سوره 88 از 114 · جزء 30
سوره غاشیه
26 آیه · مکی · ترتیب نزول: 68مین
سورهٔ غاشیه در دورهٔ مکه نازل شده و 26 آیه دارد. دو سرانجام متفاوت انسانها در روز قیامت را ترسیم میکند و به اندیشیدن با نگاه به نشانههای عبرتآموز آفرینش دعوت میکند.
سوره غاشیه به عربی با ترجمه فارسی
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
به نام الله بخشندۀ مهربان
- 1
هَلۡ أَتَىٰكَ حَدِيثُ ٱلۡغَٰشِيَةِ ﴿١﴾
[ای پیامبر،] آیا خبرِ قیامت هولناکِ فراگیر به تو رسیده است؟
- 2
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٍ خَٰشِعَةٌ ﴿٢﴾
در آن روز، چهرههایی خوار و ذلیل خواهند بود.
- 3
عَامِلَةٞ نَّاصِبَةٞ ﴿٣﴾
[در دنیا] پیوسته تلاش کرده [و] خسته شده [و چون در راه حق نبوده، نتیجهای ندیدهاند].
- 4
تَصۡلَىٰ نَارًا حَامِيَةٗ ﴿٤﴾
در آتش سوزان درمیآیند،
- 5
تُسۡقَىٰ مِنۡ عَيۡنٍ ءَانِيَةٖ ﴿٥﴾
از چشمۀ بسیار داغ به آنها نوشانیده میشود.
- 6
لَّيۡسَ لَهُمۡ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٖ ﴿٦﴾
غذایی جز خارِ خشک و تلخ ندارند
- 7
لَّا يُسۡمِنُ وَلَا يُغۡنِي مِن جُوعٖ ﴿٧﴾
که نه [آنان را] فربه کند و نه گرسنگی را دفع نماید.
- 8
وُجُوهٞ يَوۡمَئِذٖ نَّاعِمَةٞ ﴿٨﴾
در آن روز، چهرههایی شاداب و تازه هستند
- 9
لِّسَعۡيِهَا رَاضِيَةٞ ﴿٩﴾
و از سعی [و تلاش] خود راضیند؛
- 10
فِي جَنَّةٍ عَالِيَةٖ ﴿١٠﴾
در بهشت برین هستند.
- 11
لَّا تَسۡمَعُ فِيهَا لَٰغِيَةٗ ﴿١١﴾
در آنجا هیچ سخن بیهودهای نمیشنوند.
- 12
فِيهَا عَيۡنٞ جَارِيَةٞ ﴿١٢﴾
در آن، چشمه[های آب] روان است.
- 13
فِيهَا سُرُرٞ مَّرۡفُوعَةٞ ﴿١٣﴾
تختهای [زیبای] بلند [پایه] در آن است.
- 14
وَأَكۡوَابٞ مَّوۡضُوعَةٞ ﴿١٤﴾
و جامهایی [که در کنار چشمهها] نهاده شده.
- 15
وَنَمَارِقُ مَصۡفُوفَةٞ ﴿١٥﴾
و بالشتهای [منظم] چیدهشده،
- 16
وَزَرَابِيُّ مَبۡثُوثَةٌ ﴿١٦﴾
و [نیز] فرشهای گرانبها گسترده شده است.
- 17
أَفَلَا يَنظُرُونَ إِلَى ٱلۡإِبِلِ كَيۡفَ خُلِقَتۡ ﴿١٧﴾
آیا [کافران] به شتر نمینگرند که چگونه آفریده شده است؟
- 18
وَإِلَى ٱلسَّمَآءِ كَيۡفَ رُفِعَتۡ ﴿١٨﴾
و به آسمان [نمینگرند] که چگونه برافراشته شده است؟
- 19
وَإِلَى ٱلۡجِبَالِ كَيۡفَ نُصِبَتۡ ﴿١٩﴾
و به کوهها [نمینگرند] که چگونه [محکم بر زمین] نصب شده است؟
- 20
وَإِلَى ٱلۡأَرۡضِ كَيۡفَ سُطِحَتۡ ﴿٢٠﴾
و به زمین [نمینگرند] که چگونه گسترده شده است؟
- 21
فَذَكِّرۡ إِنَّمَآ أَنتَ مُذَكِّرٞ ﴿٢١﴾
[ای پیامبر،] پند بده، که تو فقط پنددهندهای.
- 22
لَّسۡتَ عَلَيۡهِم بِمُصَيۡطِرٍ ﴿٢٢﴾
تو بر آنان مسلط [و چیره] نیستی [که آنان را بر ایمانآوردن وادار کنی].
- 23
إِلَّا مَن تَوَلَّىٰ وَكَفَرَ ﴿٢٣﴾
اما کسی که روی بگردانَد و کافر شود
- 24
فَيُعَذِّبُهُ ٱللَّهُ ٱلۡعَذَابَ ٱلۡأَكۡبَرَ ﴿٢٤﴾
الله او را با بزرگترین عذاب، مجازات میکند.
- 25
إِنَّ إِلَيۡنَآ إِيَابَهُمۡ ﴿٢٥﴾
همانا بازگشت آنها به سوی ماست.
- 26
ثُمَّ إِنَّ عَلَيۡنَا حِسَابَهُم ﴿٢٦﴾
سپس بیگمان، حسابشان [نیز] با ماست.
شنیدن تلاوت سوره غاشیه
اطلاعات کوتاه
- سوره:
- 88 از 114
- معنای نام:
- رویداد فراگیر
- شمار آیات:
- 26
- محل نزول:
- مکه
- ترتیب نزول:
- 68
- جزء:
- 30
درباره سوره غاشیه
نام سوره از واژهٔ «الغاشیه» در آیهٔ نخست گرفته شده که یکی از نامهای قیامت است. این واژه با معنای «فراگیرنده و پوشانندهٔ همه چیز»، روزی را توصیف میکند که با هولش همهٔ انسانها را فرا میگیرد. به سبب آغاز آیهٔ نخست، به نام «هل اتاک» نیز شناخته میشود.
سوره مکی است و 26 آیه دارد. در مصحف در جایگاه 88 و در جزء 30 قرآن قرار دارد؛ در ترتیب رایج نزول، سورهٔ 68 است. دربارهٔ مکی بودن اختلاف نظر قابل توجهی میان علما وجود ندارد. از سورههایی است که پیامبر (ص) همراه اعلی در نمازهای جمعه و عید میخواندند.
زمان نزول سوره غاشیه
سوره در دورهٔ مکه و زمانی نازل شد که مشرکان آخرت و روز حساب را انکار میکردند و مقاومت در برابر دعوت پیامبر (ص) ادامه داشت. سبب نزول ویژه و شناختهشدهای در منابع برای سوره نقل نشده است.
محتوای سوره نیاز آن دوران را پاسخ میدهد: از یک سو جزای آخرت با صحنههای روشن بیان میشود و از سوی دیگر مخاطبان دعوت میشوند با نگاه به شتر، آسمان، کوهها و زمین پیش چشم خود، در قدرت خدا بیندیشند. با اعلام اینکه وظیفهٔ پیامبر (ص) یادآوری است و مسئول واداشتن کسی به ایمان نیستند، به ایشان نیز تسلی داده میشود.
موضوعات سوره غاشیه
سوره با پرسش «آیا خبر غاشیه به تو رسیده است؟» آغاز میشود. بیان میشود آن روز برخی چهرهها خوار، خسته و فرسودهاند؛ وارد آتش داغ میشوند و از چشمهای جوشان مینوشند و جز خوراکی که نه نیرو میدهد و نه گرسنگی را رفع میکند غذایی ندارند.
سپس چهرههای شادمان ترسیم میشوند: خشنود از کوشش دنیایی، در بهشتی بلند، بیشنیدن سخن بیهوده، میان چشمههای روان، تختهای بلند، جامهای نهاده، بالشهای چیده و فرشهای گسترده خواهند بود.
سپس انسانها دعوت میشوند بنگرند شتر چگونه آفریده شده، آسمان چگونه برافراشته شده، کوهها چگونه برپا شده و زمین چگونه گسترده شده است. به پیامبر (ص) گفته میشود: «تو تنها یادآوریکنندهای، بر آنان تسلطی اجبارگرانه نداری». سوره با یادآوری اینکه رویگردان و منکر عذاب بزرگ میبیند و بازگشت و حساب به سوی خداست پایان مییابد.
فضیلت سوره غاشیه
بنا بر نقل مسلم از نعمان بن بشیر، پیامبر (ص) در نمازهای عید و جمعه سورههای اعلی و غاشیه را میخواندند؛ وقتی عید و جمعه در یک روز قرار میگرفت، در هر دو نماز همین دو سوره را میخواندند.
همچنین در مسلم روایت شده ضحاک بن قیس از نعمان بن بشیر پرسید پیامبر (ص) در نماز جمعه پس از سورهٔ جمعه چه میخواندند و او پاسخ داد: «هل اتاک حدیث الغاشیه». بر پایهٔ این روایات، علما خواندن این سوره در نمازهای جمعه و عید را سنتی نیکو دانستهاند.
توضیحات این سوره برای اپلیکیشن Yasin Suresi نوشته شده است.
تفسیر سوره غاشیه
توضیح کوتاه همه آیات سوره غاشیه، از ترجمه فارسی «المختصر فی تفسیر القرآن الکریم».
تفسیر آیات 1 تا 10
- 1
- ای رسول- آیا خبر قیامت که هول و هراسش مردم را کاملاً فرا میگیرد به تو رسیده است؟!
- 2
مردم در روز قیامت یا از بدبختان هستند یا از خوشبختان؛ و چهرههای بدبختان خوار و افتاده است.
- 3
با غل و زنجیرهایی که بسته شده و کشیده میشوند خسته و رنجور هستند.
- 4
این چهرهها در آتشی سوزان که حرارت بیرحمانهای دارد وارد میشوند.
- 5
از چشمههایی با آبی بسیار داغ نوشانده میشوند.
- 6
طعامی ندارند که از آن تغذیه کنند جز پلیدترین و بدبوترین طعام از گیاهی به نام شِبرِق که وقتی خشک گردد مسموم میشود.
- 7
که خورندهاش نه فربه میشود، و نه گرسنگیاش برطرف میگردد.
- 8
و چهرههای خوشبخت در آن روز به خاطر نعمتهایی که با آن روبرو میشوند در نعمت و شادمانی و سرور هستند.
- 9
از اعمال صالحی که در دنیا انجام دادهاند راضی هستند؛ زیرا پاداش عملشان را دوبرابر ذخیرهشده یافتهاند.
- 10
در بهشتی که دارای مکان و جایگاهی مرتفع است.
تفسیر آیات 11 تا 20
- 11
در بهشت سخن باطل و لغوی نمیشنوند؛ چه رسد به شنیدن سخنی حرام.
- 12
در این بهشت چشمههایی جاری است که هرگونه بخواهند آنها را جاری میکنند، و به مصرف میرسانند.
- 13
تختهایی بلند در آن است.
- 14
و قَدَحهایی قرارداده شده و آماده شده برای نوشیدن.
- 15
و بالشهایی که منظم در پهلوی یکدیگر چیده شدهاند در آن قرار دارد.
- 16
و در آن فرش هایی فراوان و گسترده شده در همه ى جوانب وجود دارد.
- 17
پس آیا از روی تأمل به شتر نمینگرند که الله چگونه آن را آفرید، و رام بنیآدم کرد؟!
- 18
و به آسمان نمینگرند که چگونه آن را بالا برد تا سقفی محفوظ بالای سرشان شد، و بر آنها سقوط نمیکند؟!
- 19
و به کوهها نمینگرند که چگونه آنها را نصب و زمین را با آن ثابت کرد تا مردم را نلرزاند؟!
- 20
و به زمین نمینگرند که چگونه آن را گستراند، و برای اقامت مردم مهیا کرد؟!
تفسیر آیات 21 تا 26
- 21
پس -ای رسول- اینها را اندرز بده، و از عذاب الله بترسان؛ زیرا تو فقط تذکردهنده هستی، و جز یادآوری آنها از تو خواسته نمیشود، اما توفیق آنها به ایمان فقط به دست الله است.
- 22
تو بر آنها مسلط نیستی تا آنها را بر ایمان مجبور کنی.
- 23
مگر کسی از آنها که از ایمان روی بگرداند، و به الله و رسولش کفر ورزد.
- 24
که الله در روز قیامت او را با عذاب بزرگتر عذاب میکند یعنی او را وارد جهنم میکند که برای همیشه در آن میماند.
- 25
بهراستیکه بازگشت آنها پس از مرگشان فقط بهسوی ما است.
- 26
سپس بهراستیکه حسابرسی آنها بر اعمالشان فقط برعهدۀ ما است، نه تو و نه هیچکس دیگری چنین اختیاری ندارد.
پرسشهای رایج درباره سوره غاشیه
سوره غاشیه چند آیه دارد؟
سوره غاشیه 26 آیه دارد.
غاشیه به چه معناست؟
غاشیه به معنای «رویداد فراگیر» است.
سوره غاشیه مکی است یا مدنی؟
سوره غاشیه سورهای مکی است که در مکه نازل شد. این سوره در ترتیب نزول، 68مین سوره است.
سوره غاشیه در کدام جزء قرآن است؟
سوره غاشیه در جزء 30 است.
سوره غاشیه چندمین سوره قرآن است؟
سوره غاشیه 88مین سوره قرآن است و پس از سوره أعلی و پیش از سوره فجر قرار دارد.
آیا میتوانم تلاوت سوره غاشیه را اینجا بشنوم؟
بله. پخشکننده زیر آیات، سوره غاشیه را با صدای 9 قاری مشهور دارد؛ هنگام پخش، آیهای که تلاوت میشود در فهرست آیات مشخص میشود.
اپلیکیشن سوره یس
یس و تمام قرآن را با ترجمه به 11 زبان بخوانید، تلاوت آیه به آیه را با صدای 9 قاری بشنوید و نشانههایتان را در گوشی خود نگه دارید.