سوره 90 از 114 · جزء 30
سوره بلد
20 آیه · مکی · ترتیب نزول: 35مین
سورهٔ بلد در دورهٔ مکه نازل شده و 20 آیه دارد. یادآوری میکند انسان در رنج آفریده شده است؛ به راه دشوار اما نیکوی آزاد کردن برده و غذا دادن به یتیم و نیازمند در روز تنگی و به صبر و مهربانی اندرز میدهد.
سوره بلد به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
لَآ أُقۡسِمُ بِهَٰذَا ٱلۡبَلَدِ ﴿١﴾
سوگند به این شهر [مکه].
- 2
وَأَنتَ حِلُّۢ بِهَٰذَا ٱلۡبَلَدِ ﴿٢﴾
در حالی که [ای پیامبر!] تو در این شهر ساکنی [و جنگ در این شهر برایت حلال است]
- 3
وَوَالِدٖ وَمَا وَلَدَ ﴿٣﴾
و سوگند به پدر [= آدم] و فرزندانش.
- 4
لَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ فِي كَبَدٍ ﴿٤﴾
یقیناً ما انسان را در رنج [و دشواریهای دنیوی] آفریدیم.
- 5
أَيَحۡسَبُ أَن لَّن يَقۡدِرَ عَلَيۡهِ أَحَدٞ ﴿٥﴾
آیا او گمان میکند هیچ کس بر [مجازاتِ] وی توانا نیست؟
- 6
يَقُولُ أَهۡلَكۡتُ مَالٗا لُّبَدًا ﴿٦﴾
میگوید: «[به خاطرِ انفاق،] مال زیادی را تباه کردهام».
- 7
أَيَحۡسَبُ أَن لَّمۡ يَرَهُۥٓ أَحَدٌ ﴿٧﴾
آیا میپندارد که هیچ کس او را ندیده است؟
- 8
أَلَمۡ نَجۡعَل لَّهُۥ عَيۡنَيۡنِ ﴿٨﴾
آیا دو چشم برایش قرار ندادیم؟
- 9
وَلِسَانٗا وَشَفَتَيۡنِ ﴿٩﴾
و یک زبان و دو لب؟
- 10
وَهَدَيۡنَٰهُ ٱلنَّجۡدَيۡنِ ﴿١٠﴾
و او را به دو راه [خیر و شر] راهنمایی کردیم.
- 11
فَلَا ٱقۡتَحَمَ ٱلۡعَقَبَةَ ﴿١١﴾
اما به گردنۀ [سخت] قدم نگذاشت [و نیامد].
- 12
وَمَآ أَدۡرَىٰكَ مَا ٱلۡعَقَبَةُ ﴿١٢﴾
و تو چه میدانی که آن گردنۀ [سخت] چیست؟
- 13
فَكُّ رَقَبَةٍ ﴿١٣﴾
آزاد کردن بردهای است.
- 14
أَوۡ إِطۡعَٰمٞ فِي يَوۡمٖ ذِي مَسۡغَبَةٖ ﴿١٤﴾
یا اطعام در روز قحطی [و گرسنگی]،
- 15
يَتِيمٗا ذَا مَقۡرَبَةٍ ﴿١٥﴾
[خواه] یتیمی از خویشاوندان [باشد]
- 16
أَوۡ مِسۡكِينٗا ذَا مَتۡرَبَةٖ ﴿١٦﴾
یا مستمندی خاک نشین؛
- 17
ثُمَّ كَانَ مِنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلصَّبۡرِ وَتَوَاصَوۡاْ بِٱلۡمَرۡحَمَةِ ﴿١٧﴾
به علاوه، از کسانی باشد که ایمان آوردهاند و یکدیگر را به صبر [بر عبادت و دوری از گناه] و مهربانی [با بندگان] توصیه نمودهاند.
- 18
أُوْلَٰٓئِكَ أَصۡحَٰبُ ٱلۡمَيۡمَنَةِ ﴿١٨﴾
اینان اهل سعادتند [که نامۀ اعمال آنان به دست راستشان داده میشود و اهل بهشتند].
- 19
وَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ بِـَٔايَٰتِنَا هُمۡ أَصۡحَٰبُ ٱلۡمَشۡـَٔمَةِ ﴿١٩﴾
اما کسانی که به آیات ما کفر ورزیدند، آنان اهل شقاوتند [که نامۀ اعمال به دست چپشان داده میشود و به دوزخ میروند].
- 20
عَلَيۡهِمۡ نَارٞ مُّؤۡصَدَةُۢ ﴿٢٠﴾
[از هر سو] آتش سرپوشیدهای بر آنان است [که راه فرار ندارند].
شنیدن تلاوت سوره بلد
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 90 از 114
- معنای نام:
- شهر
- شمار آیات:
- 20
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 35
- جزء:
- 30
درباره سوره بلد
نام سوره از واژهٔ «البلد» در عبارت «این شهر» گرفته شده که خدا در آیهٔ نخست به آن سوگند یاد میکند. مفسران اتفاق نظر دارند این شهر مکه است.
سوره مکی است و 20 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 90 و در جزء 30 قرآن قرار دارد؛ در ترتیب رایج نزول، سورهٔ 35 است. اکثریت بزرگ علما تمام سوره را مکی میدانند. برخی مفسران عبارت آیهٔ 2 را به زندگی پیامبر (ص) در این شهر و رنجهایی که آنجا بر ایشان تحمیل شد و برخی به مجاز شدن جنگ برای ایشان در روز فتح مکه تفسیر کردهاند.
زمان نزول سوره بلد
سوره در دورهٔ مکه و زمانی نازل شد که دشمنی مشرکان با پیامبر (ص) و مسلمانان افزایش یافته بود. سبب نزول مشخصی که به طور گسترده پذیرفته شده باشد در منابع وجود ندارد. هرچند برخی مفسران نقل کردهاند آیات مربوط به کسی که به قدرت و ثروتش اعتماد دارد و میبالد «مال فراوانی خرج کردم» دربارهٔ یکی از بزرگان قریش است، حکم آیات همهٔ دارندگان این رفتار را در بر میگیرد.
با توجه به بیپناهی ضعیفان، یتیمان و بردگان در مکهٔ آن دوران، توصیف آزاد کردن برده و غذا دادن به گرسنه به عنوان «گردنهٔ دشوار»، دعوتی مستقیم خطاب به آن جامعه است.
موضوعات سوره بلد
سوره با سوگند به این شهر، یعنی مکه، و پدر و آنچه از او زاده میشود آغاز میگردد و اعلام میکند انسان در رنج آفریده شده است. رفتار انسانی نقد میشود که به قدرتش اعتماد دارد، میپندارد کسی بر او توانا نیست و هیچکس کارهایش را ندیده و به مال خرجکردهاش میبالد.
سپس نعمت دو چشم، زبان و دو لب که خدا به انسان داده یادآوری میشود؛ بیان میشود دو راه خیر و شر به او نشان داده شده است. گفته میشود انسان به گذر از «گردنهٔ دشوار» تن نداده و توضیح داده میشود این گردنه چیست: آزاد کردن برده، غذا دادن در روز گرسنگی به یتیم خویشاوند یا نیازمندی خاکنشین از فقر، سپس از مؤمنانی بودن که یکدیگر را به صبر و مهربانی سفارش میکنند.
سوره با خبر اینکه انجامدهندگان این کارها اهل سمت راست و منکران آیات اهل سمت چپ هستند و آتشی با درهای بسته بر آنان است، پایان مییابد.
فضیلت سوره بلد
سخنی که در برخی تفسیرها آمده و میگوید خدا خواننده سورهٔ بلد را در روز قیامت از خشم خود در امان میدارد، بخشی از روایت بلند فضایل است که به ابیّ بن کعب نسبت داده میشود. این روایت را که ثعلبی و واحدی نقل کردهاند و زمخشری و بیضاوی در تفسیرهایشان آوردهاند، عالمانی چون زرکشی ساختگی شمردهاند؛ از این رو با تکیه بر آن نمیتوان چنین وعدهای داد. حدیث صحیحی که فضیلتی ویژه برای این سوره بیان کند شناخته نشده است.
اما ارزش عملهایی که سوره آنها را «گردنهٔ سخت» مینامد، با احادیث صحیح ثابت است. بنا بر روایت بخاری و مسلم از ابوهریره، پیامبر (ص) خبر داد که هر که بردهٔ مسلمانی را آزاد کند، خداوند در برابر هر عضو آن برده، یک عضو آزادکننده را از آتش میرهاند. ابن کثیر این حدیث را در تفسیر آیهٔ 13 که از آزادکردن برده سخن میگوید آورده است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره بلد
توضیح کوتاه همه آیات سوره بلد، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
الله به شهر حرمتدار یعنی مکۀ مکرّمه سوگند یاد فرمود.
- 2
و تو - ای رسول- آنچه را تو در این شهر انجام دهی؛ چه قتل کسیکه مستحق قتل باشد، و چه اسیرکردن کسیکه مستحق اسارت باشد، برایت حلال است.
- 3
و الله به پدر انسانها، و به فرزندانی که از او به وجود آمدند سوگند یاد فرمود.
- 4
به تحقیق که انسان بهسبب سختیهایی که در دنیا متحمل میشود، در رنج و مشقت است.
- 5
آیا انسان گمان میکند که هرگاه مرتکب گناهان شود کسی بر او دست نمییابد، و از او انتقام نمیگیرد، حتی پروردگارش که او را آفریده است؟!
- 6
میگوید: تودهای انبوه از مال انفاق کردم.
- 7
آیا این کسیکه به آنچه انفاق کرده فخرفروشی میکند میپندارد که الله او را نمیبیند؟! و او را در مالش مورد محاسبه قرار نمیدهد؛ که آن را از کجا کسب کرده است؟ و در چه مواردی هزینه کرده است؟!
- 8
آیا دو چشم به او ندادهایم که با آنها میبیند؟!
- 9
و زبان و دو لب که با آنها سخن میگوید؟!
- 10
و راه خیر، و راه باطل را به او نشناساندهایم؟!
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
و او باید مانعی را که میان او و بهشت فاصله میاندازد بپیماید و از آن بگذرد.
- 12
و -ای رسول- تو چه میدانی مانعی که باید از آن بگذرد تا وارد بهشت شود چیست؟!
- 13
آزاد کردن برده مرد یا برده زن است.
- 14
یا اینکه در زمان قحطی که طعام در آن کمیاب میشود طعام دهد.
- 15
طفلی را که پدرش را از دست داده، و با او رابطۀ خویشاوندی دارد.
- 16
یا فقیری را که هیچ مالی ندارد.
- 17
افزون بر این موارد، از کسانی باشد که به الله ایمان آوردهاند، و یکدیگر را به صبر بر طاعات و صبر در مقابل گناهان و صبر بر مصیبت، و مهربانی بر بندگان الله سفارش کردهاند.
- 18
اینها که صفات مذکور را دارند یاران دستراست هستند.
- 19
و کسانیکه به آیات نازلشدۀ ما بر رسولمان کفر ورزیدهاند همانها یاران دستچپ هستند.
- 20
در روز قیامت در آتشی که آنها را از اطراف محاصره کرده عذاب میشوند.
پرسشهای رایج درباره سوره بلد
سوره بلد چند آیه دارد؟
سوره بلد 20 آیه دارد.
بلد به چه معناست؟
بلد به معنای «شهر» است.
سوره بلد مکی است یا مدنی؟
سوره بلد سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 35مین سوره است.
سوره بلد در کدام جزء قرآن است؟
سوره بلد در جزء 30 است.
سوره بلد چندمین سوره قرآن است؟
سوره بلد 90مین سوره قرآن است و پس از سوره فجر و پیش از سوره شمس قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره بلد را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره بلد را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.