که وقتی فرا رسد هیچ بازگردانندهای ندارد، در آن روز مردم تقسیم میشوند: گروهی از آنها در بهشت نعمت داده میشوند، و گروهی در جهنم عذاب میشوند.
- 44
هرکس بر الله کفر ورزد، زیان کفرش - یعنی جاودانگی در جهنم- به خودش بازمیگردد، و کسانی که اعمال صالح انجام دهند و با آن وجه الله را بجویند ورود به بهشت و بهرهمندی از نعمتهای آن را برای خودشان فراهم آوردهاند و برای همیشه در آن میمانند.
- 45
تا به کسانی که به الله ایمان آورده اند و اعمال نیک و پسندیده ی الهی انجام می دهند، از روی فضل و احسانش، پاداش دهد. به راستی او بی باوران به خود و پیامبرانش را دوست ندارد، بلکه به شدیدترین شیوه بر آنان خشم می گیرد و به زودی آنان را در قیامت عذاب می دهد.
- 46
و از آیات بزرگ و دلالتکنندۀ الله بر قدرت و یگانگی او: این است که بادها را میفرستد که نزدیکی نزول باران را به بندگان مژده میدهند، و - ای مردم- تا از رحمت خویش با گیاهان و خیر و برکت و گشایشی که پس از باران حاصل میشود به شما بچشاند، و تا اینکه به ارادۀ او کشتیها در دریا به حرکت درآیند، و به این هدف که با تجارت در دریا از فضل او بجویید، و امید است که شکر نعمتهای الله را به جای آورید تا از آن برایتان بیفزاید.
- 47
و - ای رسول- پیش از تو رسولانی را بهسوی امتهایشان فرستادهایم، که با دلایل و برهانهای دلالتکننده بر راستگویی ما نزدشان آمدند، اما آنچه را که رسولانشان آوردند تکذیب کردند، آنگاه از کسانیکه بدیها را مرتکب شدند انتقام گرفتیم، و آنها را با عذاب خویش نابود کردیم، و رسولان و مؤمنان به آنها را از نابودی نجات دادیم، و نجات و یاری مؤمنان حقی است که آن را بر خویشتن واجب کردهایم.
- 48
الله متعال همان ذاتی است که بادها را به حرکت در می آورد و می فرستد، سپس این بادها، ابرها را بر می انگیزند و می جنبانند، سپس آن را به صورت اندک یا زیاد، هر طورى که بخواهد در آسمان می گستراند، و آن را به قطعاتی تبدیل می کند، سپس -ای تماشاگر- باران را می بینی که از وسط این ابرها بیرون می آید. و هر گاه باران را با رحمت خويش براى یکی از (سرزمين هاى) بندگانش که می خواهد، برساند، آنان را با نازل شدن باران، شاد می گردند، چرا که روییدن گیاهان مورد نیاز خود و حیواناتشان را در پی دارد.
- 49
و به تحقیق پیش از آنکه الله باران را بر آنها فرو فرستد از نزول آن بر خودشان نومید بودند.
- 50
پس - ای رسول- به آثار باران که الله آن را رحمتی برای بندگانش میفرستد بنگر، که چگونه الله زمین را پس از اینکه خشک و سخت بود با رویانیدن انواع گیاهان زنده میگرداند، همانا کسیکه این زمین خشکیده را زنده گردانید همان ذاتی است که مردگان را زنده برمیانگیزاند، و او بر هر چیزی تواناست، و هیچچیز او را ناتوان نمیسازد.
تفسیر آیات 51 تا 60
- 51
و اگر بر کشتزارها و گیاهانشان بادی بفرستیم که آن را تباه سازد، آنگاه کشتزارهایشان را پس از اینکه سبز بود زردرنگ ببینند بهطور قطع پس از مشاهدۀ آنها نعمتهای سابق الله را با وجود فراوانی آنها ناسپاسی میکنند.
- 52
پس همانگونه که تو نه میتوانی صدایت را به گوش مردگان برسانی و نه به گوش کران، درحالیکه از تو دور شدهاند تا بیشتر از شنیدن صدای تو جلوگیری کنند، همچنین نمیتوانی هرکسی را که شبیه اینها در رویگردانی و بهره نبردن باشد هدایت کنی.
- 53
و تو نمیتوانی کسی را که از راه راست گمراه شده است با رساندن صدای خویش به گوش او آنگونه که سودمند واقع شود به پیمودن راه درست راهنمایی کنی، تو تنها میتوانی کسی را که به آیات ما ایمان میآورد بشنوانی، زیرا اوست که از سخنان تو بهره میبرد، و آنها در برابر فرمان ما تسلیم و فروتن هستند.
- 54
- ای مردم- الله همان ذاتی است که شما را از آبی ناچیز آفرید، سپس بعد از ناتوانی کودکیتان قدرت مردانگی را قرار داد، سپس بعد از قدرت مردانگی، ناتوانی سالخوردگی و فرتوتی را قرار داد، الله آنچه از ناتوانی و قدرت را که بخواهد میآفریند، و او تعالی از هر چیزی آگاه است، و هیچچیز بر او پوشیده نمیماند، و ذات توانایی است که هیچچیز او را ناتوان نمیسازد.
- 55
و روزیکه قیامت برپا میشود مجرمان سوگند یاد میکنند که جز لحظهای در قبرهایشان نماندهاند. همانگونه که از دانستن مدت ماندن خویش در قبرهایشان گمراه شدند در دنیا نیز از حقیقت گمراه بودند.
- 56
و پیامبران و فرشتگانی که الله متعال به آنان علم بخشيده بود، گفتند: بی گمان شما طبق آنچه که الله در علم سابق خویش نوشته است، از روز آفرینشِتان تا روز برانگیختنتان که آن را انکار کردید، ماندگار بوديد، و این روزی است که مردم از گورهایشان برانگیخته می شوند، اما شما نمی دانستید که رستاخیز واقع می شود، و آن را انکار کردید.
- 57
پس روزیکه الله مخلوقات را برای حسابرسی و جزا برمیانگیزد عذرهای دروغین ستمکاران سودی به آنها نمیرساند، و راضی کردن الله با توبه و بازگشت بهسوی او تعالی از آنها خواسته نمیشود؛ چون فرصت این کار گذشته است.
- 58
و به تحقیق که در این قرآن- برای عنایت به مردم- هرگونه مثالی آوردهایم؛ تا حق از باطل برایشان مشخص شود، و - ای رسول- اگر دلیلی بر راستگویی خویش بیاوری بهطور قطع کسانیکه به الله کفر ورزیدهاند خواهند گفت: شما در آنچه که آوردهاید جز بر باطل نیستید.
- 59
مانند زدن این مُهر بر دلهای اینها که هرگاه آیهای برایشان بیاید به آن ایمان نمیآورند، الله بر دلهای تمام کسانیکه نمیدانند آنچه برایشان آوردهای حقیقت است، مُهر مینهد.
- 60
پس - ای رسول- در برابر قومت که تو را تکذیب میکنند شکیبایی پیشه کن، زیرا وعدۀ الله بر پیروزی و قدرت یافتن تو، حقیقت ثابتی است که هیچ تردیدی در آن راه ندارد، و نباید کسانیکه به برانگیخته شدن خویش یقین ندارند، تو را به عجله و عدم صبر وادار کنند.
پرسشهای رایج درباره سوره روم
سوره روم چند آیه دارد؟
سوره روم 60 آیه دارد.
روم به چه معناست؟
روم به معنای «رومیان» است.
سوره روم مکی است یا مدنی؟
سوره روم سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 84مین سوره است.
سوره روم در کدام جزء قرآن است؟
سوره روم در جزء 21 است.
سوره روم چندمین سوره قرآن است؟
سوره روم 30مین سوره قرآن است و پس از سوره عنکبوت و پیش از سوره لقمان قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره روم را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره روم را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.