سوره 91 از 114 · جزء 30
سوره شمس
15 آیه · مکی · ترتیب نزول: 26مین
سورهٔ شمس در دورهٔ مکه نازل شده و 15 آیه دارد. با سوگند به نظم جهان و نفس انسان، از طریق نمونهٔ قوم ثمود بیان میکند کسی که نفس را پاک کند رستگار و کسی که آن را در بدی فرو برد زیانکار میشود.
سوره شمس به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
وَٱلشَّمۡسِ وَضُحَىٰهَا ﴿١﴾
سوگند به خورشید و روشنیِ آن [به هنگام بامداد]،
- 2
وَٱلۡقَمَرِ إِذَا تَلَىٰهَا ﴿٢﴾
و سوگند به ماه، هنگامی که بعد از آن [= خورشید] درآید،
- 3
وَٱلنَّهَارِ إِذَا جَلَّىٰهَا ﴿٣﴾
و سوگند به روز، هنگامی که آن [= خورشید] را روشن [و جلوهگر] کند،
- 4
وَٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰهَا ﴿٤﴾
و سوگند به شب، هنگامی که آن را بپوشانَد،
- 5
وَٱلسَّمَآءِ وَمَا بَنَىٰهَا ﴿٥﴾
و سوگند به آسمان و به ذاتی که آن را بنا کرد،
- 6
وَٱلۡأَرۡضِ وَمَا طَحَىٰهَا ﴿٦﴾
و سوگند به زمین و به ذاتی که آن را گسترانید،
- 7
وَنَفۡسٖ وَمَا سَوَّىٰهَا ﴿٧﴾
و سوگند به جانِ [انسان] و ذاتی که آن را [آفرید و] نیکو گردانید،
- 8
فَأَلۡهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقۡوَىٰهَا ﴿٨﴾
سپس نافرمانی و پرهیزگاریاش را [به او] الهام کرد.
- 9
قَدۡ أَفۡلَحَ مَن زَكَّىٰهَا ﴿٩﴾
بیتردید، هر کس نفس خود را [از گناهان] پاک کند، رستگار میشود.
- 10
وَقَدۡ خَابَ مَن دَسَّىٰهَا ﴿١٠﴾
و هر کس آن را [با گناه] آلوده سازد، یقیناً زیانکار میشود.
- 11
كَذَّبَتۡ ثَمُودُ بِطَغۡوَىٰهَآ ﴿١١﴾
[قوم] ثمود از روی سرکشی، [پیامبرشان را] تکذیب کردند،
- 12
إِذِ ٱنۢبَعَثَ أَشۡقَىٰهَا ﴿١٢﴾
آنگاه که بدکارترین آنان [برای اقدام به جنایت] برخاست.
- 13
فَقَالَ لَهُمۡ رَسُولُ ٱللَّهِ نَاقَةَ ٱللَّهِ وَسُقۡيَٰهَا ﴿١٣﴾
پیامبر الله [= صالح] به آنان گفت: «مادهشترِ الله و [نوبت] آبخوردنش را [حرمت نهید]».
- 14
فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمۡدَمَ عَلَيۡهِمۡ رَبُّهُم بِذَنۢبِهِمۡ فَسَوَّىٰهَا ﴿١٤﴾
[ولی آنان] او را تکذیب کردند و آن [مادهشتر] را کشتند؛ پس پروردگار آنان به سبب گناهانشان بر سرشان عذاب آورد و همگی آنان را با خاک یکسان کرد
- 15
وَلَا يَخَافُ عُقۡبَٰهَا ﴿١٥﴾
و [الله] از سرانجام آن [کار،] بیم ندارد.
شنیدن تلاوت سوره شمس
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 91 از 114
- معنای نام:
- خورشید
- شمار آیات:
- 15
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 26
- جزء:
- 30
درباره سوره شمس
نام سوره از واژهٔ «الشمس» در آیهٔ نخست گرفته شده که به معنای «خورشید» است. خدا در این سوره پیاپی به خورشید و روشناییاش، ماه، روز، شب، آسمان، زمین و نفس انسان سوگند میخورد؛ از این نظر سوره از سورههای قرآن با بیشترین سوگندهای کنار هم است.
سوره مکی است و 15 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 91 و در جزء 30 قرآن قرار دارد؛ در ترتیب رایج نزول، سورهٔ 26 است. دربارهٔ مکی بودن اختلاف نظر قابل توجهی میان علما وجود ندارد.
زمان نزول سوره شمس
سوره در دورهٔ مکه و زمانی نازل شد که مشرکان بر تکذیب پیامبر (ص) پافشاری میکردند. سبب نزول ویژهای برای این سوره در منابع نقل نشده است.
در سوره بیان میشود قوم ثمود پیامبر فرستادهشده به سوی خود را تکذیب کردند و شتری را که خدا به عنوان معجزه داده بود کشتند و در نتیجه هلاک شدند. این داستان با یادآوری سرانجام قومی که در شبهجزیرهٔ عربستان زیسته و آثارش برای عربها شناخته بود، هشداری آشکار به مشرکان مکه است که پیامبر (ص) را تکذیب میکردند. همچنین با نشان دادن سرانجام پافشاران بر انکار، به مؤمنان صبر و تسلی میدهد.
موضوعات سوره شمس
سوره با سوگند به خورشید و روشنایی چاشت آن، ماهی که از پی آن میآید، روزی که آن را آشکار میکند، شبی که آن را میپوشاند، آسمان و سازندهاش، زمین و گسترندهاش و نفس و کسی که آن را سامان داده و بدی و تقوایش را به آن الهام کرده آغاز میشود.
پس از این سوگندها پیام اصلی سوره اعلام میشود: کسی که نفس را پاک کند رستگار شده و کسی که آن را در گناه فرو برده و پوشانده، زیان دیده است.
سپس بیان میشود قوم ثمود به سبب سرکشی پیامبرشان را تکذیب کردند. بدبختترین فردشان برخاست، فرستادهٔ خدا به آنان گفت «به شتر خدا و حق آب نوشیدن آن دست نزنید»، اما فرستاده را تکذیب و شتر را کشتند. پس پروردگارشان به سبب گناهان، آنان را هلاک و با خاک یکسان کرد. سوره با بیان اینکه خدا از پیامد این کیفر هیچ هراسی ندارد پایان مییابد.
فضیلت سوره شمس
در ماجرایی نقلشده از جابر بن عبدالله در بخاری و مسلم، وقتی یکی از نمازگزاران شکایت کرد که معاذ بن جبل نماز عشا را بسیار طولانی میکند، پیامبر (ص) به معاذ توصیه کردند نماز را با سورههایی مانند اعلی، شمس و لیل بخواند. در ترمذی و نسائی نیز روایت شده پیامبر (ص) در نماز عشا سورهٔ شمس و مانند آن را میخواندند.
این روایات بیش از وعدهٔ پاداش مشخص، نشان میدهند سوره از سورههایی است که خواندنشان در نماز توصیه شده است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره شمس
توضیح کوتاه همه آیات سوره شمس، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
الله به خورشید، و به وقت بالا رفتنش پس از طلوع از مشرق، سوگند یاد فرمود.
- 2
و به ماه آنگاه که پس از غروب خورشید اثرش را دنبال کند سوگند یاد فرمود.
- 3
و به روز آنگاه که با نور خویش آنچه را بر روی زمین است آشکار گرداند سوگند یاد فرمود.
- 4
و به شب آنگاه که چهرۀ زمین را بپوشاند و تاریک گردد سوگند یاد فرمود.
- 5
و به آسمان، و به بنای استوار و مستحکم آن سوگند یاد فرمود.
- 6
و به زمین، و به گستردگی آن، تا مردم بر روی آن سکونت کنند سوگند یاد فرمود.
- 7
و به تمام نفسها، و به آفرینش آراسته و درست آن توسط الله سوگند یاد فرمود.
- 8
سپس بدون آموزش، شر و خیر را برایش فهماند تا از شر پرهیز کند، و خیر را به جای آورد.
- 9
قطعاً هرکس که نفسش را با آراستن به فضایل، و خالی کردن از رذیلتها پاک کند به رستگاری مورد نظرش دست مییابد.
- 10
و هرکس که نفسش را در معصیتها و گناهان پنهان و آلوده کند زیان میکند.
تفسیر آیات 11 تا 15
- 11
ثمود بهسبب گذشتن از حد در ارتکاب معصیتها و گناهان، پیامبرشان صالح علیه السلام را تکذیب کردند.
- 12
آنگاه که بدبختترین آنها پس از دعوت قومش برخاست.
- 13
و رسول الله صالح علیه السلام به آنها گفت: مادهشتر الله را با نوبت آبخوردنش در روزیکه برایش مشخص شده رها کنید، و آسیبی به او نرسانید.
- 14
اما رسولشان را در مورد مادهشتر تکذیب کردند و بدبختترین قوم با رضایت آنها مادهشتر را کشت، پس آنها نیز در گناه شریک بودند. آنگاه الله بهسبب گناهانشان عذابش را بر آنها فرود آورد، و آنها را با فریادی نابود گردانید، و با این کیفر آنها را با خاک یکسان کرد.
- 15
الله عذاب نابودکننده را بر آنها فرود آورد بدون اینکه او سبحانه از پیامدهای این عذاب بترسد.
پرسشهای رایج درباره سوره شمس
سوره شمس چند آیه دارد؟
سوره شمس 15 آیه دارد.
شمس به چه معناست؟
شمس به معنای «خورشید» است.
سوره شمس مکی است یا مدنی؟
سوره شمس سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 26مین سوره است.
سوره شمس در کدام جزء قرآن است؟
سوره شمس در جزء 30 است.
سوره شمس چندمین سوره قرآن است؟
سوره شمس 91مین سوره قرآن است و پس از سوره بلد و پیش از سوره لیل قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره شمس را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره شمس را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.