سوره 105 از 114 · جزء 30
سوره فیل
5 آیه · مکی · ترتیب نزول: 19مین
سورهٔ فیل در دورهٔ مکه نازل شده و 5 آیه دارد. یادآوری میکند خدا چگونه صاحبان فیل را که برای ویران کردن کعبه آمده بودند هلاک کرد.
سوره فیل به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصۡحَٰبِ ٱلۡفِيلِ ﴿١﴾
[ای پیامبر،] آیا ندیدی پروردگارت با اصحاب فیل چه کرد؟
- 2
أَلَمۡ يَجۡعَلۡ كَيۡدَهُمۡ فِي تَضۡلِيلٖ ﴿٢﴾
آیا [فریب و] نقشۀ آنان را در تباهی قرار نداد؟
- 3
وَأَرۡسَلَ عَلَيۡهِمۡ طَيۡرًا أَبَابِيلَ ﴿٣﴾
و پرندگانی گروهگروه بر [سر] آنان فرستاد
- 4
تَرۡمِيهِم بِحِجَارَةٖ مِّن سِجِّيلٖ ﴿٤﴾
[که] با سنگگِل [که در منقار و چنگال داشتند] آنان را سنگباران میکردند؛
- 5
فَجَعَلَهُمۡ كَعَصۡفٖ مَّأۡكُولِۭ ﴿٥﴾
و آنها را همچون کاهِ جویدهشده ساخت.
شنیدن تلاوت سوره فیل
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 105 از 114
- معنای نام:
- فیل
- شمار آیات:
- 5
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 19
- جزء:
- 30
درباره سوره فیل
نام سوره از عبارت «اصحاب الفیل»، یعنی «صاحبان فیل»، در آیهٔ نخست گرفته شده است. این عبارت ابرهه و سپاهیانش را توصیف میکند که او به نمایندگی حبشه بر یمن حکومت میکرد و برای ویران کردن کعبه با سپاهی دارای فیل به سوی مکه رفت.
سوره مکی است و 5 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 105 و در جزء 30 قرآن قرار دارد؛ در ترتیب رایج نزول، سورهٔ 19 است. از نظر معنا پیوند نزدیکی با سورهٔ قریش پس از خود دارد. سال وقوع داستان سوره میان عربها «سال فیل» نامیده شده و پذیرفته شده پیامبر (ص) در همان سال به دنیا آمدند.
زمان نزول سوره فیل
سوره در سالهای نخست دورهٔ مکه نازل شد. هرچند سبب نزول مشخصی نقل نشده، رویدادی را یادآوری میکند که مردم مکه بسیار خوب میشناختند.
در سال تولد پیامبر (ص)، ابرهه که به نمایندگی حبشه بر یمن حکومت میکرد، با سپاهی بزرگ برای ویران کردن کعبه به سوی مکه رفت. مردم مکه چون فهمیدند توان مقابله ندارند به کوههای پیرامون رفتند. اما خدا با فرستادن دستهدسته پرندگان بر سپاه، آن را هلاک کرد. هنگام نزول سوره بسیاری از شاهدان رویداد هنوز زنده بودند. این یادآوری به قریش به روشنی نشان میداد باید خدایی را بندگی کنند که کعبه را حفظ کرده است.
موضوعات سوره فیل
سوره با پرسش «آیا ندیدی پروردگارت با صاحبان فیل چه کرد؟» خطاب به پیامبر (ص) و از طریق ایشان به همهٔ مخاطبان آغاز میشود. دیدن در اینجا بیانگر روشنی و نزدیکی رویداد به اندازهای است که همگان میدانستند.
سپس اعلام میشود خدا نقشههایشان را بیاثر کرد. نقشهٔ ویرانی کعبه به هدف نرسید و تدبیرشان علیه خودشان برگشت.
سپس بیان میشود خدا دستهدسته پرندگان (ابابیل) بر آنان فرستاد که سنگهایی از گل پخته (سجیل) بر آنان میانداختند. سوره با اعلام اینکه خدا آنان را مانند برگ کشت خوردهشده کرد پایان مییابد.
این بیان کوتاه نشان میدهد هیچ نیروی متکی بر قدرت مادی و شمار نمیتواند در برابر ارادهٔ خدا بایستد و او هرگاه بخواهد با راههای غیرمنتظره خانهٔ مقدس و بندگانش را حفظ میکند.
فضیلت سوره فیل
حدیث صحیحی که از فضیلتی ویژهٔ سورهٔ فیل یا از خواندن آن برای حاجتی معین سخن بگوید شناخته نشده است؛ خبری که میگوید خواننده از بلاهایی مانند فرو رفتن در زمین و دگرگونی چهره در امان خواهد بود، ابن حجر جعلی دانسته است. اما واقعهای که سوره بیان میکند بر زبان پیامبر (ص) زنده مانده است. بنا بر روایت بخاری، در سفر حدیبیه چون شترش قصواء زانو زد و راه نرفت، صحابه گمان کردند که لجبازی میکند؛ اما پیامبر (ص) فرمود که همان کس که فیل را بازداشت، شتر را بازداشته است. در سخنرانی روز فتح نیز، که بخاری و مسلم نقل کردهاند، یادآوری فرمود که خداوند فیل را به مکه وارد نکرد.
فیل، نخستین سوره از سورههای کوتاهی که «ده سورهٔ آخر» شناخته میشوند، چون به آسانی حفظ میشود، در نماز بسیار خوانده میشود. کتابهای فقه حنفی رعایت ترتیب مصحف را در نمازهای فرض توصیه میکنند؛ کسی که در رکعت اول فیل بخواند و در رکعت دوم به قریش برود، این ترتیب را رعایت کرده است.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره فیل
توضیح کوتاه همه آیات سوره فیل، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
- 1
- ای رسول- آیا ندانستهای که پروردگارت با اَبرَهه و یارانش که فیلهایی به همراه داشتند آنگاه که خواستند کعبه را ویران کنند چه کرد؟!
- 2
الله نیرنگ بدشان برای نابودی کعبه را به باد داد، و آنها به بازگرداندن مردم از کعبه که آرزو داشتند نرسیدند، و ذرهای به این هدف دست نیافتند.
- 3
و بر سرشان پرندگانی که گروه گروه بر آنها میآمدند فرستاد.
- 4
که با سنگهایی از گِل سخت بر آنها میافکندند.
- 5
آنگاه الله آنها را مانند برگهای گیاهانی که چارپایان آنها را خورده باشند و لگدمال کرده باشند قرار داد.
پرسشهای رایج درباره سوره فیل
سوره فیل چند آیه دارد؟
سوره فیل 5 آیه دارد.
فیل به چه معناست؟
فیل به معنای «فیل» است.
سوره فیل مکی است یا مدنی؟
سوره فیل سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 19مین سوره است.
سوره فیل در کدام جزء قرآن است؟
سوره فیل در جزء 30 است.
سوره فیل چندمین سوره قرآن است؟
سوره فیل 105مین سوره قرآن است و پس از سوره همزه و پیش از سوره قریش قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره فیل را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره فیل را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.